III SA/Po 1143/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-04-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dotacjeprzedszkolaprawo miejscoweuchwałysamorząd gminnysystem oświatykontrolaniepubliczne przedszkolawydatki bieżącedelegacja ustawowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Kórniku dotyczącej zasad obliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli, uznając przekroczenie przez organ delegacji ustawowej.

Skarga dotyczyła uchwały Rady Miejskiej w Kórniku z 2010 r. w sprawie zasad udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli. Skarżący zarzucił, że § 2 pkt 6 uchwały, definiujący podstawę obliczenia dotacji poprzez pomniejszenie wydatków bieżących o opłaty rodziców, przekracza delegację ustawową i modyfikuje zasady wynikające z ustawy o systemie oświaty. Sąd uznał, że organ nie miał kompetencji do samodzielnego definiowania pojęć ustawowych i pomniejszania wydatków bieżących, co stanowiło istotne naruszenie prawa. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność spornego fragmentu uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę D. Z. na uchwałę Rady Miejskiej w Kórniku z dnia 26 stycznia 2010 r. nr XLIX/488/2010, dotyczącą trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli oraz kontroli ich wykorzystania. Skarżący zaskarżył § 2 pkt 6 uchwały, zarzucając istotne naruszenie prawa – art. 90 ust. 4 w zw. z art. 90 ust. 2 b ustawy o systemie oświaty. Argumentował, że uchwała przekroczyła delegację ustawową, modyfikując zasady obliczania wysokości dotacji poprzez bezzasadne pomniejszenie wydatków bieżących o opłaty wnoszone przez rodziców. Sąd, analizując przepisy ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansach publicznych, uznał, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie miał kompetencji do samodzielnego definiowania pojęć ustawowych ani do modyfikowania zasad udzielania dotacji. Podkreślono, że podstawa obliczenia dotacji powinna być ustalana jednolicie, w oparciu o wydatki bieżące zdefiniowane w ustawie o finansach publicznych, a nie podlegać dowolnemu pomniejszeniu przez gminę. Sąd stwierdził, że sporny zapis uchwały stanowił istotne naruszenie prawa, co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności w tej części. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka przekracza delegację ustawową, ponieważ organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie jest upoważniony do samodzielnego definiowania pojęć ustawowych ani do modyfikowania zasad udzielania dotacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że delegacja ustawowa z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty upoważniała jedynie do uszczegółowienia trybu udzielania i rozliczania dotacji, a nie do modyfikowania ustawowych zasad lub definiowania pojęć. Pomniejszenie wydatków bieżących o opłaty rodziców było nieuprawnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (10)

Główne

u.s.o. art. 90 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji. Nie daje podstaw do samodzielnego definiowania pojęć ustawowych ani modyfikacji zasad udzielania dotacji.

u.s.o. art. 90 § ust. 2 b

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75% ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone danym aktem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć ten akt do sądu administracyjnego.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych art. 235 § ust. 2 i 3

Definicja dochodów bieżących i majątkowych budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych art. 236 § ust. 2 i 4

Definicja wydatków bieżących i majątkowych budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała przekroczyła delegację ustawową poprzez modyfikację ustawowych zasad udzielania dotacji oświatowej. Organ nie miał kompetencji do samodzielnego definiowania pojęcia 'wydatków bieżących' i pomniejszania ich o opłaty wnoszone przez rodziców. Zapis uchwały naruszył interes prawny skarżącego, prowadząc do zaniżenia otrzymywanej dotacji.

Odrzucone argumenty

Skarżący nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi, albowiem zaprzestał działalności. Postępowanie powinno być umorzone, albowiem uchwała została wydana na podstawie nieobowiązującego już przepisu.

Godne uwagi sformułowania

organ nie miał kompetencji do jakiegokolwiek samodzielnego definiowania pojęć użytych w ustawie uchwała nie może modyfikować ustawowych zasad udzielania tych dotacji niezasadnego pomniejszenia wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych o opłaty wnoszone przez rodziców doprowadziłoby to do kuriozalnej sytuacji zróżnicowania sposobu obliczania dotacji dla każdej gminy

Skład orzekający

Mirella Ławniczak

przewodniczący sprawozdawca

Walentyna Długaszewska

członek

Piotr Ławrynowicz

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja granic delegacji ustawowej dla organów samorządu przy tworzeniu aktów prawa miejscowego, zasady ustalania podstawy dotacji dla niepublicznych placówek oświatowych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego obowiązującego w dacie podjęcia uchwały i specyfiki przepisów o dotacjach oświatowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowania edukacji niepublicznej i interpretacji kompetencji organów samorządowych, co jest istotne dla sektora edukacji i samorządów.

Samorząd nie może dowolnie zmieniać zasad naliczania dotacji dla przedszkoli – Sąd Administracyjny wyjaśnia granice kompetencji.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 1143/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Sygn. powiązane
I GSK 668/23 - Wyrok NSA z 2025-11-07
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 95 poz 425
art. 90
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 18 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi D. Z. na uchwałę Rady Miejskiej w Kórniku z dnia 26 stycznia 2010r. nr XLIX/488/2010 w przedmiocie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli oraz dla innych form wychowania przedszkolnego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania I. stwierdza nieważność § 2 pkt 6 zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Rady Miejskiej w Kórniku na rzecz skarżącego kwotę 797 zł (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
D. Z. wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Kórniku z dnia 26 stycznia 2010 r. nr XLIX/488/2010 w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli oraz dla innych form wychowania przedszkolnego prowadzonych na terenie Gminy Kórnik, a także trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania
Zaskarżył przedmiotową uchwałę w części i wniósł o stwierdzenie nieważności § 2 pkt 6 uchwały.
Skarżący zarzucił organowi istotne naruszenie prawa – art. 90 ust. 4 w zw. z art. 90 ust. 2 b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez przekroczenie przez organ delegacji ustawowej oraz przez modyfikację ustawowych zasad udzielania dotacji oświatowej poprzez zmianę zasad obliczania wysokości dotacji i ograniczanie podstawy obliczenia dotacji wskutek bezzasadnego pomniejszenia wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych o opłaty wnoszone przez rodziców.
Skarżący wskazał w uzasadnieniu skargi, że w latach 2010 – 2015 prowadził Niepubliczne Przedszkole [...] i otrzymywał dotacje podmiotowo – celowe. Przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w Kórniku z dnia 26 stycznia 2010 r. nr LXIX/488/2010 została uchylona uchwałą tego organu z dnia 25 listopada 2015 r. nr XV/168/2015. Dalej istnieją jednak podstawy do orzekania o jej legalności.
Skarżący podniósł, że § 2 pkt 6 uchwały stanowi bez bliższego określenia o wydatkach bieżących ponoszonych w przedszkolu w przeliczeniu na jednego ucznia – należy przez to rozumieć wysokość wydatków bieżących określonych w art. 236 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych przeznaczonych w budżecie gminy Kórnik dla przedszkola, określonych w uchwale budżetowej na dany rok budżetowy, pomniejszoną o opłaty wnoszone przez rodziców oraz podzieloną przez liczbę uczniów uczęszczających do przedszkola. W tym zakresie uchwała przekracza delegację ustawową – została ona bowiem podjęta na podstawie art. 90 ust. 4 u.s.o. Zdaniem skarżącego organy j.s.t. upoważnione zostały na podstawie tego przepisu tylko do uszczegółowienia zasad przyznawania dotacji poprzez określenie sposobu przekazywania i rozliczania dotacji, natomiast uchwała nie może modyfikować ustawowych zasad udzielania tych dotacji – przepis ten nie daje podstaw do wskazywania w uchwale dodatkowych zasad udzielania tych dotacji. Według skarżącego w przedmiotowej uchwale zmieniono zasady obliczania wysokości dotacji – podstawę obliczenia dotacji ograniczono bowiem przez pomniejszenie wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach o opłaty wnoszone przez rodziców. Organ zdefiniował przez to na nowo pojęcie wydatków bieżących użyte w art. 90 ust. 2 u.s.o.
Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "wydatków bieżących", ale orzecznictwo odwołuje się do pojęcia z ustawy o finansach publicznych – dzielących wydatki na bieżące i majątkowe. Organ dokonał definicji pojęcia niedookreślonego w akcie rangi podstawowej, niezasadnie wyłączając z pojęcia wydatków bieżących opłaty wnoszone przez rodziców. Art. 90 ust. 2 b u.s.o. nie daje zdaniem skarżącego podstaw do pomniejszania wydatków bieżących o opłaty wnoszone przez rodziców.
Art. 90 ust. 2 u.s.o. przewidywał możliwość odliczania wpłat rodziców, ale wszedł on w życie dopiero od 1 września 2015 r.
Zdaniem skarżącego wprowadzone spornym zapisem uchwały pomniejszenie wydatków bieżących przeznaczonych na przedszkola o opłaty wnoszone przez rodziców było nieuprawnione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wskazał, że skarżący nie ma interesu prawnego do wniesienia przedmiotowej skargi, albowiem zaprzestał on swojej działalności w 2015 r.
Postępowanie winno być umorzone, albowiem uchwała została wydana w oparciu o nieobowiązujący już przepis art. 90 u.s.o.
W piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2023 roku skarżący podkreślił jeszcze, że jego roszczenie nie jest roszczeniem o dotacje sensu stricte , lecz roszczeniem o charakterze cywilnoprawnym. Wskazał na gwarancyjny charakter art. 90 ustawy o systemie oświaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy
administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana
jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium
legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi,
proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy
istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r.
poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w
sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że
bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie,
niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze
przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest uchwała Rady Miejskiej w Kórniku z dnia 26 stycznia 2010 r. nr XLIX/488/2010 w
sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli oraz dla innych form wychowania przedszkolnego
prowadzonych na terenie Gminy Kórnik, a także trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania.
Została ona zmieniona uchwałą Rady Miejskiej w Kórniku z dnia 25 listopada 2015 r. nr XV/168/2015.
W świetle art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r., poz. 559, dalej "u.s.g.") uchwała lub
zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka
organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 powyższej ustawy każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone danym aktem podjętym przez organ
gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć ten akt do sądu administracyjnego.
Dalej należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, iż zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, zatem należy do kategorii aktów, o
których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
W chwili orzekania przedmiotowa uchwała już nie obowiązuje. Skarga w niniejszej sprawie jest jednak nadal dopuszczalna, bowiem uchwała
może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie lub zmianę
Następstwa stwierdzenia nieważności uchwały polegają bowiem na wyeliminowaniu jej postanowień z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc,
tj. od daty podjęcia uchwały, są zatem dalej idące niż uchylenie uchwały, które wywiera jedynie skutek ex nunc, tj. od daty uchylenia
(por.: uchwała TK z 14.09.1994 r., W 5/94, OTK 1994/2/44; wyrok NSA z 22.03.2007 r., II OSK 1776/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów
Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").
Z uzasadnienia ww. orzeczenia TK o sygn. akt W 5/94 wynika ,że dopuszczalna jest skarga na uchwałę, która wprawdzie została uchylona
lub zmieniona, lecz jej przepisy "nadal obowiązują", w tym znaczeniu, że można je stosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości
lub przyszłości, a z taką sytuacą mamy do czynienia w niniejszym przypadku .
Skarżący ma interes prawny do wniesienia przedmiotowej skargi w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g, bowiem zakarżona uchwała naruszyła
bowiem w kwestionowanej części interes prawny skarżącego w tym sensie, że skutkowała zmianą sposobu naliczania otrzymywanej dotacji
podmiotowo – celowej na jednego ucznia w ramach prowadzonego przez skarżącego przedszkola w stosunku do zasad, jakie miały bezpośrednio
wynikać z ustawy. Uchwała doprowadziła zatem do zaniżenia kwot dotacji otrzymywanych przez skarżącego.
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6
p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa,
jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przepisy art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżniają dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i
nieistotne naruszenie prawa. Podstawą stwierdzenia nieważności całości lub części uchwały lub zarządzenia organu gminy może być tylko
istotne naruszenie prawa. Należy przy tym zauważyć, że wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa,
ustawodawca nie określił precyzyjnie rodzaju tego naruszenia. Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały
stanowią tylko takie naruszenia prawa, które wykraczają poza kategorię naruszeń "nieistotnych" (art. 91 u.s.g.), tj. w szczególności
polegające na: podjęciu uchwały przez organ niewłaściwy, braku lub przekroczeniu podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej
treści, niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, tudzież naruszeniu procedury jej uchwalania.
Przy tym, decydujące znaczenie dla oceny legalności danej uchwały ma stan prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia ( zob. wyrok WSA w
Poznaniu z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn.. akt IV SA/Po 754/22 ).
Zdaniem Sądu wskazany w skardze przepis § 2 pkt 6 uchwały Rady Miejskiej w Kórniku z dnia 26 stycznia 2010 r. nr XLIX/488/2010 w
sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli oraz dla innych form wychowania przedszkolnego
prowadzonych na terenie Gminy Kórnik, a także trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania został wydany z istotnym
naruszeniem prawa, co uzasadniało stwierdzenie nieważności uchwały w tym zakresie.
W ocenie Sądu skarżący zasadnie zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa - art. 90 ust. 4 w zw. z art. 90 ust. 2 b ustawy z dnia 7
września 1991 r. o systemie oświaty( w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia uchwały Dz. U. 2004 Nr 256 ze zm, dalej u.s.o)
poprzez przekroczenie przez organ delegacji ustawowej oraz przez modyfikację ustawowych zasad udzielania dotacji oświatowej poprzez
zmianę zasad obliczania wysokości dotacji i ograniczanie podstawy obliczenia dotacji wskutek bezzasadnego pomniejszenia wydatków
bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych o opłaty wnoszone przez rodziców.
Po pierwsze, zgodnie z art. 90 ust. 4 uso – organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania
dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności
podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej
wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji. Założeniem ustawodawcy było zatem, aby organ stanowiący właściwej jednostki
samorządu terytorialnego ustalił w drodze uchwały (będącej aktem prawa miejscowego) ogólne zasady przyznawania dotacji oświatowych oraz
tryb weryfikacji prawidłowości wykorzystania przyznanych środków. Nie było natomiast wolą ustawodawcy upoważnienie jednostki samorządy
terytorialnego do jakiegokolwiek samodzielnego definiowania pojęć użytych w ustawie, w tym w art. 90 ust. 2b uso. Regulacja zawarta w
art. 90 ust. 4 uso miała charakter wyczerpujący. Nie obejmowała upoważnienia do określenia pojęcia "wydatków bieżących" lub ustalania
przez jednostki samorządu terytorialnego podstawy obliczania dotacji. Rada Gminy nie miała na jego podstawie kompetencji do zmiany
zasad obliczania dotacji ani też ustanawiania zasad (kryteriów) dodatkowych, które nie były przewidziane w ustawie.
W orzecznictwie trafnie podnosi się, że ustawodawca przekazując prawodawcy – organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego –
regulację określonej materii, pozostawił mu pewien margines swobody, aby ten mógł osiągnąć zamierzony cel. Przeniesienie przez
ustawodawcę omawianych kompetencji na jednostkę samorządu terytorialnego zasadnie uznaje się za nieprzypadkowe. Ma to służyć
sprecyzowaniu i indywidualizacji trybu przyznawania i rozliczania dotacji w odniesieniu do potrzeb konkretnej społeczności,
uwzględniając specyfikę lokalną, ale oczywiście – co istotne – w granicach upoważnienia, w granicach określonych przepisami prawa. Nie
ulega bowiem kwestii, że akt prawa miejscowego musi być niesprzeczny z Konstytucją oraz innymi aktami ustawodawczymi, w tym z ustawą, w
której delegacja jest zawarta, na podstawie której akt prawa miejscowego został wydany jak i z innymi ustawami, które bezpośrednio lub
pośrednio dotyczą tej samej materii (por. wyrok NSA z 10 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1374/14, LEX nr 1995124 i powołane
piśmiennictwo oraz orzecznictwo). Ustawa o systemie oświaty nie wprowadza określenia "dochody bieżące" oraz "wydatki bieżące". W
związku z tym zasadnie odwołano się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych ( w brzmieniu
obowiązującym na dzień podjęcia uchwały - Dz. U. 2009 Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Zgodnie z art. 235 ust. 2 i 3 tej ustawy:
- przez dochody bieżące budżetu jednostki samorządu terytorialnego rozumie się dochody budżetowe niebędące dochodami majątkowymi;
- do dochodów majątkowych zalicza się:
1) dotacje i środki przeznaczone na inwestycje;
2) dochody ze sprzedaży majątku;
3) dochody z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Z kolei na podstawie art. 236 ust. 2 i 4 ww. ustawy:
- przez wydatki bieżące budżetu jednostki samorządu terytorialnego rozumie się wydatki budżetowe niebędące wydatkami majątkowymi;
- w planie wydatków majątkowych wyodrębnia się w układzie działów i rozdziałów planowane kwoty wydatków majątkowych, do których zalicza
się wydatki na:
1) inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, w
części związanej z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego;
2) zakup i objęcie akcji i udziałów;
3) wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego.
Analiza przywołanych przepisów nie pozwala na pomniejszanie wydatków bieżących o środki pochodzące z opłat rodziców. Istniała wprawdzie
na gruncie obowiązujących wówczas przepisów prawna możliwość pomniejszenia naliczanej podstawy o kwoty uiszczanego czesnego, jednakże
z uwzględnieniem postanowień art. 223 ustawy o finansach publicznych. Na podstawie tej regulacji samorządowe jednostki budżetowe
prowadzące działalność określoną w ustawie o systemie oświaty gromadzą na wydzielonym rachunku dochody określone w uchwale przez organ
stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, pochodzące w szczególności:
1) ze spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej na rzecz jednostki budżetowej;
2) z odszkodowań i wpłat za utracone lub uszkodzone mienie będące w zarządzie albo użytkowaniu jednostki budżetowej.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określi w szczególności:
1) jednostki budżetowe, które gromadzą dochody;
2) źródła, z których dochody są gromadzone na rachunku;
3) przeznaczenie dochodów, z tym że dochody wraz z odsetkami nie mogą być przeznaczone na finansowanie wynagrodzeń osobowych;
4) sposób i tryb sporządzania planu finansowego dochodów i wydatków nimi finansowanych, dokonywania zmian w tym planie oraz ich
zatwierdzania. Wydatki z rachunku, o którym mowa w ust. 1, mogą być dokonywane do wysokości kwot zgromadzonych dochodów, w ramach planu
finansowego. Środki finansowe pozostające na rachunku, o którym mowa w ust. 1, na dzień 31 grudnia roku budżetowego, podlegają
odprowadzeniu na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego w terminie do dnia 5 stycznia następnego roku. W niniejszej
sprawie tak się jednak nie stało.
Sąd zwraca uwagę po raz kolejny, że zgodnie z utrwaloną już linią orzecznictwa, ustawodawca określając podstawę obliczenia dotacji
wskazał na wydatki bieżące niewątpliwie interpretowane tak, jak termin ten jest rozumiany na gruncie ustawy o finansach publicznych
tj. te które zostały ustalone w budżecie i wyodrębnione ze względu na konkretny cel – na funkcjonowanie przedszkola publicznego.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazał, że posiłkując się wykładnią systemową koniecznym jest sięgnięcie do definicji
ustawowej wydatków bieżących zawartej w ustawie o finansach publicznych (p. wyroki NSA: z 24 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 284/08,
LEX nr 529879; z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 319/07, LEX nr 357469; z 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 2450/13, LEX nr
1666190).
Natomiast przyjęcie poglądu, jakoby każda gmina mogła samodzielnie definiować "wydatki bieżące" stanowiące podstawę obliczenia dotacji,
doprowadziłoby do kuriozalnej sytuacji zróżnicowania sposobu obliczania dotacji dla każdej gminy. W istocie sposób obliczania dotacji
byłby inny w każdej gminie, bo gmina samodzielnie decydowałaby, co stanowi wydatek bieżący i np. w uchwale wskazała, że są to tylko
stawki wynagrodzenia zasadniczego personelu nauczycielskiego przedszkola publicznego i nic ponadto, albo określiła, że są to wszystkie
wydatki w przedszkolu (w tym majątkowe). Tymczasem wolą ustawodawcy było określenie jednolitego algorytmu obliczania dotacji, zaś
pozostawienie gminom jedynie wyboru stawki %, przy przyjęciu minimalnego, 75% progu. Reasumując, sposób wyliczenia podstawy musi być
jednolity, natomiast stawka procentowa – z uwagi na specyfikę gmin, ich potrzeby, warunki społeczne etc., pozostawiona została do
wyboru organom gminy (jedynie z ustawową gwarancją stawki minimalnej).
Zgodnie z art. 90 ust. 2b uso , dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75%
ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym że
na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału
przedszkolnego w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Przepis nie różnicuje
zaplanowanych w budżecie wydatków przedszkoli publicznych według kryterium celu ich konkretnego przeznaczenia. Kwota wydatków
stanowiąca podstawę obliczenia dotacji, o jakiej mowa w art. 90 ust. 2b uso, to ogólna kwota wydatków zaplanowanych w budżecie gminy
jako ponoszona na utrzymanie jednego ucznia w przedszkolu publicznym. Analiza tego przepisu wskazuje, że ustawodawca – określając
podstawę przyznawania dotacji dla szkół niepublicznych – odwołał się do pojęcia wydatków gminy, wskazując, że mają to być wydatki
bieżące, które zostały ustalone w budżecie gminy jako wydatki ponoszone w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia.
Podstawę naliczenia dotacji stanowi zatem taka suma, która w budżecie gminy została zakwalifikowana jako kategoria wydatków bieżących
na określony cel, na przedszkola publiczne. Przepis nie pozwala na uwzględniane tylko niektórych z nich. Należy go rozumieć wprost, że
chodzi o wszystkie wydatki, a nie wybrane dowolnie przez gminę według jej uznania. Będą to zatem wydatki jednostki samorządu
terytorialnego nie będące wydatkami majątkowymi z wyłączeniem wydatków ponoszonych na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie
akcji oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego. Ustawodawca określając podstawę obliczenia dotacji wskazał na te wydatki,
które zostały ustalone w budżecie i wyodrębnione ze względu na konkretny a przepisów prawa nie dają organom jednostek samorządu
terytorialnego umocowania do odejmowania od podstawy naliczenia dotacji jakichkolwiek wydatków czy dochodów. Fakt, że część wydatków
związanych z z funkcjonowaniem przedszkoli publicznych znajduje swoje pokrycie w przychodach pochodzących np. z opłat uiszczanych przez
rodziców , nie może prowadzić do zmiany ogólnej, przewidzianej w budżecie kwoty wydatkowanej przez gminę na utrzymanie przedszkola
publicznego. Dla prawidłowego określenia kwoty stanowiącej podstawę obliczenia dotacji należy oddzielić wysokość wydatków od wysokości
przychodów na ich pokrycie. Należy więc przyjąć , że kwota wydatków stanowiąca podstawę obliczenia dotacji o jakiej mowa w art. 90
ust. 2b ustawy o systemie oświaty, to ogólna kwota wydatków zaplanowanych w budżecie jako tych, które są ponoszone na utrzymanie
jednego ucznia w przedszkolu publicznym. Kwota ta nie podlega pomniejszeniu o sumy stanowiące równowartość dochodów przeznaczonych na
pokrycie danego wydatku. Wynika to z celu zawartego w tym przepisie, skoro została tam wyrażona zasada zrównania dofinansowania ze
środków budżetowych analogicznych placówek oświatowych publicznych i niepublicznych.
Sąd uwzględniając zarzut skargi i uwagi zawarte w piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2023 roku wskazuje i podziela pogląd zawarty w
wyroku NSA z dnia 20 kwietnia 2022 r, o sygn.I GSK 2368/18, w którym stwierdzono, że roszczenie o zapłatę różnicy między dotacją
należną, a faktycznie wypłaconą jest roszczeniem cywilnoprawnym. Zatem po jego powstaniu zaprzestanie prowadzenia przedszkola nie
skutkuje wygaśnięciem wierzytelności za lata ubiegłe , a dokonując oceny roszczenia o zapłatę różnicy między dotacją należną a
faktycznie wypłaconą sąd będzie zobowiązany oprzeć swoje obliczenia na akcie prawa miejscowego obowiązującego w okresie ustalenia i
wypłaty dotacji, co do "zaniżenia" której odnosi się spór. Sąd w postępowaniu cywilnym jest związany aktami prawa miejscowego, a
skuteczna ochrona i dochodzenie swoich praw przez wymaga uprzedniego stwierdzenia nieważności w zaskarżonym zakresie.
W świetle wszystkich wskazanych argumentów, sąd stwierdził, że kwestionowany zapis uchwały w sposób istotny naruszył prawo, co
uzasadniło konieczność orzeczenia jej nieważności w zakresie treści § 2 pkt 6.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w pkt 1 wyroku.
O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI