III SA/Po 11/24

III SA/Po 11/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1836
pkt 15 załącznika, par. 5 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Dz.U. 2023 poz 1465
art. 235(1)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Sentencja
Dnia 5 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi V. S. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 16 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 listopada 2023r. W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 75 §1 oraz art. 77 § 1 i art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r., poz. 775 ze zm.), art. 5 ust. 1 pkt 4a, art. 12 ust. 2 pkt 1 oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2023r., poz. 338 ze zm.), art. 235 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz.U. z 23023r., poz. 1465) w zw. z § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2022r., poz. 1836) po rozpatrzeniu odwołania V. S. (dalej: skarżąca) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. znak: [...] (Nr [...]) z 10 marca 2023r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją.
Wydana ona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącej dokonało W. Centrum Medycyny Pracy przesyłając do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej PPIS, organ I instancji) pismo z 31 maja 2022r. wraz ze zgłoszeniem choroby zawodowej, skierowaniem na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z Poradni [...] w K., kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej sporządzoną przez Przedszkole "[...]", w którym skarżąca pracowała na stanowisku nauczyciela.
Decyzją z dnia 21 grudnia 2022r. znak. DN. [...] W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzje organu I instancji z dnia 9 listopada 2022r. znak [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji uznając, że z uwagi na brak zwrotnych potwierdzeń odbioru zawiadomień o wszczęciu postępowania i jego zakończeniu nie można stwierdzić, czy strony miały możliwość skorzystania z czynnego uczestnictwa każdym stadium postępowania.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji podał, że stronom doręczono zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, o przedłużeniu postępowania jak i o jego zakończeniu (dołączono zwrotne potwierdzenia odbioru). 2 marca 2023r. skarżąca zapoznała się w siedzibie organu z aktami sprawy, wniosła o sporządzenie kopii decyzji i nie zgłosiła innych żądań. Przedszkole [...] nie skorzystało z prawa zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie.
Organ I instancji w decyzji z dnia 10 marca 2023r. ustalił, że
- skarżąca pracowała w narażeniu zawodowym na czynnik, który wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej 36 lat (od 1.04.1985r. do 31.08.2021r.),
- w okresie zatrudnienia mogła pracować z nadmiernym wysiłkiem głosowym,
- w aktach osobowych znajdują się zaświadczenia lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku nauczyciela,
- skarżąca korzystała z urlopu dla poratowania zdrowia w okresie od 1.09.2005r. do 31.08.2006r.
W toku postępowania orzekały dwie jednostki orzecznicze. Orzeczeniem lekarskim z dnia 5.07.2022r. nr [...] W. Centrum Medycyny Pracy Dział Konsultacyjno – Diagnostyczny i Profilaktyki Poradnia Konsultacyjna Chorób Zawodowych i Profilaktyki w P. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu podano, że wykonano badania internistyczne, laryngologiczne, audiometryczne, foniatryczne, laryngostroboskopię lupową, przeanalizowano dokumentację lekarską lekarzy leczących, badań profilaktycznych, wyniki wykonanych badań oraz ocenę narażenia zawodowego dokonaną przez PPIS i wywiad badanej. W oparciu o powyższe uznano, że po wielokrotnych badaniach w W. Centrum Medycyny Pracy u skarżącej rozpoznano zaburzenia czynnościowe głosu i przewlekłe zapalenie błony śluzowej krtani proste. Schorzenia te nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Nie stwierdzono w narządzie głosu skarżącej zmian o typie guzków głosowych twardych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych.
Od tego orzeczenia skarżąca odwołała się do jednostki orzeczniczej II stopnia.
Orzeczeniem z dnia 17.10.2022r. nr [...] Instytut Medycyny Pracy im[...] w [...] stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. W uzasadnieniu wskazano na uwzględnienie wywiadu i dostarczonej dokumentacji lekarskiej oraz orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia. Podano, że przeprowadzona dwukrotnie (6.09.2022r. i 10.10.2022r.) w Instytucie Medycyny Pracy w [...] ocena wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są gładkie z poszerzoną siatką naczyń na ich powierzchni, prawidłowo ruchome. Zwarcie fonacyjne jest prawidłowe. Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna. Poziom fałdów głosowych jest równy. Drgania fałdów głosowych są jednakowe, jednoczesne, regularne. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano przewlekły, prosty nieżyt krtani, dysfonię hyperfunkcjonalną. Nie wykazano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno – czynnościowe w zakresie krtani, zdaniem IMP w [...] nie są objęte wykazem chorób zawodowych.
PPIS uznał, że brak podstaw do kwestionowania wiarygodności zgromadzonych w sprawie dokumentów. Obie jednostki orzecznicze uznały, że stwierdzone schorzenia skarżącej nie są chorobą zawodową wymienioną w pkt 15 wykazu chorób zawodowych. Organ podkreślił, że wbrew zarzutom odwołującej obie jednostki orzeczenia oparły o analizę dostarczonej dokumentacji lekarskiej i wykonane badania, ocenił, że oba orzeczenia są wiarygodne i przydatne do wydania decyzji. Orzeczenia te mają charakter opinii biegłego a organ prowadzący jest nimi związany, nie może samodzielnie dokonywać oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia mimo braku przeciwdowodów. Organ podał, że decyzja ma charakter deklaratoryjny a tym samym potwierdza ona fakt istnienia choroby zawodowej albo jej brak.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o zmianę decyzji i rozpoznanie u niej choroby zawodowej. W uzasadnieniu podała, że ustalenia jednostek orzeczniczych stoją w sprzeczności z twierdzeniami lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną i lekarza prowadzącego jej leczenie przez cały okres zatrudnienia. Stwierdziła, że brak zasięgnięcia opinii w/w lekarza przez lekarzy orzeczników czy też konsultacji wykluczył wyjaśnienie przebiegu choroby i stanu krtani przez cały okres opieki lekarskiej. Zdaniem skarżącej zebrany materiał dowodowy nie wykazał dlaczego nie uwzględniono dokumentacji lekarza prowadzącego, który uznał, że występuje u niej choroba zawodowa w postaci niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.
Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że niesporny jest okres pracy skarżącej w latach 1985 – 2021 na stanowisku nauczyciela przedszkola. Organ II Instancji uznając opinie za niewystarczające zwracał się do jednostek orzeczniczych o ich uzupełnienie. W. Centrum Medycyny Pracy w P. pismem z 17 maja 2023r. podało, że orzeczenie wydano w oparciu o następującą dokumentację skarżącej:
- historia choroby Poradni Foniatrycznej od 1993r,
- W. Centrum Słuchu i Mowy [...] od 2018r.,
- Gabinetu lekarskiego foniatry lek med. E. W.,
- badań profilaktycznych, poradni laryngologicznej od 2012r.,
- orzeczenia lekarskiego z IMP w [...] z 17.10.2022r.
Podano, że po ponownym przeanalizowaniu dokumentacji medycznej Poradni Laryngologicznej i Foniatrycznej w K. stwierdzono, że wielokrotnie rozpoznano u skarżącej przewlekłe zapalenia krtani i gardła (Laryngo – pharingitis chronica, Dysphonia). Od 2018r. są wpisy o przerostowych zmianach fałdów głosowych, co nie zostało stwierdzone w dwukrotnych badaniach w W. Centrum Medycyny Pracy w P. i w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. Podtrzymano diagnozę przewlekłego prostego nieżytu krtani z zaburzeniami czynnościowymi i stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.
Instytut Medycyny Pracy w [...] 26.07.2023r. wyjaśnił, że w trakcie dwukrotnego badania skarżącej w dniach 6.09.2022r. i 10.10.2022r. rozpoznano u skarżącej przewlekły, prosty nieżyt krtani, dysfonię hyperfunkcjonalną, które nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Nadto podał, że przeprowadził badania w trybie odwoławczym, które są badaniami niezależnymi, na nich się opierają i nie są w stanie komentować badań wykonanych w innych placówkach. Zdaniem Instytutu brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.
W kolejnym piśmie z dnia 5.10.2023r. Instytut Medycyny Pracy w [...] podtrzymał dotychczasowe rozpoznania i orzeczenie. Wyjaśnił, że w trakcie postępowania analizował dokumentację skarżącej z badań przeprowadzonych przez dr R. i dr W. . Z analizy dokumentacji foniatrycznej wynika, że w badaniu 10.01.2022r. rozpoznawano niewydolność głośni, wtórne zmiany przerostowe a w badaniu z 8.03.2022r. opisywano niewydolność głośni, dysfonię hyperfunkcjonalną. W trakcie dwukrotnego badania w IMP w [...] rozpoznano dysfonię hyperfunkcjonalną, przewlekły prosty nieżyt krtani a nie choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych.
Organ II instancji uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy i wskazując treść podanych na wstępie przepisów wyjaśnił, że organy rozpoznające sprawy o stwierdzenie chorób zawodowych nie są uprawnione do dokonywania własnych prowadzących do odmiennego od jednostek orzeczniczych rozpoznania schorzeń. W przedmiotowej sprawie orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia jednoznacznie wskazały na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. Organ podał, że wykaz chorób zawodowych jest katalogiem zamkniętym i ma wyczerpujący charakter. Wykonane badania diagnostyczne, poparte analizą dokumentacji medycznej nie wykazały u skarżącej zmian o typie guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzone zaburzenia czynnościowe głosu, przewlekłe zapalenie błony śluzowej krtani proste, przewlekły prosty nieżyt krtani oraz dysfonia hyperfunkcjonalna nie są objęte wykazem chorób zawodowych.
Organ stwierdził, że nie każde zachorowanie pozostające nawet w związku przyczynowym z warunkami jakie wystąpiły w czasie zatrudnienia prowadzi do uznania za chorobę zawodową. W sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej z uwagi na fakt, że nie stwierdzono u skarżącej schorzenia objętego wykazem chorób zawodowych. Organ podkreślił, że skarżąca przeszła wielospecjalistyczne badanie diagnostyczne. W sprawie wydano dwa obiektywne orzeczenia lekarskie oraz trzy opinie uzupełniające do tych orzeczeń przez niezależne, uprawnione i wyspecjalizowane jednostki medyczne. Wydanie orzeczeń było poprzedzone przeprowadzeniem dokładnego wywiadu ze skarżącą orz zapoznaniem się z dostarczoną przez nią dokumentacją. Dokumentacja medyczna, o której mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia w prawie chorób zawodowych była analizowana przez lekarskie jednostki orzecznicze. Organ podkreślił, że orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy przy orzekaniu w sprawie chorób zawodowych (§ 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Wyłącznie lekarze orzecznicy jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje do oceny badań lekarskich i dokumentacji medycznej, o czym stanowi § 6 ust. 1 w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem organu obie opinie wydane w sprawie są rzeczowe, spójne i logiczne i brak podstaw do ich kwestionowania. Opinie dotyczą wiedzy specjalnej, mają charakter opinii biegłych a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany.
Organ wyjaśnił, że fakt iż skarżąca inaczej niż lekarze orzecznicy postrzega swoje schorzenia nie może skutecznie podważyć orzeczenia wydanego przez uprawnione do orzekania w tym zakresie lekarskie jednostki orzecznicze, jeżeli w sposób przekonujący a jednocześnie spójny i logiczny uzasadniają swoje stanowisko w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ zaznaczył, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną bez której organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie albo warunki te nie są jej przyczyną, nie daje podstaw do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.
Organ podał, że wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową możliwe jest gdy zajdą łącznie następujące przesłanki: w środowisku pracy występuje bądź występował czynnik uciążliwy dla zdrowia, rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych, ocena narażenia zawodowego musi wykazać związek przyczynowy rozpoznanej choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy. Niespełnienie choćby jednego z nich jest podstawą do wydania decyzji o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
W terminowo wniesionej skardze skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie u niej choroby zawodowej.
Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej skutkującej niezastosowaniem przewidzianego ustawą środka i bezzasadnym przyjęciu, że organ administracyjny w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa procesowego podczas gdy zebrany przez ten organ materiał dowodowy okazał się niewystarczający do wyjaśnienia stanu faktycznego, którego uzupełnienie o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza specjalisty z zakresu foniatrii było uzasadnione i konieczne,
- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na wadliwym przyjęciu pozazawodowej etiologii stwierdzonej u skarżącej jednostki chorobowej w postaci niewydolności głośni powodującą dysfonię hyperfunkcjonalną, przewlekły nieżyt krtani, zmiany przerostowe, podczas gdy schorzenie to powstało na skutek wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy oraz innych szkodliwych czynników występujących w środowisku pracy nauczyciela.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu poprzez zwrócenie się do Instytutu Medycyny Pracy o dokonanie konsultacji z lekarzami prowadzącymi jej leczenie przez cały okres zatrudnienia, tj. dr W. i dr R. na fakt prawidłowego obrazu stanu jej zdrowia, chorobę narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym dłużej niż 15 lat, tj. niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i uznając zarzuty skargi na bezzasadne.
Uczestnik postępowania Przedszkole nr [...] w K. nie zajął stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem ( a nie jak wnioskowała skarżąca w skardze – zmianą) przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b), c) p.p.s.a.).
Przeprowadzone w powyżej określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ nie naruszył przepisów prawa.
Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Przepis art. 2352 Kodeksu pracy stanowi natomiast, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 1ą Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. 2022.1836), określające wykaz chorób zawodowych, a także okresy, w których wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.
W przedmiotowym przypadku postępowanie prowadzone było w kierunku choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia.
W świetle powyższych regulacji podkreślić należy, że organ inspekcji sanitarnej może wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej tylko wówczas, gdy spełnione są następujące warunki:
1. wystąpiła taka jednostka chorobowa, która została zamieszczona w powyższym wykazie jako choroba zawodowa,
2. choroba ta bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy,
3. ustalono, że udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie określonym dla danego schorzenia w rozporządzeniu.
Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.
W przedmiotowej sprawie przedmiot sporu sprowadza się do ustalenia, czy choroba, na którą cierpi skarżąca stanowi chorobę zawodową. Okres zatrudnienia, stanowisko pracy nie były sporne.
W pkt 15 załącznika do rozporządzenia jako choroba zawodowa zostały wskazane "przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: 1. guzki głosowe twarde, 2. wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3. niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią".
Oznacza to, że tylko takie rozpoznanie wskazywałoby, że skarżąca cierpi na chorobę zawodową.
W przedmiotowej sprawie wobec skarżącej wydane zostały opisane na wstępie orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia, dodatkowo uzupełnione w postępowaniu odwoławczym o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Rozpoznano u skarżącej przewlekły prosty nieżyt krtani, dysfonię hyhyperfunkcjonalną, które to schorzenia nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych. W obu opiniach i ich uzupełnieniach lekarze wyjaśnili, że u skarżącej nie wykazano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Przeprowadzona dwukrotnie (6.09.2022r. i 10.10.2022r.) w Instytucie Medycyny Pracy w [...] ocena wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są gładkie z poszerzoną siatką naczyń na ich powierzchni, prawidłowo ruchome. Zwarcie fonacyjne jest prawidłowe. Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna. Poziom fałdów głosowych jest równy. Drgania fałdów głosowych są jednakowe, jednoczesne, regularne. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano przewlekły, prosty nieżyt krtani, dysfonię hyperfunkcjonalną. Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno – czynnościowe w zakresie krtani skarżącej nie są objęte wykazem chorób zawodowych.
Z powyższego wynika zatem, że jednostki orzecznicze obu stopni są w swych orzeczeniach zgodne zarówno co do tego, że choroby stwierdzone u skarżącej nie odpowiadają schorzeniom uznanym za chorobę zawodową wymienioną w poz. 15 rozporządzenia, jak i co do postawionego rozpoznania. Taka zbieżność w ocenie stanu zdrowia skarżącej dwóch różnych placówek wskazuje na zasadność takiej oceny. W ocenie Sądu oznacza to, że nie został spełniony ww. warunek konieczny do stwierdzenia choroby zawodowej, określony jako 1., tj. nie zaistniała sytuacja, gdy u pracownika lub byłego pracownika została stwierdzona choroba ściśle wymieniona w rozporządzeniu. Nie było zatem podstaw do jej stwierdzenia a tym samym zaskarżona decyzja była prawidłowa.
Odnośnie zarzutu skarżącej, że brak zasięgnięcia opinii lekarzy leczących skarżącej czy biegłego foniatry nie daje prawidłowego obrazu stanu jej zdrowia a lekarze orzekający w jednostkach orzeczniczych nie mają specjalistycznej wiedzy w dziedzinie foniatrii, Sąd uznał, że był on nieuzasadniony. Stosownie do treści § 5 ust. 1 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Stosownie zaś do § 6 ust. 1 lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Wreszcie, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W świetle przywołanej regulacji, orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych należy do lekarzy spełniających określone wymagania kwalifikacyjne, a jednocześnie zatrudnionych w wyspecjalizowanych jednostkach z zakresu medycyny pracy. Tylko orzeczenie lekarskie spełniające ww. warunki jest miarodajne dla ustalenia istnienia bądź braku choroby zawodowej i to w szczególności to orzeczenie stanowi podstawę wydania decyzji o stwierdzeniu albo odmowie stwierdzenia choroby zawodowej.
Oznacza to także, że kwestia rozpoznania choroby zawodowej nie należy do kompetencji właściwego organu inspekcji sanitarnej, a orzeczenie lekarskie wydane w tym przedmiocie opiera się na wiadomościach specjalnych lekarza spełniającego określone wymagania kwalifikacyjne i stanowi wiążący dokument urzędowy, co do rozpoznania określonej choroby. Brak jest bowiem podstaw prawnych do oceny przez organy inspekcji sanitarnej dokumentacji medycznej pracownika i prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie rozpoznania i przyczyn choroby zawodowej. Brak jest także ku temu podstaw faktycznych, skoro organy inspekcji sanitarnej nie posiadają wiedzy koniecznej dla oceny stanu zdrowia pracownika lub byłego pracownika. Analiza dokumentacji medycznej pracownika należy do kompetencji lekarzy orzeczników, a nie organów inspekcji sanitarnej albo lekarzy zatrudnionych poza systemem jednostek orzeczniczych, gdyż to lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. To oni posiadają doświadczenie i wiedzę do oceny wpływu sposobu wykonywanej pracy i warunków istniejących w środowisku pracy na powstanie choroby. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Również rozpoznania postawione przez lekarzy działających poza systemem jednostek orzeczniczych nie mogą podważać rozpoznań postawionych przez lekarzy w tych jednostkach zatrudnionych i spełniających szczególne wymagania kwalifikacyjne w zakresie orzecznictwa. Nie mogą również zakwestionować rozpoznania lub nierozpoznania choroby zawodowej przez jednostki orzecznicze, tj. bez uzyskania weryfikujących orzeczeń innych uprawnionych jednostek. Niedopuszczalne jest, aby organ przeciwstawiał własną wiedzę albo rozpoznania postawione poza systemem orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych wiadomościom specjalnym posiadanym przez lekarzy orzeczników, uzewnętrznionym w treści ich orzeczeń.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie wydane w ramach orzekania o chorobach zawodowych ma walor opinii biegłego, o której mowa w art. 84 § 1 k.p.a., zatem organ – jak w przypadku każdej opinii biegłego – nie ma możliwości polemiki z poczynionymi w niej ustaleniami i może ją weryfikować tylko pod kątem formalnej poprawności, kompletności czy jednoznaczności wydanego orzeczenia. Jeśli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące, logiczne i prawidłowe uzasadnienie, to organ nie może samodzielnie go podważać i przyjmować, że stan zdrowia strony kształtuje się odmiennie od wyników badań i ustaleń stanowiących podstawę orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Natomiast stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału, nie jest jednak uprawniony do samodzielnego podważania ustaleń zawartych w orzeczeniu. Przeprowadzone przez lekarzy badania zostały wykonane w sposób prawidłowy, wystarczający do wydania decyzji. Mając na uwadze powyższe, argumentacja skarżącej, jakoby przeprowadzone w sprawie badania były prowadzone przez lekarzy bez wymaganej specjalności, nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podsumowując Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zgromadzono materiał dowodowy w postaci orzeczeń wydanych przez jednostki orzecznicze dwóch szczebli, właściwych do orzekania w sprawach chorób zawodowych, a sporządzone przez zatrudnionych w nich lekarzy uprawnionych do orzekania w tym przedmiocie. Są one zbieżne co do zasadniczej konkluzji o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Są one poprawne formalnie, jasne co do wywiedzionych wniosków, jednoznaczne w swej treści i poczynionych ustaleniach. W toku postępowania odwoławczego organ zwrócił się do jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie kwestii dokumentacji medycznej skarżącej z którą się zapoznawali przy wydawaniu orzeczeń. Obie jednostki wskazały na podstawie jakiej dokumentacji wydały orzeczenia, była wśród nich dokumentacja lekarzy leczących skarżącą, tj dr R. i dr W. . W piśmie z 17 maja 2023r. WCMP wskazało, że ponownym przeanalizowaniu dokumentacji medycznej Poradni Laryngologicznej i Foniatrycznej w K. stwierdzono, że wielokrotnie rozpoznano u skarżącej przewlekłe zapalenia krtani i gardła (Laryngo – pharingitis chronica, Dysphonia), czyli schorzenia nie znajdujące się w wykazie chorób zawodowych. Od 2018r. są wpisy o przerostowych zmianach fałdów głosowych, co nie zostało jednak stwierdzone w dwukrotnych badaniach w W. Centrum Medycyny Pracy w P. i w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. IMP w piśmie z dnia 5.10.2023r wyjaśnił, że z analizy dokumentacji foniatrycznej wynika, że w badaniu 10.01.2022r. rozpoznawano niewydolność głośni, wtórne zmiany przerostowe a w badaniu z 8.03.2022r. opisywano niewydolność głośni, dysfonię hyperfunkcjonalną. Jak z tego wynika w dokumentacji skarżącej nie było jednoznacznych stwierdzeń schorzenia z pkt 15 wykazu chorób zawodowych. Skarżąca przez jednostki orzecznicze poddana była badaniom. W trakcie dwukrotnego badania w IMP w [...] rozpoznano dysfonię hyperfunkcjonalną, przewlekły prosty nieżyt krtani a nie choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych. Jak wyjaśnił IMP w [...] w piśmie z dnia 26.07.2023r. wydając opinię opierali się na wykonanych badaniach, które miały charakter niezależny i nie są w stanie komentować badań wykonanych w innych placówkach.
W ocenie Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowo. Wyjaśnił z organami orzeczniczymi czy wydając orzeczenia zapoznali się z dokumentacją medyczną skarżącej i na jakiej podstawie dokonali rozpoznania. To, że rozpoznanie jednostek orzeczniczych może nie odpowiadać rozpoznaniom dokonywanym przez lekarzy leczących skarżącą nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji. Organ nie był uprawniony do podważania orzeczeń przedstawionych przez lekarzy, z braku ku temu kompetencji. Nie był zobowiązany zatem do dalszego prowadzenia postępowania dowodowego, skoro stan faktyczny został ustalony. W szczególności orzeczenia te nie mogły zostać skutecznie podważone dokumentacją lekarską wystawioną poza systemem orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych jako jedynie właściwego do orzekania w tym przedmiocie. Nie było podstaw do prowadzenia wnioskowanej przez skarżącą konsultacji lekarzy orzekających w jednostkach orzeczniczych z lekarzami ją leczącymi. Wskazana w § 8 ust. 2 rozporządzenia dodatkowa konsultacja nie dotyczy konsultowania się między lekarzami z jednostek orzeczniczych a lekarzami spoza tych jednostek, tylko konsultacji osoby badanej przez lekarzy z jednostek orzeczniczych. W niniejszej sprawie nie było to konieczne. Skarżąca była badana w obu jednostkach orzeczniczych a w IMP w [...] dwukrotnie, lekarze zapoznali się z jej dokumentacją medyczną i przeprowadzili wywiad.
Tym samym, decyzja organu odwoławczego nie jest obarczona naruszeniem art. 7, art. 75, 77 § 1 czy też art. 80 k.p.a. Niezasadny był zarzut przyjęcia pozazawodowej etiologii schorzenia skarżącej. W orzeczeniach jednostek orzeczniczych ani w zaskarżonej decyzji nie zawarto takiego sformułowania. Stwierdzono jedynie, że rozpoznane schorzenie nie zawiera się w wykazie chorób zawodowych a tym samym nie można stwierdzić u skarżącej choroby zawodowej.
Z uwagi na treść art. 106 § 3 p.p.s.a niezasadny był zgłoszony w skardze wniosek dowodowy o zwrócenie się do Instytutu Medycyny Pracy w [...] o dokonanie konsultacji z lekarzami leczącymi skarżącą. Zgodnie bowiem w tym przepisem sąd administracyjny, który kontroluje decyzje administracyjne nie prowadzi postępowania dowodowego a jedynie w sytuacji gdy to jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, skoro podniesione w niej argumenty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.