III SA/Po 118/26

III SA/Po 118/26 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 września 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A. W. i odwołania D. M. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 31 marca 2025 r., znak [...], w której nakazano D. M. i A. W. solidarnie usunięcie odpadów z terenu działki nr [...], obręb M., miejscowość M., gmina [...], a zarazem umorzono postępowanie w części dotyczącej usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i magazynowania na działkach ewidencyjnych nr [...], [...]. [...], [...], [...], [...]. obręb M., gmina [...], działając na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm., dalej także: u.o.),
1) uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] w części obejmującej pkt I jej rozstrzygnięcia i w tym zakresie orzekło: "I. Nakazuje A. W. usunięcie wszystkich znajdujących się na działce nr [...], obręb M., miejscowość M., odpadów o kodzie 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) pochodzące z mechanicznej obróbki odpadów innych niż wymienione w 19 12 11";
2) w pozostałej części utrzymało decyzję Wójta Gminy [...] w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że pismem z dnia 10.02.2021 r. Wójt Gminy [...] zawiadomił A. W. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i magazynowania na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...], [...], obręb M., gmina [...]. Kolejnym pismem z dnia 26.02.2021 r. znak [...] Wójt Gminy [...] zawiadomił pozostałe strony o wszczęciu postępowania, tj. D. M. i M. Sp. z o.o. z/s w P..
W dniu 30.09.2021 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję znak [...], w której nakazał A. W. usunięcie odpadów odzieży, obuwia i wyrobów galanteryjnych, pociętych opon, desek, palet, płyt betonowych i innych odpadów z terenu działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...]. obręb M., w miejscowości M..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10.02.2022 r. znak [...] uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] i w dniu 18.02.2022 r. przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazano, że właścicielem działki nr [...] jest M. W., który nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu administracyjnym.
Pismem z dnia 27.04.2022 r. znak [...] Wójt Gminy [...] zawiadomił M. W. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i magazynowania na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb M., gmina [...].
Pełnomocnik A. W. i M. W. w piśmie z dnia 20.06.2022 r. (wpływ dnia 22.06.2022 r.) złożonym do Wójta Gminy [...] wskazał, że posiadaczem odpadów jest D. M., co obala domniemanie, że odpady należą do właścicieli terenu, tj. A. W. oraz M. W..
Pełnomocnik A. W. i M. W. w piśmie z dnia 14.10.2022 r. (wpływ dnia 17.10.2022 r.) złożonym do Wójta Gminy [...] wskazał, że dotychczas zutylizowano najprawdopodobniej około 1 tony odpadów składowanych na przedmiotowym terenie, ale dokładne informacje powinien przedłożyć najemca magazynu, czyli D. M..
Pismem z dnia 15.03.2023 r. znak [...] Wójt Gminy [...] wezwał pełnomocnika A. W. i M. W. do przedłożenia kart przekazania odpadów do utylizacji. W odpowiedzi pełnomocnik A. W. i M. W. w piśmie z dnia 29.03.2023 r. wezwał Wójta Gminy [...] do ustalenia miejsca pobytu D. M. celem uzyskania od niego dokumentacji ewidencji odpadów. Organ I instancji poszukiwał adresu zamieszkania D. M. z pomocą administracji skarbowej.
Pismem z dnia 28.07.2023 r. znak [...] Wójt Gminy [...] zawiadomił D. M. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i magazynowania na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb M., gmina [...]. Następnie pismem z dnia 01.09.2023 r. znak [...] Wójt Gminy [...] wezwał D. M. do złożenia pisemnych wyjaśnień w zakreślonym zakresie.
Pismem z dnia 06.10.2023 r. (wpływ 10.10.2023 r.) D. M. wyjaśnił, że w wynajmowanym magazynie była składowana odzież używana sprowadzana przez Spółkę T. z przeznaczeniem do sprzedaży. Nie przywożono odpadów.
Pełnomocnik A. W. i M. W. w piśmie z dnia 23.01.2024 r. (wpływ dnia 25.01.2024 r.) wystąpił do Wójta Gminy [...] o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wskazano, że A. W. i M. W. nie są posiadaczami odpadów, gdyż ich rzeczywistymi posiadaczami są T. Sp. z o.o. oraz D. M..
W dniu 24 września 2024 r. pracownicy Urzędu Gminy [...] przeprowadzili oględziny działek nr [...], [...], [...]. [...], obręb M., w których uczestniczył A. W.. W protokole oględzin zapisano, że magazyn na działce nr [...], w którym poprzednio znajdowały się odpady odzieży został uprzątnięty, a odpady zostały przewiezione na działkę nr [...]. W chwili obecnej na terenie magazynu znajdują się maszyny rolnicze oraz zboże. Na działce nr [...] w części wiaty, gdzie wcześniej znajdowały się odpady odzieży w chwili obecnej znajduje się siano i maszyny rolnicze. W chwili obecnej na działce nr [...] znajdują się odpady o kodzie 19 12 12 (odzież, obuwie, galanteria), które został tam przewiezione z działki nr [...] i z działki nr [...]. Odpady te wyglądają na nieprzemieszane.
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 31 marca 2025 r., znak [...], nakazał D. M. i A. W. solidarnie usunięcie odpadów z terenu działki nr [...], obręb M., miejscowość M., gmina [...] (pkt I rozstrzygnięcia), określił sposób wykonania obowiązku usunięcia odpadów (pkt II rozstrzygnięcia), określił termin usunięcia odpadów (pkt III rozstrzygnięcia), a także umorzył postępowanie w części dotyczącej usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i magazynowania na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb M., gmina [...] (pkt IV rozstrzygnięcia). Organ I instancji uznał, iż zarówno D. M., który nawiózł odpady, jak i A. W., który przechowywał, spalał i przemieszczał odpady, są współposiadaczami tych odpadów.
Organ I instancji umorzył postępowanie co do odpadów betonowych składowanych na działce nr [...], gdyż uznał, że zostały wykorzystane na własne potrzeby przez A. W.. Organ I instancji stwierdził, że na działkach nr [...] i nr [...] nie znajdują się odpady. Stwierdzony brak odpadów także na działkach nr [...], [...], [...] i [...], został uznany przez Wójta Gminy [...] za przesłankę do umorzenia postępowania w sprawie usunięcia odpadów z wymienionych działek.
W swoim odwołaniu A. W. wniósł o uchylenie decyzji Wójta Gminy [...] tylko w części dotyczącej nałożenia obowiązku na niego i o umorzenie postępowania w tym zakresie. Z kolei D. M. wniósł odwołanie od całości decyzji. Wskazał, że "nawet przy przyjęciu, że na jakimkolwiek etapie mogłem być posiadaczem odpadów, to od co najmniej 5 lat nim nie jestem".
Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja Wójta Gminy [...] tylko częściowo odpowiada prawu.
Właścicielem działki nr [...], obręb M., miejscowość M., gmina [...], jest A. W., a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. Na działce nr [...] składowane są odpady o kodzie 19 12 12 w postaci ubrań, obuwia oraz galanterii (paski toreb).
D. M. w swoim odwołaniu oświadczył: "nie byłem nigdy stroną umowy najmu przedmiotowych nieruchomości', gdyż magazyn wynajmowała Spółka T. Sp. z o.o. z/s w P.. Nadto oświadczył: ,ja nie byłem nigdy przedstawicielem Spółki T. wobec czego nie posiadam wiedzy w jaki sposób i na podstawie czego działa spółka". D. M. w swoim odwołaniu oświadczył nadto: "od prawie 6 lat nie mam jakiegokolwiek związku z tą sprawa i przedmiotową nieruchomością. Nigdy nie dysponowałem jakimkolwiek tytułem prawnym do rzeczy ustalonych przez organ jako odpady, nie byłem w ich posiadaniu i nie zwoziłem ich na przedmiotową nieruchomość. Jednocześnie nie łączy mnie jakikolwiek stosunek prawny z właścicielami nieruchomości, a w szczególności nie dysponuję tytułem prawnym do ich nieruchomości". Dodał także: "Nigdy nie władałem nieruchomością, na której gromadzone były przedmioty - co również wydaje się być bezsporne. Wreszcie, rzeczy te przeniesione zostały przez Pana W. na inną nieruchomość, bez mojej wiedzy czy zgody, co jednoznacznie świadczy, iż nigdy nie sprawowałem nad nimi władztwa''.
Z kolei pełnomocnik A. W. w odwołaniu stwierdził, że posiadaczem odpadów jest D. M.. Wprawdzie umowę najmu magazynu na działce nr [...], w którym była składowana używana odzież, zawarła Spółka T. , ale w jej imieniu działał D. M., który nie był umocowany do reprezentowania Spółki, co oznacza, że umowę najmu zawarł w istocie we własnym imieniu. A. W. uporządkował swoje działki po przeprowadzonej w 2021 r. kontroli pracowników Urzędu Gminy.
Pełnomocnik A. W. w odwołaniu oświadczył: "Odwołujący przeniósł odpady o kodzie 19 12 12 z działek [...], [...] i [...] na działkę [...] ze względu na fakt, że po pierwsze nie miał kontaktu z Panem D. M. w celu jego zobowiązania do usunięcia posiadanych przez niego odpadów, a po drugie ich przeniesienie miało pełnić funkcje zabezpieczającą. Najmowany magazyn, gdzie przechowywana miała być odzież nie miał stosownej wentylacji. Odzież, przechowywana w zamkniętym pomieszczeniu, z upływem czasu zaczęła stwarzać realne zagrożenie pożarowe. Ze względu na fakt, że odwołujący posiada gospodarstwo rolne, nie mógł sobie pozwolić na ryzyko jakiegokolwiek pożaru w okresie zbliżających się żniw. Przeniesienie odzieży było wynikiem zabezpieczenia towaru należącego do D. M. oraz mienia odwołującego w postaci hali przed ewentualnym zagrożeniem dla życia i mienia".
Pełnomocnik A. W. w odwołaniu oświadczył: "fakt utylizacji nieznacznej części odpadów może wpływać na uznanie, że odwołujący miał władztwo nad odpadami, a co za tym idzie można byłoby uznać go za ich posiadacza. Decyzja o ich przeniesieniu oraz częściowej i nieznacznej utylizacji odpadów podyktowana była wyłącznie okolicznością, że odwołujący nie miał możliwości wymuszenia na Panu D. M. oczyszczenia terenu ze względu na brak kontaktu z nim." W odwołaniu przyznano, że A. W. zawarł umowę najmu hali magazynowej ze Spółą T. , w której imieniu działał D. M.. Czynsz płaciła Spółka T. ze swojego konta. Zgodnie z "informacjami przekazanymi przez Pana D. M. odwołującemu, w halach miała być magazynowana odzież, która następnie po jej segregacji miała być rozsyłana do poszczególnych punktów." W odwołaniu podkreślono, że gdyby odwołujący miał świadomość, że w wynajętej hali składowane będą odpady, nigdy by nie zawarł umowy najmu, gdyż nie ma zezwolenia na magazynowanie odpadów.
W odwołaniu poinformowano, że "Pan A. W. przeniósł odpady z terenu magazynowanej hali na inną działkę. Stało się tak dlatego, że utracił on kontakt z Panem D. M., spółka przestała opłacać kolejne faktury. Podkreślić należy, że odwołujący nie miał świadomości, że towar magazynowany przez Pana D. M. nie jest odzieżą używaną, tak jak go zapewniono przy zawieraniu umowy, a odpadami. Odwołujący w związku z faktem, że współpraca z Panem D. M. utknęła w martwym punkcie, wykorzystał magazyn do innych celów. W związku z tym dokonał przeniesienia magazynowanej odzieży (...) w miejsce, które pozwoliło na prawidłowe i wydajne zagospodarowanie terenu". "Odwołujący do czasu wszczęcia postępowania nie miał wiedzy, że odzież przywieziona przez kontrahentów T. sp. z o. o. nie jest odzieżą, a odpadem".
Pełnomocnik A. W. w odwołaniu oświadczył: ,,Ewentualnie, na wypadek, gdyby w opinii tut. Organu Odwołujący był posiadaczem odpadów, które zostały przez niego przetworzone w okresie od dnia 14 lipca 2020 roku do dnia 30 lipca 2021 roku, to wskazać należy, że w związku z faktem, że odpady o kodzie 19 12 12 palone były przez pracowników Odwołującego, to odpady te zostały usunięte, a więc brak jest przedmiotu decyzji. Okoliczność, że w ramach czynności porządkowych towar należący do Pana D. M. został przetworzony nie przesądza o tym, że Odwołujący jest posiadaczem całości odpadów".
Strony nie zaprzeczają, że tekstylia, ubrania, galanteria gromadzone były w magazynie znajdującym się na działce nr [...], co najmniej w okresie 2019 - 2021. Organ I instancji ustalił, że A. W. przetwarzał odpady o kodzie 19 12 12 poprzez spalanie w jednym z pieców na terenie prowadzonego gospodarstwa rolnego. Organ I instancji uznał, że umowę najmu z dnia 1.10.2019 r. magazynu zawarła Spółka T. , ale ponieważ nie miała statutowych organów, to Wójt Gminy [...] przyjął, że w rzeczywistości najemcą był D. M..
Nadto [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w swojej decyzji z dnia 22.12.2023 r. nr [...], ustalił, że część odpadów o kodzie 19 12 12 została przeniesiona przez pracowników A. W. na jego polecenie od lipca 2020 r. na północną część posesji w M. i spalona w piecu.
Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 803/18, LEX nr 2787826, adresatem obowiązku i nakazu uregulowanego w art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z 2012 r. o odpadach jest aktualny posiadacz odpadów, a nie "najwcześniejszy znany posiadacz odpadów".
Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym (por. wyrok NSA z 6 marca 2019 r., sygn. II OSK 816/18, LEX nr 2651027, wyrok NSA z 3 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 3123/18, LEX nr 2761479). Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na nieruchomości nielegalnie (zob. wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r., sygn. Akt II OSK 2936/14, LEX nr 2142409).
Wynikające z art. 3 pkt 19 u.o. domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na danej nieruchomości zostało wprowadzone w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. Tym samym władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 330/12, z 6 marca 2019 r., sygn. II OSK 816/18, z 23 sierpnia 2016 r., sygn. II OSK 2936/14 oraz z 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2414/17).
Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą bowiem mieć świadomość dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości (por. np.: wyrok WSA w Olsztynie z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 185/17, wyrok NSA z 29 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 847/15).
Jak podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 803/18 zasadniczym celem przywołanej wyżej regulacji art. 26 ustawy o odpadach jest skuteczne i szybkie usuwanie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Odpady zalegające w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania stanowią zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. Z tej przyczyny ustawodawca przewidział obowiązek prawny posiadacza odpadów do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot. Ciężar przeprowadzenia dowodu w celu obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi. Nie można przy tym ciężaru dowodowego obalenia domniemania przenosić na organ. Organy nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia we własnym zakresie dochodzenia mającego na celu ustalenie podmiotu będącego posiadaczem odpadów, jeśli domniemany z mocy art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. posiadacz nie przedstawi wiarygodnych dowodów w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18). Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na nieruchomości nielegalnie, to jest wbrew woli właściciela nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2936/14, z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18, z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2414/17 oraz z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3453/18, CBOSA).
W świetle powyższych ustaleń należy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odpady zostały złożone w hali magazynowej na działce nr [...] w sposób legalny na podstawie umowy najmu z dnia 01.10.12019 r. zawartej przez właściciela działki ze Spółką T. Sp. z o.o. z/s w P.. Wymieniona Spółka płaciła czynsz, natomiast rola Pana D. M. polegała na faktycznym współdziałaniu z A. W..
Wójt Gminy [...] wykonuje funkcje organu administracji publicznej, wobec tego nie posiada kompetencji do dokonywania wykładni umów cywilnych. Przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa administracyjna, a nie cywilna. Dlatego nieuprawnione jest stanowisko Wójta Gminy [...] jakoby umowa najmu zawarta pomiędzy A. W. a T. Sp. z o.o. dawała w istocie status najemcy D. M. z tego powodu, że w ocenie Wójta Gminy [...] wymieniona Spółka nie posiadała organów uprawnionych do zawarcia umowy najmu. Z tych samych powodów nie mogą być rozpatrywane twierdzenia pełnomocnika A. W. jakoby nie może on ponosić konsekwencji zawartej przez siebie umowy najmu ponieważ nie wiedział jaki towar będzie składowany w wynajętym magazynie. Jeśli A. W. ma określone roszczenia wobec D. M. oraz T. Sp. z o.o. to może wejść w spór cywilny z tymi podmiotami.
A. W. jest posiadaczem odpadów (odzież, obuwie, galanteria), które przyjął na swoją nieruchomość w zamian za czynsz najmu płacony przez T. Sp. z o.o. Zatem odpady trafiły na teren działki A. W. legalnie. Jak podano w odwołaniu pełnomocnika A. W. - odwołujący się przeniósł odpady na swoją działkę nr [...], aby lepiej wykorzystać swoją nieruchomość i zwolnić miejsce w hali magazynowej. Pracownicy A. W. przenieśli odpady na teren działki nr [...], a część z nich spalili w piecu na terenie gospodarstwa rolnego A. W.. Wobec tego A. W. zachowywał się jak posiadacz odpadów. Poza tym odpowiedzialność właściciela terenu oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. W świetle powyższego należało uchylić pkt I decyzji Wójta Gminy [...] i nakazać A. W. usunięcie odpadów z działki nr [...]. Pozostałe punkty zamieszczone w rozstrzygnięciu decyzji Wójta Gminy [...] odpowiadają prawu i nie były kwestionowane we wniesionych odwołaniach.
Ponieważ decyzja organu odwoławczego jest decyzją ostateczną, dlatego termin wykonania obowiązku usunięcia odpadów z działki nr [...] liczony jest od dnia jej wydania.
Nadto organ II instancji wyjaśnił, że jeżeli uchylenie i nowe rozstrzygnięcie w zakresie uchylonym dotyczy tylko części decyzji organu pierwszej instancji, to konieczne jest również orzeczenie co do pozostałej - nieuchylonej części decyzji - zwłaszcza, gdy odwołanie dotyczy całej decyzji (bowiem decyzja organu odwoławczego musi być zgodna z zakresem odwołania i rozstrzygać o całości sprawy). Takie podejście pozwala na uniknięcie wątpliwości co do treści rozstrzygnięć administracyjnych (wyrok NSA z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 1086/20, LEX nr 3331614). Zwrot "uchyla zaskarżoną decyzję" odnieść należy nie tyle do "zaskarżonej decyzji" w znaczeniu wszystkich jej elementów konstrukcyjnych wynikających z art. 107 k.p.a. i/lub przepisów szczególnych, ale wyłącznie do rozstrzygnięcia decyzji. Innymi słowy, kompetencję przewidzianą w przywołanym przepisie rozumieć należy jako umocowanie do uchylenia (w całości lub w części) rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji, a nie jej poszczególnych elementów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1038/24, LEX nr 3895506).
Na decyzję organu II instancji skargę do wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w poznaniu wniósł A. W. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, zaskarżając ja w części, tj. co do punktu 1.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez oparcie przez organ II instancji zaskarżonej decyzji na niepełnym materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, tj., niezbadanie całokształtu dowodów i wyjaśnień przedłożonych wraz w toku postępowania oraz poddanie ich wybiórczej i dowolnej ocenie, a także dokonanie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy;
2. naruszenie art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający świadomość prawną obywateli, w szczególności poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia do argumentów wskazywanych przez skarżącego w odwołaniu do decyzji organu I instancji wskazujących na liczne uchybienia w ustaleniach organu I instancji;
3. art. 81a k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a, poprzez jego niezastosowanie, i nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść skarżącego, podczas gdy w ramach ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego wątpliwości budzi status rzeczy znajdujących się na terenie gospodarstwa rolnego strony i zakwalifikowanie ich przez organ I instancji jako odpady, a tym samym uznanie, iż skarżący dopuścił się zbierania odpadów bez zezwolenia, co bezkrytycznie powielił organ II instancji;
4. art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. poprzez bezpodstawne i niezgodne ze stanem faktycznym uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego wykazania, że odpadami o kodzie 19 12 12 znajdującymi się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania, tj. działka ewid. nr [...] faktycznie i wyłącznie władał D. M., co doprowadziło do bezpodstawnego ustalenia, że skarżący jest posiadaczem wskazanych wyżej odpadów;
5. art. 26 ust. 3a u.o. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i uznanie, że skarżący jest zobowiązany do solidarnego usunięcia odpadów o kodzie 19 12 12 znajdujących się na działce ewid. nr [...] wraz z D. M. w sytuacji, gdy skarżący nie jest posiadaczem odpadów, a domniemanie z art. 4 ust. 1 pkt 19 u.o. zostało skutecznie obalone;
6. art. 194 ust. 4 u.o. poprzez błędne uznanie, że wydanie decyzji względem skarżącego przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] na podstawie art. 194 ust. 2 u.o. przesądza o tym, że skarżący jest posiadaczem odpadów w sytuacji, gdy w stanie faktycznym w decyzji tej wskazano wprost, że posiadaczem odpadów jest D. M., co doprowadziło do błędnego uznania, że również skarżący jest zobowiązany do usunięcia odpadów;
W skardze wniesiono o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zaskarżonej części, uchylenie w części dotyczącej zobowiązania skarżącego do usunięcia odpadów o kodzie 19 1212 znajdujących się na działce ewid. Nr [...] poprzedzającej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 31 marca 2025 roku i umorzenie postępowania w tym zakresie; ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zdaniem skarżącego odpadła wobec niego przesłanka podmiotowa prowadzenia postępowania w sprawie nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i magazynowania. W toku postępowania przed organem I instancji skarżący skutecznie wykazał, że właścicielem odpadów jest D. M., co również ponownie podkreślał w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Do akt sprawy została dołączona stosowna umowa najmu powierzchni magazynowej, która co prawda została zawarta przez spółkę T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w imieniu której działał Pan D. M.. Jednak w związku z faktem, że nie był on uprawniony do działania w imieniu tej spółki uznać należy, że umowa została zawarta na jego rzecz, jako osoby fizycznej. Do akt postępowania zostały dołączone również wyjaśnienia Pana D. M., które potwierdzają, że na działkach należących do skarżącego składane były odpady (choć sam D. M. zaprzecza jakoby w stanie sprawy mogła być mowa o odpadach, albowiem w jego opinii składowana w magazynach była odzież używana).
Uznać zatem należy, że domniemanie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. zostało skutecznie przez władającego powierzchnią ziemi obalone. Stanowisko skarżącego znajduje potwierdzenie również w uzasadnieniu decyzji wydanej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] w sprawie wymierzenia A. W. administracyjnej kary pieniężnej za prowadzenie zbierania i przetwarzania odpadów bez zezwolenia. WWIOŚ w uzasadnieniu decyzji z dnia 22 grudnia 2023 roku wskazał, iż "podczas kontroli jednoznacznie ustalono, że posiadaczem odpadów magazynowanych w M. (...) wśród których wyróżniono odzież, obuwie, galanterię jest Pan D. M., reprezentujący spółkę T. sp. z o. o. (...).
Skarżący przeniósł odpady o kodzie 19 12 12 z działek [...], [...] i [...] na działkę [...] ze względu na fakt, że po pierwsze nie miał kontaktu z D. M. w celu jego zobowiązania do usunięcia posiadanych przez niego odpadów, a po drugie ich przeniesienie miało pełnić funkcję zabezpieczającą. Najmowany magazyn, gdzie przechowywana miała być odzież nie miał stosownej wentylacji. Odzież, przechowywana w zamkniętym pomieszczeniu, z upływem czasu zaczęła stwarzać realne zagrożenia pożarowe. Skarżący w żaden sposób nie przyznał sobie władztwa nad odpadami. Nie można również uznać, że fakt utylizacji nieznacznej części odpadów może wpływać na uznanie, że skarżący miał władztwo nad odpadami, a co za tym idzie można byłoby uznać go za ich posiadacza. Decyzja o ich przeniesieniu oraz częściowej i nieznacznej utylizacji odpadów podyktowana była wyłącznie okolicznością, że skarżący nie miał możliwości wymuszenia na D. M. oczyszczenia terenu ze względu na brak kontaktu z nim.
Organ I instancji powinien był podjąć działania w celu skutecznego ustalenia miejsca pobytu posiadacza odpadów celem jego zobowiązania do ich niezwłocznego usunięcia, czego nie zrobił. Organ w uzasadnieniu wyżej przywołanej decyzji, lakonicznie wskazał tylko, że A. W. nie sprostał obaleniu wyżej wymienionego domniemania wobec czego jest posiadaczem odpadów. Wskazać jednak należy, że skarżący zrobił wszystko co mógł w celu ustalenia adresu pobytu D. M., a ponadto zgłosił potencjalny adres zamieszkiwania D. M.. Organ we własnym zakresie nie podjął żadnych działań zmierzających do skutecznego ustalenia adresu D. M..
Faktem jest, że w aktualnie obowiązujących przepisach prawa istnieje instytucja domniemania posiadania odpadów przez właściciela nieruchomości na której odpady te się znajdują, a obalić to domniemanie może wyłącznie jej właściciel. Podkreślić jednak należy, że skarżący skutecznie domniemanie to obalił, przedkładając zarówno umowę dzierżawy powierzchni magazynowej oraz potwierdzenia zapłaty czynszu najmu, które zostały dokonane na rzecz skarżącego z konta T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jak też powołując się na ustalenia WWIOŚ. Za niezrozumiałe i krzywdzące dla niego uznać należy takie działanie organu I instancji, gdzie Organ co prawda przywołuje w swoich ustaleniach decyzję WIOŚ w której wskazano wprost, kto jest posiadaczem odpadów, ale nie wyciąga z nich odpowiednich faktów.
To Pan D. M. winien zostać określony adresatem tej decyzji w zakresie odpadów 19 12 12. Organ I instancji natomiast nie wykonał nawet podstawowych obowiązków w zakresie ustalenia jego adresu zamieszkania, co ostatecznie udało się w 2023 roku. Gdyby Organ I instancji prowadził postępowanie w sprawie odpadów o kodzie 19 1212 od początku w sposób prawidłowy, nie doprowadziłoby to do zmaterializowania się przesłanek do wydania decyzji z dnia 31 marca 2025 roku w trybie art. 26 ust. 1, 2 i 6 w zw. z art. 3 ust. 19 u.o. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 26 ust. 2: Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunjęcia odpadów zgodnie z ust. 7. wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.
W stanie faktycznym sprawy, nie ziściła się przesłanka z art. 26 ust. 2 u.o., ponieważ decyzja z dnia 30 września 2021 roku w zakresie odpadów o kodzie 19 12 12 winna być wydana względem D. M., a nie skarżącego. Dopiero gdyby ten nie usunął odpadów o kodzie 19 12 12, znalazłaby zastosowanie przesłanka z art. 26 ust. 2 u.o. do wydania decyzji z urzędu, ale względem wyłącznie D. M..
Na powyższe okoliczności w żaden sposób nie wpływa fakt, że Pan A. W. przeniósł odpady z terenu magazynowanej hali na inną działkę. Stało się tak dlatego, że utracił on kontakt z Panem D. M., spółka przestała opłacać kolejne faktury. Podkreślić należy, że skarżący nie miał świadomości, że towar zmagazynowany przez D. M. nie jest odzieżą używaną, tak jak go zapewniono przy zawieraniu umowy, a odpadami. Skarżący w związku z faktem, że współpraca z D. M. utknęła w martwym punkcie, wykorzystał magazyny do innych celów. W związku z tym dokonał przeniesienia zmagazynowanej odzieży (o tym, że nie jest to odzież, a odpad skarżący dowiedział się z wszczętego postępowania) w miejsce, które pozwoliło na prawidłowe i wydajne zagospodarowanie terenu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Swoje stanowisko podtrzymał również skarżący w replice na odpowiedź na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267 ze zm.).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz.143; dalej: p.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję, Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd podziela.
Materialnoprawną podstawę wydanych w kontrolowanej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach.
Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ust. 1 u.o.).
Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (art. 26 ust. 2 u.o.). Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie (art. 26 ust. 3a u.o.).
Jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna (art. 26 ust. 3b u.o.).
Działka ewidencyjna nr [...] w M. , obręb M. nie jest miejscem przeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów. Na terenie tej nieruchomości składowane są odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Właścicielem nieruchomości jest skarżący.
Kwestia sporna sprowadza się do określenia adresata obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
Organy trafnie uznają, że adresatem obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania jest posiadacz odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, czyli wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
W świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.) władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.
Natomiast, zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach, przez wytwórcę odpadów rozumie się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej; wytwórcą odpadów zdawanych do portowych urządzeń do odbioru odpadów ze statków w rozumieniu art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 12 maja 2022 roku o portowych urządzeniach do odbioru odpadów (Dz. U. poz. 1250) jest podmiot świadczący usługę odbioru odpadów w porcie lub przystani morskiej.
Dostrzegać zatem należy, że na gruncie powołanej regulacji prawnej podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania może być:
- podmiot, który jest wytwórcą odpadów,
- osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów,
- władający powierzchnią ziemi na zasadzie domniemania prawnego, że jest posiadaczem odpadów, a więc niezależnie od reguł prawnych określających przeniesienia posiadania.
Istota solidarnej odpowiedzialności polega na tym, że obowiązek usunięcia odpadów nakłada się na wszystkie podmioty odpowiedzialne za gospodarowanie odpadami, czyli na podmioty, co do których stwierdzono zaktualizowanie się przesłanek odpowiedzialności za odpady zdeponowane na danej nieruchomości.
Brak jest podstaw prawnych do przyjmowania stanowiska, że właściciel nieruchomości, z chwilą porzucenia odpadów na jego nieruchomości przez nieustalonych sprawców, przejmuje automatycznie posiadanie odpadów, a w konsekwencji z tego względu, jako podmiot będący w posiadaniu odpadów, może zostać zobowiązany do ich usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Dla takich sytuacji ustawodawca ustanowił domniemanie prawne, że posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi. Wówczas podstawą prawną nałożenia obowiązku usunięcia odpadów jest związana z prawem własności odpowiedzialność jej właściciela (władającego powierzchnią ziemi) za utrzymanie nieruchomości w stanie przewidzianym w regulacjach prawnych.
Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Obalenie tego domniemania prawnego może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie można ustalić podmiotu ponoszącego odpowiedzialność za odpady, obowiązuje domniemanie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Jeśli domniemanie nie zostanie obalone, odpowiedzialność za odpady będzie ponosił władający powierzchnią ziemi, na której odpady się znajdują (wyrok NSA z 13.06.2023 r., III OSK 1904/22, LEX nr 3587519).
Zgodnie art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami. Jeżeli wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów przekazuje odpady następnemu posiadaczowi odpadów, który posiada decyzję wymienioną w ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania, przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2025 r. w sprawie III OSK 5556/21 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA) zgodnie z przyjętą na gruncie prawa cywilnego zasadą, aby faktycznie można było uznać kogoś za posiadacza rzeczy (samoistnego, jak i zależnego) muszą łącznie wystąpić dwie przesłanki, tj. element obiektywny (corpus possesions), czyli władanie, jak również i subiektywny (animus rem sibi habendi). Wskazać więc należy, że w nauce prawa cywilnego przyjmuje się, iż posiadanie to stan, w którym posiadacz dzierży daną rzecz (corpus) w celu zachowania rzeczy dla siebie (animus) (vide np. E. Gniewek, Prawo rzeczowe, Warszawa 2016, s. 313). Musi zatem jednocześnie wystąpić stan, w którym te dwa aspekty są zrealizowane. Jak stanowi art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W przypadku posiadacza samoistnego jak i zależnego, istnieje podstawa do tego, aby posiadanie opierało się na woli dysponowania rzeczą dla siebie. Zatem w obu przypadkach zostaje spełniony wymóg corpus-animus. Tymczasem definicja posiadacza odpadu (art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.) oderwana jest od cywilistycznej konstrukcji pojęcia posiadania. Świadczy o tym chociażby treść art. 27 ust. 3 u.o. Sama wola posiadacza odpadów, czy też jej brak (animus) w świetle powyższych regulacji nie są wystarczające do stwierdzenia, że podmiotowi nie można przypisać cech posiadacza odpadu. Konstrukcja powyższych unormowań wskazuje, że intencją ustawodawcy było stworzenie przepisów pozwalających na niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsc do tego nieprzeznaczonych.
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że w sprawie brak jest podstaw do przyjmowania, by podmiot, który przekazał odpady wyzbył się ich posiadania. Jest bowiem poza sporem, że skarżący nie posiada decyzji wymienionej w art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 u.o. ani nie posiada wpisu do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a u.o.
Jednocześnie zauważyć należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w odniesieniu do stanowiska organu II instancji w przedmiocie braku odpowiedzialności D. M. jest niezrozumiałe.
Oparte jest ono na przyjęciu, że nieuprawnione jest stanowisko Wójta Gminy [...], jakoby umowa najmu zawarta z T. sp. z o. o. dawała w istocie status najemcy D. M.. Zdaniem SKO organ I instancji wykonujący funkcje organu administracji publicznej nie posiada bowiem kompetencji do dokonywania wykładni umów cywilnych. Pomijając już co najmniej dyskusyjną kwestię kompetencji do wykładni umów, Sąd zauważa, że znajdująca się na k. 47 akt adm. umowa najmu z dnia 1 października 2019 r. zawarta została pomiędzy P. W. jako wynajmującym a D. M. jako najemcą. Żaden element umowy ani żadne jej postanowienie nie wskazuje, by – zawierając ją – D. M. działał na rzecz innego podmiotu. W aktach adm. znajdują się wprawdzie (k. 48 – 50) dwie faktury wskazujące spółkę T. jako nabywcę i potwierdzenie realizacji przelewu, gdzie spółka ta jest nadawcą, dokumenty te jednak nie mogą przesądzać o identyfikacji stron umowy najmu – wskazują jedynie podmiot, który uiścił czynsz.
Na przymiot najemcy po stronie D. M. wskazuje też obszerny zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Protokoły przesłuchań wskazane w piśmie WIOŚ w [...] z dnia 21.01.2021 r. wskazują D. M. jako stronę umowy: "Na podstawie przesłuchań właścicieli terenu i pracownika kontrolowanych podmiotów (...) ustalono, że pan P. W. na podstawie umowy najmu z dnia 01.10.2029 r. wynajął Panu D. M. magazyny (...) Fakturę opłaciła T. Sp. z o. o. (...) Podczas podjętych czynności kontrolnych nie wyjaśniono powiązania między Panem D. M. a T. sp. z o.o." (k. 16 akt adm.).
"Odpady odzieży zostały zdeponowane w magazynach w M. jesienią 2019 r. Halę (...) wynajął w tym samym okresie Panu D. M...." (z protokołu przesłuchania A. W. z dnia 7.07.2020 r. w protokole kontroli WWIOŚ, k. 430 akt adm.). "We wrześniu 2019 r. Przesłuchiwany umieścił na portalu OLX ogłoszenie w sprawie wydzierżawienia hali w M. . Po około miesiącu zadzwonił Pan D. M. i przesłuchiwany zaoferował mu magazyn (...) Pan D. M. chciał zmagazynować odpady odzieży, którą następnie zamierzał przewozić do S. w celu przetworzenia jej na drobne fragmenty (...) Odpady przywieziono około 20-toma samochodami ciężarowymi" (z protokołu przesłuchania P. W. z dnia 10.07.2020 r. w protokole kontroli WWIOŚ, k. 432-433 akt adm.). "Pan D. M. pozostawił odpady odzieży, obuwia, galanterii twierdząc, że nie są to odpady. Przesłuchiwany zeznał, że Pan D. M. brał odpady z >nieznanych mu lumpeksów<. Miały trafić do Turku, gdzie zamierzano poddać je przetworzeniu, tj. pocięciu na >czyściwo<" (z protokołu przesłuchania A. W. z dnia 7.07.2020 r. w protokole kontroli WWIOŚ, k. 469 akt adm.). "Odpady odzieży zostały przywiezione rok temu przez D. M.. (...) Pracownik Pana D. M. był przy każdym rozładunku i transporcie odpadów (...) Część odpadów odzieży była zbelowana w kostkach, a część była w workach. Część odpadów zbelowanych w kostkach stanowiła sama odzież, a część była zmieszana z torbami i paskami lub walizkami." (z protokołu przesłuchania P. L. z dnia 4.12.2020 r. w protokole kontroli WWIOŚ, k. 437 akt adm.).
Jednocześnie powołany wyżej materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie jakoby skarżący nie był świadomy charakteru przywożonych przedmiotów i jakoby – aż do czasu kontroli – pozostawał w przekonaniu, że przywieziona została odzież, nie zaś odpady. Nie sposób przyjąć, że zbelowana odzież pomieszana z torbami, paskami i walizkami mogła nasuwać jakiekolwiek wątpliwości co do charakteru transportów.
W tej sytuacji przypomnieć należy, że ratio legis nakładania obowiązku na władającego powierzchnią ziemi na podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. jest zapewnienie możliwości usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania, gdy wytwórca odpadów jest nieznany, przez władającego powierzchnią ziemi. Brak jest natomiast podstaw do nakładania tego rodzaju obowiązku na władającego powierzchnią ziemi, który skutecznie obalił domniemanie prawne z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. (wyrok NSA z 13.06.2023 r., III OSK 1904/22, LEX nr 3587519).
W ocenie Sądu w aktach sprawy nie ma dowodów uzasadniających przyjęcie ustalenia, że odpady zgromadzone na nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] są tam składowane wbrew woli jej właściciela. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że skarżący miał świadomość przetransportowania odpadów do hali wynajętej na podstawie umowy z dnia 1 października 2019 r., a następnie sam je na ową działkę przeniósł.
Jednocześnie Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący dokonywał władczych dyspozycji w stosunku do odpadów o kodzie 19 12 12 i tym samym należy przyjąć po jego stronie przymiot posiadacza w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.
Zasadnie organy obu instancji podzieliły w tej kwestii stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Przymiot posiadacza po stronie skarżącego nie stoi przy tym w sprzeczności z takowym przymiotem po stronie D. M. – ustalenie w zakresie posiadania odpadów przez skarżącego oparte jest bowiem nie na domniemaniu z art. 3 ust. 1 pkt 19 in fine u.o., lecz na ocenie jego własnych działań. W ocenie Sądu przenoszenie przez skarżącego odpadów na inną działkę i ich spalanie nie może być usprawiedliwione podnoszonymi przez niego okolicznościami (zagrożenie pożarowe, brak kontaktu z D. M.) w tym sensie, że można by te działania traktować inaczej, niż przejawienie władztwa nad rzeczą. Jedyną wytłumaczalną – w ocenie Sądu – reakcją skarżącego na podnoszone przez niego okoliczności (brak kontaktu z D. M. i celowość opróżnienia hali magazynowej) byłoby zawiadomienie właściwych organów o delikcie D. M. polegającym na porzuceniu odpadów oraz przekazanie tych odpadów – na podstawie stosownej umowy – podmiotowi uprawnionemu w rozumieniu art. 27 ust. 2 u.o. Takich działań skarżący nie podjął, natomiast zaczął "zagospodarowywać" odpady we własnym zakresie: poprzez ich przemieszczanie i spalanie.
W aktach sprawy zgromadzone SA zatem dowody, które z poszanowaniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. potwierdzają, iż skarżący dokonywał nielegalnego przyjmowania odpadów, a więc był osobą fizyczną, która obejmowała w posiadanie odpady i deponowała je na działce nr [...] w miejscowości M., obręb M. gmina [...]. W tym zakresie Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia oceny, by kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów.
Zestawienie ujawnionych w sprawie okoliczności faktycznych z treścią rozstrzygnięcia, a także z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji, doprowadziło Sąd do przekonania, że nie może się ona ostać w obrocie prawnym z uwagi na nieuzasadnioną we właściwy sposób modyfikację rozstrzygnięcia organu I instancji polegająca na zwolnieniu z obowiązku usunięcia odpadów D. M.. W ocenie Sądu twierdzenia D. M. zawarte w jego odwołaniu od decyzji Wójta Gminy [...] z 31 marca 2025 r. oraz w jego oświadczeniu z dnia 6 października 2023 r. pozostają gołosłowne, tj. nie znajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodym.
Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy, organ obowiązany będzie uwzględnić przedstawione wyżej rozważania, a także – o ile uzna za celowe – uzupełnić materiał dowodowy.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez adwokata obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800 ze zm.). W myśl § 15 tegoż rozporządzenia:
1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.
2. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej.
3. Opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:
1) niezbędny nakład pracy adwokata, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;
2) wartość przedmiotu sprawy;
3) wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;
4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanego rozporządzenia (480 zł) oraz uiszczona opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz równowartość wpisu (200 zł), łącznie – 697 zł.