II SA/RZ 1383/23

II SA/Rz 1383/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8 § 1, art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 988
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 2023 r. nr SKO.4120/202/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia 30 maja 2023 r. nr KT.5410.9.473.2021; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego A. U. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1383/23
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi A.U. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 28 czerwca 2023 r. nr SKO.4120/202/2022 dotycząca nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z 30 maja 2023 r. nr KT.5410.9.473.2021 Starosta [...] nałożył na A.U. karę w wysokości 200 zł z tytułu niewykonania obowiązku określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm., dalej: u.P.r.d.), tj. niezawiadomienia tego organu w przewidzianym terminie o nabyciu 5 sierpnia 2021 r. pojazdu marki [...] o nr rej. [...]
W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.P.r.d. w zw. z art. 31ia ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095, dalej: ustawa COVID), A.U. miał obowiązek zawiadomić organ o nabyciu przedmiotowego pojazdu w ciągu 60 dni, zatem do 4 października 2021 r.
W odwołaniu A.U. zakwestionował prawidłowość powyższej decyzji.
SKO wskazaną na wstępie decyzją z 28 czerwca 2023 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 140mb pkt 2 u.P.r.d. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Wyjaśniło, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.P.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. W myśl art. 140mb pkt 2 u.P.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
A.U. 5 sierpnia 2021 r. nabył pojazd marki nr rej. [...] i miał obowiązek dokonania zgłoszenia o tym fakcie w ustawowym terminie 60 dni. Nie przedstawił dowodów wskazujących na brak po jego stronie możliwości dokonania zawiadomienia przez cały czas trwania tego terminu, tym bardziej, że dokonanie zawiadomienia nie wymagało osobistej wizyty w urzędzie i można było go dokonać m.in. drogą elektroniczną. W związku z tym Kolegium stwierdziło, że zawiadomienie organu o nabyciu pojazdu z uchybieniem terminu nie może zostać uznane za naruszenie prawa, którego waga jest znikoma. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za takowe uznaje się bowiem zgłoszenie dokonane z maksymalnie kilkudniowym opóźnieniem, przy wystąpieniu dodatkowych okoliczności usprawiedliwiających, a nie opóźnienie jak w przypadku skarżącego 94 dni, na które również w odwołaniu nie przywołano żadnej okoliczności usprawiedliwiającej. W tej sytuacji brak było podstaw do ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i poprzestania na pouczeniu.
Zasadnie również oparł się organ I instancji na przesłankach wymiaru kary określonych w art. 140n ust. 4 u.P.r.d. Z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. wynika, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Skoro zatem art. 140n ust. 4 u.P.r.d. samodzielnie reguluje przesłanki wymiaru przedmiotowej kary, to w tym zakresie nie znajdą zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189d k.p.a. Powyższa wykładnia nie wyklucza przy tym ewentualnego zastosowania przy nakładaniu i wymierzaniu kary innych regulacji przewidzianych w dziale IVa k.p.a., o ile regulacji takich nie przewidują przepisy odrębne, jak np. instytucji odstąpienia od nałożenia kary. Organ I instancji czytelnie wskazał w uzasadnieniu, że ustalając wysokość kary wziął pod uwagę - zgodnie z art. 140n ust. 4 u.P.r.d. - zakres naruszenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.U. zaskarżył decyzję Kolegium z 28 czerwca 2023 r., zarzucając organowi niewyznaczenie mu terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Kolegium nie poinformowało go, że takie prawo mu przysługuję, mimo że uchybienie terminu nastąpiło w stanie epidemii. Wniósł o umorzenie sprawy w całości oraz przyznanie zadośćuczynienia za niedopełnienie obowiązków (poprzez niewyznaczenie 30-dniowego terminu na przywrócenie terminu) przez Starostę oraz Kolegium.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja SKO w Rzeszowie z 28 czerwca 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 30 maja 2023 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za niewywiązanie się w terminie z obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach wyżej opisanych Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, co do zasady z przyczyn w niej podniesionych.
Materialnoprawną podstawę dla wydania powyższych decyzji stanowił przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 u.P.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:
1) nabyciu lub zbyciu pojazdu;
2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych
w dowodzie rejestracyjnym.
Stosownie do art. 140mb pkt 2 u.P.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
W okolicznościach sprawy zwrócenia uwagi wymaga, że termin o jakim mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.P.r.d. z dniem 31 marca 2020 r. został czasowo zmieniony na podstawie art. 31i ustawy COVID (dodanym przez art. 1 pkt 17 ustawy zmieniającej
z dnia 31 marca 2020 r., Dz.U z 2020 r., poz. 568); zgodnie z brzmieniem art. 31i
ust. 1, "w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r.:
1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Na mocy kolejnej ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. zmieniającej ustawę o COVID dodany został do niej art. 31ia, zgodnie z którym "w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. poz. 1192/ do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1." Ogłoszenie ustawy zmieniającej nastąpiło 1 lipca 2021 r.
Do sytuacji skarżącego z uwagi na datę nabycia pojazdu (5 sierpnia 2021 r.) zastosowanie miała druga z opisanych wyżej regulacji wydłużających termin do złożenia zawiadomienia o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.P.r.d. do 60 dni. Terminowi temu skarżący niewątpliwie uchybił składając zawiadomienie dopiero 17 grudnia 2021 r., podczas gdy powinien to uczynić do 4 października 2021 r.
Zasadnicze znaczenie w odniesieniu do opisanego wyżej terminu na zawiadomienie starosty o nabyciu pojazdu ma jednak w przypadku skarżącego regulacja art. 15zzzzzn² ustawy COVID, dodana przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2255), zmieniającej ustawę COVID z dniem 16 grudnia 2020 r.
W myśl bowiem art. 15zzzzzn² ust. 1, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Zgodnie natomiast z art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID, w zawiadomieniu o którym mowa w ust. 1 organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Powyższa regulacja ustawy COVID obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, czyli od dnia 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. z 2020 r., poz. 491) do 16 maja 2022 r. (§ 1 – 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. z 2022 r., poz. 1027), a więc znajduje także zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że uchybienie terminu miało miejsce w czasie jego obowiązywania.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd, zgodnie z którym przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych
w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów u.P.r.d. Intencją ustawodawcy było bowiem objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie nie przewidziano żadnych wyjątków.
Wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.P.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w świetle u.P.r.d. wywołuje dla strony negatywny skutek wynikający z obowiązku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2023 r. II GSK 1158/22 - LEX nr 3587259 i z 20 stycznia 2023 r. II GSK 907/22 - LEX nr 3508198).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Starosta zobowiązany był zawiadomić skarżącego o uchybieniu terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu i wyznaczyć mu jednocześnie termin
30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie (uchybienia tego nie dostrzegło orzekające w trybie odwoławczym SKO, wadliwie utrzymując w mocy decyzję organu I instancji). Zaniechanie wykonania powyższego obowiązku spowodowało naruszenie art. 15zzzzzn² ustawy COVID, a także przepisów k.p.a: art. 7 (zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 § 1 (zasada zaufania do władzy publicznej) i art. 9 (zasada informowania stron).
W sytuacji bowiem gdyby Starosta zadecydował o przywróceniu naruszonego terminu, nie zostałby wypełniony warunek do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 u.P.r.d.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy organy administracji powinny
w pierwszej kolejności umożliwić skarżącemu złożenie wniosku o przywrócenie naruszonego terminu, gdyż od ewentualnego złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpatrzenia zależeć będzie sposób dalszego procedowania w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) obejmujących opłacony od skargi wpis (100 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.