III SA/Po 1061/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2021-12-01
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnekoszty egzekucyjneustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiprzepisy intertemporalnebezskuteczność egzekucjiuchylenie postanowieniaWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia dotyczące obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego z powodu przedwczesnego ustalenia tych kosztów.

Sprawa dotyczyła obciążenia wierzyciela (Zarządu Województwa) kosztami postępowania egzekucyjnego, które okazało się bezskuteczne. Wierzyciel kwestionował sposób naliczenia kosztów, wskazując na naruszenie przepisów intertemporalnych ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd uznał, że organy egzekucyjne przedwcześnie ustaliły koszty, doręczając zawiadomienie o nich wraz z postanowieniem o umorzeniu postępowania, które nie było jeszcze prawomocne. W konsekwencji, uchylono zaskarżone postanowienia i nakazano ponowne ustalenie kosztów zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Zarządu Województwa na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne, wszczęte w celu wyegzekwowania należności od N. K., okazało się bezskuteczne. Wierzyciel zarzucił organom egzekucyjnym naruszenie przepisów intertemporalnych ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), w szczególności dotyczące sposobu naliczania kosztów egzekucyjnych w związku ze zmianą przepisów od 17 lutego 2021 roku. Sąd stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego przedwcześnie doręczył wierzycielowi zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych wraz z postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które nie było jeszcze prawomocne. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie umorzenia, zawiadomienie o kosztach powinno być doręczone po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu. W związku z tym, koszty powinny być naliczone według przepisów obowiązujących po nowelizacji. Sąd uznał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nieprawidłowo zastosował przepisy, nie odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów intertemporalnych i przedwczesnego ustalenia kosztów. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, nakazując organom egzekucyjnym ponowne ustalenie kosztów egzekucyjnych zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny przedwcześnie ustalił koszty egzekucyjne, doręczając zawiadomienie o nich wraz z nieprawomocnym postanowieniem o umorzeniu postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zawiadomienie o kosztach egzekucyjnych powinno być doręczone po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Przedwczesne doręczenie zawiadomienia wraz z postanowieniem nieposiadającym waloru ostateczności skutkowało błędnym naliczeniem kosztów według przepisów obowiązujących przed nowelizacją ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1-2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 64c § 6a pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez przyjęcie jako prawidłowo doręczonego zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych przed uprawomocnieniem się postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 64 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis, który powinien być zastosowany do ustalenia kosztów egzekucyjnych.

u.p.e.a. art. 64 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis, który powinien być zastosowany do ustalenia kosztów egzekucyjnych.

Pomocnicze

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1-2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.e.a. art. 59 § 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64c § 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja postępowania egzekucyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedwczesne doręczenie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych przed uprawomocnieniem się postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Niewłaściwe zastosowanie przepisów intertemporalnych ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Konieczność zastosowania przepisów ustawy w brzmieniu obowiązującym od 17 lutego 2021 roku do ustalenia kosztów egzekucyjnych.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie egzekucyjne oraz postepowanie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych - w świetle przepisów u.p.e.a. - stanowią postępowania odrębne. Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może zostać wydane dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy musiało to skutkować usunięciem z obrotu prawnego wydanych w tym przedmiocie rozstrzygnięć.

Skład orzekający

Mirella Ławniczak

przewodniczący

Robert Talaga

sprawozdawca

Marek Sachajko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza w kontekście ustalania kosztów egzekucyjnych po umorzeniu postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów w trakcie postępowania egzekucyjnego i sposobu naliczania kosztów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z kosztami postępowania egzekucyjnego i zmianą przepisów, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Koszty egzekucyjne: kiedy sąd uchyla decyzję organu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 1061/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-12-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 470/22 - Wyrok NSA z 2025-06-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 § 1 - 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, art. 134 § 1 - 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 64c § 6a pkt 2, art. 59  § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 1 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi Zarządu Województwa [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]
Uzasadnienie
Dnia [...] kwietnia 2016 roku Zarząd Województwa [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność pieniężną w wysokości [...] zł z odsetkami i kosztami upomnienia, przewidzianą do zwrotu od N. K. z tytułu nieprawidłowego wykorzystania dofinansowania udzielonego w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013.
Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2016 roku, nr [...] [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w celu wyegzekwowania należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej.
Pismem z dnia [...] lipca 2016 roku bank poinformował, że prowadzi rachunek dla osoby zobowiązanej, na którym brak jest środków pieniężnych i poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnych i sądowych.
W dniu [...] listopada 2016 roku organ egzekucyjny, dokonał zajęcia ruchomości, które pozostawiono pod dozorem G. K., która uczestniczyła przy sporządzaniu protokołu i potwierdziła jego odbiór.
Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2019 roku organ egzekucyjny zajął wynagrodzenie za pracę zobowiązanej.
Pismem z dnia [...] maja 2019 roku pracodawca K. G. poinformował, że N. K. jest zatrudniona w firmie w niepełnym wymiarze czasu pracy, tj. [...] etatu z wynagrodzeniem [...] brutto, wobec czego zajęcie wynagrodzenia nie jest możliwe.
W dniu [...] maja 2019 roku poborca skarbowy sporządził protokół o stanie majątkowym N. K., a także protokół udaremnienia egzekucji w obecności Zobowiązanej oraz G. K. - dozorczyni zajętych ruchomości, należących do zobowiązanej - stwierdzający brak przedmiotów objętych protokołem zajęcia ruchomości z dnia [...] listopada 2016 roku.
W dniu [...] maja 2017 roku oraz w dniu [...] listopada 2020 roku odbyło się wyjawienie majątku.
Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2020 roku, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wkładu oszczędnościowego.
Pismem z dnia [...] listopada 2020 roku bank poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego zobowiązanej.
Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2020 r. organ egzekucyjny ponownie dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. bank ponownie poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego zobowiązanej.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 roku, nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2016 roku nr [...] wobec N. K.. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że analiza sprawy wskazywała na bezskuteczność postępowania egzekucyjnego oraz wykluczyła celowość jego dalszego prowadzenia.
Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2021 roku, nr [...] [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] jednocześnie poinformował wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021 roku, nr [...] [...] Zarząd Województwa [...] jako Instytucja Zarządzająca [...] Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013, zwrócił się o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 roku, nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w wysokości [...] zł.
Pismem z dnia [...] marca 2021 roku, nr [...] [...] wierzyciel wniósł zażalenie wskazując na przedwczesne i niezgodne z przepisami przesłanie wierzycielowi zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, gdyż otrzymał zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2021 roku o wysokości kosztów egzekucyjnych łącznie z postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 roku w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, nieposiadającym wówczas waloru ostateczności. W konsekwencji zastosowane zostały przepisy art. 64c § 7 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do [...] lutego 2021 roku pozwalające na naliczenie kosztów egzekucyjnych w niewłaściwej (wyższej) wysokości, przez co nie zastosowano art. 64 § 1 i § 4 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] lutego 2021 roku, które jego zdaniem powinny być zastosowane w niniejszej sprawie. Ponadto, wierzyciel zarzucił naruszenie art. 7-9 ustawy zmieniającej w związku z art. 10 ustawy zmieniającej, poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie ww. przepisów, zgodnie z którymi koszty egzekucyjne wynikające z doręczonego zawiadomienia albo ostatecznego postanowienia, o których mowa odpowiednio w 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do [...] lutego 2021 roku, powinny zostać naliczone zgodnie z brzmieniem u.p.e.a. wynikającym z wprowadzonych zmian.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 roku, nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uwzględnił zażalenie wierzyciela i zmienił postanowienie na obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł. Koszty egzekucyjne naliczono na podstawie art. 64 § 1 i § 4, art. 64c § 6a pkt 2, art. 64c § 7 u.p.e.a. z uwzględnieniem przepisów art. 7, 8, 9 i 10 ustawy zmieniającej, obowiązujących od [...] lutego 2021 roku.
Pismem z dnia [...] marca 2021 roku, nr [...] [...] Zarząd Województwa [...] złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] marca 2021 roku, nr [...] Wierzyciel wniósł o zobowiązanie organu egzekucyjnego do zastosowania przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od [...] lutego 2021 roku.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 roku, nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] marca 2021 roku, nr [...] w całości i obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji wydał postanowienie dotknięte wadą nieważności. Organ egzekucyjny w postanowieniu z [...] marca 2021 roku obciążył wierzyciela kosztami w kwocie [...]zł, przyjmując przepisy w brzmieniu obowiązującym do [...] lutego 2021 roku, z uwzględnieniem przepisów przejściowych, tj. art. 7, 8, 9 i 10 ustawy zmieniającej. Nie uwzględnił zatem w całości zażalenia wierzyciela. Organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie i obciążył wierzyciela kosztami przyjmując przepisy w brzmieniu obowiązującym do [...] lutego 2021 roku.
Pismem z dnia [...] czerwca 2021 roku pełnomocnik Zarządu Województwa [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwestionując w całości postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2021 roku, nr [...], któremu zarzucił naruszenie przepisów:
1. art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 20 lutego 2021 roku, tj. do dnia wejścia w życie zmian wprowadzonych ustawą zmieniającą) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu jako prawidłowo doręczonego zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych przed uprawomocnieniem się postanowienia z dnia [...] stycznia 2021 roku, nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (nieposiadającego waloru prawomocności), skutkujące naliczeniem kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do [...] lutego 2021 roku, podczas gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy postanowienie o obciążeniu kosztami postępowania egzekucyjnego powinno zostać wydane z zastosowaniem przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od [...] lutego 2021 roku, albowiem wierzyciel powinien otrzymać zawiadomienie o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia z [...] stycznia 2021 roku, nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (posiadającego walom ostateczności), w konsekwencji czego w niniejszej sprawie zastosowanie winny znaleźć przepisy u.p.e.a., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, mianowicie art. 64 § 1 oraz § 4 u.p.e.a.
2. art. 6-9 w związku z art. 10 ustawy zmieniającej, poprzez błędne ich zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że w rozważanej sprawie przepisy te należy zastosować w ograniczonym zakresie w związku z uznaniem, że koszty egzekucyjne obciążające Wierzyciela zostały prawidłowo naliczone, a tymczasem wskutek nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego koszty te nie zostały prawidłowo naliczone, albowiem postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powinno zostać doręczone dopiero po zawiadomieniu o wysokości kosztów egzekucyjnych wydanym w warunkach ostatecznego postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w związku z czym zastosowanie znajdują przepisy art. 64 § 1 oraz § 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od [...] lutego 2021 roku.
3. art. 64 § 1 oraz § 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od [...] lutego 2021 roku, poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego powinno zostać wydane w stanie prawnym obowiązującym w wyniku wejścia w życie zmian wynikających z ustawy zmieniającej, a to na skutek uwzględnienia faktu, iż zawiadomienie o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego zostało doręczone Wierzycielowi wraz z postanowieniem w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nieposiadającym waloru ostateczności. Na skutek doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego po uzyskaniu waloru ostateczności przez postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, Wierzycielowi powinno zostać doręczone postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego wydane z uwzględnieniem przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym po [...] lutego 2021 roku.
W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zażaleniu. Wskutek konieczności doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, co nastąpiłoby po wejściu w życie ustawy zmieniającej (gdyby Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] doręczył zawiadomienie w terminie wynikającym z u.p.e.a.), koszty egzekucyjne należało określić na podstawie zmienionego ustawą zmieniającą reżimu prawnego. Nieuzasadnione było stosowanie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym, albowiem koszty te nie były jeszcze wówczas wymagalne, a być może udałoby się je wyegzekwować. Zawiadomienie wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w dniu wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nieposiadającego wówczas jeszcze waloru ostateczności i przesłanie go (jedną przesyłką) do Wierzyciela było przedwczesne i niezgodne z przytoczonymi przepisami oraz miało na celu obciążenie Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w zawyżonej wysokości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nietrafnie przyjął, iż koszty postępowania egzekucyjnego zostały prawidłowo obliczone na podstawie u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do [...] lutego 2021 roku, wobec czego uwzględnił w zaskarżonym postanowieniu wyłącznie przepisy przejściowe dotyczące opłat i kosztów prawidłowo naliczonych, lecz niewyegzekwowanych lub niezapłaconych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Tymczasem w rozważanej sprawie koszty egzekucyjne nie tylko nie zostały wyegzekwowane lub zapłacone, lecz jednocześnie, jak zostało wykazane powyżej, nie zostały w sposób prawidłowy wyliczone, a to na skutek błędnego zastosowania przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, nie znajdującej zastosowania w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021 roku, poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia - czy zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjny zgodnie z prawem obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, w sytuacji, gdy egzekucja ta okazała się bezskuteczna. Na tle stanu faktycznego i prawnego badanej sprawy istotą sporu jest kwestia prawidłowości zastosowania przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 roku, poz.1427 t.j.), dalej jako u.p.e.a. do obliczenia kosztów egzekucyjnego w następstwie podejmowanych w sprawie czynności egzekucyjnych.
W rozpoznawanym przypadku zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2021 roku, nr [...] uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] marca 2021 roku, nr [...] oraz obciążył Zarząd Województwa [...] kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej trafnie uznał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] jedynie częściowo uwzględnił zażalenie, co uprawniało tylko do przekazania środka zaskarżenia do rozpoznania organowi odwoławczemu. Z takim stanowiskiem organu odwoławczego należy się zgodzić i zaakceptować jako prawidłowe w ramach stanu prawnego rozpoznawanej sprawy.
W rozpoznawanej sprawie należy zwrócić jednak uwagę, że zawarte w skardze zarzuty zostały już wcześniej podniesione w zażaleniu z dnia [...] marca 2021 roku, którym zarzucono organom egzekucyjnym naruszenie przepisów intertemporalnych art. 7-10 ustawy z dnia [...] lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 roku, poz. 1553 ze zm.), a także art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie otrzymania zawiadomienia o wysokości kosztów postepowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy nie odniósł się jednak do nich, pomijając sporne kwestie i koncentrując uwagę na prawidłowość uwzględnienia środka zaskarżenia. Takie zachowanie organu odwoławczego naruszyło standardy prawidłowego postępowania administracji. Tym bardziej, że w sprawie konieczne było skontrolowanie czy organy egzekucyjne w sposób prawidłowy zastosowały przepisy stanowiące podstawę obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W tym względzie zdaniem Sądu nieprawidłowe było zaniechanie organu odwoławczego odnoszące się do zweryfikowania działania organu egzekucyjnego, które miało wpływ na końcowe rozstrzygnięcie w przedmiocie obciążenia kosztami egzekucyjnymi. W sprawie konieczne było również szersze wyjaśnienie kwestii zastosowania w sprawie treści ustawy z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która w art. 6 ust. 1 przewidziała, że w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Natomiast zgodnie z art. 10 ustawy zmieniającej przepisy art. 7-9 stosuje się również do kosztów egzekucyjnych wynikających z doręczonego zawiadomienia albo ostatecznego postanowienia, o których mowa odpowiednio w art. 64c § 6a i 7 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Przy czym zgodnie z art. 15 ustawy zmieniającej powyższe przepisy weszły w życie po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia, co oznaczało dzień [...] lutego 2021 roku.
Dla prawidłowej interpretacji mających w sprawie zastosowanie przepisów u.p.e.a. oraz art. 6 ustawy zmieniającej konieczne jest wyjaśnienie, że postępowanie egzekucyjne, którego celem jest wyegzekwowanie drogą prawną wykonania przez zobowiązanego określonego obowiązku (art. 2 u.p.e.a.) oraz postepowanie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych - w świetle przepisów u.p.e.a. - stanowią postępowania odrębne, a ich przebieg podlega odrębnym regulacjom. Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może zostać wydane dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, a jego przedmiotem jest ustalenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty kosztów oraz ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych. Koszty postępowania egzekucyjnego powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, a ich egzekucja następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 64c § 5 i § 6 - przed zmianą, art. 64ca - według aktualnego stanu prawnego). W konsekwencji postępowanie egzekucyjne o którym mowa w art. 6 ustawy zmieniającej oraz postępowanie w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego są postępowaniami odrębnymi. W tym względzie zgodnie z art. 10 ustawy zmieniającej przepisy przejściowe art. 7-9 tejże regulacji mogły znaleźć zastosowanie do kosztów egzekucyjnych wynikających z doręczonego zawiadomienia albo ostatecznego postanowienia, o których mowa odpowiednio w art. 64c § 6a i 7 u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym. W istocie bowiem wejście w życie w dniu [...] lutego 2021 roku nowelizacji u.p.e.a. dotyczyło m.in. do art. 64c u.p.e.a.
W tym względzie odnosząc się do zarzutu zbyt wczesnego wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomienia o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego i wydania postanowienia w sprawie obciążenia Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w stanie prawnym obowiązującym do dnia [...] lutego 2021 roku, należy stwierdzić, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej błędnie zastosował art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. Mianowicie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu [...] maja 2016 roku na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] kwietnia 2016 roku, a zakończone postanowieniem w dniu [...] stycznia 2021 roku, nr [...] o umorzeniu postępowania z uwagi na bezskuteczność egzekucji. W tym przypadku postępowanie egzekucyjne zostało zakończone przed dniem [...] lutego 2021 roku, to znaczy przed wejściem w życie nowelizacji u.p.e.a. W obowiązującym wówczas stanie prawnym art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. przewidywał, że organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 roku, nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec N. K.. Jednocześnie tego samego dnia tj. dnia [...] stycznia 2021 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] skierował do wierzyciela zawiadomienie o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec N. K.. W takiej sytuacji organ egzekucyjny przedwcześnie skierował do wierzyciela powyższe zawiadomienie wraz z postanowieniem o umorzeniu postepowania egzekucyjnego w tej samej dacie – karta 30 akt administracyjnych. Dopiero doręczenie powyższego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego doręczone w dniu [...] stycznia 2021 roku, otworzyło bowiem możliwość jego zażalenie zgodnie z art. 59 § 5 u.p.e.a. W konsekwencji dopiero w zależności od dalszego przebiegu postępowania zażaleniowego istniała możliwość stwierdzenia, że postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne jest ostateczne (czyli nie służy od niego zażalenie w administracyjnym toku instancji). Dopiero dokonanie takiego stwierdzenia otwierało możliwość skierowania do wierzyciela stosownego zawiadomienia o wysokości kosztów przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nieprawidłowe było pominięcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej powyższych uwarunkowań postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. W takiej sytuacji w sposób przedwczesny dokonano również obliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów u.p.e.a. obowiązujących przed dniem [...] lutego 2021 roku. W takim stanie faktycznym na skutek nieprawidłowego działania organów egzekucji konieczne pozostaje usunięcie z obrotu prawnego rozstrzygnięć w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oraz ponowne podjęcie stosownych czynności w przedmiocie ich określenie z uwzględnieniem obowiązującego stanu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie błędnie zastosowano również przepisy art. 7-9 ustawy zmieniającej na skutek nieprawidłowego przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie prawidłowo doręczono zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do [...] lutego 2021 roku. W istocie uwzględniono przepisy przejściowe dotyczące opłat i kosztów prawidłowo naliczonych, lecz niewyegzekowanych lub niezapłaconych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Tymczasem w rozważanej sprawie koszty egzekucyjne na skutek błędnego zastosowania przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, nie mogły zostać w sposób prawidłowy określone.
Reasumując, w ocenie Sądu, na skutek wadliwego działania organów egzekucyjnych przedwcześnie ustalono koszty egzekucyjne. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy musiało to skutkować usunięciem z obrotu prawnego wydanych w tym przedmiocie rozstrzygnięć. Zadaniem organów egzekucyjnych będzie natomiast ponowne podjęcie stosownych czynności wynikających z obowiązujących przepisów prawa, co oznacza, że koszty egzekucyjne powinny zostać wyliczone w sposób określony przepisami u.p.e.a. w brzmieniu wynikającym z ustawy zmieniającej.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI