III SA/Po 1171/22

III SA/Po 1171/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Marzenna Kosewska
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 963/23 - Wyrok NSA z 2024-04-17
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U. 2021 poz 2137
art. 27
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)
Sentencja
Dnia 6 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 20 września 2022 roku [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2020 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z siedzibą w M. z dnia 15 kwietnia 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
W dniu 15 czerwca 2020 r. D. K. złożył wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020.
We wniosku zadeklarowano do płatności działki ew. nr: [...] położoną w województwie [...], powiecie [...], gminie G., obrębie G.; [...] położoną w województwie [...], powiecie [...], gminie W., obrębie P.; [...] położoną w województwie [...], powiecie [...], gminie W., obrębie W.; [...] położoną w województwie [...], powiecie [...], gminie W., obrębie W.; [...] położone w województwie [...], powiecie [...], gminie K., obrębie N.; [...], [...], [...] położone w województwie [...], powiecie [...], gminie B., obrębie G. W.; [...] położoną w województwie [...], powiecie [...], gminie B., obrębie S. ; [...] położone w województwie [...], powiecie [...], gminie M. , obrębie R.; [...], [...], [...] położone w województwie [...], powiecie [...], gminie P., obrębie S.; [...] położoną w województwie [...], powiecie [...], gminie P., obrębie S..
W dniu 16 lutego 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej Kierownik ARiMR) wydał decyzję w sprawie przyznania płatności ONW.
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej Dyrektor ARiMR) decyzją z 21 czerwca 2021 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
W związku z powzięciem podejrzenia, że w sprawie mogły zostać stworzone sztuczne warunki, organ I instancji wydał postanowienie z dnia 18 sierpnia 2021 r. o włączenia do sprawy dowodów w postaci wniosków o przyznanie płatności na lata 2018, 2019, 2020 w sprawach J. K. oraz wniosków o przyznanie płatności na lata 2018, 2019, 2020 w sprawach H. K..
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2022 r. do akt sprawy organu I instancji dołączono dodatkowy materiał dowodowy.
Decyzją z dnia 15 kwietnia 2022 r. Kierownik ARiMR odmówił przyznania D. K. płatności ONW na rok 2020.
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia 19 maja 2022 roku.
Dyrektor ARiMR decyzją z 20 września 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r. ze zm.), dalej: "rozporządzenie 1306/2013", bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Przez korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia należy rozumieć podział gospodarstwa dokonany wyłącznie w celu uniknięcia zastosowania stawek degresywnych i limitów powierzchniowych.
Jako korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia związanego z produkcją należy uznać także taki podział stada zwierząt, który umożliwi przyznanie płatności do krów bądź płatności do bydła z ominięciem limitu liczbowego zwierząt wynikającego z przepisów prawa krajowego (art. 16 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; Dz. U. z 2018 r., poz. 1312, dalej: "ustawa z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego").
Organ zaznaczył, iż istota sporu sprowadza się do oceny czy D. K. sztucznie stworzył wraz z bratem J. K. i matką H. K. warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Organ przedstawił mechanizm zastosowany przez stronę i powiązane z nią osoby, mający na celu zmaksymalizowanie wysokości płatności i uzyskanie płatności do działek oraz zwierząt, do których na mocy przepisów szczegółowych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia maksymalnej powierzchni i limitu zwierząt. W celu uwypuklenia tego procederu, mimo że stroną jest D. K., poruszone zostały również kwestie dotyczące gospodarstw rolnych matki oraz brata strony.
Organ wskazał, iż wniosek strony o przyznanie płatności na 2020 r. poddano kontroli, która wykazała, że skarżący nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej, a jego gospodarstwo nie jest odrębnym podmiotem. Skarżący gospodarstwo rolne prowadzi wspólnie z bratem J. K. i matką H. K.. Osoby te łączy osoba pełnomocnika, pokrewieństwo, adres siedziby gospodarstwa, numer rachunku bankowego i wspólne gospodarowanie.
Organ wskazał, iż przeanalizował oświadczenie D. K. z 24 maja 2021 r. o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, załączone do skargi na decyzję nr [...] Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z 19 kwietnia 2021 r. w celu zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych. W tym dokumencie skarżący w pkt 6 dotyczącym dochodów i źródła utrzymania wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał oprócz siebie (dochód z tytułu gospodarstwa rolnego) następujące osoby: A. J. (dochód z tytułu emerytury rolniczej, w tym dodatek pielęgnacyjny z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji), M. K. (dochód z tytułu renty KRUS z tytułu niezdolności do pracy), J. K. (dochód z tytułu renty chorobowej i gospodarstwo rolne) i H. K. (dochód z tytułu gospodarstwa rolnego).
W pkt 7 formularza D. K. oświadczył, że "całość przychodów otrzymywanych w gospodarstwie domowym przez jego członków jest przeznaczona na leczenie, rehabilitację, zakup leków, opłaty za media, wyżywienie i utrzymywanie domu. Członkowie domu korzystają z pomocy społecznej, zapłata za dzierżawę gruntów rolnych i roczna spłata kredytów to wydatek pokrywany z dopłat ARiMR do gruntów na poziomie ponad 200 000 zł rocznie. Kwota zaciągniętych kredytów, limitów kredytowych i debetów na rachunku, pozostających w aktualnej spłacie wynosi 790 799,49 zł. Gospodarstwo rolne nie przynosi żadnych dochodów i generuje straty na poziomie 16 660 zł miesięcznie. W związku z pandemią COVID - 19 oraz rozprzestrzeniającym się ASF zamknięto wiele rynków zagranicznych odbierających z Polski żywiec wieprzowy, wołowy i mleko. Ceny za sprzedany przez nasze gospodarstwo żywiec wieprzowy, spadły nawet o 44% z poziomu 5,70 zł/kg w listopadzie 2019 r. do 3,30 zł/kg w grudniu 2020 r. Natomiast środki do produkcji rolnej (nawozy, koncentraty, energia elektryczna, olej napędowy) poszybowały w górę (ceny), co przyczyniło się do tego, że przychód z produkcji rolnej bardzo się obniżył, a moja sytuacja majątkowa i osobista balansują na granicy upadku.".
Powyższe oznacza, że skarżący D. K. wraz z bratem J. K. i matką H. K. tworzą wspólnie zarządzane gospodarstwo rolne.
Organ I instancji, dokonując weryfikacji wniosku skarżącego na 2020 rok, zweryfikował również treść wniosków o płatności na rok 2020 z przedłożonym materiałem dowodowym, pochodzące od H. K. i J. K., który występował jednocześnie jako pełnomocnik każdego z tych wnioskodawców.
Okoliczności dotyczące stworzenia sztucznych warunków wymagały porównania sposobu działania, powiązań osobowych, wychwycenia mechanizmów działania i treści składanych wniosków. Ustalenie tych mechanizmów nastąpiło po analizie wniosków składanych przez opisywane osoby na przestrzeni kilku lat, gdy pewien schemat działania nabrał cech powtarzalności. Dopiero dokładna weryfikacja mechanizmów i ich identyczność w pozostałych sprawach o przyznanie płatności pozwoliła na zwrócenie uwagi na faktyczny cel skoordynowanych działań, pozwalających na uzyskanie maksymalnych korzyści finansowych w różnych schematach pomocowych, co jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i ma na celu jego ominięcie. Zasadniczym celem płatności finansowanych przez Unię Europejską jest wspieranie rolników, tj. osób faktycznie uprawiających grunty rolne.
Organ wskazał, iż płatności, o których mowa są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej będącej jednym z celów wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej. W art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską wskazano, że celami wspólnej polityki rolnej są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizację rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów. System dopłat został zatem ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie.
Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach wspólnej polityki rolnej pochodzą z budżetu Unii Europejskiej, w związku z czym podlegają ochronie zgodnie z ogólnymi zasadami ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ustanowionymi w rozporządzeniu Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23 grudnia 1995 r. ze zm.), dalej: "rozporządzenie nr 2988/95". Zgodnie z jego przepisami środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Kraje Członkowskie obowiązek badania czy środki te są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem.
Stosownie do art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Organ podniósł, iż interpretacja omawianych przepisów była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości UE, który w wyroku o sygn. akt C-434/12 wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek.
Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, iż poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna między osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Przepis art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 zawiera klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym na podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego.
Warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia.
Mimo, że skarżący oraz jego brat J. K. i matka H. K. prowadzą formalnie gospodarstwa samodzielne, mające formalnie określonego zarządcę, własny numer ewidencyjny, konto, na które przelewane były środki, to jednak są one gospodarstwami ściśle powiązanymi ze sobą, tworząc jedno rodzinne gospodarstwo rolne.
Organ podniósł, iż przyjętą tezę potwierdzają powiązania osobowe. W małżeństwie H. i M. K. obowiązuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Wszelkie zatem przysporzenia i obciążenia dotyczą obojga małżonków, a wszelkie koszty i przychody z prowadzonej działalności stanowią zobowiązania i dochody wspólne. Powyższe potwierdza § 5 umowy darowizny z 12 grudnia 1996 r. (akt notarialny rep. A [...]) stanowiący, że "H. K. oświadcza, że powyższe darowizny gospodarstwa rolnego przyjmuje oraz wyjaśnia, że z mężem umowy majątkowej małżeńskiej nie zawierała", jak i wyjaśnienia H. K. z 20 grudnia 2021 r.: "Ochronę chemiczną przed chwastami i chorobami wykonywał M. K.. W załączeniu zaświadczenie nr [...] z 7 kwietnia 2014 r. o ukończeniu szkolenia, ważne przez pięć lat. (...) zarówno w pracach polowych jak i przy obsłudze zwierząt pomagał mi M. K., mój mąż, z którym zawarłam związek małżeński w 1977 roku. (...) Ilość zwierząt hodowanych przeze mnie w latach 2014-2019 była podyktowana zarówno powierzchnią budynków, w których przetrzymywane były zwierzęta, możliwościami finansowymi, koniunkturą na rynku oraz możliwościami fizycznymi moimi i męża (...) Wspólnie z mężem M. K. zajmowałam się posiadanymi zwierzętami w 2019 r.".
W dalszej kolejności organ wskazał, iż w treści skargi na decyzję Dyrektora ARiMR z dnia 5 maja 2022 r. wywiedziono, iż dla skarżącej niezrozumiałym jest dlaczego okoliczność pozostawania przez nią w związku małżeńskim ma uzasadniać tworzenie przez nią sztucznych warunków czy też wykazywać, iż samodzielnie nie prowadzi indywidualnego gospodarstwa rolnego. Organ zdaje się pomijać okoliczność, iż małżeński ustrój majątkowy pozostaje zagadnieniem odrębnym od prowadzenia gospodarstwa rolnego. Co więcej organ w żaden sposób nie umotywował powyższej okoliczności oraz nie skonfrontował jej z przedłożonymi przez stronę skarżącą fakturami, wykazującymi samodzielne sprawowanie władztwa nad gospodarstwem.
Organ II instancji przyjął na tej podstawie, iż H. K. nie tylko nie zaprzeczyła, iż w jej małżeństwie obowiązuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, ale i również potwierdziła, że wszelkie czynności w gospodarstwie wykonuje z mężem M. K.. Pomimo panującej w małżeństwie H. i M. K. wspólności majątkowej małżeńskiej oraz wspólnego zarzadzania gospodarstwem, M. K. w dniu 11 maja 2021 r. wystąpił z wnioskiem do ARiMR o nadanie mu indywidualnego numeru producenta, jako samodzielnemu producentowi rolnemu.
Jak wynika ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, H. K. nadano indywidualny numer producenta 29 marca 2004 r., J. K. 23 lutego 2005 r., a D. K. 17 stycznia 2012 r. Mimo tego jednak, że osoby te prowadzą formalnie gospodarstwa samodzielne, są one ze sobą ściśle powiązane.
D. K. oraz jego matka H. K. i brat J. K. mają taki sam adres zarówno zamieszkania i korespondencji ([...], [...]), jak i siedziby stada ([...], [...] [...]).
Wskazane działki ewidencyjne stanowią własność H. K., a zatem wszelkie decyzje dotyczące zarządzania gruntami zgłoszonymi do płatności czy zwierzętami były podejmowane pod wyżej wskazanym adresem, tj. wspólnie.
Powyższe potwierdza, że gospodarstwa wszystkich wskazanych osób fizycznych nie stanowią odrębnych jednostek produkcyjnych i powstały wyłącznie w celu obejścia przepisów.
Ponadto, J. K. był pełnomocnikiem zarówno H. K., jak i swojego brata D. K.. Strona ma prawo ustanowić pełnomocnika, ale J. K. był jednym z uczestników opisywanego procederu, a jego działania znacznie przekraczały jego umocowania.
Od 18 maja 2011 r. do 18 listopada 2013 r. środki finansowe przyznane H. K. z tytułu schematów realizowanych przez ARiMR przelewano na konto bankowe nr [...]. Na tożsame konto przelewano płatności przyznane J. K. od 2005 r. do 18 listopada 2013 r. Z kolei D. K., ubiegając się o wpis do ewidencji producentów i nadanie mu indywidualnego numeru producenta, 16 stycznia 2012 r. wskazał powyższe konto jako właściwe do przekazywania na nie przyznanych mu środków. Ponadto 19 listopada 2013 r. w zmianie do wniosku o wpis do ewidencji producentów H. K. i jej synowie wskazali nowe konto bankowe o nr [...], na które miały być przelewane przyznane im płatności. Jego posiadaczem był J. K., który od 19 listopada 2013 r. miał umocowanie od swojego brata D. K. oraz matki H. K. do reprezentowania ich w postępowaniach prowadzonych przez organy ARiMR, a sam z kolei udzielił pełnomocnictwa H. K. do działania w jego imieniu. Wymieniona do 10 lipca 2018 r., czyli do dnia złożenia przez syna kolejnej zmiany do wniosku o wpis do ewidencji producentów, mogła reprezentować J. K. przed organami ARiMR. W roku 2021 osoby te zmieniły konta bankowe, na które mają być przelewane środki przez ARiMR.
Dalej organ wyjaśnił, iż zależność lokalizacyjną i jednocześnie techniczną między opisywanymi gospodarstwami rolnymi potwierdzają również umowy użyczenia budynków mieszkalnych, budynków inwentarsko-gospodarczo-magazynowo-garażowych i budowli - płyt gnojowych, zbiorników na gnojówkę, silosów, utwardzonych i nieutwardzonych placów manewrowych i wybiegów dla zwierząt. H. K. użyczała tych obszarów oraz znajdujących się na nich budynków i budowli bezpłatnie, przy jednoczesnym ich wykorzystywaniu w ramach swojego gospodarstwa. Powyższe wynika z treści umowy użyczenia z 1 marca 2015 r. zawartej z J. K. (na czas nieokreślony) i umowy na korzystanie z 23 czerwca 2011 r. zawartej z D. K. (do 23 czerwca 2022 r.), dotyczące stanowiącej własność H. K. działki ew. nr [...] i znajdujących się tam budynków i budowli. Na działce tej H. K. przetrzymuje zwierzęta i maszyny rolnicze (wyjaśnienia z 16 sierpnia 2021 r.). Z działki tej oraz budynków i budowli na niej się znajdujących swobodnie korzystała nie tylko H. K., ale i jej synowie. Bezpłatne użytkowanie przez tak długi czas wskazanych obiektów przez synów strony potwierdza powiązania nie tylko rodzinne, ale ekonomiczno-techniczne.
Brak odrębności gospodarstw rolnych H. K. oraz jej synów D. K. i J. K. potwierdza wspólne przetrzymywanie zwierząt. Wszystkie trzy siedziby stada zarejestrowano na działce ew. nr [...] stanowiącej własność H. K.. Rejestracja siedzib stad w tej samej lokalizacji przez te osoby, przy jednoczesnym wnioskowaniu przez nie na ściśle określoną liczbę zwierząt wynikającą z ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego miała na celu uzyskanie wyższych korzyści finansowych. Beneficjenci ci w rzeczywistości wspólnie zarządzali inwentarzem żywym deklarowanym do płatności i ponosili koszty związane z funkcjonowaniem stada. Potwierdzeniem powyższego mogą być umowy zawarte między tymi osobami i wyjaśnienia H. K. z 20 grudnia 2021 r., w których podkreśliła, że "liczba zwierząt hodowlanych przeze mnie w latach 2014-2019 był podyktowany zarówno powierzchnią budynków, w których przetrzymywane były zwierzęta, możliwościami finansowymi, koniunkturą na rynku oraz możliwościami fizycznymi moimi i męża. W latach 2014-2019 niezmiennie posiadałam tylko jedną siedzibę stada, zarejestrowaną pod numerem [...], zlokalizowaną pod adresem [...], [...]. (...) zwierzęta H. , D. i J. K. utrzymywane były w oddzielnych grupach, tj. osobnych rzędach, osobnych kojcach lub osobnych pomieszczeniach. Zlokalizowane były pod jednym adresem pocztowym lecz pod osobnymi numerami siedzib stad. I tak siedziba stada D. K. to [...], natomiast siedziba stada J. K. to [...] Dodatkowo z J. K. oraz D. K. mam podpisane osobne wieloletnie umowy użyczenia nie wszystkich lecz wybranych budynków i budowli".
Wyjaśnienia H. K. w kwestii odrębnego przetrzymywania zwierząt są niewiarygodne, bowiem jak wynika z umów użyczenia wszystkie pomieszczenia i budynki inwentarsko-gospodarczo-magazynowo-garażowe oraz budowle (płytę gnojową, zbiorniki na gnojówkę, silos, place manewrowe i wybiegi dla zwierząt) wymieniona użyczyła do nieodpłatnego użytkowania i swobodnego dostępu synom.
Z kolei zwierzęta deklarowane do płatności przez H. K. i jej synów, jak wynika z historii przemieszczeń (system ZSZiK), mimo przebywania w tej samej lokalizacji, w tych samych budynkach inwentarskich (co potwierdzają zawarte umowy użyczenia), zmieniały na przestrzeni lat właściciela. W dalszej części uzasadnienia organ szczegółowo opisał zmiany właścicielskie bydła.
Podsumowując organ wskazał, iż liczne i wielokierunkowe przemieszczenia zwierząt w obrębie omawianych gospodarstw były inicjowane przez rzekomo odrębne gospodarstwa rolne w celu zapewnienia uzyskania płatności do większej liczby zwierząt niż wynikającej z ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Wspólne adresy zamieszkania, korespondencji, siedziby stada, konto bankowe i wspólny pełnomocnik uczestniczący w omawianym mechanizmie powodują, że działanie te miały na celu uzyskanie wyższych dopłat w różnych schematach realizowanych przez ARiMR.
Osoby fizyczne, które zarejestrowały swoje siedziby stada w lokalizacji [...], [...] nie prowadziły gospodarstwa samodzielnie, ale wspólnie zarządzały sztucznie wydzielonymi stadami, dysponowały paszą dla zwierząt i utrzymywały budynki inwentarskie.
Obrót składnikami majątkowymi gospodarstwa, np. zwierzętami, może być kształtowany swobodnie między gospodarstwami, natomiast o sztucznym stworzeniu warunków do uzyskania wsparcia decyduje fakt, że mimo rzekomo dokonanego i zgłoszonego zbycia zwierzęcia, pozostaje ono de facto w zarządzie zbywającego, stanowiąc organizacyjnie i gospodarczo nadal nierozerwalną część pierwotnego gospodarstwa (np. w zakresie wypasu, udoju itd.).
Doszło zatem do sztucznego wydzielenia i przemieszczania zwierząt, a także pozornego zarejestrowania siedzib stada, które były wspólnie zarządzane. To skarżący wspólnie z rodzicami oraz bratem decydowali o miejscu przetrzymywania zwierząt będących na stanie wyżej wspomnianych gospodarstw, sposobie ich karmienia i przeznaczeniu. Zasadniczym zaś celem płatności do gruntów rolnych i do zwierząt, finansowanych przez Unię Europejską, jest wspieranie rolników, tj. osób, które faktycznie uprawiają grunty lub hodują zwierzęta.
Wsparcie związane z produkcją ma formę płatności rocznej i jest przyznawane w granicach określonych limitów ilościowych oraz oparte na ustalonych obszarach lub ustalanej liczbie zwierząt (art. 52 ust. 6 rozporządzenia nr 1307/2013). Na poziomie krajowym wskazano w art. 16 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, że płatności związane do bydła są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy. Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 4 tej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności do krów są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a tego artykułu.
Deklarowanie do płatności maksymalnej możliwej liczby sztuk zwierząt przez opisywane osoby fizyczne miało jedynie na celu uzyskania płatności, jakich w normalnych warunkach jedno gospodarstwo wspólnie zarządzane przez Hannę, D. i J. K. nie uzyskałoby. Nie budzi zatem wątpliwości wyczerpanie przez odwołującego się, działającego wspólnie z wyżej wskazanymi osobami, przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Opisywane osoby ubiegając się o płatności formalnie spełniły wymogi do ich uzyskania, ale okoliczności te zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami wynikającymi z wyżej wskazanych rozporządzeń unijnych.
Mechanizm tworzenia sztucznych warunków przez opisywane osoby uwypuklają również umowy użytkowania zawierane między członkami rodziny. Zawierane są one na czas nieokreślony, a działki ewidencyjne brane są w bezpłatne użytkowanie. I tak 4 maja 2018 r. J. K. użyczył bratu D. K. działki ew. nr [...] ([...]); [...], [...] ([...]) i [...] ([...]) na czas nieokreślony i bezpłatnie. Wskazane obszary D. K. już od 2012 r. zgłaszał do płatności. Mimo zawarcia tej umowy działka ew. nr [...] w 2018 r. i 2019 r. była wskazana do płatności przez H. K. i J. K. w 2017 r. i 2020 r. Pozostałe działki wskazane w umowie z 4 maja 2018 r. (nr [...], [...] i [...]) w latach 2017 i 2020 zgłaszał do płatności również J. K.. Na wskazanych obszarach D. K. realizował od 2012 r. do 2016 r. program rolnośrodowiskowy, natomiast w 2017 r. J. K. rozpoczął program rolno-środowiskowo-klimatyczny, który 4 maja 2018 r. przejął D. K., a 14 marca 2020 r. przejął ponownie J. K. i zobowiązał się do kontynuacji programu. Na tą okoliczność sporządzono umowę użyczenia użytkowania gruntów/użytków rolnych z 14 marca 2020 r. Grunty te 4 maja 2018 r. użyczył J. K. w bezpłatne użytkowanie D. K., a 14 marca 2020 r. te same działki ew. również w bezpłatne użytkowanie przekazał D. K. swojemu bratu i jednocześnie pełnomocnikowi J. K.. Działki ew. nr [...], [...] i [...] zostały wydzierżawione 7 marca 2012 r. D. K. umową dzierżawy nr [...] do 31 grudnia 2019 r. przez Nadleśnictwo G. . Z kolei na podstawie umowy rozwiązania, z dniem 31 maja 2022 r. za porozumieniem D. i J. K. przestała obowiązywać umowa użyczenia użytkowania gruntów rolnych z 15 marca 2020 r. na czas nieokreślony. Jeszcze w 2021 r. grunty wydzierżawione przez D. K. od Nadleśnictwa były więc użyczone bezpłatnie bratu strony – J. K..
Działki ew. nr [...], [...], [...] położone odpowiednio we [...] i [...] również były wskazywane do płatności zarówno przez H. K. i jej synów. I tak działki ew. nr [...] w latach 2004-2015 oraz 2018 i 2019 deklarowała H. K., w latach 2016-2017 jej syn D. K., a do działki ew. nr [...] H. K. ubiegała się o płatność w 2004 r., 2014 r. i 2015 r., D. K. w latach 2012-2013 i 2016-2017, a J. K. w latach 2005-2012 i 2018-2020. Działka ew. nr [...] w latach 2004-2015 i 2018-2019 była deklarowana we wnioskach przez H. K., a w 2016 r. przez D. K.. Działki ew. nr [...] i [...] stanowią własność H. K.. Działkę ew. nr [...] H. K. umową darowizny przekazała synowi J. K. 1 marca 2005 r. Mimo zatem przekazania jej synowi wymieniona dalej wskazywała ją do płatności. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku działek ew. nr [...], których właścicielem do 1 marca 2005 r. była H. K., a które darowizną przekazała swojemu synowi i jednocześnie pełnomocnikowi J. K.. Pomimo tego, że obdarowany J. K. był od dnia zawarcia przedmiotowej umowy w posiadaniu tych obszarów, H. K. ubiegała się do nich o płatności w latach 2014-2017, natomiast D. K. wskazywał je we wnioskach w latach 2012 i 2013.
Kreowanie sztucznych warunków przejawia się także w deklarowaniu do płatności działek ew. wydzierżawionych przez innych członków rodziny. I tak w dniu 1 stycznia 2020 J. K. wydzierżawił od Nadleśnictwa P. działki ewidencyjne o nr [...], [...], umowa została zawarta do 31 grudnia 2029 r.. Następnie w dniu 1 stycznia 2021 r. J. K. wydzierżawił od Nadleśnictwa kolejną część działki nr [...]. Powyższa umowa został również zawarta na okres do 31 grudnia 2029 r.. Jednocześnie w dniu 1 stycznia 2021 r. D. K. wydzierżawił od Nadleśnictwa P. część działki ewidencyjnej nr [...] do dnia 31 grudnia 2029 r.. Z kolei umową użyczenia użytkowania gruntów rolnych z 15 marca 2020 r. J. K. użyczył w bezpłatne użytkowanie na czas nieokreślony działki ewidencyjne nr [...] i [...] bratu D. K.. Natomiast w dniu 22 lutego 2021 r. umową użyczenia użytkowania gruntów rolnych D. K. użyczył w bezpłatne użytkowanie – również na czas nieokreślony działki ewidencyjne o nr [...]. W 2021 r. działkę ewidencyjną [...] do płatności wskazywał zarówno D. K. jak i jego brat J. K.. Z kolei na działce nr [...] wydzierżawionej przez J. K. od Nadleśnictwa P., realizowany był program rolnośrodowiskowy przez D. K. w związku z użyczeniem mu przez brata ww. działki w dniu 15 marca 2020 roku.
H. K. zawarła z Nadleśnictwem G. umowę nr [...] na dzierżawę działek ew. nr [...] od 14 czerwca 2010 r. do 31 grudnia 2018 r. Następnie umową nr [...] przedłużyła okres dzierżawy (czas nieokreślony). Jednocześnie we wskazanym okresie dzierżawy działki ew. nr [...] i [...] deklarowała do płatności nie tylko H. K. (lata 2008-2011 i 2012-2019), ale również D. K. (lata 2012-2017). H. K. 4 maja 2012 r. użyczyła D. K. w bezpłatne użytkowanie właśnie grunty położone na działkach ew. [...], [...], aby ten mógł je użytkować do 31 grudnia 2018 r. Także działki ew. nr [...] i [...] objęte umową dzierżawy nr [...] między D. K. i Nadleśnictwem G. były zgłaszane do płatności nie tylko przez wydzierżawiającego, ale również przez J. K.. Umowa dzierżawy została zawarta od 7 marca 2012 r. do 31 grudnia 2019 r. i w tym okresie wskazane działki J. K. przekazał w bezpłatne użytkowanie faktycznemu dzierżawcy D. K.. W dalszej kolejności, w dniu 15 marca 2021 r. M. K. – ojciec skarżącego, zawarł z J. K. umowę użyczenia użytkowania gruntów rolnych, którą bezterminowo użyczył synowi działki ewidencyjne o nr [...]. [...]. Wskazane działki zostały wydzierżawione przez M. K. w dniu 4 stycznia 2021 r. na podstawie umowy nr [...] na czas nieokreślony od Nadleśnictwa G. . Z kolei działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie W. została użyczona bezterminowo przez skarżącego bratu – J. K., który zadeklarował wskazany obszar we wniosku na rok 2021.
W związku z tym posiadanie indywidualnych umów dzierżawy z Lasami Państwowymi czy innymi jednostkami nie mogą być dowodem potwierdzającym samodzielność powyższych gospodarstw rolnych, gdyż osoby fizyczne opisywane w przedmiotowej decyzji nie tylko użyczają sobie wydzierżawione obszary, ale i również biorący w użyczenie nie ponoszą kosztów dzierżawy. Omawiana procedura przekazywania działek nie była incydentalna i miała na celu uzyskanie maksymalnych kwot w ramach płatności, tj. dostosowanie powierzchni do założeń określonego programu.
Twierdzenia strony o fizycznej i samodzielnej pracy każdego z wyżej wskazanych rolników w swoim gospodarstwie również nie stanowi o odrębności opisywanych gospodarstw i braku kreowania sztucznych warunków. Twierdzenia te należy zakwestionować mając na względzie dolegliwości chorobowe strony, jej rodziców i brata. Organ przedstawił wynikające z dokumentów schorzenia tych osób (str. 19 zaskarżonej decyzji).
Powyższe potwierdza nie tylko brak odrębności omawianych gospodarstw rolnych, ale również wspólne podejmowanie decyzji odnośnie wszystkich istotnych kwestii.
Również zawarcie wieloletniej umowy kontraktacji mleka przez matkę strony nie ma wpływu na samodzielne zarządzanie gospodarstwem. Przedłożona umowa zobowiązuje stronę do wyprodukowania określonej ilości mleka odpowiadającego wymogom zawartym w przepisach, ale nie nakłada na producenta rolnego wymogu prowadzenia działalności rolniczej samodzielnie.
Wobec powyższego w ocenie organu II instancji w sprawie miało miejsce kreowanie sztucznych warunków w celu uzyskania maksymalnych kwot dofinansowania. Powodowało to uniknięcie zastosowania stawek degresywnych i limitów powierzchniowych, do których można uzyskać płatność i limitu zwierząt.
Sztuczne użyczanie w bezpłatne użytkowanie gruntów, przekazywanie sobie gruntów, zarządzanie nimi było działaniem ukierunkowanym na obejście przepisów i zwiększenie wysokości uzyskanych płatności.
Działania wszystkich wskazanych w niniejszej decyzji osób, a dotyczące ich rzekomo samodzielnych gospodarstw i odrębnych stad zwierząt były próbą prawnego dostosowania wzajemnych relacji, aby uzyskać maksymalne wnioskowane dofinansowanie również w ramach płatności do zwierząt, które zostało wprowadzone ustawą z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazany akt prawny wszedł w życie 15 marca 2015 r. i odzwierciedlał decyzję Polski o stosowaniu płatności związanych z produkcją w ramach wybranych sektorów produkcji roślinnej i zwierzęcej. Aby ukierunkować pomoc do rolników rzeczywiście prowadzących chów zwierząt objętych płatnościami (a nie tworzących sztuczne warunki w celu otrzymania wsparcia), w ustawie określono limity zwierząt, które mogą zostać objęte płatnością, a także ich okresy utrzymywania, przy uwzględnieniu specyfiki chowu poszczególnych gatunków.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył D. K. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł nadto o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji z uwagi na możliwość wyrządzenia nieodwracalnych szkód w związku z ewentualnym zwrotem przyznanych wcześniej dopłat. Skarżący zawnioskował również o wspólne rozpoznanie przedmiotowej skargi wraz ze sprawami ze skarg na decyzje organu II instancji dotyczących H. K..
Skarżący wskazał, iż przedmiotowe decyzje organu są rażąco krzywdzące, licznie naruszają przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania.
W odpowiedzi na wniesioną skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a jednoznaczne brzmienie przepisów uzasadnia podtrzymanie dotychczasowego stanowiska zajętego w skarżonej decyzji.
Postanowieniem referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2023 r., sygn. akt III SPP/Po 105/22 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniem z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt III SPP/Po 105/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2023 r. sygn. III SA/Po 1171/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywrócił Skarżącemu termin do uiszczenia wpisu sądowego.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2023 r. sygn. III SA/Po 1171/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania Skarżącemu wnioskowanej płatności z uwagi na fakt, iż w ocenie organu Skarżący ze wskazanymi przez organ odwoławczy osobami (ojcem M. K., bratem J. K. i matką H. K.) sztucznie stworzyli warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.
W ocenie Sądu organy wydając kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje co najmniej przedwcześnie uznały, że w sprawie wystąpiły zarówno element subiektywny, jak i obiektywny stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia 1306/2013, celem uzyskania wnioskowanych płatności.
W tym miejscu podkreślenia wymagam, iż Sąd nie przesądza, że w sprawie nie doszło do stworzenia sztucznych warunków. Jednakże w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności z uwagi na brak jego kompleksowej oceny, co zostanie szerzej opisane w dalszej części uzasadnienia, nie można z całą stanowczością uznać, że doszło do stworzenia sztucznych warunków.
W myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym, ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
W tym miejscu celowym jest odwołanie się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o sygn. akt C-434/12 (dostępny na stronie internetowej www.curia.europa.eu, dalej "CURIA"). Dokonano w nim wprawdzie wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2011 r. nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 2011.25.8), ale jego treść odpowiada treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Trybunał wyjaśnił, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.
W ramach elementu obiektywnego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danej sprawy pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
Z kolei w ramach elementu subiektywnego należy rozważenie dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.
W powyższym względzie można oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna między osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także – i co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie- na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji między tymi osobami.
Zwrot warunki zostały sztucznie stworzone ma niedookreślony charakter, wobec czego w każdej sprawie należy indywidualnie badać jego znaczenie na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy. Mimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por.: wyrok o sygn. akt I GSK 563/19 - dostępny w CBOSA). Stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 2576/14 - dostępny w CBOSA).
Omawiana klauzula ma generalny charakter. Nie dotyczy więc konkretnych sytuacji zaistniałych na gruncie konkretnej płatności, lecz całości albo istotnej części zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanu faktycznego tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej manipulacji korzystniejszemu (por.: wyrok o sygn. akt I GSK 1621/18 - dostępny w CBOSA). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania, prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w normalnym układzie rzeczy (por.: wyrok o sygn. akt I GSK 917/18 - dostępny w CBOSA).
W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że stwierdzenie, że doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania wnioskowanej pomocy unijnej możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony, ubiegającej się o tę pomoc. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci uzyskania środków pomocowych. Punktem odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być cele ustanowione przez ustawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie wnioskowanej pomocy. Niewątpliwie ocena tych okoliczności jest inna w sytuacji, gdy dotyczy płatności podlegających modulacji, czy też degresji, a inna gdy w zakresie płatności obszarowych na dany rok nie obowiązywały żadne modulacyjne ograniczenia płatności (wyroki o sygn. akt I GSK 999/18, I GSK 1229/18, I GSK 117/18, I GSK 901/18 i I GSK 1039/18 - dostępne w CBOSA).
W sprawie należało zatem ocenić ustalone w postępowaniu okoliczności faktyczne na podstawie przytoczonych wcześniej przepisów. Oznaczało to konieczność wykazania przez organy, że po pierwsze, skarżący stworzył wraz z ojcem, matką i bratem sztuczne warunki do uzyskania płatności i po drugie, że uzyskanie tych korzyści jest sprzeczne z celami sektorowego prawodawstwa rolnego (por.: wyrok o sygn. akt I GSK 657/18 - dostępny w CBOSA). W tak zakreślonych ramach organ powinien nie tylko ocenić, czy działania strony nakierowane były na uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, ale także czy można je przypisać również wspomnianym wyżej osobom, z którymi, jak twierdzą organy, skarżący prowadzi wspólnie gospodarstwo rolne.
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 2137, zwanej dalej ustawą PROW 2014-2020) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach unijnych, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy K.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy PROW).
Powyższe przepisy wskazują na pewne odstępstwa, w zakresie prowadzenia postępowania, w stosunku do regulacji wynikających z K.p.a. Wyłączono wprost zastosowanie art. 79a i 81 K.p.a. Nadto ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie bowiem do zasady praworządności, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW 2014-2020, a którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, niemniej jednak, zgodnie z art. 27 ust. 2 ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zgodnie zatem z powyższą zasadą, obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie.
Nie ulega również wątpliwości, iż powyższe przepisy modyfikują zasady postępowania w sprawach dotyczących przyznania płatności, ograniczając szereg obowiązków organu. W szczególności dotyczy to obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej i rozłożenia ciężaru dowodu. W postępowaniu w sprawie płatności, toczącym się z wniosku rolnika, organ ma ograniczony obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co wynika z przytoczonych przepisów ustawy PROW. Przepisy powyższe ustanawiają więc dla omawianej kategorii spraw wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 K.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m. in. w art. 77 K.p.a. Zasada ta mówi, że organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej w ramach PROW obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a. Ograniczono też stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 K.p.a.), a także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 K.p.a.).
Jednakże, zarzucając stronie postępowania sztuczne warunki i wywodząc z tego skutki prawne, również na organie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie przyjętej tezy. Z uwagi na nałożony na niego obowiązek stania na straży praworządności (art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW) organ nie jest zwolniony z wszelkich obowiązków dowodowych. W szczególności dotyczy to spraw, w których następuje pozbawienie prawa do płatności ze względu na sztuczne tworzenie warunków. W sprawach tego rodzaju ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie, natomiast obowiązkiem strony jest wykazanie spełnienia warunków do przyznania płatności (por.: wyrok o sygn. akt I GSK 740/18 - dostępny w CBOSA).
Tym samym to na organie spoczywał obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. Organ jednak jest uprawiony do sięgnięcia po te dowody od strony, która jest w tym postępowaniu obowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (por.: wyrok o sygn. akt I GSK 2602/18 - dostępny w CBOSA).
Próbując wykazać stworzenie sztucznych warunków organy wzięły zasadnie pod uwagę działania nie tylko skarżącego, ale i jego rodziców oraz brata na przestrzeni różnych lat, jednak na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów nie można uznać, że sprostały wykazaniu tej okoliczności. Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż na mocy art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 organ obowiązany był w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast analiza akt prawy wskazuje, iż organ dokonał wybiórczej jego oceny pomijając przedstawione przez stronę dokumenty mające świadczyć o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego.
Według organu II instancji, argumentem mającym przemawiać za zastosowaniem art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 było posiadanie przez skarżącego, jego brata J. K. i matkę H. K. takich samych adresów zamieszkania, korespondencji i siedziby stada. Jednakże należy mieć na uwadze, iż z faktu wspólnego zamieszkiwania członków rodziny, mająz na uwadze przede wszystkim względy ekonomiczne, organ nie może wywodzić, że powyższe wskazuje na stworzecznie sztucznych warunków. Nie może uiści uwadze Sądu, iż Skarżący na podstawie zawartej z H. K. umów może korzystać z budynków i budowli znajdujących się na działce ew. nr [...]. Samo w sobie korzystanie przez synów H. K. z tych budynków i budowli należących do wymienionej nie przesądza jeszcze, że te trzy osoby prowadzą jedno wspólne gospodarstwo rolne. Nie zmienia tej oceny okoliczność, że umowy te były nieodpłatne i zawarte na dłuższy czas (nieokreślony i na 11 lat). Należy pamiętać, że relacje między tymi osobami są jednocześnie relacjami między członkami najbliższej rodziny i trudno jest wymagać, aby w takiej sytuacji zawsze stosowano reguły normalnie obowiązujące między osobami niespokrewnionymi tj. aby celem prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego zamieszkiwali w innym miejscu. W tym miejscu warto również wskazać, iż z oczywistych względów pomiędzy członkami zawsze zachodzą powiązania personalne. Powyższe jednak samo w sobie nie może przesądzać o stworzeniu sztucznych warunków. Należy pamiętać, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez dzieci rolników jest czymś naturalnym.
W powyższym kontekście należy też ocenić udzielanie przez te osoby pełnomocnictw J. K. do działania w ich imieniu. Udzielenie pełnomocnictwa na rzecz członka rodziny jest wyłącznie kwestią techniczną, nie mającą wpływu na autonomię gospodarstwa rolnego skarżącego. Istotą działania pełnomocnika jest podejmowanie jedynie takich działań, które podjąłby mocodawca, który wskutek udzielenia pełnomocnictwa nie jest wykluczony z procesu decyzyjnego. Gdyby udzielenie pełnomocnictwa miałoby oznaczać faktyczne współdecydowanie przez pełnomocnika o prowadzeniu gospodarstwa rolnego mocodawców, a nie jedynie działania w ich imieniu, organy powinny były to wykazać, a tego nie uczyniły. Zresztą organy nie wyjaśniły w decyzjach zakresu tych pełnomocnictw (za wyjątkiem pełnomocnictw do działania w zakresie korzystania z rachunku bankowego), stąd nie wiadomo, o jakie pełnomocnictwa chodzi (czy do działania przed organem czy do podejmowania czynności w zakresie prowadzenia gospodarstwa). Bezpodstawne i gołosłowne jest zatem stwierdzenie, że działania J. K. znacznie przekraczały jego umocowania.
Podobnie, sama w sobie okoliczność, że skarżący i H. K. otrzymywali przelewy płatności na posiadany przez J. K. numer rachunku bankowego i założyli odrębne rachunki bankowe dopiero w roku 2021 nie oznacza, że prowadzili wspólne gospodarstwo rolne. Posiadanie rachunku bankowego to jedynie kwestia formalna, techniczno-organizacyjna, nie przesądzająca o samodzielnym czy wspólnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego przez osoby, których płatności wpływają na dany rachunek. W tym kontekście dla rozstrzygnięcia nie może mieć znaczenia, że - jak podniósł organ - przelew z 25 czerwca 2018 r. za opłatę składki za polisę nr [...] uprawy jare 2018 rok D. K. zrealizowała H. K..
Zdaniem organu brak odrębności gospodarstw rolnych H. K. i jej synów potwierdza też wspólne przetrzymywanie zwierząt. Okoliczność ta aczkolwiek może świadczyć o stworzeniu sztucznych warunków, to jednak nie została jednak przez organ udowodniona.
Dowodem na to nie może być samo w sobie zarejestrowanie stad należących do tych osób w tej samej siedzibie. Zgodnie z definicją siedziby stada zawartą w art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt są to wszelkie budynki, zagrody, pastwiska lub miejsca na otwartej przestrzeni, w których przebywa dane stado lub stada różnych zwierząt gospodarskich. Twierdzenia organu oparte zostały jedynie na okoliczności, że siedziby stad posiadały jednakowy adres, natomiast brak dowodów na to, czy przetrzymywane np. w jednym budynku zwierzęta należące do różnych stad były od siebie odseparowane tak, aby wiadomo było, do czyjego stada należą. Warto w tym miejscu wskazać, iż w toku postępowania strona przedkładała oświadczenia lekarza weterynarii (do których odwołuje się również organ na str. 15 decyzji), iż zwierzęta wskazanych producentów przebywały w odrębnych pomieszczeniach, do których były osobne wejścia. Zgodzić należy się z organem, iż oświadczenia te dotyczyły maja i czerwca 2022 r., to jednakże należy mieć na względzie, że strona wobec negatywnego rozstrzygnięcia organu I instancji (15 kwietnia 2022 r.) podjęła działania celem zakwestionowania stanowiska o wspólnym przetrzymywaniu zwierząt. Ponadto organ poza lakonicznym wskazaniem, iż oświadczenie to dotyczy maja i czerwca 2022 r. nie przedstawił żadnego dowodu mającego świadczyć o nieprawdziwości twierdzenia Skarżącego o osobnym przetrzymywaniu zwierząt. Oczywiście oświadczenie lekarza weterynarii dotyczyło wyłącznie sposoby przechowywania zwierząt, a nie ich przemieszczania ale nie może zostać przez organ de facto zignorowane w toku postępowania.
Odnosząc się do historii przemieszczeń zwierząt pomiędzy członkami rodziny, szeroko opisaną na str. 12-15 uzasadnienia decyzji, wskazać należy, iż z powyższego opisu wynika, że niejednokrotnie zwierzę sprzedawane przez H. K. jednemu z synów później wymieniona od niego odkupowała, sprzedając je drugiemu synowi lub osobie trzeciej. Organ przyjął tezę, że te liczne i wielokierunkowe przemieszczenia zwierząt w obrębie omawianych gospodarstw były inicjowane przez jedynie rzekomo odrębne gospodarstwa rolne w celu zapewnienia uzyskania płatności do większej liczby zwierząt niż wynikającej z ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sąd podkreśla, iż fakt przekazywania sobie wzajemnie zwierząt, przy jednoczesnym twierdzeniu strony o ich wzajemnym odseparowaniu (potwierdzonym oświadczeniem lekarza weterynarii) nie może automatycznie przesądzać o stworzeniu sztucznych warunków. Ponadto organ nie wykazał, iż powyższe przemieszczenia miały charakter sztuczny. Poza opisem historii transakcji organ nie wskazuje na jakiej podstawie przyjął, iż nie doszło do faktycznego przemieszczenia zwierząt.
Warto w tym miejscu jednocześnie zaznaczyć, iż przedstawione przez organ historie transakcji dotyczyły pojedynczych sztuk zwierząt bez wskazania czy takie przesunięcie miało wpływ na wnioskowaną przez stronę nabywającą zwierzę płatność. W sytuacji gdy obie strony umowy były w posiadaniu ilości zwierząt przekraczających ustawowo limity, to wątpliwym wydaje się aby powyższe jednoznacznie przesądzało o stworzeniu sztucznych warunków.
Sąd ma przy tym na uwadze, iż wsparcie związane z produkcją ma formę płatności rocznej i jest przyznawane w granicach określonych limitów ilościowych oraz oparte na ustalonych obszarach lub ustalanej liczbie zwierząt (art. 52 ust. 6 rozporządzenia nr 1307/2013). Na poziomie krajowym w art. 16 ust. 3 i 4 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazano odpowiednio, że płatności związane do bydła są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a tej ustawy, a do krów - maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a. Organ w zaskarżonej decyzji nie wskazał jednak ile zwierząt zadeklarował skarżący, a ile jego brat oraz matka. Organy nie przeprowadziły też symulacji wskazującej, jakie płatności związane do zwierząt skarżący mogłaby uzyskać, gdyby zdaniem organu nie stworzył sztucznych warunków w tym zakresie, a jakie uzyskałby przy ewentualnym ich stworzeniu. Nie sposób zatem na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdzić, czy w danej sytuacji można zasadnie postawić skarżącemu, jego bratu i matce zarzut deklarowania do płatności maksymalnej możliwej liczby sztuk zwierząt i czy miało to jedynie na celu uzyskanie płatności, jakich w normalnych warunkach jedno gospodarstwo wspólnie zarządzane przez Hannę, D. i J. K. nie uzyskałoby.
Dopiero szczegółowe wykazanie, iż przekazanie jednostkowej sztuki bydła skutkowało zwiększeniem przyznanej płatności u jednej osoby bez jednoczesnego pomniejszenia u drugiej mogłoby prowadzić do uznania, że Skarżący wspólnie z innymi członkami rodziny podejmowali te działania celem osiągnięcia większych płatności.
Natomiast organ w uzasadnieniu decyzji poza lakonicznym stwierdzeniem, iż deklarowanie do płatności maksymalnej możliwej liczby sztuk zwierząt przez opisywane osoby miało jedynie na celu uzyskanie wyższych płatności nie wykazał powyższego.
Opisana zaś w dalszej części decyzji okoliczność sprzedaży większej ilości sztuk bydła miała miejsce w 2021 r., podczas gdy wnioskowana płatność dotyczy roku 2020 r.
W ocenie Sądu organ nie wykazał, iż Skarżący wraz z rodziną wspólnie zarządzały stadami, dysponowały paszą. Warto w tym miejscu wskazać, iż przedłożone w toku postępowania faktury zakupu sprzętu rolniczego, paszy i innych produktów niezbędnych w gospodarstwie rolnym stoją w sprzeczności z tezą organu o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego.
W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z zasadami ogólnymi przyznawania płatności, dofinansowanie przyznawane jest osobie, która deklarowany grunt rzeczywiście użytkuje, czyli decyduje, jakie rośliny są uprawiane, jakie zabiegi agrotechniczne są wykonywane, utrzymuje grunty we właściwej kulturze agrarnej przez określony czas, jak i zgłoszone do płatności zwierzęta faktycznie hoduje.
W niniejszej sprawie oświadczenia skarżącego potwierdzone przedłożonymi fakturami, wskazują, że to on posiada sprzęt rolniczy oraz zakupuje produkty niezbędne w prowadzeniu gospodarstwa rolnego (faktury zakupu k. 16-39 i następne). Ponadto nie można pominąć znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia H. K. (pismo z 20 grudnia 2020 r., k. 21-69 i nast.), w którym oświadczyła, że każdy ponosi koszty samodzielnie. H. K. oświadczyła także, iż posiadany przez nią park maszynowy jest wykorzystywany wyłącznie w jej gospodarstwie (str. 2 pisma), a synowie zakupują maszyny rolnicze na własny koszt i własną osobę tylko do użytku we własnych dospodastwach rolnych (str. 4 pisma). Warto w tym miejscu wskazać, iż Skarżący przedłożył także faktury za usługi weterynaryjne jak także fakturę za usługę "trawozbiór". Nie może ujść uwadze, iż w toku postępowania Skarżący jednoznacznie oświadczył (pismo k. 16-13 i następne akt administracyjnych), iż pomimo posiadania okresowych rent chorobowych trzy gospodarstwa są kierowane przez każdą z trzech osób osobno, które posiadają inne grunty rolne, inwentarz park maszynowy i urządzenia. ). W omawianym piśmie Skarżący szczegółowo opisał jakie posiada maszyny, gdzie je przetrzymuje i serwisuje. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego i potwierdzono przedłożonymi dokumentami, a mające świadczyć o samodzielności gospodarstwa rolnego zostały przez organ całkowicie zignorowane, co wskazuje na naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy PROW poprzez brak wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego.
Jako okoliczność mającą wskazywać na stworzenie sztucznych warunków organ powołał się również na historię zawierania między skarżącym a jego bratem i matką umów bezpłatnego użytkowania gruntów na czas nieokreślony (str. 17-18 zaskarżonej decyzji). Organ w uzasadnieniu wskazał, iż w roku 2020 powierzchnia deklarowana dla tych gospodarstw rolnych wyniosła w ramach płatności ONW 130,72 ha, JPO – 178,94 ha oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PRSK) 117,90 ha.
Sąd ma przy tym na uwadze, iż płatność ONW jaki i PRSK jest przyznawana określonych wysokościach uzależnionych od powierzchni gruntów, to jednakże organ nie wykazał w jaki sposób procedura przekazywania działek miała na celu uzyskanie maksymalnych kwot w ramach płatności tj. dostosowanie powierzchni do założeń określonego programu. Organ stawiając taką tezę nie udowodnił jej. W tym zakresie nie jest wystarczające podanie jakie grunty, kiedy i gdzie zostały oddane w użytkowanie, ale konieczne jest wykazanie, że jedyną przyczyną tego rodzaju działań jest zamiar uniknięcia limitów powierzchniowych i związanych z nimi stawek płatności oraz że jest to sprzeczne z celami sektorowego prawodawstwa rolnego. Tego rodzaju uzasadnienia ani symulacji, podobnie jak w przypadku zwierząt, potencjalnie uzyskiwanych nienależnie płatności organ jednak nie dokonał.
Organ nie uzasadnił również dlaczego wskazane przez niego dolegliwości chorobowe skarżącego oraz jego matki i brata świadczą o ich fizycznej niemożności do samodzielnej pracy w ich gospodarstwach. Twierdzenie to jest gołosłowne, gdyż w tym zakresie nie wystarcza przytoczenie nazw jednostek chorobowych dotyczących tych osób (str. 19 zaskarżonej decyzji). Jak oświadczył sam Skarżący, a na które to oświadczenie powoływał się już Sąd, iż pomimo posiadania okresowych rent chorobowych trzy gospodarstwa są kierowane przez każdą z trzech osób osobno, które posiadają inne grunty rolne, inwentarz park maszynowy i urządzenia.
Przyczyną uznania, że skarżący stworzył sztuczne warunki w celu maksymalizacji płatności było też uznanie, że z oświadczenia skarżącego z 24 maja 2021 r. o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, załączone do skargi na decyzję nr [...] Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z 19 kwietnia 2021 r. w celu zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych wynika, że H. K. i jej synowie prowadzą wspólne gospodarstwo rolne. Tymczasem w oświadczeniu tym D. K. wskazał swoje dochody i źródła utrzymania oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a nie gospodarstwie rolnym. Z dokumentu tego wynika jedynie to, że uzyskiwane przez te osoby dochody są uzyskiwane z podanych tam źródeł (np. emerytury, renty i gospodarstw rolnych) i wydawane na konkretne, wspólne rodzinne cele (np. leczenie, rehabilitację, zakup leków, opłaty za media, wyżywienie i utrzymywanie domu). W ocenie Sądu nawet gdy skarżący używa w tym oświadczeniu wyrażeń jak "nasze gospodarstwo rolne" nie jest to wystarczające do uznania, że rzeczywiście prowadzi on z matką i bratem jedno gospodarstwo rolne.
Wskazane wyżej uchybienia stanowią o naruszeniu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy PROW. Z unormowań tych wynika, że organ jest zobowiązany rozpatrzyć, ale nie zbierać materiał dowodowy. Jednocześnie jednak ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym w niniejszym postępowaniu to na organie spoczywał obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. W tym kontekście naruszono przepisy art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. Organy nie uzasadniły tez, które postawiły. Z kolei uchybienia w zakresie gromadzenia materiału dowodowego nie pozwalają na obecnym etapie na przesądzenie, czy naruszono art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i pozostałe wymienione w skardze przepisy prawa materialnego.
Naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania, w szczególności art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PROW w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd w pkt I. sentencji wyroku orzeczono o uchyleniu decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a..
W pkt II. sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy. Zasądzone koszty obejmują kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zastosuje się do wykładni przepisów i wskazań co do dalszego postępowania zaprezentowanych w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organ w razie uznania, że doszło do stworzenia sztucznych warunków winien wykazać w jaki sposób szeroko opisywane zmiany własnościowe zwierząt oraz użyczenia gruntów wpłynęły na przyznawane płatności.