III SA/Po 1065/22

III SA/Po 1065/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art. 130 ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2018 poz 957
art. 16 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2015 poz 541
art. 7 yst. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Dnia 9 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Skrzypczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2023 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 czerwca 2022 r. nr [...] Starosta G. (dalej: organ I instancji) na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541) zatrzymał pani M. P. (dalej: Skarżąca) prawo jazdy kategorii B
nr dokumentu [...] druk nr [...] wydanie dnia 2 czerwca
2005 r. przez Starostę [...].
Organ I instancji wskazał, że wobec wpływu informacji Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. o przekroczeniu przez Skarżącą 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, wszczął postępowanie w celu zatrzymania Skarżącej prawa jazdy kategorii B. Z pozyskanej informacji wynikało, iż Skarżąca w okresie od 16 września 2019 r. do 18 lipca 2020 r. wielokrotnie naruszyła przepisy ruchu drogowego, w związku z czym przekroczyła ustawowy próg 24 punktów karnych. W tym stanie rzeczy art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw obligował organ do wydania decyzji
o zatrzymaniu prawa jazdy.
W dalszej kolejności, decyzją z dnia 5 lipca 2022 r.
nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
(Dz. U. z 2021 r. poz. 450, dalej: p.r.d.) organ I instancji skierował Skarżącą na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B. Organ I instancji skierował również do Skarżącej pismo z dnia 3 czerwca 2022 r., w którym zobowiązał ją do poddania się badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.
Pismem z dnia 28 lipca 2022 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 8 czerwca 2022 r. oraz z dnia 5 lipca 2022 r., jak również od pisma
z dnia 3 czerwca 2022 r.. W uzasadnieniu przedmiotowego odwołania wskazała, że art. 130 p.r.d. stanowiący podstawę wydania skarżonej decyzji został uchylony. Nadto wskazała, iż w przypadku trzech pierwszych wykroczeń drogowych odmówiła przyjęcia mandatu, w związku z czym postępowania w tym zakresie prowadziły właściwe sądy w latach 2020-2022. Z tego względu, powołując się na przepis art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz. 622, dalej: ustawa o kierujących pojazdami) Skarżąca stwierdziła, że powinna otrzymać punkty odpowiadające popełnionym naruszeniom z dniem uprawomocnienia się rozstrzygnięcia sądu w sprawie każdego z popełnionych wykroczeń, co miało miejsce w latach 2021-2022. W ocenie Skarżącej istnieje luka prawna w zakresie sposobu przyznawania punktów kierującym pojazdami, bowiem regulujące przedmiotową materię rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych
z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego zostało uchylone. Do stosowania punktów karnych wobec kierowców nie wystarczą zaś wewnętrzne instrukcje Policji, stoi to bowiem
w sprzeczności z gwarancjami praworządności i przejrzystości legislacji, jak również zasadą demokratycznego państwa prawnego wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: organ II instancji, SKO) decyzją z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu
I instancji z dnia 8 czerwca 2022 r. w przedmiocie zatrzymania Skarżącej prawa jazdy kategorii B.
SKO zwróciło uwagę, że w dniu 4 czerwca 2018 r. weszła w życie ustawa
z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957 ze zm., dalej: ustawa zmieniająca z dnia 9 maja 2018 r.). Zgodnie z art. 16 ust. 1 przedmiotowej ustawy, art. 130 ust. 1 p.r.d.
w jego dotychczasowym brzmieniu stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie
i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 ust. 1 p.r.d.. Ustawa zmieniająca z dnia 9 maja 2018 r. w art. 16
ust. 2 przewidywała również kompetencję ministra właściwego do spraw informatyzacji do ogłoszenia komunikatu określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie
i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 p.r.d.. Do dnia wydania decyzji przez organ II instancji komunikat taki nie został ogłoszony, wobec czego zastosowanie znajduje przepis art. 130 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym.
W dalszej kolejności, organ II instancji powołał się na brzmienie art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Starostę, który stanowił iż w przypadku gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 9 maja 2018 r., skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego,
a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 p.r.d..
Organ II instancji wskazał, że z art. 7 ust. 1 punkt 5 ustawy z 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw wynika, iż decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją o charakterze związanym. Wskazany przepis stanowił materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez Starostę [...].
W ocenie SKO nie została również naruszona zasada zaufania obywatela do państwa wynikającą z art. 2 Konstytucji, gdyż procedura zastosowana przez organ
I instancji wynikała z konieczności stosowania przepisów przejściowych.
W skardze na decyzję organu II instancji Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie
i rozpatrzenie całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.,
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na wykorzystanie zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,
- art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji organu
I instancji w sytuacji gdy z analizy materiału dowodowego w sprawie wynika, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżąca podniosła nadto zarzut naruszenia przepisów p.r.d. oraz pochodnych aktów wykonawczych do ww. ustawy.
Wskazując na powyższe, strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji organu II instancji, względnie o jej uchylenie oraz o stwierdzenie wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa, a także o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wywiedzionej skargi strona powieliła argumentację wyrażoną w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu w przedmiotowym postępowaniu nie doszło do naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa, gdyż procedura postępowania organu I instancji jest jasna
i polega na zastosowaniu przepisów przejściowych.
Pismem z dnia 8 grudnia 2022 r. Skarżąca zażądała przeprowadzenia rozprawy na zasadach ogólnych oraz łącznego rozpoznania spraw o sygn. III SA/Po 1064/22, III SA/Po 1065/22 oraz III SA/Po 1066/22 z uwagi na okoliczność, iż dotyczą tej samej sprawy – decyzji o zatrzymaniu Skarżącej prawa jazdy oraz spraw ściśle powiązanych z przedmiotową decyzją.
Jednocześnie uzupełniła swoje stanowisko w sprawie, powołując się na okoliczność uchylenia przepisów art. 114 i 130 p.r.d.. Skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 42 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, a także każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Z tego względu, orzekanie na podstawie przepisów już nieistniejących rażąco narusza obowiązujący porządek prawny.
Skarżąca podniosła również, iż w ciągu jednego roku popełniła pięć wykroczeń drogowych, w stosunku do których toczyły się różne postępowania. Jedno z nich prowadzone było w trybie mandatowym, zaś pozostałe rozstrzygane były przez sądy w związku z odmową przyjęcia przez Skarżącą mandatów i kierowaniem do sądów wniosków o ukaranie. W odniesieniu do postępowań prowadzonych przed sądem obowiązuje zasada domniemania niewinności, mająca za zadanie chronić oskarżonego przed wszelkimi decyzjami procesowymi lub wypowiedziami organów państwa przesądzających lub jedynie wskazujących na winę danej osoby. Postępowania sądowe zakończyły się ukaraniem Skarżącej grzywną w wysokości znacznie przekraczającej kwotę proponowaną w drodze postępowania mandatowego. Sąd nie orzekł w żadnym z punktów wyroku o przyznaniu Skarżącej punktów karnych wpisanych do ewidencji, o której stanowił art. 130 p.r.d.. Stosowanie obok grzywny orzeczonej wyrokiem sądu dodatkowej sankcji, polegającej na przyznaniu punktów karnych, stanowi w ocenie Skarżącej złamanie zakazu powtórnego sądzenia i karania za ten sam czyn, który jest jedną
z fundamentalnych zasad procedury karnej.
W odniesieniu do treści art. 130 p.r.d. obowiązującej przed datą jego uchylenia Skarżąca wskazała, że obejmowała swoim zakresem kierowców, którzy dopuścili się wykroczeń a ich wina zostało stwierdzona na mocy prawomocnych rozstrzygnięć. Brzmienie art. 130 ust. 2 p.r.d. wskazuje bowiem, iż ustawodawca wyraźnie rozróżniał moment naruszenia oraz moment prawomocnego rozstrzygnięcia o winie sprawcy. W przedmiotowej sprawie momentem naliczenia punktów karnych wobec Skarżącej byłby zatem dzień uprawomocnienia się wyroku sądu. Skarżąca wskazała przy tym, że rozstrzygnięcia sądów co do wykroczeń popełnionych przez nią
w dniach 16 września 2019 r., 3 października 2019 r., 24 października
2019 r. i 21 kwietnia 2020 r. uprawomocniły się w latach 2021-2022. W ocenie strony brak jest w polskim systemie prawnym regulacji dotyczących sytuacji, gdy moment zapadnięcia prawomocnego rozstrzygnięcia rozciągnie się w czasie, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
W dalszej kolejności, w piśmie z dnia 29 marca 2023 r. Skarżąca powołała się na przepisy § 6 ust. 1 pkt 3 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, które stanowiły, iż organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych
i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 p.r.d. - 20 punktów. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. W przedmiotowej sprawie moment wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie uznania winy Skarżącej nie jest zaś zbieżny z czasem popełnienia wykroczenia.
W dalszej kolejności, Skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. K 4/21, w którym stwierdzono niezgodność z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw rozumianego w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami, stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d.. Pomimo iż przedmiotowe rozstrzygnięcie nie dotyczy bezpośrednio przepisów, jakie znalazły zastosowanie w zaistniałej sprawie, Skarżąca stwierdziła iż odnosi się do zbliżonego zagadnienia. W tym zakresie przytoczyła również fragment stanowiska Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego zajętego w przywołanej sprawie, zgodnie z którym przyznanie organowi kontroli ruchu drogowego (głównie policji) kompetencji polegających w istocie na decydowaniu w sposób arbitralny o czasowym zatrzymaniu prawa jazdy jest nie do pogodzenia z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym.
W ocenie Skarżącej, mając na uwadze rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, należy za niekonstytucyjną uznać również dotychczasową praktykę organów, polegającą na wydawaniu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie w oparciu
o informacje przekazywaną przez Policję, która to informacja ma charakter dokumentu urzędowego. Wydawanie decyzji bez możliwości weryfikacji okoliczności uzasadniających jej wydanie jest w ocenie Skarżącej niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżąca podniosła również, że na podstawie kodeksu wykroczeń w stosunku do sprawcy wykroczenia drogowego mogą być stosowane kary, środki karne oraz środki pozakarne, polegające na zastosowaniu pouczenia, zwróceniu uwagi, ostrzeżeniu lub na zastosowaniu innych środków oddziaływania wychowawczego. Punkty karne nie są zatem karą ani środkiem karnym, stanowią natomiast dodatkową sankcję wymierzaną bez wydawania wyroku czy też innego orzeczenia.
Na rozprawie w dniu 9 maja 2023 r. Sąd postanowił połączyć sprawy III SA/Po 1065/22 i III SA/Po 1066/22 do wspólnego rozpoznania lecz osobnego rozstrzygnięcia.
Na rozprawie Skarżąca podtrzymała skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 622, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję możliwe jest w sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, jak również w przypadku stwierdzenia nieważności skarżonego aktu lub jego wydania z naruszeniem prawa. W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części zgodnie z art. 151 p.p.s.a..
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 25 sierpnia
2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 8 czerwca 2022 r. nr [...]
w przedmiocie zatrzymania Skarżącej prawa jazdy kategorii B.
Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowej decyzji stanowi art. 7
ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Wskazany przepis stanowi, iż do dnia wskazanego
w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy
o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d..
Przepis art. 130 ust. 1 p.r.d., do którego odsyła ustawa zmieniająca
z 2015 r., został uchylony z dniem 4 czerwca 2018 r., natomiast przed jego uchyleniem stanowił, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji.
Uchylenie art. 130 p.r.d. z dniem 4 czerwca 2018 r. nastąpiło na podstawie
art. 125 pkt 13 w zw. z art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. poz. 151). Jednocześnie, w dniu 4 czerwca 2018 r. wszedł w życie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 957 z późn. zm. – dalej jako ustawa zmieniająca z 2018 r.), zgodnie z którym przepis art. 130 p.r.d., w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 p.r.d.. W myśl art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej z 2018 r., Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Co istotne, w dacie wydania skarżonej decyzji organu II instancji nie doszło do określenia przez Ministra Cyfryzacji terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzanie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie
z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach. Z tego względu, okoliczność przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów w wyniku naruszeń przepisów ruchu drogowego jest przesłanką do wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Przedmiotowa decyzja ma charakter związany, bowiem w przedmiotowym zakresie ustawa nie przyznaje organom swobody decyzyjnej.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia 11 maja 2022 r., w którym wskazano iż Skarżąca w okresie od 16 września 2019 r. do 18 lipca
2020 r. wielokrotnie naruszała przepisy ruchu drogowego, otrzymując łącznie 25 punktów karnych. Ostatnie wykroczenie skutkujące przekroczeniem 24 punktów karnych według informacji zawartych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji Skarżąca popełniła 18 lipca 2020 r. (k. 1 akt adm.), zatem na ten dzień należy stosować tryb postępowania oraz skutki prawne powodujące przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów.
Oceniając legalność wydanych decyzji zaznaczenia wymaga fakt, że przypisywanie punktów karnych w ewidencji prowadzonej na podstawie
art. 130 ust. 1 p.r.d. należy do organów Policji. Organy orzekające o zatrzymaniu prawa jazdy nie są uprawnione do weryfikacji prawidłowości ich naliczenia. Starosta ani SKO, prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy, ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Starosta rozpatrujący wniosek organu Policji jest bowiem związany danymi zawartymi w ewidencji (por. np. wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r.,
I OSK 1743/19; wyrok WSA w Poznaniu z 24 czerwca 2022 r., III SA/Po 1649/21; wyrok WSA w Krakowie z 13 maja 2022 r., III SA/Kr 175/22).
W niniejszej sprawie nie zachodziła zatem przesłanka nieważności decyzji wynikająca z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem zarówno decyzja Starosty jak
i Samorządowego Kolegium Odwoławczego oparta została o właściwą podstawę prawną. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji z 25 sierpnia 2022 r. prawidłowo wywiódł o konieczności zastosowania art. 130 ust. 1 p.r.d. w związku z treścią
art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Nie zasługiwał na uznanie podniesiony przez Skarżącą zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Sądu wydanie skarżonej decyzji nastąpiło w wyniku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozpatrzenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, przy zastosowaniu właściwych przepisów, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Uzasadnienie decyzji SKO spełnia kryteria wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., wskazuje bowiem na fakty oraz dowody stanowiące podstawę przyjętego rozstrzygnięcia, zawiera również wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem stosownych przepisów. Uzasadniając skarżoną decyzję SKO odniosło się w szczególności do zastrzeżeń podnoszonych przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji Starosty [...].
Problematyka obowiązywania przepisu art. 130 p.r.d., wynikająca ze zmieniającego się stanu prawnego w związku z obowiązywaniem przepisów przejściowych, została wyczerpująco omówiona w uzasadnieniu decyzji organu
II instancji. Tym samym, uwzględniając powyższe okoliczności, nie sposób zgodzić się ze Skarżącą iż w systemie prawnym istnieje luka w zakresie sposobu przyznawania punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego.
W tym miejscu należy wskazać, iż wpis do ewidencji prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialną, o której mowa
w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Będzie to jednak inna sprawa sądowoadministracyjna niż sprawa dotycząca zatrzymania prawa jazdy i z tego powodu, w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy ani organ, ani Sąd nie mają kompetencji do ustalania ilości punktów karnych uzyskanych przez kierowcę, ani też weryfikowania prawidłowości ich wyliczenia przez organ prowadzący rejestr. Innymi słowy, kwestia ta nie może być rozpatrywana ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, jest przesłanką rozstrzygnięcia, ani też w postępowaniu sądowym kontrolującym decyzje wydane w takich sprawach. Przyjęcie poglądu, że organ administracji jest uprawniony do samodzielnego weryfikowania liczby punktów karnych prowadziłoby w rezultacie do tego, że to ten organ, a nie właściwy organ Policji, ustalałby ilość przypisanych danemu kierowcy punktów karnych. Osoba, która naruszyła przepisy ruchu drogowego może podejmować próbę zakwestionowania prawidłowości dokonanych wpisów
w ewidencji, w postępowaniu prowadzonym przed organami Policji. W przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji, lecz następuje to w odrębnym w stosunku do obecnego postępowaniu (por. wyrok NSA z 11.01.2023 r., II GSK 474/22).
W tym stanie rzeczy, nie zasługuje na uznanie argumentacja Skarżącej wyrażona w piśmie z dnia 29 marca 2023 r. w zakresie, w jakim uznaje za niezgodną z art. 2 Konstytucji praktykę organów, polegającą na wydawaniu decyzji
o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie w oparciu o informacje przekazywaną przez Policję, bez możliwości weryfikacji okoliczności uzasadniających jej wydanie.
W tym miejscu należy wskazać, że rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488 ze zm.) zostało uchylone z dniem 4 czerwca 2018 r. w związku z utratą mocy obowiązującej art. 130 ust. 4 p.r.d., jednak przywoływany wcześniej art. 16 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 9 maja 2018 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organu
II instancji nakazywał dalsze stosowanie art. 130 p.r.d.. Z kolei ust. 4 art. 130 p.r.d. stanowił normę kompetencyjną do wydania przedmiotowego rozporządzenia. Z tego względu, wbrew stanowisku Skarżącej, przywołane rozporządzenie znajduje zastosowanie do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 p.r.d..
Należy również wyjaśnić, że wbrew stanowisku Skarżącej punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego są przypisywane konkretnemu wykroczeniu lub przestępstwu i wywierają one skutek z dniem dokonania naruszenia przepisów prawa przez kierującego pojazdem. Dla konsekwencji prawnych wynikających
z dokonanych przez Skarżącą naruszeń przepisów ruchu drogowego istotne znaczenie ma w tym przypadku data popełnienia naruszeń, a nie data ostatecznego wpisu do ewidencji, wszczęcia postępowania administracyjnego, data wydania decyzji czy też uprawomocnienia się wyroku. Argumentacja ta jest wzmocniona wyraźną wolą ustawodawcy, by kierowca w każdym czasie troszczył się o przestrzeganie prawa,
a nie mógł – przez inicjowanie szeroko rozumianych postępowań odwoławczych – uchylać się od przewidzianych przez prawo sankcji. Postępowanie z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego nadal reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania
z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Zgodnie z § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia wpis tymczasowy, który zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Stosownie do § 4 ust. 4 rozporządzenia, wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1 (por. wyrok NSA z 11.08.2022 r., I OSK 1743/19).
Data dokonania wpisu ostatecznego punktów karnych do ewidencji prowadzonej przez organy Policji na podstawie art. 130 ust. 2 p.r.d. czy też data dokonania przekształcenia wpisów tymczasowych we wpisy ostateczne nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Okoliczność uzasadniająca przekształcenie wpisu tymczasowego we wpis ostateczny, polegająca
w szczególności na uprawomocnieniu się wyroku sądu czy też mandatu karnego
w stosunku do sprawcy wykroczenia drogowego ma charakter drugorzędny. Punkty wpisane jako tymczasowe, w sytuacji wystąpienia okoliczności wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia, ocenia się w odniesieniu do daty popełnionego naruszenia,
a nie późniejszego wydania aktu stwierdzającego prawidłowość ich naliczenia. Rozstrzygnięcia takie mają charakter deklaratywny, a nie konstytutywny. Potwierdzają tylko wystąpienie określonego faktu w rzeczywistości. Jedynie
w sytuacji wydania wyroku uniewinniającego zaszłyby podstawy do usunięcia wpisu tymczasowego (wyrok NSA z 8.02.2018 r., I OSK 1931/17).
Tym samym argumentacja w zakresie punktów przypisanych Skarżącej
w związku z odmową przyjęcia mandatu i skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Odnosząc się natomiast do podnoszonej w piśmie z dnia 29 marca 2023 r. kwestii wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21 wskazać należy, iż wyrok ten nie obejmuje sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie.
Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 541, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał przychylił się do stanowiska prezentowanego m.in. przez Rzecznika Praw Obywatelskich, iż zasady demokratycznego państwa prawnego oraz bezpieczeństwa prawnego wymagają, by minimalny standard postępowania dowodowego przed organem administracji zapewniał stronie możliwość kształtowania swojej sytuacji prawnej, tak aby umożliwić jej kwestionowanie stwierdzenia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4. Strona nie powinna być pozbawiona możliwości przedstawienia swoich racji w toku postępowania administracyjnego. Zwrócił uwagę, że jeśli w ramach tego postępowania strona kwestionuje fakt popełnienia naruszenia prawa, wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia powinny być rozstrzygnięte zanim nałożona zostanie na nią sankcja.
Trybunał zaznaczył w uzasadnieniu, iż w aktualnym stanie prawnym podstawą wydania przez starostę decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy jest, po pierwsze, informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub, po drugie, informacja o wydaniu prawomocnego rozstrzygnięcia za to naruszenie prawa.
Jednakże należy podkreślić, na co zwrócił sam Trybunał w uzasadnieniu, iż wyrok ten "nie odnosi się on do wszystkich stanów faktycznych (w tym do sytuacji skarżącego, który przyjął mandat karny) w których starosta wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie informacji właściwego organu. Do zatrzymania prawa jazdy w trybie przewidzianym w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. może bowiem dojść w stanach faktycznych istotnie różniących się od siebie. Przede wszystkim już sam art. 7 ust. 1 pkt 1 ust. 1 ustawy zmienianej z 2015 r. wyróżnia z jednej strony sytuacje, gdy obowiązek informowania starosty o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2a p.r.d. spoczywa na podmiocie, który ujawnił taką okoliczność, a więc organie kontroli ruchu drogowego, oraz z drugiej strony, sytuacje gdy właściwy organ wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie. Ta druga kategoria stanów faktycznych nie budzi wątpliwości Prezesa Sądu Najwyższego. Wnioskodawca nie formułuje argumentów, które miałyby przemawiać za niekonstytucyjnością rozwiązań prawnych przewidujących zatrzymanie prawa jazdy na mocy decyzji administracyjnej w wypadku uzyskania przez starostę informacji o prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym popełnienie czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (...). Ta druga kategoria stanów faktycznych nie budziła również kontrowersji w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co zwrócił uwagę NSA w uchwale z 2019 r. stwierdzając, iż o ile nie budzi wątpliwości, że prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie może stanowić wyłączny dowód w oparciu, o który organ wyda decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (jeżeli nie zachodzą okoliczności wyłączające, o których mowa w art. 102 ust. 1aa u.k.p.), o tyle wątpliwość taka pojawia w związku z wydaniem decyzji wyłącznie w oparciu o informację o ujawnieniu naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d.". W drugiej – niekwestionowanej – kategorii stanów faktycznych chodzi zatem w szczególności o stwierdzenie popełnienia takiego naruszenia w drodze prawomocnego wyroku sądowego wydanego w ramach postępowania w sprawie o wykroczenie. Chodzi również o sytuacje, gdy podczas kontroli drogowej kierujący pojazdem nie formułuje zastrzeżeń dotyczących prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i przyjmuje mandat karny, który staje się w ten sposób prawomocny. Sytuacje takie są poza zakresem orzekania w niniejszej sprawie".
Tym samym przyjąć należy, że sprawa Skarżącej nie należy do kategorii spraw do których odnosi się omawiany wyrok. W przedmiotowej sprawie Skarżąca odmawiała przyjęcia mandatów i jej sprawy rozpoznawane były przez sąd powszechny, który stwierdził popełnienie wskazanych w decyzji wykroczeń w drodze prawomocnego wyroku.
Ponadto nie można uznać, iż przypisanie punktów karnych, o których nie orzekał sąd powszechny stanowi naruszenie zakazu karania za ten sam czyn (art. 2 Konstytucji RP). Podkreślić należy, iż wprowadzenie przez ustawodawcę określonego limitu punktów, po przekroczeniu którego kierowca ma obowiązek poddania się sprawdzeniu kwalifikacji, ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez skontrolowanie uprawnień i ewentualne wyeliminowanie z ruchu podmiotu, którego zachowanie nie daje gwarancji bezpiecznego przemieszczania się uczestnikom ruchu. Powtarzające się nieprawidłowe zachowanie na drodze, nieprzestrzeganie zasad bezpieczeństwa i przepisów ruchu drogowego zawsze stanowi potencjalne zagrożenie.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę