III SA/Po 1124/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i opłaty za przyłącze wodociągowo-kanalizacyjne z powodu wadliwego uzasadnienia organów.
Skarżący M. B. zakwestionował decyzje zezwalające na zajęcie pasa drogowego pod przyłącze wodociągowo-kanalizacyjne i określające opłatę. Zarzucał, że przyłącze nie jest jego własnością i znajduje się poza jego nieruchomością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił obie decyzje, wskazując na istotne naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących uzasadnienia decyzji. Sąd podkreślił, że organy nie wyjaśniły kluczowych kwestii faktycznych, takich jak charakter urządzeń, ich własność czy przebieg instalacji, co uniemożliwiło kontrolę legalności rozstrzygnięć.
Sprawa dotyczyła skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. zezwalającą na zajęcie pasa drogowego pod przyłącze wodociągowe i kanalizacyjne oraz określającą wysokość opłaty za to zajęcie. Skarżący podnosił, że przyłącze nie jest jego własnością, a jego lokalizacja i cel użytkowania są niejasne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną i uchylił obie zaskarżone decyzje. Sąd stwierdził, że organy administracji publicznej, w tym SKO, dopuściły się istotnego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a., poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji. Uzasadnienia organów były ogólnikowe, nie zawierały wskazania udowodnionych faktów, dowodów ani przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom. Sąd podkreślił, że organy nie wyjaśniły kluczowych kwestii faktycznych, takich jak dokładny charakter urządzeń (przyłącze wodociągowe i kanalizacyjne), ich faktyczna konstrukcja, przebieg, stan własnościowy oraz umowa wiążąca skarżącego z dostawcą usług. Brak tych ustaleń uniemożliwił kontrolę legalności decyzji. Sąd wskazał również na nieprawidłowe zastosowanie uchwały Sądu Najwyższego dotyczącej definicji przyłączy, która nie była adekwatna do stanu faktycznego sprawy. W związku z powyższym, Sąd uchylił obie decyzje i nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez Sąd uchybień, w tym ewentualnego zasięgnięcia opinii biegłego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy obu instancji nie przedstawiły i nie przeanalizowały stanu faktycznego w sposób należyty, a ich uzasadnienia były ogólnikowe i niekonkretne, co stanowi naruszenie art. 107 K.p.a.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że uzasadnienia decyzji organów nie spełniały wymogów prawnych, ponieważ nie zawierały wskazania faktów, dowodów ani przyczyn odmowy wiarygodności dowodom. Brak było wyjaśnienia kluczowych kwestii, takich jak charakter urządzeń, ich własność czy przebieg instalacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.d.p. art. 40 § ust. 5
Ustawa o drogach publicznych
Opłata za zajęcie pasa drogowego pod liniowe urządzenia obce jest ustalana jako iloczyn powierzchni zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki rocznej, z proporcjonalnym obliczeniem za okres krótszy niż rok.
u.d.p. art. 40 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z drogami wymaga zezwolenia zarządcy drogi w drodze decyzji administracyjnej.
u.d.p. art. 40 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
Zezwolenie dotyczy umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż liniowe.
u.d.p. art. 40 § ust. 3
Ustawa o drogach publicznych
Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę.
u.d.p. art. 40 § ust. 11
Ustawa o drogach publicznych
Opłatę za zajęcie pasa drogowego ustala zarządca drogi w drodze decyzji administracyjnej przy udzielaniu zezwolenia.
u.d.p. art. 40 § ust. 13a
Ustawa o drogach publicznych
Opłatę roczną za pierwszy rok umieszczenia urządzenia uiszcza się w terminie 14 dni od ostateczności decyzji, a za lata następne do 15 stycznia każdego roku z góry.
K.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie faktyczne powinno zawierać wskazanie faktów, dowodów i przyczyn odmowy wiarygodności dowodom, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów.
Pomocnicze
K.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania - organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie jest związany zarzutami skargi i podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, jeśli naruszono przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka o kosztach postępowania.
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków art. 2 § pkt 5
Definicja przyłącza kanalizacyjnego.
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków art. 2 § pkt 6
Definicja przyłącza wodociągowego.
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków art. 15 § ust. 2
Osoba ubiegająca się o przyłączenie zapewnia na własny koszt realizację budowy przyłączy do sieci.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wady uzasadnienia decyzji organów obu instancji, które nie pozwoliły na kontrolę sądową. Niewyjaśnienie kluczowych kwestii faktycznych dotyczących charakteru, własności i przebiegu przyłączy. Nieprawidłowe zastosowanie uchwały Sądu Najwyższego.
Godne uwagi sformułowania
Uzasadnienie decyzji organu II instancji nie poddaje się bowiem kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem. Tym bardziej niemożliwe jest skontrolowanie decyzji organu I instancji, bowiem rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta jest praktycznie pozbawione uzasadnienia. Nie wiadomo kto jest właścicielem urządzeń, a w konsekwencji, nie wiadomo czy decyzja w ogóle została skierowana do właściwego podmiotu.
Skład orzekający
Walentyna Długaszewska
przewodniczący
Szymon Widłak
sprawozdawca
Arkadiusz Skomra
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących opłat za zajęcie pasa drogowego. Konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego przed zastosowaniem przepisów materialnych i orzecznictwa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji. Interpretacja definicji przyłączy może być różna w zależności od kontekstu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia rozstrzygnięć, nawet jeśli kwestie materialnoprawne wydają się jasne. Jest to ważna lekcja dla praktyków prawa administracyjnego.
“Błędy w uzasadnieniu decyzji administracyjnej kosztowały organ uchyleniem rozstrzygnięcia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 1124/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-05-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Arkadiusz Skomra Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/ Walentyna Długaszewska Symbol z opisem 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane) Hasła tematyczne Drogi publiczne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 470 art. 40 ust. 5 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j. Sentencja Dnia 9 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Skrzypczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie przyłącza wodociągowego i kanalizacji sanitarnej i określenie wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Dróg Miejskich w P. z dnia 11 maja 2021 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200,- (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie W dniu 22 kwietnia 2021 r. do Zarządu Dróg Miejskich w P. wpłynął wniosek A. Z., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], działającego na rzecz inwestora, M. B., o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ulicy [...] w P., celem wbudowania urządzenia wodnego i kanalizacyjnego. Decyzją z 11 maja 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta P. zezwolił A. Z. na zajęcie pasa drogowego ulicy [...] nr [...] w P., określając powierzchnię jezdni i chodnika przewidzianą do zajęcia, termin zajęcia oraz opłatę za zajęcie pasa drogowego. Osobną decyzją, także z 11 maja 2021 r., nr [...] Prezydent Miasta P., powołując się na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 39 ust. 3 i ust. 5, art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 11, ust. 13, ust. 13a i ust. 15 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 z późn. zm., dalej jako u.d.p.), oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1264), a także §1 pkt 1 i pkt 2, §2, §3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 uchwały nr [...] Rady Miasta P. z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych w granicach administracyjnych miasta P. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2018 r. poz. 1398 z późn.zm., dalej jako Uchwała): 1. zezwolił M. B. na umieszczenie w pasie drogowym ulicy [...] nr [...] w P. urządzenia: przyłącza wodociągowego i kanalizacji sanitarnej o pow. 0.92 m2, od dnia 19 maja 2021 r.; 2. określił M. B. opłatę w kwocie 18,66 zł z tytułu umieszczenia w pasie drogowym ww. urządzenia, jako urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, wyliczoną proporcjonalnie do ilości dni umieszczenia urządzenia do końca 2021 r.: powierzchnia urządzenia 0,92 m2, 227 dni, stawka za rok 30 zł, zobowiązując do uiszczenia opłaty w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna na wskazany w decyzji rachunek bankowy lub do kasy Zarządu Dróg Miejskich; 3. określił M. B. opłatę w kwocie 30 zł za lata następne z tytułu umieszczenia w pasie drogowym ww. urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - przyłącza wodociągowego i kanalizacji sanitarnej, zobowiązując do uiszczania opłaty do 15 stycznia każdego roku z góry, za dany rok, przekazem pocztowym lub przelewem na wskazany w decyzji rachunek bankowy lub do kasy Zarządu Dróg Miejskich. Uzasadniając napisał, że zgodnie z art. 40 pkt 5 (powinno być: ust. 5 – uwaga Sądu) u.d.p., określone w §3 pkt 1 i 2 Uchwały stawki są stawkami rocznymi. Wyliczenie rocznej opłaty następuje poprzez przemnożenie powierzchni rzutu poziomego wbudowanego urządzenia oraz stawki rocznej. Zgodnie z art. 40 ust. 10 u.d.p. zajęcie powierzchni pasa drogowego przez rzut poziomy urządzenia o powierzchni mniejszej niż 1 m2 jest traktowane jak zajęcie 1 m2 pasa drogowego. W terminowo wniesionym odwołaniu M. B. napisał, że nigdy nie występował o umieszczenie w pasie drogowym elementów infrastruktury. Infrastruktura jest własnością przedsiębiorstwa wodociągowego, on tylko płaci za wodę. Jeżeli Zarząd Dróg chciał wyznaczyć wykonawcy miejsce pod element infrastruktury, a odwołującego się obciążyć, to powinien był najpierw poinformować a nie wymuszać zobowiązanie do końca życia. Dalej zarzucił, że inni właściciele nieruchomości nie muszą płacić takich opłat. Ocenił, że miejsce gdzie znajduje się przyłącze znajduje się kilka metrów od drogi, więc nie rozumie, o jaki pas drogowy chodzi. To przedsiębiorstwo wodociągowe używa tego przyłącza do celów swojej działalności. Decyzją z 10 października 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając SKO napisało, że z art. 39 ust. 3 u.d.p. wynika, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej. Kwestie związane z zajęciem pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg reguluje art. 40 u.d.p. W myśl art. 40 ust. 1 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi w drodze decyzji administracyjnej. SKO oceniło, że sprawa dotyczy zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (art. 40 ust. 2 pkt 2), zaś do tego rodzaju zajęcia pasa drogowego ustawodawca przewidział opłatę, w art. 40 ust. 5. Na podstawie ww. przepisu opłatę tą ustala się jako iloczyn metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim. Termin uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 3, oraz kary, o której mowa w ust. 12, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca ich wysokość stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 13a (art. 40 ust. 13 u.d.p.). Opłatę roczną, o której mowa w ust. 5, za pierwszy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym uiszcza się w terminie określonym w ust. 13, a za lata następne w terminie do dnia 15 stycznia każdego roku, z góry za dany rok (art. 40 ust. 13a u.d.p.). SKO podkreśliło, że w aktach sprawy znajduje się mapa do celów projektowych na której widać pas drogowy ul. [...] w P. oraz miejsce posadowienia spornego przyłącza wodociągowego. Fakt, iż znajduje się ono w pasie drogowym, jest bezsporny. Zatem słusznie organ I instancji nałożył na odwołującego opłatę za zajęcie pasa drogowego przez przedmiotowe urządzenie wodociągowe i kanalizacyjne. Przyłącze wodociągowe i kanalizacji sanitarnej wykonane zostało w pasie drogowym ul. [...] na wniosek wykonawcy przedmiotowego urządzenia. Natomiast opłatę za zajęcie pasa drogowego przez samo przyłącze, od dnia 19 maja 2021 r. do końca roku i opłata roczna za każdy następny rok obciąża właściciela nieruchomości do której przyłącze doprowadzono, przyłącze jest bowiem związane z tą nieruchomością. Przy sprzedaży takie przyłącze przechodzi na własność nowych właścicieli nieruchomości. SKO podkreśliło, że jest bezsporny fakt, iż to M. B. jest właścicielem nieruchomości, do której doprowadzono przyłącze wodociągowe i kanalizacji sanitarnej, będące jej integralną częścią. Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. B.. Stwierdził, że w sprawie zupełnie pominięty został fakt, że przyłącze wodociągowe jest infrastrukturą niezbędną wodociągom do zarabiania i leży poza terenem nieruchomości skarżącego. Jeżeli przyłącze wodociągowe, w części leżącej poza granicą nieruchomości jest częścią sieci, to jego właścicielem jest przedsiębiorstwo wodociągowe. Wykonawca nie miał upoważnienia od skarżącego do występowania o dzierżawę pasa drogowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2023 r. skarżący stwierdził, że sprawa dotyczy tego samego budynku z tym samym przyłączem, który znajduje się w nieruchomości. Była to rozbudowa nie zaś budowa nowego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Obie decyzje wydane w sprawie nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola, zgodnie z § 2 tego artykułu, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego, przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji o nałożeniu opłat, organy administracji powołały szereg przepisów u.d.p. Zgodnie z ich brzemieniem (obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń obcych oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej (art. 39 ust. 3 u.d.p.). Jeżeli budowa, przebudowa lub remont drogi wymaga przełożenia urządzenia, o którym mowa w ust. 3, koszt tego przełożenia ponosi jego właściciel (art. 39 ust. 5 u.d.p.). Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej (art. 40 ust. 1 u.d.p.). Zezwolenie to dotyczy: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym; 2) umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych; 3) umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż wymienione w pkt 2 oraz reklam; 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3 – art. 40 ust. 2 u.d.p. Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę - art. 40 ust. 3 u.d.p. Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 (prowadzenie robót w pasie drogowym) i pkt 4 (zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3), ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień – art. 40 ust. 4 u.d.p. Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 (umieszczanie w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych), ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy liniowego urządzenia obcego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia liniowego urządzenia obcego w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie liniowego urządzenia obcego w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia liniowego urządzenia obcego w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim – art. 40 ust. 5 u.d.p. Opłatę za zajęcie pasa drogowego ustala, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego – art. 40 ust. 11 u.d.p. W myśl art. 40 ust. 13 u.d.p. termin uiszczenia opłaty wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca ich wysokość stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 13a, zgodnie z którym opłatę roczną, o której mowa w ust. 5 (za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych), za pierwszy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym uiszcza się w terminie określonym w ust. 13, a za lata następne w terminie do dnia 15 stycznia każdego roku, z góry za dany rok – art. 40 ust. 13a u.d.p. Dokonując kontroli sądowej zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ uchybił przepisowi prawa tj. art. 107 K.p.a. w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie decyzji organu II instancji nie poddaje się bowiem kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem. Sąd zaznacza, że tym bardziej niemożliwe jest skontrolowanie decyzji organu I instancji, bowiem rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta jest praktycznie pozbawione uzasadnienia. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl natomiast art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji nakładającej opłaty powinno zatem zawierać argumentację wskazującą na okoliczności spełnienia zarówno przesłanek formalnych jak i materialnych – co do każdej opłaty. Przepis art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn wydania decyzji. Z uzasadnienia decyzji powinien wynikać przede wszystkim tok rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Strona powinna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia lecz również przez Sąd (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2021 r., III SA/Po 680/20 LEX nr 3175087). Ustaleń stanu faktycznego organ dokonuje bezpośrednio w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także na podstawie domniemań faktycznych i prawnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa, 2003, s. 208). Organ w uzasadnieniu decyzji powinien zatem wskazać na przyjęty sposób myślenia, argumentowania przy ocenie dowodów i jednym z jej elementów winno być ustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów strony, podnoszonych w trakcie toczącego się postępowania. Pominięcie ich milczeniem stanowi niewątpliwie naruszenie norm prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 K.p.a., na mocy której organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Jednocześnie należy wskazać, że również z zasady dwuinstancyjności wynikają określone wymagania co do treści uzasadnienia rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Tym większe, że – jak to już zostało wspomniane - decyzja Prezydenta Miasta jest praktycznie pozbawiona uzasadnienia. Odnosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja nie zawiera wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, jej uzasadnienie jest ogólnikowe i niekonkretne, a zatem nie spełnia wymogów wskazanych w przepisie art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. Organ powinien ustalić w toku postępowania stan faktyczny, przez co należy rozumieć także faktyczną konstrukcję instalacji. W ocenie sądu w postępowaniu nie zostało wyjaśnione, czy dane urządzenia są przyłączami (kanalizacyjnym i wodociągowym). W aktach sprawy brak jest ustaleń, jakich konkretnie odcinków przewodów instalacji wodnej i kanalizacyjnej dotyczy zaskarżona decyzja. Niemożliwe jest zatem sprawdzenie przez Sąd, czy organ przyjął prawidłową powierzchnię tych urządzeń. Nie wiadomo także jaki jest przebieg instalacji i przyłączy. Co do przyłącza kanalizacyjnego, to nie wiadomo w którym miejscu jest umiejscowiona pierwsza studzienka, licząc od strony budynku a w przypadku jej braku – gdzie kończy się granica nieruchomości gruntowej. Nie wiadomo, do kogo należy sporny odcinek urządzeń. Organy nie wyjaśniły także, jaka umowa wiąże skarżącego z dostawcą usług. Nie wiadomo kto jest właścicielem urządzeń, a w konsekwencji, nie wiadomo czy decyzja w ogóle została skierowana do właściwego podmiotu. Wskazać należy, że definicje: przyłącza kanalizacyjnego i przyłącza wodociągowego znajdują się w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2020 r. poz. 2028 – w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Zgodnie z art. 2 pkt 5 tej ustawy, przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Z kolei przyłącze wodociągowe to odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym – art. 2 pkt 6. Definicje przyłącza kanalizacyjnego i przyłącza wodociągowego, wobec szeregu odmiennych wyroków sądów zostały poddane próbie doprecyzowania w uchwale Sądu Najwyższego podjętej w składzie siedmiu sędziów, dnia 22 czerwca 2017 r., III SZP 2/16 (OSNP 2018/1/10), na którą powołał się organ. Nie ma jednak racji SKO, stwierdzając że definicję przyłącza wodociągowego można analogicznie odnieść do przyłącza kanalizacji sanitarnej. Sąd Najwyższy w ww. uchwale, dokonując wykładni pojęcia "przyłącze wodociągowe" wprost zresztą stwierdził, że zapewnienie spójności systemowej definicji przyłącza kanalizacyjnego i wodociągowego nie jest ani konieczne ani możliwe, zaś obie definicje różnią się istotnie w swojej treści. Co jednak bardziej istotne, przywołanie ww. uchwały Sądu Najwyższego w sytuacji braku ustaleń faktycznych jest co najmniej przedwczesne, skoro Sąd Najwyższy w swoim orzeczeniu w ogóle nie rozważał kwestii definicji przyłączy na tle powtarzających się (corocznych) obowiązków fiskalnych. Zagadnienie prawne przedstawione powiększonemu składowi Sądu Najwyższego do rozstrzygnięcia wyłoniło się w toku rozpoznawania sprawy dotyczącej rozkładu obowiązków między osoby ubiegające się o przyłączenie do sieci kanalizacyjnej lub wodociągowej (czyli odbiorców usług) a podmioty odpowiedzialne za świadczenie usług kanalizacyjnych i wodociągowych. Konkretnie chodziło o problem, w jakim zakresie osoba ubiegająca się o przyłączenie do wspomnianych sieci ma pokryć koszty podłączenia nieruchomości (a w rzeczywistości instalacji kanalizacyjnej lub wodociągowej zlokalizowanej w nieruchomości gruntowej) do sieci. Z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wynika bowiem, że osoba taka "zapewnia na własny koszt realizację budowy przyłączy do sieci". Tym samym nie można przyjmować powyższego orzeczenia Sądu Najwyższego bezpośrednio w niniejszym postępowaniu. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organy obu instancji w zaskarżonych decyzjach nie przedstawiły i nie przeanalizowały stanu faktycznego w tej sprawie. W konsekwencji w sposób nienależyty uzasadniły swoje decyzje, nie wyjaśniając kluczowych dla sprawy kwestii, a mianowicie charakteru urządzeń, których dotyczy sprawa, rozwiązań technicznych, stanu własnościowego nieruchomości i sieci. Tym samym organy dopuściły się naruszenia art. 107 K.p.a., które to naruszenie uzasadniało uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien w sposób należyty uzupełnić materiał dowodowy, w razie potrzeby posiłkując się opinią biegłego – w szczególności co do rozwiązań technicznych tych elementów sieci wodociągowej i kanalizacyjnej - dopiero potem procedować dalej, w zależności od poczynionych ustaleń. W związku z powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, zgodnie z art. 200 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI