III SA/PO 1189/22

III SA/Po 1189/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Izabela Paluszyńska
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13zo
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na 18 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] września 2022 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 października 2022 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej ARiMR lub organem), wydana po rozpoznaniu odwołania K. S. (zwanego dalej "stroną" lub "skarżącym"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia 6 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Skarżący złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej w dofinansowaniu zakupu, w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r., nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez wraz z fakturami potwierdzającymi zakup nawozów, w tym z fakturą potwierdzającą zakup nawozu o nazwie ASL.
Dalej ARiMR, powołując się na przepis § 13zo rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm. zwanego dalej rozporządzeniem) wskazała, że strona w przewidzianym terminie złożyła wniosek o przyznanie dofinansowania.
W ocenie organu stan faktyczny sprawy, jak i przepisy prawa jednoznacznie wskazują, że strona nie spełniła warunków regulujących przyznanie wnioskowanej pomocy, gdyż dołączone faktury potwierdzają zakup nawozu ASL EKO 8 N, 9S, który zdaniem organu jest nawozem organicznym i nie mieści się w definicji nawozów mineralnych objętych dofinansowaniem. Organ podał, że ustawodawca ograniczył możliwość przyznania dofinansowania od rodzaju zakupionego nawozu. Odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej, że pomoc finansową do przedmiotowego nawozu potwierdził pracownik ARiMR organ podał, iż ww. okoliczność nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł K. S. zarzucając jej naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego mających wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj.:
§13zo rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2022r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez jego błędne niezastosowanie w sytuacji, w której zakupiony przez Skarżącego nawóz ASL EKO 8N,9S posiada cechy nawozu mineralnego,
§13zo rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2022r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez jego niezastosowanie na skutek błędnego uznania, iż zakupiony przez Skarżącego nawóz ASL EKO 8N,9S nie jest nawozem mineralnym lecz nawozem organicznym, w sytuacji, w której na zakup nawozu oraz na dzień składania przez Skarżącego wniosku o dofinansowanie zakupu wskazany nawóz ASL EKO 8N,9S został ujęty na wykazie nawozów opublikowanym przez ARiMR zakwalifikowanych do udzielenia pomocy w postaci dofinansowania jego zakupu, tj. do grupy nawozów mineralnych,
§13zo rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2022r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez brak wskazania podstaw oraz przesłanek w oparciu, o które organy administracji uznały, iż zakupiony przez Skarżącego nawóz ASL EKO 8N, 9S nie może być zakwalifikowany do kategorii nawozów mineralnych objętych dofinansowaniem jego zakupu,
II. przepisów postępowania mogących mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj: art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a, art. 8 K.p.a., art. 77 K.p.a, art. 80 K.p.a, 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez:
a. oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych związanych z rekonstrukcją stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu, iż zakupiony przez Skarżącą nawóz nie kwalifikuje się do kategorii nawozów mineralnych objętych dofinansowaniem jego zakupu, zwłaszcza w sytuacji, w której ARiMR sama zamieściła na wykazie nawozów, których zakup podlega dofinansowaniu m.in. nawóz ASL EKO 8N, 9S,
b. zaniechaniu wyjaśnienia w oparciu o jakie kryteria czy podstawy dokonano zakwalifikowania nawozu ASL EKO 8N, 9S do kategorii nawozów organicznych a nie kategorii nawozów mineralnych, których zakup podlegał dofinansowaniu,
c. zaniechanie wskazania podstawy zakwalifikowania zakupionego przez Skarżącą nawozu ASL EKO 8N, 9S do kategorii nawozów mineralnych, których zakup podlegał dofinansowaniu,
d. zaniechanie wyjaśnienia na jakiej podstawie dokonano po złożeniu przez Skarżącą wniosku o dofinansowanie zakupu nawozu usunięcia tego nawozu, tj. ASL EKO 8N, 9S z listy nawozów mineralnych, których zakup podlegał dofinansowaniu,
e. wydaniu rozstrzygnięcia ex officio z jednoczesnym przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, oraz bez należytego zbadania stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co w konsekwencji świadczy o poczynieniu przez organy obu instancji dowolnych ustaleń w zakresie kwalifikacji zakupionego nawozu ASL EKO 8N,9S do kategorii nawozów organicznych, nieobjętych dofinansowaniem zakupu,
f. pominięciu w toku procedowania niebudzących wątpliwości okoliczności faktycznych, z których jednoznacznie wynikało, iż już sama nazwa zakupionego nawozu wskazuje na użycie przy jego produkcji komponentów mineralnych tj. N (azot), S (siarka), co w konsekwencji winno skutkować zaliczeniem nawozu ASL EKO 8N, 9S do kategorii nawozów mineralnych, których zakup jest objęty pomocą finansową w postaci dofinansowania kosztów jego zakupu.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jaki i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przewidzianych prawem.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko
wyrażone w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2023 r. Skarżący sprostował omyłkę pisarską w uzasadnieniu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa została
rozpoznana w trybie uproszczonym. W skardze strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002
r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023
r. poz. 329 ze zm. dalej P.p.s.a.), zgodnie z którego treścią sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Organ, pomimo umożliwienia mu zajęcia stanowiska odnośnie ww. wniosku, w zakreślonym
14 – dniowym terminie nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. W związku z powyższym zaszły przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis w § 13zo ust.
1 rozporządzenia zgodnie z którym Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19, 4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. o dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. W wyżej wskazanym rozporządzeniu przewidziano,
że pomoc finansowa zostanie udzielona producentowi rolnemu, spełniającemu
warunki określone w § 13zo ust. 1, ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia. Wysokość tej pomocy oraz sposób jej wypłaty uregulowano w § 13zo ust. 7, ust. 8, ust. 8 i ust. 10 rozporządzenia. W myśl § 13zo ust. 2 rozporządzenia – pomoc jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że strona skarżąca w przewidzianym terminie tj. do dnia 31 maja 2022 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakupiony w dniu 14 maja 2022 r., a zatem w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r., nawóz pod nazwą ASL EKO 8 N, 9S (faktura k. 118).
Odnosząc się do zarzutów skargi natury formalnej należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów art. 7 oraz art. 77 ustawy z
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 zwanej dalej K.p.a.), gdyż stosownie do przepisu art. 10 a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2157 zwanej dalej ustawą o ARiMR) – jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w
drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.
Zasadniczo zatem w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest, co do zasady, stronie. W ocenie Sądu, nie doszło zatem do zarzucanego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. z tej przyczyny, że stosowanie tych przepisów zostało wprost wyłączone na podstawie przepisu art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR.
Jednakże należy pamiętać iż zgodnie z art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nadto przepis art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji nie wyłącza możliwości zastosowania przepisów art. 6 K.p.a zgodnie z którego treścią organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, jak również art. 8 § 1 K.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie natomiast z art. 80 K.p.a. organ orzekający w świetle obowiązującej go zasady swobodnej oceny dowodów ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie posiadanej wiedzy, wewnętrznego przekonania i zasad doświadczenia życiowego, przy czym o jej prawidłowości decyduje to, czy wyprowadzone przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie.
Co istotne na gruncie niniejszej sprawy w stosunku do decyzji nie został wyłączony art. 107 K.p.a..
W ocenie Sądu organy uchybiły powyższemu przepisowi prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem składu orzekającego uzasadnienia obu decyzji nie poddają się bowiem kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem. Nie jest zatem możliwe dokonanie merytorycznej oceny zasadności skargi.
Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Natomiast w myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie decyzji odmawiającej dofinansowania powinno zatem zawierać argumentację wskazującą na okoliczności spełnienia zarówno przesłanek formalnych jak i materialnych odmowy. Przepis art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn załatwienia żądania strony. Z uzasadnienia decyzji powinien wynikać przede wszystkim toku rozumowania organu i kontrola
prawidłowości rozstrzygnięcia. Strona powinna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia lecz również przez sąd
(por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2021 r. III SA/Po 680/20 LEX nr 3175087). Ustaleń stanu faktycznego organ dokonuje bezpośrednio w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także na podstawie domniemań faktycznych i prawnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa, 2003, s. 208). Organ w uzasadnieniu decyzji powinien zatem wskazać na przyjęty sposób myślenia, argumentowania przy ocenie dowodów i jednym z jej elementów winno być ustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów strony podnoszonych w trakcie toczącego się postępowania. Pominięcie ich milczeniem stanowi niewątpliwie naruszenie norm prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 K.p.a. na mocy której organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Jednocześnie należy wskazać, że również z zasady dwuinstancyjności wynikają określone wymagania co do treści uzasadnienia rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Uzasadnienie, w którym brak jest rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji uprawnia do stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem zasad procesowych, w tym zasady wyrażonej w art. 15 K.p.a.
Odnosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżone decyzje nie zawierają wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, ich uzasadnienie jest ogólnikowe i niekonkretne, a zatem nie spełnia wymogów wskazanych w przepisie art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. jak i narusza zasadę przekonywania.
W kontrolowanej sprawie jako uzasadnienie odmowy przyznania pomocy finansowej organ wskazał jedynie, że ustawodawca ograniczył możliwość dofinansowania zakupu nawozu od jego rodzaju. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił motywów podjętego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy finansowej Skarżącemu w określonych sprawą stanie faktycznym i prawnym. Organ stwierdził jedynie lakonicznie, że nawóz objęty wnioskiem jest nawozem organicznym, a zatem strona nie może skorzystać z dofinansowania. Organy nie wskazały w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie i w oparciu o jaki wykaz uznano, że dla nabytego przez stronę skarżącą konkretnego nawozu nie należy się wnioskowana pomoc finansowa.
Powyższy zarzut odnieść należy przede wszystkim do organu odwoławczego, który nie odniósł się do zarzutów odwołania.
Podkreślić należy, iż we wniesionym środku zaskarżenia strona skarżąca podkreśliła, że w okresie gdy kupowała nawóz oraz składała wniosek, nawóz ten był objęty pomocą oraz został ujęty w wykazie nawozów objętych pomocą. Tymczasem ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, tym bardziej w przypadku, gdy w chwili zakupu nawozu oraz w dacie złożenia wniosku o pomoc nawóz objęty był pomocą.
Stanowisko strony skarżącej potwierdza niejako znajdujący się w aktach administracyjnych wykaz nawozów, w którym został ujęty również nawóz ASL EKO 8 N, 9S. W wykazie tym w rubryce "data dodania" widnieje data 21 kwietnia 2022 r. a w rubryce "data zmiany" wpisana jest data 8 lipca 2022 r. Powyższe potwierdza stanowisko strony, iż przedmiotowy nawóz znajdował się w wykazie nawozów objętych pomocą w dniu zakupu i składania wniosku o dofinansowanie.
Tym samym nie można wykluczyć, iż w okresie do 8 lipca 2022 r. sporny nawóz traktowany był jako nawóz mineralny. Natomiast nagła zmiana stanowiska tj. uznanie nawóz ASL EKO 8 N, 9S za nawozy organiczne, a nie mineralne, wymaga szerszego omówienia, a nie tylko lakonicznego stwierdzenia, że przedmiotowy nawóz jest nawozem organicznym.
W uzasadnieniu decyzji organy w żaden sposób nie wskazały, czy daty zmiany rodzaju nawozu wpłynęła na prawo strony do przyznania pomocy finansowej.
Reasumując Sąd stwierdził, że organy w sposób nienależyty uzasadniły swoje decyzje nie wyjaśniając kluczowej dla sprawy kwestii tj. czy nawóz ASL EKO 8 N, 9S znajdował się w wykazie (a co za tym idzie czy traktowany był jako nawóz mineralny), a jeżeli tak to od jakiej daty i czy w ogóle nastąpiła zmiana rodzaju nawozu uprawniającego do uzyskania pomocy finansowej na jego zakup. Ponadto organ nie wyjaśnił czy powyższe wpłynęło na prawo strony do przyznania pomocy. Tym samym organ dopuścił się naruszenia art. 107 K.p.a., które to naruszenie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien w sposób należyty uzasadnić decyzję i po poczynieniu ustaleń faktycznych w szczególności w zakresie
czy nastąpiła zmiana rodzaju nawozów uprawniających do uzyskania pomocy finansowej, a jeżeli nastąpiła to w jakiej dacie i w jaki sposób wpłynęło to na uprawnienia strony.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 200 P.p.s.a.