III SA/Po 104/23

III SA/Po 104/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 41 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 573
art. 49e ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.
Sentencja
Dnia 12 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2023 roku sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2022r. nr SKO- [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków PFRON oddala skargę
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1349/21, po rozpoznaniu skargi D. A. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu środków PFRON, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. (dalej: PCPR) z 16 kwietnia 2021 r.
Sąd wyjaśnił, że na wniosek D. A. o dofinansowanie zakupu i montażu oprzyrządowania do posiadanego samochodu w ramach pilotażowego programu "Aktywny Samorząd" ww. decyzją PCPR przyznano jej kwotę 3.150 zł tytułem dofinansowania i zawarto umowę. Zgodnie z § 8 umowy beneficjent pomocy zobowiązany jest do przestrzegania jej warunków i umożliwienia w każdym czasie przedstawicielom PCPR przeprowadzenie kontroli w zakresie przedmiotu dofinansowania. PCPR 7.08.2019 r. wysłał do strony informację o planowanym terminie kontroli, lecz awiza skarżąca nie odebrała. Kontrola okazała się niemożliwa, bowiem strony nie było w miejscu zamieszkania. Sytuacja powtórzyła się 29.08.2019r. Następnie strona zwróciła się do organu o przesunięcie terminu kontroli (wpływ pisma do organu 2.09.2019 r.) z powody przebywania poza miejscem zamieszkania. Organ wyznaczył jej termin kontroli na 18.10.2019 r. Kontrola nie odbyła się, gdyż strona poinformowała PCPR, że auto będące przedmiotem kontroli uległo wypadkowi i jest naprawiane, a jego odbiór po naprawie planowany jest w XI 2019 r. Do skarżącej 7 i 22.01.2020 r. wysłano pisma informujące o planowanej kontroli. Przesyłek nie odebrano i kontrola auta nie odbyła się. Dlatego pismem z 24.02.2020 r. PCPR wypowiedział stronie umowę, na podstawie jej § 6 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 8 pkt 2. Pisma o wypowiedzeniu umowy strona nie odebrała, pomimo dwukrotnego awiza. W tym stanie sprawy organy orzekające uznały, że zaistniała podstaw do nakazania zwrotu wypłaconych środków wraz z odsetkami na podstawie art. 49 e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573, dalej: ustawa o rehabilitacji).
Sąd uchylając wydane w sprawie decyzje organów obu instancji powołał art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji wskazując, że zgodzić się należy w organem, iż przepisy ustawy o rehabilitacji oraz umowa dofinansowania z 15 listopada 2018 r., wyznaczyły skarżącej i PCPR określone obowiązki i procedurę, w sytuacji nieprawidłowego (niezgodnego z umową) ich wykonywania. Stronie przekazano kwotę dofinansowania (8.12.2018 r.), która miała być przeznaczona na zakup i montaż specjalnego siedzenia z regulacją poziomów, przeniesienie przełączników - dostosowanie istniejących przełączników okablowanie i montaż systemu wspomagania parkowania. Ze znajdującej się w aktach faktury VAT wynika, że zakupiono i wykonano towar/usługę zgodnie z treścią umowy o wartości 3.706 zł, w tym kwotę 3.150 zł opłacono ze środków PFRON na podstawie ww. umowy. W załączniku nr 2 do umowy zawarte jest oświadczenie skarżącej, że dostarczone oprzyrządowanie samochodu, zakres usług montażu oprzyrządowania samochodu są zgodne ze wskazanymi na fakturze VAT i w specyfikacji stanowiącej załącznik nr 1 do umowy. Wiarygodne są twierdzenia strony, że dofinansowanie wykorzystała zgodnie z umową. Zdaniem Sądu organ skupił się wyłącznie na uniemożliwieniu przez skarżącą przeprowadzenie kontroli, tj. niedopełnienia warunków § 8 pkt 2 umowy. Winien zaś udowodnić, że stronę prawidłowo poinformowano o terminie kontroli. Tylko wtedy można twierdzić, że nie dopełniła ona warunków umowy, uniemożliwiając przeprowadzenie kontroli, przy prawidłowym zawiadomieniu o terminie kontroli. Sąd stwierdził, że w aktach brak jest dowodu zwrotu awizowanych i nie podjętych w terminie przez stronę przesyłek. Dotyczy to zawiadomień o datach kontroli i pisma wypowiadającego umowę dofinansowania. Aby mógł wystąpić skutek doręczenia określony w art. 44 k.p.a. należy ocenić prawidłowość awizowania przesyłki. Skoro w aktach brak tego rodzaju dokumentów, a strona kwestionuje doręczenia, Sąd nie mógł dokonać kontroli prawidłowości awizowania przesyłek, chcąc potwierdzić, że skutecznie doręczono stronie korespondencję. Podobnie rzecz się ma z wypowiedzeniem umowy - by móc uznać, że nastąpiło ono skuteczne, oświadczenie woli organu musi dotrzeć do jego adresata. Od tego momentu liczy się termin wypowiedzenia umowy i dopiero z jego upływem można uruchomić żądanie zwrotu dofinansowania.
Sąd dodał, że organ w decyzji powołał jako podstawę żądania zwrotu dofinansowania art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, gdy tymczasem adresatem normy prawnej zawartej w tym przepisie jest ten, kto wykorzystał środki niezgodnie z przeznaczeniem, pobrał je w nadmiernej wysokości lub dopuścił się nieprawidłowości, stwierdzonych w wyniku kontroli. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że dla żądania zwrotu wydatkowanych środków PFRON wystarczające jest stwierdzenie obiektywnie istniejących nieprawidłowości związanych z użyciem tych środków i wykrycie ich w toku kontroli.
Sąd nakazał, by organ uzupełnił materiał o dokumenty dotyczące awizowanych do strony przesyłek, oceniając prawidłowość dokonanych awizacji. Bez znaczenia jest, że strona przebywała w L., skoro nie powiadomiła o tym organu. Tylko w oparciu o te dokumenty, przy uznaniu, że są prawidłowo uzupełnione, można uznać, że były podstawy do wypowiedzenia umowy, a w konsekwencji do żądania zwrotu dofinansowania. Gdy nie będzie możliwe uzupełnienie materiału dowodowego o ww. dokumenty, brak będzie podstaw do wypowiedzenia umowy w oparciu o podaną w piśmie z 24.02.2020r. podstawę prawną. W każdym jednak przypadku organ winien wziąć pod uwagę cel dofinansowania i jeżeli uzna, że został spełniony, a więc, że doszło do wykonania przedmiotu umowy, winien postępowanie umorzyć. Jako materiał dowodowy posłużyć mogą zeznania strony i osoby dokonującej montażu udogodnień. Sąd podkreślił, że uzyskanie dofinansowania ze środków PFRON, dysponowanie nimi oraz ich rozliczenie dokonywane jest zgodnie ze sformalizowanymi procedurami i wymaga rygorystycznego przestrzegania przepisów m.in. w zakresie wymogów formalnych dotyczących dokumentów potwierdzających spełnienie warunków do otrzymania dofinansowania, czy dokumentujących poniesione wydatki. Strona zawierając umowę była świadoma, iż będzie wymagało to od niej wykazania określonych faktów. To na podmiocie, któremu powierzono środki publiczne spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację ściśle określonych celów. Strona podpisując umowę i otrzymując środki nie może przerzucać swojego obowiązku na Fundusz i wymagać, aby organ wyręczył ją w dowodzeniu.
Ponownie rozpoznając sprawę PCPR w J. uzupełnił materiał dowodowy, na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. zawiadomił stronę o możliwości zajęcia stanowiska i decyzją z 8 września 2202 r. nr [...] na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz art. 104 K.p.a. nakazał D. A. zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania zakupu i montażu oprzyrządowania do samochodu w ramach programu Aktywny Samorząd Moduł I obszar A1 (umowa nr [...] z 15.11.2018 r.) w wys. 3150 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przyznania dofinansowania tj. 8.12.2018 r. do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu decyzji PCPR wskazał, że 7.08.2019 r. do strony wysłano informację o planowanym terminie kontroli, które zostało awizowane i nie zostało przez adresatkę odebrane. Pracownicy PCPR 13.08.2019 r. udali się pod adres zamieszkania strony w celu przeprowadzenia kontroli, lecz nikogo nie zastali. Następnie 29.08.2019 r. wysłano do strony pismo zawiadamiające o terminie kontroli, którego nie odebrano, pomimo dwukrotnego awizowania. Do PCPR 29.08.2019 r. wpłynęło pismo strony z prośbą o przesunięcie terminu kontroli z powodu pobytu poza miejscem zamieszkania. Dyrektor PCPR przychylił się do prośby i wyznaczył nowy termin kontroli - 18.10.2019 r. Tego dnia pracownicy PCPR udali się pod adres zamieszkania strony i uzyskali od niej informację, że kontrola jest niemożliwa z powodu wypadku auta, oddania go do naprawy i planowanym odbierze wyznaczonym na XI 2019 r. W związku z tym PCPR 7 i 22.01.2020 r. ponownie pisemnie wyznaczył termin kontroli pojazdu. Strona ww. pism nie odebrała, pomimo dwukrotnego awizowania. Pracownicy organu 12.02.2020 r. w terminie kontroli udali się pod adres miejsca zamieszkania strony, lecz nikogo nie zastali. PCPR w związku z brakiem możliwości skontrolowania pojazdu na podstawie § 6 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 8 pkt 2 umowy rozwiązało umowę i wezwało stronę do zwrotu kwoty dofinansowania z odsetkami. Strona nie odebrała wypowiedzenia umowy, pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki. Dlatego organ na podstawie art. 49e ust.1 ustawy o rehabilitacji nakazano stronie zwrot środków PFRON.
W odwołaniu D. A. podniosła, że czuje się prześladowana przez Dyrektora PCPR w J.. Wskazała, że nie naruszyła warunków umowy. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i jest niezdolna do pracy. Wyposażenie auta, na które otrzymała dofinansowanie służyło jej do likwidacji jej ograniczeń w poruszaniu się. Dodała, że nie miała wpływu na uszkodzenie auta po doposażeniu, a PCPR nie znalazł zrozumienia dla tej losowej sytuacji. Ponownie wskazała, że o okolicznościach tych informowała wrzucając do skrzynki covidowej urzędu pismo wyjaśniające. Podała, że urząd był w tym czasie zamknięty. Dodała, że od 2018 r. nie pracuje, zamieszkuje samotnie, utrzymując się z zasiłku stałego w kwocie 719 zł.
SKO w K. decyzją z 16 listopada 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uznało rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe, w szczególności uwzględniające wskazania Sądu zawarte w wydanym w sprawie wyroku. Podało, że dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru korespondencji kierowanej do strony wskazują, że PCPR prawidłowo informował stronę o podejmowanych czynnościach – wyznaczanych terminach kontroli oraz wypowiedzeniu umowy. Zgodnie zaś z art. 41 § 1 K.p.a. w toku postępowania strony mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowy adres ma skutek prawny (art. 41 § 2 K.p.a.).
D. A. wnosząc do tutejszego Sądu skargę na powyższą decyzję SKO w K. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu Instancji. Nadto wniosła o przyznanie prawa pomocy.
SKO w K. w odpowiedzi wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.
Pismem z 7 marca 2023 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r. sygn. III SPP/Po 14/23 referendarz sądowy tut. Sądu zwolnił skarżącą od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącej adwokata z urzędu.
Wyznaczony dla skarżącej pełnomocnik w osobie ad S. w piśmie z 19 czerwca 2023 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem:
- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.) poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym w sprawie wyroku tut. Sądu z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1349/21 w zakresie m.in.., tego, że Sąd nakazał, aby w każdym przypadku organ wziął pod uwagę cel finansowania i jeżeli uzna, że został spełniony, a więc doszło do wykonania przedmiotu umowy, winien postępowanie umorzyć. Jako materiał dowodowy posłużyć mogą zeznania strony skarżącej i osoby dokonującej montażu przedmiotowych udogodnień.",
- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez ich niezastosowaniu przez Kolegium i błędnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, mimo, że istniały przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania w sytuacji, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,
- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 K.p.a. poprzez zaniechaniu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz zaniechaniu wyjaśnienia okoliczności dotyczących osiągnięcia celu udzielonego stronie finansowania i okoliczności związanych z utratą pojazdu, w którym zainstalowano oprzyrządowanie,
- art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jej niezastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki do uznania, że przekazane stronie środki PFRON podlegają zwrotowi jako wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o:
- dopuszczenie i o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z załączonych dokumentów, tj. zaświadczenia z poradni zdrowia psychicznego w P. z 7.06.2023 r. na fakt pozostawania przez skarżącą pod opieką poradni zdrowia psychicznego,
- rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zgodnie z wnioskiem skarżącej oraz
- przyznanie mu wynagrodzenia za udzielone skarżącej zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy według norm przepisanych, oświadczając, że wynagrodzenie to nie zostało zapłacone w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi Sąd ją oddalił.
Kluczową okolicznością niniejszej sprawy jest uprzednie wydanie w jej ramach przez tutejszy Sąd powołanego na wstępie wyroku z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1349/21.
W myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ów przepis w sposób wyczerpujący wyznacza zakres związania oceną i wskazaniami sformułowanymi w prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania", o których mowa w tym przepisie sformułowane zostają w uzasadnieniu orzeczenia, tak więc w tym zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Obowiązek zaś, o którym mowa w art. 153 P.p.s.a. może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, jak również po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie. W doktrynie (vide: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, publ: LEX/el. 2021) podkreśla się, że ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2562/10 (ONSAiWSA 2013/1, poz. 8) stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak też oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z podanych w uzasadnieniu orzeczenia rozważań.
Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że organy orzekające rozpoznając sprawę ponownie, jak i tutejszy Sąd rozpoznając niniejszą skargę obowiązane były respektować wytycznych zawartych w wydany w sprawie, a powołanym wyżej wyroku z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1349/21.
Uwzględniwszy ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w wydanym w sprawie wyroku (powołane na wstępie) Sąd stwierdza, że ponownie rozpoznając sprawę organy I i II instancji nie tylko nie dopuściły się naruszenia normy określonej w art. 153 P.p.s.a., ale również w przekonujący sposób wykazały, w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy, dlaczego istniały podstawy do nakazania skarżącej zwrotu środków dofinansowania PFRON na kwotę 3150 zł przyznaną na zakup i montaż oprzyrządowania do posiadanego samochodu w ramach pilotażowego programu "Aktywny Samorząd".
Zważyć należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowił przepis art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Sąd w uprzednio wydanym wyroku stwierdził, że przepisy ustawy o rehabilitacji oraz umowa dofinansowania z 15 listopada 2018 r., wyznaczyły skarżącej i PCPR określone obowiązki i procedurę, w sytuacji nieprawidłowego (niezgodnego z umową) ich wykonywania. Sąd uznał, że aby stwierdzić, że strona nie dopełniła warunków § 8 ust. 2 umowy o dofinansowanie poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli organ winien udowodnić, że stronę prawidłowo poinformowano o terminie kontroli. Podobnie rzecz się ma z doręczeniem wypowiedzenia umowy o dofinansowanie. W związku z powyższym Sąd nakazał, by organ uzupełnił materiał o dokumenty dotyczące awizowanych do strony przesyłek, oceniając prawidłowość dokonanych awizacji. Tylko w oparciu o te dokumenty, przy uznaniu, że są prawidłowo uzupełnione, można uznać, że były podstawy do wypowiedzenia umowy, a w konsekwencji do żądania zwrotu dofinansowania. Jednocześnie Sąd zastrzegł, że jeżeli nie będzie możliwe uzupełnienie materiału dowodowego o ww. dokumenty, brak będzie podstaw do wypowiedzenia umowy w oparciu o podaną w piśmie z 24.02.2020r. podstawę prawną.
W tym miejscu wymaga przypomnienia, że w myśl 8 pkt 2 umowy o dofinansowanie z 15.11.2018 r. D. A. (jako beneficjent) zobowiązała się m.in. do umożliwienia w każdym czasie przedstawicielom Realizatora (PCPR) przeprowadzenia kontroli w zakresie przedmiotu umowy. Zgodnie zaś z § 8 pkt 3 umowy beneficjent pomocy zobowiązał się również do udostępnienia wszystkich niezbędnych dokumentów i udzielenia wszelkich niezbędnych wyjaśnień, w tym pisemnych, dotyczących zakresu kontroli, o której mowa w pkt 2.
Stosując się do zaleceń Sądu organ I instancji uzupełnił akta administracyjne sprawy o dokumenty awizowania przesyłek adresowanych do skarżącej i przez nią niepodjętych w terminie, a dotyczących:
- zawiadomienia z 29.08.2019 r. o zaplanowanej na 16.09.2019 r. kontroli stanu faktycznego i prawnego w zakresie przestrzegania warunków umowy z 15.1.2018 r.,
- zawiadomienia z 20.09.2019 r. o wyznaczonej na 18.10.2019 r. kontroli,
- zawiadomienia z 7.01.2020 r. o planowanej na 22.01.2020 r. kontroli (z pouczeniem, jak poprzednio, że uniemożliwienie dokonania kontroli w ww. terminie spowoduje rozwiązanie umowy oraz zwrot pełnej kwoty dofinansowania),
- zawiadomienia z 22.01.2020 r. o planowanej na 12.02.2020 r. kontroli (z pouczeniem jak wyżej),
- pisma z 24.02.2020 r. zawiadamiającego o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie z 15.10.2020 r. i obowiązku zwrotu pełnej kwoty dofinansowania – 3150 zł.
Jak z nich wynika, czego strona skarżąca nie kwestionuje, wszystkie te zawiadomienia zostały doręczone prawidłowo na adres zamieszkania strony w trybie art. 44 K.p.a. tj. tzw. doręczenia zastępczego, czyli pozostawienia przesyłki ze skutkiem doręczenia po jej dwukrotnym awizowaniu w miejscu zamieszkania adresata.
Sąd w uprzednio wydanym wyroku wskazał zaś, że tylko w oparciu o te dokumenty, przy uznaniu, że są prawidłowo uzupełnione, można uznać, że były podstawy do wypowiedzenia umowy, a w konsekwencji do żądania zwrotu dofinansowania. Zważywszy, że ustalenia organów orzekających w tym zakresie są prawidłowe stwierdzić należy, że istniały podstawy do rozwiązania ze skarżącą umowy o dofinansowanie, a w konsekwencji do żądania – na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji – zwrot środków w pełnej wysokości dofinansowania, tj. 3150 zł.
Dodać należy, że jak wskazywał Sąd w wyroku z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1349/21 nie miało znaczenia dla prawidłowości zawiadomień strony dokonywanych przez PCPR o planowanych kontrolach i wypowiedzeniu umowy, że D. A. przebywała poza miejsce zamieszkania (tj. w L.) i nie odbierała korespondencji, skoro nie powiadomiła o tym organu. Na mocy art. 41 K.p.a. zobowiązana była zawiadomić organ administracji publicznej (PCPR) o każdej zmianie swojego adresu, bowiem w sytuacji zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.
Warto zaznaczyć, że po uzupełnieniu materiału dowodowego według zaleceń Sądu PCPR pismem z 21.07.2022 r. zawiadamiając o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości zwrotu środków umożliwił stronie na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, informując równocześnie o obowiązku strony zawiadamiania organu o każdej zmianie swojego adresu i konsekwencjach braku zawiadomienia (art. 41 § 1 i 2 K.p.a.). Skarżąca z tego prawa nie skorzystała. W szczególności nie przedłożyła żadnych dowodów wskazujących, że faktycznie należący do niej pojazd marki [...] nr rej. [...], który po wypadku został wyrejestrowany i przekazany do demontażu (30.10.2019 r.), faktycznie zgodnie z zawartą przez skarżącą z PCPR umową z 15.11.2018 r. został doposażony. Tymczasem zapis § 8 pkt 3 umowy zobowiązał skarżącą jako beneficjentkę środków publicznych do udostępnienia wszystkich niezbędnych dokumentów i udzielenia wszelkich niezbędnych wyjaśnień, w tym pisemnych, dotyczących zakresu kontroli, o której mowa w pkt 2.
Mając na względzie, że strona była kilkukrotnie prawidłowo zawiadamiana o terminach kontroli pojazdu przed zgłoszeniem organowi usterki auta i oddaniem go do warsztatu (protokół kontroli z 18.10.2020 r.), a pomimo tego nie wywiązała się z obowiązku umożliwienia kontroli (§ 8 ust. 2 umowy), PCPR uprawniony był podstawie § 6 ust. 1 pkt 4 umowy rozwiązać ją. Przypomnieć tylko należy, co organy wyjaśniły w uzasadnieniach swych decyzji, że począwszy od pierwszego zawiadomienia z 7.08.2019 r. skarżąca uchylała się od umożliwienia przeprowadzenia przez PCPR kontroli pojazdu, pomimo, że organ przychylił się do jej prośby o przesunięcie terminu kontroli. Zapis § 6 ust. 1 pkt 4 umowy z 15.11.2018 r. określa bowiem, że realizator ma prawo rozwiązać umowę z zachowaniem 14-dniowego okresu wypowiedzenia w przypadku nienależytego jej wykonania, a w szczególności, gdy beneficjent pomocy nie dopełni warunków, o których mowa w § 8.
Jeżeli zatem, jak twierdzi skarżąca, należący do niej pojazd zgodnie z umową został faktycznie wyposażony w stosowne udogodnienia – mając na względzie zawiadomienia organu o planowanych kontrolach – skarżąca winna była po 18.10.2019 r., kiedy zgłosiła organowi usterkę pojazdu, wykazać istnienie w aucie tegoż doposażenia. Nic nie stało na przeszkodzie, by podała organowi adres zakładu naprawy pojazdów, w którym do czasu demontażu auto przebywało, jak również aby sporządziła fotografie auta z zamontowanym doposażeniem. Takich działań jednak nie podjęła.
Powyższe okoliczności są o tyle istotne, że w uprzednio wydanym wyroku Sąd wyraźnie wskazał, że strona zawierając umowę była świadoma, iż będzie wymagało to od niej wykazania określonych faktów. Spoczywa na jej ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację ściśle określonych celów. Podpisując umowę i otrzymując środki nie może przerzucać swojego obowiązku na Fundusz i wymagać, aby organ wyręczył ją w dowodzeniu.
Mając to na uwadze Sąd podziela zarzutów pełnomocnika skarżącej jakoby organy naruszyły normę określoną w art. 153 P.p.s.a. nie uwzględniając wskazań Sądu zawartych w ww. wyroku, w którym stwierdzono, że: "W każdym jednak przypadku organ winien wziąć pod uwagę cel dofinansowania i jeżeli uzna, że został spełniony, a więc, że doszło do wykonania przedmiotu umowy, winien postępowanie umorzyć. Jako materiał dowodowy posłużyć mogą zeznania strony i osoby dokonującej montażu udogodnień."
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie cytowanego fragmentu uzasadnienia wyroku nie należy odczytywać w oderwaniu od całości treści uzasadnienia wyroku. Raz jeszcze należy wskazać, że Sąd uprzednio wydanym w sprawie wyroku Sąd jasno przyjął po pierwsze, że na gruncie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji uprawnione jest, w przypadku ustalenia, że prawidłowo zawiadomiono skarżącą o planowanych kontrolach przedmiotu dofinansowania oraz o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie, wydanie decyzji o zwrocie wypłaconych środków. Wskazano że w oparciu o dokumenty potwierdzające doręczenie przesyłek zawiadomień oraz wypowiedzenia umowy, przy uznaniu, że są prawidłowo uzupełnione, można uznać, że były podstawy do wypowiedzenia umowy, a w konsekwencji do żądania zwrotu dofinansowania. Po wtóre, co już wyżej wyjaśniono, Sąd stwierdził, że to na skarżącej jako na beneficjencie uzyskania środków publicznych spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację ściśle określonych celów.
W rezultacie nieuprawnione jest twierdzenie, że bez względu na to PCPR - zgodnie z wytycznymi Sądu - po uzupełnieniu materiału dowodowego o zwrotne potwierdzenia odbioru (koperty ) zawiadomień o wyznaczonych terminach kontroli i pisma wypowiadającego umowę o dofinansowanie, uznał, że skarżącą prawidłowo zawiadamiano o tych czynnościach, powinien był i tak ustalić, czy cel dofinansowania został spełniony, tj. czy doszło do rzeczywistego doposażenia samochodu skarżącej i wykonania umowy o dofinansowanie. W rezultacie, zdaniem pełnomocnika strony, organy orzekające zaniechając podjęcia czynności zmierzających do ustalenia, czy cel dofinansowania został spełniony dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i 2 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stanowiska tego podzielić nie może. Jak już wyżej wyjaśniono skarżącej w toku pierwotnego postępowania administracyjnego (przed wydaniem uprzedniego wyroku Sądu), jak i aktualnie – przy ponownym rozpoznaniu sprawy umożliwiono stronie jako beneficjentce wypowiedzenie się w sprawie i przedłożenie stosownych dowodów na okoliczność wykazania, że cel dofinansowania został spełniony. Na żadnym etapie zakończonego postępowania administracyjnego skarżąca nie podjęła jakichkolwiek działań świadczących o współpracy z PCPR jako realizatorem Programu. Przypomnieć należy zaś, że organ kilkukrotnie umożliwiał stronie przeprowadzenie kontroli, by móc ustalić, czy cel dofinansowania został zrealizowany, w tym zmieniając ich terminy na prośbę strony. Ta zaś na żadnym etapie po podjęła inicjatywy, by w jakikolwiek sposób wykazać, że faktycznie doszło do doposażenia jej auta zgodnie z postanowieniami umowy z 15.11.2018 r. Skarżąca ograniczyła się do poinformowania organu o usterce auta, lecz następnie nie podjęła żadnych starań, by przed jego demontażem albo umożliwić kontrolę pojazdu albo sporządzić fotografie auta z doposażeniem. Co więcej, storna nie poinformowała organu o wyrejestrowaniu pojazdu i jego demontażu. Uczynił to PCPR z urzędu. Skarżąca choć znała treść umowy i grożących jej konsekwencji braku poddania auta kontroli, nie wywiązała się z tego obowiązku, ani w żaden inny sposób nie wykazała, by do montażu doposażenia jej auta doszło. Raz jeszcze należy wskazać, że jak Sąd w uprzednim wyroku stwierdził, to na stronie spoczywał obowiązek wykazania, że cel dofinansowania został zrealizowany prawidłowo.
W związku z powyższym Sąd uznał za niezasadne zarzuty pełnomocnika skarżącej.
W konsekwencji nie można się również zgodzić z twierdzeniem, że w sprawie nie ziściły się przesłanki określone w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji upoważniające organ do zobowiązania strony do zwrotu środków dofinansowania. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.