III SA/PO 1173/22

III SA/Po 1173/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 28 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Skrzypczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 12 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 października 2022 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor WOR ARiMR w P.; organ II instancji; organ odwoławczy), na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2022 r., poz. 2000) - dalej: k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.) - dalej również: ustawa o ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. w [...] (dalej również: spółka; wnioskodawca; strona skarżąca) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Kierownik BP ARiMR w P.; organ I instancji) z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następującym stanie sprawy.
W dniu 27 maja 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek [...] sp. z o.o. w [...] wniosek (datowany na 25 maja 2022 r.) o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, wraz z fakturą potwierdzającą zakup nawozów.
We wniosku tym zamieszczono oświadczenie, że podmiot ubiegający się o pomoc spełnia kryterium mikroprzedsiębiorstwa i prowadzone gospodarstwo rolne jest przedsiębiorstwem samodzielnym.
W dniu 29 czerwca 2022 r. Kierownik BP ARiMR w P. skierował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień.
W dniu 13 lipca 2022 r. spółka złożyła korektę wniosku, w której zmieniła oświadczenie spełniania kryterium rodzaju prowadzonego przedsiębiorstwa, wskazując że jest małym przedsiębiorstwem, jak również że jest przedsiębiorstwem powiązanym. Nie złożono żadnych dodatkowych wyjaśnień i dowodów.
Kierownik BP ARiMR w P. decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. – wydaną na podstawie art.10 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz § 13zo ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) - dalej również: rozporządzenie wykonawcze do ustawy o ARiMR; rozporządzenie wykonawcze – odmówił spółce przyznania przedmiotowej pomocy.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że wnioskodawcy nie można zakwalifikować do grupy podmiotów mikro-, małych lub średnich przedsiębiorstw.
W odwołaniu od tej decyzji spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, zarzuciła naruszenie art. 3 Załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem, że wnioskodawca nie spełnia kryteriów samodzielnego przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorcy (ani małego bądź średniego przedsiębiorcy) oraz naruszenie przepisów § 13zo rozporządzenia wykonawczego do ustawy o ARiMR poprzez odmównie stronie pomocy, pomimo że spełnia wszystkie konieczne przesłanki do jej uzyskania.
Dyrektor WOR ARiMR w P., motywując swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji z dnia 12 października 2022 r., stwierdził, że wobec braku uchybień formalnych i merytorycznych w procesie wydawania zaskarżonej decyzji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.
Organ odwoławczy przywołał brzmienie § 13zo ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, zaznaczając, że Agencja udziela pomocy producentowi rolnemu na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub organizacje prowadzące regularną działalność gospodarczą.
Odwołując się do treści Załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej - dalej również: rozporządzenie nr 702/2014, organ II instancji przedstawił definicje kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Zaznaczył, że ograniczenia w przyznawaniu pomocy publicznej, tj. przyznawanie jej małym i średnim przedsiębiorstwom, wynika z pewnych trudności w funkcjonowaniu MŚP, w odróżnieniu od dużych przedsiębiorstw, które posiadają znacznie większy ekonomiczny potencjał i zaplecze, co ułatwia pokonywanie trudności.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uznał, że wnioskodawca nie spełnia przywołanych definicji przedsiębiorstwa uprawnionego do otrzymania wsparcia na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Podniósł, że w art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 702/2014, dla celów tej regulacji, prawodawca przewidział definicję MŚP, zgodnie z którą są to przedsiębiorstwa spełniające kryteria ustanowione w Załączniku nr I przedmiotowego rozporządzenia. Wskazał też na to, że zgodnie z art. 1 Załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014, za "przedsiębiorstwo" uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną; obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub organizacje prowadzące regularną działalność gospodarczą, co oznacza, że pomocą mają być objęte małe "przedsiębiorstwa" bez względu na formę prawną. Ponadto przywołał treść art. 2 i art. 4 ust. 1 i 2 Załącznika nr I rozporządzenia nr 702/2014 celem przedstawienia kategorii mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, jak również wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 tego Załącznika "przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3; natomiast "przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i które pozostają we wzajemnym związku: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu ust. 3, 25% lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla.
Na podstawie publicznie dostępnych danych z rejestru KRS, REGON, CEiDG. danych zawartych w systemach informatycznych ARiMR oraz stanowiska pełnomocnika skarżącej, Dyrektor WOR ARiMR w P. stwierdził, że przedsiębiorstwo wnioskodawcy nie spełnia kryteriów mikroprzedsiębiorstwa, małego ani średniego przedsiębiorstwa. W ocenie organu II instancji Kierownik BP ARiMR w P. zasadnie stwierdził, że omawiana jednostka nie mieści się w żadnej z kategorii uprawniającej do otrzymania wsparcia, tj. nie jest mikro-, małym ani średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu kryteriów wskazanych w art. 2 Załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014. W szczególności z uwagi na to, że w latach 2017, 2018, 2019 oraz 2020 przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. przekracza roczny obrót 50 min EUR oraz całkowity bilans roczny 43 min EUR a w konsekwencji utraciło przynależność do kategorii MŚP i utrwalił się jego status dużego przedsiębiorstwa. Jednocześnie zauważył, że nawet w przypadku gdyby dane finansowe przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. za rok 2021 wskazywały na status MŚP, to zgodnie z wyżej opisaną regułą badania dwóch okresów [art. 4 ust. 2 Załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014] - nie doszłoby do jego utrwalenia i przedsiębiorstwo nadal należałoby za kwalifikować jako duże. Powyższe dane wskazują na fakt, że [...] sp. z o.o. nie spełnia kryteriów mikroprzedsiębiorstwa, małego ani średniego przedsiębiorstwa.
Z tych też względów przyznanie pomocy finansowej podmiotowi, który nie legitymuje się statusem mikroprzedsiębiorstwa, małego przedsiębiorstwa lub średniego przedsiębiorstwa oznaczałoby nie tylko naruszenie przepisów prawa krajowego - rozporządzenia wykonawczego do ustawy o ARiMR, ale również przepisów prawa wspólnotowego - art. 107 ust. 1 TFUE.
Organ odwoławczy zaznaczył, że decyzja organu I instancji nie jest dotknięta żadną z wad prawnych, a poczynione ustalenia stanu faktycznego należy uznać za prawidłowe. Kierownik BP ARiMR w P. jednoznacznie ustalił i wykazał powiązania osobowe i kapitałowe, jak też rodzinne i organizacyjne pomiędzy podmiotem [...] sp. z o.o. oraz podmiotem B. sp. z o.o., w którym udziały posiadają B. G., G. G., Z. G., H. G., K. G. oraz P. G.. Całość udziałów [...] sp. z o.o. należy do innej spółki, tj. [...] sp. z o.o., w której udziały posiadają wyżej wymienione osoby. Przy czym panowie G. udziały w innych spółkach i występują w zarządach tych spółek. Organ II instancji podkreślił, że przedmiotowo zbieżna działalność poszczególnych spółek powiązanych z panami G., jak i samych [...] jest prowadzona na tym samym rynku lub rynkach pokrewnych. Wyjaśnił, że najbardziej typowym i przejrzystym przykładem przedsiębiorstwa powiązanego jest jednostka, w której inna jednostka posiada całościowy udział. W przypadku skarżącej ustalono zaś, że wszystkie udziały należą do innej spółki, która z kolei jest w całości własnością wszystkich 6 panów [...]. G. G., B. G., Z. G., H. G., K. G. oraz P. G. są bowiem udziałowcami w wyżej wymienionych spółkach, jak i w takich jednostkach jak: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp.j.; [...] sp. z o.o.; [...] sp. z o.o. Organ odwoławczy zaznaczył, ż osoby te nie tylko są wspólnikami wyżej wskazanych podmiotów, ale też w różnych konfiguracjach są członkami zarządów tych podmiotów, co szczegółowo wykazał i opisał organ I instancji w swojej decyzji. Zdaniem organu, wykazane powiązania bezsprzecznie potwierdzają, że [...] sp. z o.o. jest gospodarstwem powiązanym, w stosunku do którego ustalono, że nie spełnia kryterium małego przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów Załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r.
Organ II instancji zauważył również, że w treści pierwotnego wniosku skarżąca oświadczyła, że jej gospodarstwo jest przedsiębiorstwem samodzielnym i spełnia kryterium mikroprzedsiębiorstwa. Dopiero w wyniku wystosowanego przez organ I instancji wezwania w celu wyjaśnienia wykrytych w toku weryfikacji sprawy powiązań osobowo-kapitałowych z innymi podmiotami, strona dokonała korekty w treści oświadczenia.
Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami Załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014, w przypadku przedsiębiorstwa powiązanego wielkość zatrudnienia, rocznego obrotu, całkowitego bilansu rocznego została określona po zsumowaniu zatrudnienia, rocznego obrotu, całkowitego bilansu rocznego na podstawie danych dotyczących niniejszego przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstw powiązanych.
W tym względzie wskazał na to, że przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. zostało objęte przez Kierownika BP ARiMR w P. szczegółową analizą pod kątem kwalifikacji tego podmiotu do danej kategorii przedsiębiorstw. Zaznaczył, że określenie typu podmiotu dokonywane było na podstawie powiązań osobowo-kapitałowych pomiędzy podmiotami (np. posiadanie udziałów w innym podmiocie, bycie członkiem zarządu w dwóch spółkach, powiązania rodzinne pomiędzy podmiotami), a także powiązań organizacyjnych. Podstawą wprowadzenia tego rodzaju klasyfikacji była konieczność ustalenia (badania) rzeczywistej pozycji ekonomicznej przedsiębiorstwa oraz wyeliminowanie z tej kategorii grup przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać możliwości MŚP.
Szczegółowa analiza wykazała, że [...] sp. z o.o. jest powiązane z podmiotami takimi jak: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp.j., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. poprzez powiązania z G. G., B. G., Z. G., H. G., K. G. oraz P. G.. Dlatego też gospodarstwo to nie wypełniało definicji przedsiębiorstwa samodzielnego.
Organ odwoławczy dodał, że spółki z o.o. są tworzone przez wspólników, natomiast za zobowiązania spółki wobec wierzycieli odpowiada sama spółka swoim majątkiem, jednak utworzonym z wkładów wspólników. Ponadto to wspólnicy co do zasady wkładają kapitał do spółki i oczekują zysków, a każdy wspólnik może oddawać głos i tym samym wpływać na działalność podejmowaną przez spółkę. Rolą wspólników w spółce jest zatem powoływanie i odwoływanie zarządu, a także decydowanie o strategicznych sprawach spółki, np. o podziale jej zysku, o sposobie pokrycia strat, zatwierdzaniu sprawozdań zarządu z działalności, o zmianach w umowie spółki itd. Zasadą jest także, że wspólnicy spółki z o.o. mają równe prawa i obowiązki, a zakres ich uprawnień w spółce uzależniony jest od liczby (wartości) posiadanych udziałów. Podstawowe prawa wspólnika spółki z o.o., to prawo do udziału w zgromadzeniu wspólników i prawo głosu. Realizując je, wspólnik może współdecydować o losach spółki. Im większą liczbę (wartość) udziałów w kapitale zakładowym ma dany wspólnik, tym co do zasady większą liczbą głosów dysponuje podczas podejmowania uchwał wspólników. Z istoty spółki kapitałowej, w tym spółki z o.o., wynika zasada rządów większości nad mniejszością, wyrażona m.in. w przepisach art. 245 i art. 246 Kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h.). Zasada ta pozostaje w związku z zasadą proporcjonalności praw i wkładów, co oznacza, że jeżeli wspólnik wniósł do spółki większy wkład, to powinien też mieć więcej praw w spółce (więcej głosów na zgromadzeniu spółki) niż wspólnik, który wniósł mniejszy wkład. W konsekwencji w odniesieniu do spółek kapitałowych mówi się o prymacie kapitału nad osobą. Jednocześnie zauważył jednak, że każdy wspólnik ma prawo udziału w zgromadzeniu wspólników, oddania głosu, udziału w zysku wynikającego z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonego do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników, zaskarżania uchwal zgromadzenia wspólników, o ile zachodzą okoliczności opisane w art. 250 § 2-5 k.s.h. (art. 249 i art. 252 § 1 k.s.h.), kontroli - obejmuje ono uprawnienie m.in. do przeglądania ksiąg i dokumentów spółki (zob. art. 212 k.s.h.) umowa spółki może ustanowić radę nadzorczą lub komisję rewizyjną albo oba te organy. W przypadku ustanowienia organu nadzoru umowa spółki może wyłączyć albo ograniczyć indywidualną kontrolę wspólników, dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej spółce (art. 295 k.s.h.), czy też żądania rozwiązania spółki przez sąd (art. 271 pkt 1 k.s.h.). Natomiast zarząd pełni w spółce funkcję zarządzająco-reprezentacyjną. Jego rolą jest przykładowo podpisywanie umów. składanie oświadczeń oraz prowadzenie spraw bieżących spółki w jej imieniu. Zatem wspólny zarząd kilku spółek stanowi jedynie o pozorności w odrębnym funkcjonowaniu, ponieważ osoby te ingerują wielokrotnie w działania założonych podmiotów prawnych,
Ponadto organ podniósł, że przeprowadzona przez organ I instancji analiza powiązanych podmiotów uwzględniała nie tylko powiązania osobowe i kapitałowe, ale również powiązania rodzinne i organizacyjne. W tym kontekście na powiązania uwagę zwraca również fakt, że siedziby stad aż pięciu ze wszystkich [...] znajdują się w tej samej lokalizacji, a szósty - P. G. ma siedzibę stada w tej samej lokalizacji co jedna z siedzib B. G.. Analogicznie też Z. G. oraz P. G. mają zarejestrowaną indyczarnię pod jednym adresem. Taka sama zbieżność zachodzi pomiędzy H. G. i K. G.. Ponadto, panowie [...] (poza P. G.) stanowią 5 z 6 aktywnych członków zarejestrowanej w systemach ARiMR grupy producentów pod nazwą [...] sp. z o.o., która jako kategorie produktów ma wpisane: drób żywy, mięso lub jadalne podroby drobiowe: świeże, chłodzone, mrożone - indyki. Podobnie, z wyłączeniem P. G. i K. G., pozostali panowie [...] stanowią 4 z 6 aktywnych członków zarejestrowanej w systemach ARiMR grupy producentów pod nazwą [...] sp. z o.o. Jednocześnie - G. , Z. . H. , P. , K. i B. G. oraz [...] sp. z o.o., w zarządzie której zasiadają wszyscy wyżej wymienieni panowie [...], zakupili nawozy deklarowane do wniosku o udzielenie pomocy finansowej (na dofinasowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez) w spółce [...] sp. z o.o., której również są wspólnikami, z wyjątkiem P. G..
Zdaniem organu odwoławczego, analiza danych pochodzących z ogólnodostępnych rejestrów KRS, REGON, CEiDG wykazała, że poza uprawą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, działalność opisywanych podmiotów, prowadzona jest w obszarze związanym z rynkiem rolnym, tj. przetwórstwem i sprzedażą płodów rolnych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Wobec tego formalnie odrębne gospodarstwa oraz przedsiębiorstwa prowadzone przez członków rodziny [...] są ze sobą ściśle powiązane prawnie, organizacyjnie i ekonomicznie, a w konsekwencji powinny zostać uznane za jedno przedsiębiorstwo powiązane. Organ podkreślił, że powyższa analiza została przeprowadzona na podstawie przywołanych aktów normatywnych - zarówno prawa unijnego, jak i krajowego oraz kryteriów szczegółowo wskazanych w tych aktach. Pozwoliła ona na stwierdzenie, że wnioskodawca jest wyłączony z udzielania przedmiotowej pomocy finansowej z uwagi na stopień powiązań z innymi podmiotami.
Dyrektor WOR ARiMR w P. uznał, że organ I instancji wykazał i szczegółowo uzasadnił w zaskarżonej decyzji przyczynę odmowy przyznania stronie pomocy finansowej. Organ ten skoncentrował się na wykazaniu wszystkich przesłanek świadczących o niespełnieniu przez stronę warunków wynikających z przywołanego prawodawstwa.
Organ odwoławczy wskazał na to, że w przedmiotowym rozstrzygnięciu dokonano kompleksowej analizy przesłanek normatywnych uzasadniających wydanie decyzji negatywnej dla strony, dlatego też uznał, że zaskarżona decyzja spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora WOR ARiMR w P. organ I instancji zasadnie uznał, że formalnie odrębne gospodarstwa oraz przedsiębiorstwa prowadzone przez członków rodziny [...] są ze sobą ściśle powiązane prawnie, organizacyjnie i ekonomicznie i w konsekwencji powinny zostać uznane za jedno przedsiębiorstwo powiązane. Organ stwierdził, że sumy bilansowe oraz roczne obroty wszystkich podmiotów powiązanych z [...] sp. z o.o. wskazują na to, że w latach 2017-2020 przedsiębiorstwo przekroczyło roczny obrót 50 mln EUR oraz całkowity bilans roczny 43 mln EUR, a w konsekwencji utraciło przynależność do kategorii MŚP i utrwalił się jego status dużego przedsiębiorstwa. Wobec czego przedsiębiorstwo wnioskodawcy nie spełnia kryteriów mikroprzedsiębiorstwa, małego ani średniego przedsiębiorstwa.
Organ II instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie został naruszony również art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR, jak i nie doszło do naruszenia przepisów postępowania.
W takich okolicznościach organ odwoławczy potwierdził ustalenia Kierownika BP ARiMR w P., uznając, że decyzja w sprawie odmowy przyznania pomocy znajduje swoje oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i została wydana prawidłowo.
Podkreślił również, że jeżeli te same osoby są wspólnikami wielu spółek i jednocześnie członkami zarządu spółek, to nie może być mowy o samodzielności i niezależności każdej z nich, gdyż można powiedzieć, że jest to klasyczny przykład stworzenia formalnych warunków mających pozorować niezależność podmiotów. Wobec tego nie zgodził się z argumentacją strony, że o samodzielnym i niezależnym działaniu spółek decyduje fakt niezasiadania wspólników w zarządzie. Ocena statusu gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Zaznaczył przy tym, że prawo nie zabrania prowadzenia działalności gospodarczej w formie wielu spółek z tymi samymi udziałowcami, jednak tam, gdzie prawo ustala pewne ograniczenia lub cele, dla których ta pomoc jest przyzwana, organ ma prawo, a wręcz obowiązek badać i oceniać zarówno przyczyny powstania określonych podmiotów, w skład których wchodzą osoby ze sobą powiązane, oraz analizować przyczyny ubiegania się o określone płatności i sposób prowadzenia przez te podmioty działalności produkcyjnej. Dlatego też organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Kierownika BP ARiMR w P. i uznał działania wnioskodawcy za działania mające na celu uniknięcie ograniczeń wynikających z przywołanego rozporządzenia.
W skardze na decyzję odwoławczą spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, zarzuciła naruszenie:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 załącznika nr I do rozporządzenia nr [...] w zw. § 13zo ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o ARiMR przez jego błędną interpretację względnie niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że skarżąca nie jest przedsiębiorstwem samodzielnym, lecz jest przedsiębiorstwem powiązanym z podmiotami wskazanymi w decyzji, w związku z czym nie spełnia kryteriów samodzielnego przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorcy (ani małego bądź średniego przedsiębiorcy);
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 13zo ust. 1 rozporządzenia wykonawczego przez niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że skarżąca nie spełnia określonych w nich warunków przyznania pomocy w sytuacji, gdy zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami spełnia wszystkie konieczne do tego przesłanki;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie, co przejawia się w oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na przypuszczeniach i domysłach, a nie na faktach.
Przy tak sformułowanych zarzutach, rozwiniętych i umotywowanych w uzasadnieniu skargi, pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i "przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i ustosunkowując się do poszczególnych jej zarzutów, wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał dotychczasową argumentację i wnioski skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się bezzasadna.
Motywując takie rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu, bada jego zgodność z prawem w pełnym zakresie, z urzędu uwzględniając naruszenia prawa. Nie poprzestaje zaś jedynie na badaniu zarzutów podniesionych w skardze. Przepis ten, wespół z przepisami ustrojowymi, wyznacza zakres kontroli sądowej.
W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja o odmowie przyznania pomocy finansowej została wydana na podstawie ustalonego stanu faktycznego, który jest w dużej mierze tożsamy ze stanami faktycznymi ustalonymi w sprawach zakończonych decyzjami o odmowie przyznania tego samego rodzaju pomocy finansowej, dotyczącymi H. G., B. G., Z. G., P. G. i K. G.. W tychże sprawach istnieją, poniżej omówione, daleko idące powiązania osobowe i kapitałowe między tymi osobami i tworzonymi przez nie podmiotami, jak właśnie m.in. [...] sp. z o.o. w [...] - skutkujące niemożnością uznania, że podmioty te spełniają przesłanki do udzielenia im pomocy finansowej. Stan prawny (dotyczący powiązań pomiędzy podmiotami) jest w tychże sprawach również tożsamy.
Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w całości podziela stanowisko wyrażone w wyrokach WSA w Poznaniu, wydanych w sprawach ze skarg na decyzje o odmowie przyznania pomocy finansowej H. G., B. G., Z. G., P. G. i K. G. (patrz: wyroki o sygn. akt: III SA/Po 719/22 z dnia 30 listopada 2022 r. oraz III SA/Po 720/22, III SA/Po 732/22 i III SA/Po 733/22 z dnia 26 stycznia 2023 r., a także III SA/Po 721/22, III SA/Po 715/22 z dnia 3 marca 2023 r. - dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Aktami prawnymi regulującymi problematykę pomocy finansowej jest m.in. przywołane przez organ rozporządzenie Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. (Dz.U.UE L 193 z dnia 1 lipca 2014 r., s. 1 [w brzmieniu wynikającym z art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 2020/2008 z dnia 8 grudnia 2020 r. zmieniającym rozporządzenia (UE) nr 702/2014, (UE) nr 717/2014 i (UE) nr 1388/2014 w odniesieniu do okresu ich stosowania oraz innych odpowiednich dostosowań - Dz.U.UE L 414 z dnia 9 grudnia 2020 r., str. 15]) oraz ustawa o ARiMR i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dokonując analizy instytucji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), należy zwrócić uwagę na cel tej regulacji normatywnej. Z perspektywy prawa unijnego istotna jest treść art. 107 ust. 1 TFUE, normującego zasadę traktatowej dopuszczalności pomocy publicznej. Zgodnie z tym przepisem z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.
W zakresie analizy przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie, należy z kolei wskazać, że zgodnie z punktem 5 preambuły rozporządzenia nr 702/2014 zakres tego aktu prawnego powinien zostać dostosowany do zakresu rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, w szczególności w zakresie pomocy na rzecz sektora leśnego i pomocy na rzecz mikroprzedsiębiorstw i małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) działających na obszarach wiejskich. Dlatego też Komisja w art. 1 ust. 1 lit. a wskazała, że niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do określonych kategorii pomocy na rzecz mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Należy jednak zwrócić uwagę, że pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu jest co do zasady zakazana. Ważne jest, aby wszystkie strony mogły sprawdzić, czy pomoc została przyznana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przejrzystość pomocy państwa jest zatem niezbędna do właściwego stosowania postanowień Traktatu i prowadzi do zwiększenia zgodności z zasadami i odpowiedzialności, umożliwia wzajemną ocenę oraz efektywniejsze wykorzystanie wydatków publicznych (pkt 32 preambuły rozporządzenia nr 702/2014). W powyższym akcie Komisja wskazała, że małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają decydującą rolę w tworzeniu miejsc pracy, a w ujęciu bardziej ogólnym są również czynnikiem stabilności społecznej i rozwoju gospodarczego. Rozwój MŚP mogą jednak ograniczać niedoskonałości rynku, powodujące pewne typowe problemy. MŚP mają często trudności z uzyskaniem kapitału lub kredytów z uwagi na niechęć niektórych rynków finansowych do podejmowania ryzyka oraz ograniczone zabezpieczenia, jakie te MŚP mogą zaoferować. Ograniczone zasoby mogą im również ograniczyć dostęp do informacji dotyczących w szczególności nowych technologii i potencjalnych rynków. Aby ułatwić rozwój działalności gospodarczej MŚP, niniejsze rozporządzenie powinno zatem wyłączyć niektóre rodzaje pomocy na rzecz MŚP z wymogu zgłoszenia ustanowionego w art. 108 ust. 3 Traktatu (pkt 39 preambuły rozporządzenia nr 702/2014).
Dlatego też, aby wyeliminować różnice, które mogłyby spowodować zakłócenia konkurencji oraz by ułatwić koordynację różnych krajowych i unijnych inicjatyw dotyczących MŚP, a także ze względu na przejrzystość administracyjną i pewność prawną, definicja MŚP stosowana na potrzeby niniejszego rozporządzenia powinna opierać się na definicjach określonych w zaleceniu Komisji 2003/361/WE [zalecenie Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczące definicji przedsiębiorstw mikro, małych i średnich (Dz.Urz.UE L 124 z dnia 20 maja 2003 r., str. 36)] - jak o tym stanowi pkt 40 preambuły rozporządzenia nr 702/2014. Zalecenia Komisji stanowią zatem autentyczną podstawę określania warunków kwalifikacji danego przedsiębiorstwa jako MŚP.
W celu lepszego zrozumienia rzeczywistej pozycji ekonomicznej MŚP oraz wyeliminowania z tej kategorii grup przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać siłę prawdziwych MŚP, należy dokonać rozróżnienia między poszczególnymi rodzajami przedsiębiorstw biorąc pod uwagę to, czy są one niezależne, czy poziom ich udziałów nie wiąże się z posiadaniem pozycji umożliwiającej kontrolę (przedsiębiorstwa partnerskie) lub czy są one powiązane z innymi przedsiębiorstwami (pkt 9 zalecenia Komisji 2003/361/WE). Komisja wskazała, że w odpowiednich przypadkach należy także wziąć pod uwagę relacje między przedsiębiorstwami, które zachodzą między osobami fizycznymi, w celu zapewnienia, że tylko przedsiębiorstwa, które naprawdę potrzebują przywilejów wynikających dla MŚP z różnych przepisów lub środków zastosowanych dla ich korzyści faktycznie z nich skorzystają. W celu ograniczenia rozpatrywania tych sytuacji do niezbędnego minimum, uwzględnienie takich relacji zostało ograniczone do rynku właściwego lub do rynków sąsiednich - z powołaniem, w razie potrzeby, na określoną przez Komisję definicję "rynków właściwych" w obwieszczeniu Komisji w sprawie definicji rynku właściwego dla celów wspólnotowego prawa konkurencji (pkt 12 zalecenia Komisji 2003/361/WE).
Wskazać również należy na to, że Załącznik nr I do powyższego rozporządzenia nr 702/2014 definiuje zarówno (a) przedsiębiorstwo, jak i (b) pułap zatrudnienia oraz (c) pułapy finansowe określające kategorie przedsiębiorstw. Przepis art. 3 przywołanego Załącznika nr I rozróżnia też trzy rodzaje przedsiębiorstw branych pod uwagę przy obliczaniu pułapu zatrudnienia i pułapu finansowego. Są to następujące podmioty.
1. "Przedsiębiorstwo samodzielne", które oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3 (art. 3 ust. 1 Załącznika nr I).
2. "Przedsiębiorstwa partnerskie", które oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i które pozostają w następującym wzajemnym związku: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu ust. 3, 25% lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla (art. 3 ust. 2 Załącznika nr I). Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25%, pod warunkiem że nie są oni powiązani, w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem: a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o venture capital, które inwestują w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. "anioły biznesu"), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1 250 000 EUR; b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk; c) inwestorzy instytucjonalni, w tym regionalne fundusze rozwoju; d) samorządy lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 mln EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.
3. "Przedsiębiorstwa powiązane", które oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków: a) przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka; b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa; c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki; d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców lub członków w tym przedsiębiorstwie (art. 3 ust. 3 Załącznika nr I).
Zakłada się, że nie ma dominującego wpływu, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców.
Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym [przywołanego przepisu] z co najmniej jednym przedsiębiorstwem lub dowolnym z inwestorów wymienionych w ust. 2, również uznaje się za powiązane. Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych (art. 3 ust. 3 Załącznika nr I).
W myśl art. 4 ust. 1 Załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014, do określenia liczby pracowników i kwot finansowych wykorzystuje się dane odnoszące się do ostatniego zatwierdzonego okresu obrachunkowego, obliczane w skali rocznej. Uwzględnia się je począwszy od dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych. Kwota wybrana jako obrót jest obliczana z pominięciem podatku od wartości dodanej (VAT) i innych podatków pośrednich. Natomiast stosownie do art. 4 ust. 2 przywołanego Załącznika, w przypadku gdy w dniu zamknięcia ksiąg rachunkowych dane przedsiębiorstwo przekracza pułap zatrudnienia lub pułap finansowy lub też spada poniżej pułapu zatrudnienia lub pułapu finansowego określonych w art. 2, uzyskanie lub utrata statusu średniego przedsiębiorstwa, małego przedsiębiorstwa lub mikroprzedsiębiorstwa następuje tylko wówczas, gdy zjawisko to powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych okresów obrachunkowych.
Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że w ramach kontroli judykacyjnej postępowania organów administracji publicznej należy ocenić prawidłowość ustalenia stanu faktycznego, jak i zastosowania przez te organy przepisów prawa w zakresie dotyczącym przedmiotu postępowania. Niezbędne w tym względzie będzie odniesienie do pojęcia rynku właściwego, które to pojęcie jest związane z prawem ochrony konkurencji. Przez rynek właściwy rozumie się przez to rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji (por.: art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów - Dz.U. z 2021 r., poz. 275, jak również liczne orzecznictwo unijnych i krajowych organów ochrony prawnej czy też poglądy przedstawicieli doktryny: T. Skoczny [w:] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, 2 wyd., C.H. Beck, Warszawa 2014, str. 149 i nast.). W ramach rynku właściwego – i to zarówno na gruncie prawa unijnego, jak i krajowego – wyróżnić należy "rynek właściwy produktowo" i "rynek właściwy geograficznie". Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na rynku wyższego lub niższego szczebla w stosunku do właściwego rynku (art. 3 ust. 3 Załącznika nr I). Rynek pokrewny dotyczy podmiotów funkcjonujących na różnych szczeblach obrotu gospodarczego. Będzie to rynek na którym znajduje się np. producent rolny (wytwórca) oraz dystrybutor (ew. dystrybutorzy), a więc podmiot, który wprowadza do obrotu gospodarczego towary wyprodukowane przez producenta rolnego.
Pułap zatrudnienia oraz pułapy finansowe określające kategorie przedsiębiorstw zostały unormowane w art. 2 ust. 1-3 Załącznika nr I rozporządzenia nr 702/2014. Do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 000 000 euro lub których całkowity bilans roczny nie przekracza 43 000 000 euro. W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 000 000 euro. W ramach kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 000 000 euro.
Ustalenie danych przedsiębiorstwa, dotyczących zakwalifikowania do określonej kategorii, następuje na podstawie dyrektyw wskazanych w art. 6 ust. 1-4 Załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014.
Zasady udzielania pomocy finansowej dla producentów rolnych w zakresie dofinansowania zakupu nawozów mineralnych zostały unormowane w przepisach przywołanego rozporządzenia wykonawczego do ustawy o ARiMR. Zgodnie z § 13zo ust. 1 tego rozporządzenia, w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19, 4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. Powyższe rozporządzenie odsyła, w zakresie określenia kategorii producentów rolnych, do wyżej przywołanych przepisów rozporządzenia nr 702/2014.
Podkreślić należy, że problematyka MŚP była także przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego - i to w zakresie rozporządzenia nr 702/2014, jak i rozporządzenia nr 651/2014, a więc aktów normatywnych przewidujących zbliżony sposób normowania instytucji MŚP. NSA wskazał na to, że organy ochrony prawnej dokonywały – w procesie stosowania prawa – interpretacji regulacji dotyczącej MŚP, wskazując, że celem definicji MŚP jest lepsze zrozumienie rzeczywistej pozycji ekonomicznej MŚP oraz wyeliminowanie z tej kategorii przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać siłę prawdziwych MŚP (por.: wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt I GSK 675/20, dostępny jw.). W związku z tym kryteria kwalifikacji przedsiębiorcy jako MŚP należy stosować z uwzględnieniem celu, dla którego małe i średnie przedsiębiorstwa objęte są korzystniejszymi zasadami przyznawania pomocy publicznej. Celem tym jest przede wszystkich udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom, dla których rozmiar działalności jest przyczyną szeregu trudności w dostępie do czynników produkcji oraz implikuje słabszą pozycję rynkową. Definicja MŚP nie powinna być więc stosowana w sposób mechaniczny i formalistyczny. Wręcz przeciwnie, należy w tym zakresie zachować pewną elastyczność, a co za tym idzie możliwość uwzględnienia rzeczywistego potencjału gospodarczego beneficjenta (patrz: wyrok Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 14 października 2004 r. w sprawie T-137/02 Pollmeier Salchow GmbH & Co. KG przeciwko Komisji Europejskiej). Wyrok ten zapadł w uprzednio obowiązującym stanie prawnym określonym Zaleceniami Komisji 96/280 (WE) w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw. Należy jednak podkreślić, że wskazane powyżej tezy Sądu zachowują swoją aktualność także w zakresie wykładni obecnie obowiązujących przepisów dotyczących istoty MŚP.
Powyższy sposób wykładni przepisów określających MŚP stosowany jest także przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w jednym z orzeczeń wskazał, że rzeczywisty potencjał MŚP badany jest przez spełnienie trzech kryteriów, a mianowicie kryterium dotyczącego liczby zatrudnionych osób, kryterium finansowego i kryterium niezależności. Sąd ten wskazał, że w celu objęcia pomocą jedynie przedsiębiorstw stanowiących w rzeczywistości MŚP należy dążyć do wyeliminowania bytów prawnych, w ramach których MŚP tworzą grupy gospodarcze, w których potencjał gospodarczy przewyższa rzeczywisty potencjał MŚP oraz należy zapewnić by definicja MŚP nie była obchodzona z powodów czysto formalnych (por. wyrok NSA z 24 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 1321/17, dostępny jw.). NSA stwierdził, że interpretacja przepisów dotyczących powiązań mających wpływ na określenie statusu MŚP powinna uwzględniać wykładnię funkcjonalną (por. wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt I GSK 772/20, dostępny jw.) - orzeczenie dotyczyło m.in. rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.
Ponadto trzeba podkreślić, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoim orzecznictwie wskazał, że przedsiębiorstwa można uważać za "powiązane", jeżeli z analizy nawiązanych między nimi stosunków prawnych i gospodarczych wynika, że za pośrednictwem jednej osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających łącznie stanowią one jeden podmiot gospodarczy, nawet jeśli formalnie nie pozostają w jednej z relacji, o których mowa w art. 3 ust. 3 akapit pierwszy [przywołanego wyżej] załącznika (zob. wyrok TSUE z dnia 27 lutego 2014 r. C-110/13 - HaTeFo GmbH przeciwko Finanzamt Haldensleben, dostępny na: http://eur-lex.europa.eu).
To na podstawie przywołanych aktów normatywnych – zarówno prawa unijnego, jak i krajowego – oraz kryteriów szczegółowo wskazanych w tych aktach, interpretowanych w zgodzie z wyżej wskazanymi zasadami, dokonywana jest klasyfikacja danego przedsiębiorstwa składającego wniosek o udzielenie pomocy finansowej. Dlatego też zarzuty skargi (a wcześniej odwołania), dotyczące niezbadania kwestii wywierania dominującego wpływu w rozumieniu art. 3 ust. 3 przywołanego aktu prawa unijnego i wskazanych w skardze przepisów Kodeksu spółek handlowych - były nietrafne. W ustalonych okolicznościach sprawy nie było potrzeby badania powiązań pomiędzy wspólnikami w kontekście umowy zawartej z przedsiębiorstwem czy też umowy spółki. Wbrew stanowisku skarżącej, należało przyjąć, że organy Agencji jednoznacznie wskazały okoliczności, na podstawie których ustaliły fakt powiązania innych podmiotów ze skarżącą, co prowadziło do przyjęcia, że wnioskodawca jest przedsiębiorstwem powiązanym, a w konsekwencji nie może być uznany za MŚP.
Wobec powyższego, Sąd stwierdza, że organy Agencji zasadnie odmówiły skarżącej przyznania przedmiotowej pomocy. Jak wynika z należycie ustalonego przez organy stanu faktycznego (przybliżonego w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia), odniesionego do obowiązujących przepisów prawa, skarżąca spółka nie jest podmiotem, do którego skierowana jest pomoc finansowa, o której mowa w § 13zo przywołanego rozporządzenia wykonawczego do ustawy o ARiMR.
Podkreślić należy, że organ I instancji w sposób wyczerpujący wykazał, co też szczegółowo uzasadnił w swojej decyzji, że wnioskodawca jest podmiotem wyłączonym z prawa do udzielenia pomocy finansowej na zakup (dofinansowanie zakupu) nawozów w 2022 r. We wniosku o przyznanie pomocy, a konkretnie w zakresie oświadczenia dotyczącego kategorii prowadzonego gospodarstwa, pierwotnie zaznaczono, że spółka jest mikroprzedsiębiorstwem, które jest przedsiębiorstwem samodzielnym. Przy czym następnie, w ramach korekty wniosku, wskazano w nim, że spółka jest małym przedsiębiorstwem, będącym podmiotem powiązanym. W toku postępowania administracyjnego – jak wynika z dokumentów w postaci danych z rejestru KRS, jak również na podstawie dokumentów znajdujących się w dyspozycji tego organu w związku z zakresem działań organu administracji publicznej – ustalono bezsprzecznie, że skarżąca jest powiązana ze wskazanymi w uzasadnieniu decyzji organu I instancji podmiotami (patrz: tabele i zestawienia). Organ przeanalizował strukturę zarządów i wspólników poszczególnych podmiotów. Właścicielem [...] sp. z o.o. jest podmiot [...] sp. z o.o. (100% udziałów), w którym Z. G. i H. G. mają po 18% udziałów, natomiast G. G., B. G., K. G. i P. G. po 16%. Wszyscy oni są członkami zarządu spółki [...] sp. z o.o., posiadającymi uprawnienie do samodzielnej reprezentacji tej spółki. W zakresie struktury właścicielskiej powiązanych podmiotów trzeba jeszcze zauważyć, że została ona szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, jak i wyczerpująco omówiona przez organ odwoławczy.
Ponadto, wzorzec normatywny zawarty w art. 3 ust. 3 Załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014 – rozumiany we wspomniany wcześniej funkcjonalny sposób – wskazuje, że przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych (art. 3 ust. 3 Załącznika nr I). Wystąpienie powyższych okoliczności nie pozwala na uznanie danego przedsiębiorstwa za samodzielne, lecz nakazuje traktowanie takiego przedsiębiorstwa jako przedsiębiorstwa powiązanego z innymi przedsiębiorstwami. Odnosząc się z tej perspektywy do dokonanej przez organy administracji publicznej analizy i oceny w zakresie normatywnej przesłanki "prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych" (art. 3 ust. 3 Załącznika nr I), trzeba zaznaczyć, że [...] sp. z o.o. działało zarówno na tożsamym "rynku właściwym produktowo" (zob.: przedmioty prowadzonej działalności gospodarczej na podstawie klasyfikacji PKD strony skarżącej, jak również podmiotów z nim powiązanych), jak i na "rynku właściwym geograficznie" z określonymi, konkretnie wskazanymi podmiotami (por.: wniosek o udzielenie pomocy finansowej z dnia 27 maja 2022 r. oraz uzasadnienie decyzji organu I instancji).
Warto również podkreślić, że organy dokonały prawidłowej analizy i oceny – z perspektywy "rynku właściwego" i "rynków pokrewnych" – sytuacji przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o., wskazując na powiązania strony skarżącej z innymi przedsiębiorstwami (szczegółowo opisanymi w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji) - i to w zakresie własnościowym, organizacyjnym, a przede wszystkim ekonomicznym, funkcjonującymi na tym samym rynku właściwym produktowo, jak i na rynkach pokrewnych (przedmiot działalności obejmuje m.in. produkcję (uprawa roślin, chów lub hodowla zwierząt) oraz przetwórstwo i sprzedaż płodów rolnych pochodzenia zarówno roślinnego, jak i zwierzęcego na tożsamym "rynku właściwym geograficznie" z innymi podmiotami. Na taki stan rzeczy wskazywały również dalsze dopełniające okoliczności, jak chociażby ta sama lokalizacja większości siedzib stad wskazanych imiennie członków rodziny [...], jak również położenie siedziby 11 z 12 powiązanych w różnym zakresie spółek (wyjątkiem jest [...] sp. z o.o.) w tej samej miejscowości, pod tym samym adresem. W konsekwencji, zostały spełnione przesłanki uznania skarżącej spółki jako podmiotu, który nie jest przedsiębiorstwem samodzielnym na podstawie art. 3 ust. 1 Załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014, lecz przedsiębiorstwem powiązanym – czy to bezpośrednio, czy to pośrednio – z innymi podmiotami w rozumieniu przepisów art. 3 ust. 3 Załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014.
W takiej sytuacji należało uznać, że organy obu instancji w sposób prawidłowy dokonały analizy normatywnej wniosku skarżącej z dnia 27 maja 2022 r. w zakresie przyznania pomocy finansowej na zakup nawozów mineralnych. Prawidłowo też uznały, że wnioskodawca nie spełnia wymogów uprawniających do uzyskania przedmiotowej pomocy finansowej, gdyż nie jest mikroprzedsiębiorcą ani małym czy średnim przedsiębiorcą, zaś prowadzone gospodarstwo nie jest – jak wyżej zostało wskazane – przedsiębiorstwem samodzielnym. Te wszystkie okoliczności wyłączają możliwość przyznania pomocy finansowej skarżącej spółce.
Odnosząc się jeszcze do zarzutów o charakterze proceduralnym, dotyczących zakresu działania organu w postępowaniu w przedmiocie przyznania pomocy finansowej (zarzut naruszenia art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR wskazano, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przy czym w art. 10a ust. 6 tej ustawy, wskazano, do jakich postępowań rozstrzyganych w drodze decyzji nie stosuje się przepisów ust. 1-5 [aktualnie nie należą do nich sprawy rozstrzygane na gruncie przepisów wydanych na podstawie art. 4 ust. 6 tejże ustawy - przepis art. 10a ust. 6 pkt 6 został uchylony z dniem 29 marca 2022 r.].
Warto też zauważyć, że już po złożeniu wniosku w przedmiotowej sprawie, którym jest data wpływu do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego (w niniejszej sprawie: 27 maja 2022 r.) - § 13zo ust. 3 rozporządzenia, doszło do zmiany treści § 13zo ust. 2 przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 maja 2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz.1172), zmieniającego to rozporządzenie w tym zakresie z dniem 2 czerwca 2022 r. (patrz: § 3 rozporządzenia zmieniającego). Z kolei § 2 rozporządzenia zmieniającego przewiduje, że do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy, o której mowa w § 13zo ust. 1 rozporządzenia zmienianego w § 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie § 1 pkt 2 niniejszego rozporządzenia decyzją ostateczną, przepis § 13zo ust. 2 rozporządzenia zmienianego w § 1 stosuje się w brzmieniu nadanym przez § 1 pkt 2 niniejszego rozporządzenia.
Przepis § 13zo ust. 2 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o ARiMR aktualnie stanowi, że pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana: 1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej; 2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7-9. Pomimo zmiany brzmienia przedmiotowego przepisu rozporządzenia, nie budzi wątpliwości, że odmowa przyznania przedmiotowej pomocy powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej, zgodnie z domniemaniem rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej, będącym konsekwencją "prawa do procesu administracyjnego" (por. stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 24 maja 2012 r. sygn. akt II GPS 1/12 [pkt 3.2. uzasadnienia uchwały] i wyroku NSA z dnia 9 listopada 2020 r. sygn. akt I GSK 2048/19, dostępnymi jw.).
Podstawą normatywną działania organów w zakresie dowodowym są zatem przepisy art. 10a ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR. Wobec tego organ z urzędu zobowiązany był w tym postępowaniu stać na straży praworządności i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tak też się stało. Nastąpiło to bez naruszenia art. 8 i art. 80 k.p.a., jak i art. 77 § 1 k.p.a., który nie znajdował zastosowania w sprawie, jednakże organ stosownie do art. 10a ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR przeprowadził postępowanie wyjaśniające należycie, w wyniku czego wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy.
Ponadto z akt sprawy wynika, że organ I instancji zwrócił się do strony o złożenie wyjaśnień w zakresie powiązań osobowych i kapitałowych ze wszystkimi wyżej już wskazanymi podmiotami (patrz: wezwanie z dnia 29 czerwca 2022 r.). W odpowiedzi na powyższe pismo skarżąca jedynie skorygowała wniosek w dniu 13 lipca 2022 r., zmieniając oznaczenie statusu gospodarstwa rolnego na małe przedsiębiorstwo, będące przedsiębiorstwem powiązanym. Stanowisko dotyczące kwestii wzajemnych powiązań osobowo-kapitałowych skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, przedstawiła w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazując jednocześnie na błędne skorygowanie wniosku w dniu 13 lipca 2022 r. pod wpływem wadliwej interpretacji przepisów prawa przedstawionych w wezwaniu; przy czym podniosła, że spółka faktycznie spełnia kryteria MŚP. Strona nie zaprzeczyła jednak okolicznościom istnienia wyżej wskazanych powiązań, lecz argumentowała, że nie zostały one odpowiednio przeanalizowane prawnie w kontekście zawartych umów i przepisów prawa handlowego.
W takim stanie faktycznym i prawnym organ I instancji zasadnie przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie spełnienia przez skarżącą przesłanek przedsiębiorstwa samodzielnego oraz MŚP, ograniczone do dostępnych z urzędu dowodów. Organ dokonał analizy treści art. 3 Załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 702/2014 i prawidłowo ocenił, czy przedsiębiorstwo skarżącej należy uznać za przedsiębiorstwo samodzielne i czy należy ono do kategorii mikroprzedsiębiorstw, małych albo średnich przedsiębiorstw, a zatem końcowo - także w zakresie, czy skarżący spełnia przesłankę unormowaną w § 13zo ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o ARiMR. Ponadto trzeba zwrócić uwagę i na to, że organ odwoławczy poczynił uzupełniające ustalenia weryfikujące stanowisko organu I instancji w zakresie powiązań przedsiębiorstwa skarżącej z innymi podmiotami. Wykazane w kategoriach dowodowych okoliczności, całkowicie zbieżne z wcześniej ustalonymi przez organ I instancji, organ odwoławczy przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 12 października 2022 r.
Podsumowując całość dotychczasowych rozważań, Sąd stwierdza, że organy w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji wykazały, że skarżąca nie spełnia warunków przyznania pomocy z uwagi na okoliczność, że nie jest podmiotem należącym do kategorii mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. Sąd uznał, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji trafnie przyjął, że strona skarżąca jest wyłączona – z powodów wyżej opisanych – od udzielenia jej przedmiotowej pomocy finansowej z uwagi na stopień powiązania z innymi podmiotami. Ten aspekt sprawy był poddany prawidłowej analizie dokonanej przez organy - zarówno co do stanu faktycznego, jak i prawnego. Należy zwrócić uwagę, że została dokonana kompleksowa ocena przesłanek normatywnych uzasadniających wydanie przez organ I instancji decyzji negatywnej dla strony, m.in. w zakresie powiązań prawnych wnioskodawcy z innymi podmiotami i to o różnorodnym charakterze, wynikających ze wskazanych przez organ dokumentów, w tym informacji z KRS, REGON, CEiDG, oraz ich skutków z perspektywy przedmiotu niniejszej sprawy. Stąd też decyzje organów obydwu instancji spełniają wymogi wzorca normatywnego zawartego w art. 107 § 3 k.p.a. W tak kształtujących się warunkach Sąd nie stwierdził, by postępowanie administracyjne zostało w niniejszej sprawie przeprowadzone przez organy Agencji sprzecznie z wyżej przywołanymi zasadami.
W ocenie Sądu, organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa materialnego ani prawa procesowego. W takiej sytuacji skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.