III SA/Lu 948/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Z. z 2007 r. w sprawie zasad usytuowania miejsc sprzedaży alkoholu, uznając ją za wydaną z istotnym naruszeniem prawa.
Skarga Prokuratora Rejonowego dotyczyła uchwały Rady Gminy Z. z 2007 r. określającej zasady usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych. Prokurator zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym przekroczenie upoważnienia ustawowego i sprzeczność z celami ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Sąd uznał argumenty Prokuratora za zasadne, stwierdzając nieważność uchwały z powodu braku precyzji, niejednoznaczności przepisów oraz wyjścia poza zakres delegacji ustawowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy Z. z dnia 29 lipca 2007 r. nr IX/40/07, dotyczącą zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Skarżący zarzucił uchwale istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym Konstytucji RP, ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Główne zarzuty dotyczyły przekroczenia przez Radę Gminy granic upoważnienia ustawowego, poprzez zbyt ogólne lub nieprecyzyjne określenie zasad usytuowania punktów sprzedaży alkoholu, a także naruszenie celów ustawy, jakim jest ograniczenie dostępności alkoholu. Sąd, analizując poszczególne punkty uchwały, uznał, że Rada Gminy nieprawidłowo skorzystała z upoważnienia ustawowego. Wskazano na brak precyzji w określeniu "obiektów chronionych" i "odległości", ograniczenie ich jedynie do miejsc kultu religijnego, a także określenie rodzaju lokali gastronomicznych, w których może odbywać się sprzedaż alkoholu, czy wyglądu miejsc sprzedaży, co wykraczało poza delegację ustawową. Sąd podkreślił, że zasady usytuowania powinny służyć realizacji celów ustawy, takich jak ograniczenie dostępności alkoholu, a nie być jedynie formalnym spełnieniem wymogów. Odnosząc się do wniosku Rady Gminy o umorzenie postępowania w związku z podjęciem nowej uchwały, Sąd stwierdził, że uchylenie zaskarżonej uchwały nie czyni bezprzedmiotowym oceny jej legalności, gdyż mogła ona mieć zastosowanie do sytuacji z okresu poprzedzającego jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, taka uchwała jest niezgodna z prawem, ponieważ narusza cele ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz przekracza zakres upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uchwała była zbyt ogólna, nieprecyzyjna i nie realizowała celów ustawy, takich jak ograniczenie dostępności alkoholu, a także wykraczała poza delegację ustawową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (15)
Główne
u.s.g. art. 18 § 2 pkt 15
Ustawa o samorządzie gminnym
ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 12 § ust. 2
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 87 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 1
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 2
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 14 § ust. 1
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 14 § ust. 2a
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 21 § ust. 1
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 41 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej art. 118
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej art. 131
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej art. 143
Przepisy wprowadzające Kodeks pracy art. XII § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała narusza przepisy prawa materialnego, w tym Konstytucję RP, ustawę o samorządzie gminnym i ustawę o wychowaniu w trzeźwości. Rada Gminy przekroczyła zakres upoważnienia ustawowego, określając zasady usytuowania miejsc sprzedaży alkoholu w sposób nieprecyzyjny i wykraczający poza delegację. Uchwała nie realizuje celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości, takich jak ograniczenie dostępności alkoholu. Uzasadnienie projektu uchwały było wadliwe, nie wyjaśniało potrzeb i celów wydania aktu. Uchwała zawierała definicje legalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Określenie rodzaju lokali gastronomicznych i wyglądu miejsc sprzedaży napojów alkoholowych wykraczało poza upoważnienie ustawowe. Uchwała mogła mieć zastosowanie do sytuacji z przeszłości, mimo jej uchylenia.
Godne uwagi sformułowania
swoboda gminy w zakresie tworzenia norm prawnych ustalających tego rodzaju zasady jest ograniczona przez obowiązek realizowania celów ustawy nie można umieszczać w akcie prawa miejscowego definicji legalnych bez wyraźnego upoważnienia ustawowego określenie rodzaju lokali w jakich możliwe jest prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego skonkretyzowanie wyglądu miejsca sprzedaży stanowi wyjście poza granice upoważnienia ustawowego zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu administracyjnego uchwały nie czyni zbędnym dokonania oceny jej legalności i wydania przez Sąd wyroku
Skład orzekający
Marek Zalewski
przewodniczący
Robert Hałabis
sprawozdawca
Ewa Ibrom
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja granic upoważnienia ustawowego dla rad gmin w zakresie prawa miejscowego dotyczącego zasad usytuowania punktów sprzedaży alkoholu oraz znaczenie celów ustawy w procesie stanowienia prawa miejscowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz prawem miejscowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa miejscowego i jego kontroli sądowej, pokazując, jak sądy egzekwują przestrzeganie granic upoważnień ustawowych przez organy samorządowe.
“Rada Gminy Z. przegrywa w sądzie: uchwała o sprzedaży alkoholu nieważna z powodu błędów formalnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 948/15 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2016-01-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2015-08-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Ewa Ibrom Marek Zalewski /przewodniczący/ Robert Hałabis /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6041 Profilaktyka i rozwiązywanie problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży, zasad usytuowania miejsc 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Przeciwdziałanie alkoholizmowi Skarżony organ Inne Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały. Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591 art. 18 ust. 2; art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn. Dz.U. 2012 poz 1356 art. 12 ust. 2 Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P. R. w Ś. na uchwałę R. G. Z. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży i w miejscu sprzedaży na terenie gminy Z. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Uzasadnienie Uchwałą z dnia 29 lipca 2007 r. Nr IX/40/07 Rady Gminy Z. – działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm., dalej jako "u.s.g.") oraz art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 z późn. zm.) – określiła zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył P. Ś. zarzucając jej istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 87, art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 18 ust. 2 pkt 15, 40 ust. 1, 41 ust. 1 u.s.g., preambuły do ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 1356, dalej jako "ustawa o wychowaniu w trzeźwości") oraz art. 1, 2 i art. 12 ust. 2 tejże ustawy, poprzez podjęcie uchwały z sprzecznie z założeniami ustawy o wychowaniu w trzeźwości w zakresie ograniczenia dostępności alkoholu i z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego wyrażające się w określeniu w punktach 1 i 3 załącznika do uchwały jedynie 10 metrowej odległości od obiektu chronionego wyłącznie w postaci miejsc kultu religijnego, punktów sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży i w miejscu sprzedaży; 2) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, § 118 w zw. z § 143 załącznika rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. Nr 100, poz. 908), poprzez podjęcie uchwały z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego wyrażające się w powtórzeniu w punkcie 2 załącznika do uchwały z dnia 29 lipca 2007 r. zapisu treści art. 21 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, zawierającego definicję legalną pojęcia "najbliższej okolicy punktu sprzedaży napojów alkoholowych"; 3) art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, poprzez określenie w punkcie 3 załącznika do uchwały rodzaju lokali, w jakich może być prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu ich sprzedaży, co nie mieści w granicach upoważnienia ustawowego określonego w art. 12 ust. 2 powołanej ustawy; 4) art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i art. XII § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. przepisy wprowadzające Kodeks pracy (Dz.U. Nr 24 poz. 142), poprzez określenie w punkcie 4 załącznika do uchwały czasu sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, co stanowi wyjście poza upoważnienie ustawowe określone w art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości; 5) art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, poprzez skonkretyzowanie w punkcie 5 załącznika do uchwały wyglądu miejsca sprzedaży napojów alkoholowych, co stanowi wyjście poza upoważnienie ustawowe określone w powołanym przepisie; 6) § 131 w zw. z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej polegające na sporządzeniu uzasadnienia do projektu uchwały, który nie wyjaśnia potrzeb i celów wydania aktu, jak również argumentów, jakimi kierował się organ określając zasady usytuowania punktów sprzedaży napojów alkoholowych. Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Prokurator Rejonowy wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości jako wydanej z istotnym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu swojego stanowiska Prokurator podniósł, że rady gminy uchwalając akty prawa miejscowego w trybie art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, odnoszące się do zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania alkoholu są zobowiązane do kierowania się w tym zakresie celem ustawy i założeniem ustawodawcy, a zatem swoboda gminy w zakresie tworzenia norm prawnych ustalających te zasady winna być ograniczona koniecznością realizacji tego celu i zadań publicznych określonych w preambule i w art. 1 i 2 ustawy, tj. m.in. ograniczenia dostępności alkoholu i tworzenia warunków motywujących do powstrzymywania się od spożywania alkoholu. W akcie prawa miejscowego nie umieszcza się także definicji legalnych, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Za sprzeczny zatem z prawem należy uznać zapis punktu 2 załącznika do uchwały, albowiem stanowi on przeniesienie wprost treści definicji "najbliższej okolicy punktu sprzedaży napojów alkoholowych" zawartej w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W punkcie 3 załącznika do uchwały Rada Gminy określając wprawdzie zasadę usytuowania punktów sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży względem obiektów kultu religijnego, sprzecznie z upoważnieniem ustawowym określiła rodzaj lokali, w jakich możliwe jest prowadzenie tej sprzedaży – wskazując na lokale gastronomiczne i bary. Wskazanie miejsc sprzedaży napojów alkoholowych nie odnosi się natomiast do zasad usytuowania na terenie gminy takich miejsc, gdyż zasady usytuowania odnoszą się do ogólnych norm prawnych, pod jakimi mieszczą się regulacje dotyczące rozmieszczenia w terenie punktów sprzedaży i podawania alkoholu oraz ich usytuowanie względem obiektów zasługujących na ochronę. Uchwała rady gminy wydana na podstawie upoważnienia zawartego w art. 12 ust. 2 ustawy, nie może określać rodzajów lokali w jakich możliwe jest prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych, gdyż takie uregulowanie wykracza poza zakres tego upoważnienia. Podobnie skarżący ocenił zapis punktu 5 załącznika, w którym Rada Gminy Z. skonkretyzowała wygląd takich miejsc wskazując, że mają one być "ogrodzone w sposób estetyczny", co również stanowi wyjście poza granice upoważnienia ustawowego organu stanowiącego uchwałę przewidzianego w art. 12 ust. 2 ustawy i dowodzi istotnego naruszenia prawa w tym zakresie. Odnosząc się do zapisu punktu 4 załącznika do uchwały, Rada Gminy Z. ustaliła w nim, że sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży może odbywać się tylko w godzinach pracy lokalu gastronomicznego lub baru. Ten zapis także został podjęty z naruszeniem delegacji z art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, albowiem pojęcie zasad usytuowania punktów sprzedaży nie obejmuje ustalenia czasu sprzedaży tych napojów, co sprowadza się do ustalenia godzin otwarcia i zamykania placówek prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych. Uzasadnienie do projektu uchwały Rady Gminy Z. stanowi, że zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, Rada Gminy ustala w drodze uchwały zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, stąd podjęcie przedmiotowej uchwały wynika z potrzeby aktualizacji i dostosowania przepisów do warunków gminnych. Treść uzasadnienia prowadzi zatem do wniosku, że Rada Gminy nie dopełniła obowiązków w zakresie prawidłowej konstrukcji uzasadnienia projektu uchwały, albowiem uzasadnienie to stanowi de facto powtórzenie treści przepisu art. 12 ust 2 ustawy i w żadnej mierze nie precyzuje potrzeby i celu wydania aktu, ani także założeń organu, nie pozwala zatem ocenić jakimi względami kierowali się radni podejmując w tym zakresie choćby odległości usytuowania punktu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych od obiektu chronionego. Te informacje nie wynikają także z protokołu z posiedzenia Rady, na którym podjęto zaskarżoną uchwałę, a zatem nie można ustalić, jakie przyczyny zadecydowały o takiej treści uchwały. Mając na uwadze podniesione zarzuty Prokurator Rejonowy uznał, że uchwała Nr IX/40/07 Rady Gminy Z. i załącznik do niej, będąca aktem prawa miejscowego, została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów zawartych w aktach normatywnych wyższego rzędu. Podjęta w tym kształcie uchwała wraz z regulaminem jest zatem nieważna, jako sprzeczna z prawem. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Z. podniosła, że uwzględnia w całości zawarte w niej zarzuty i wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W ocenie organu skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż argumenty skarżącego są słuszne i zasadne. Jednakże organ wniósł o umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, ponieważ w zakresie posiadanych kompetencji samoczynnie dokonał uchylenia zaskarżonej uchwały i podjęcia nowej uchwały w zakresie zgodnym z przepisami aktualnie obowiązującego prawa i w stanie prawnym przy uwzględnieniu zarzutów podniesionych w skardze. Podjęcie wyżej wskazanych czynności celem wyeliminowania stwierdzonych błędów nastąpiło na Sesji Rady Gminy Z. w dniu 30 lipca 2015 r., podczas której Rada Gminy Z. podjęła uchwałę Nr VII/41/15 w sprawie zasad usytuowania na terenie Gminy Z. miejsca sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga w całości zasługiwała na uwzględnienie, bowiem podniesione w niej zarzuty i argumentacja są trafne. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była uchwała Rady Gminy Z. z dnia 29 lipca 2007 r. r. Nr VIX/40/07 w sprawie zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego na terenie poszczególnych jednostek podziału terytorialnego państwa. Upoważnienie do wydania takich przepisów musi wynikać wyraźnie z odrębnych ustaw, a jego realizacja nie może przekroczyć zakresu określonego w normie upoważniającej. Rozwinięciem tej zasady jest art. 94 Konstytucji RP, który stanowi, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 17 października 2007 r. Nr 157, pod poz. 2816. Uchwała ta była przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Lubelskiego z dnia 31 sierpnia 2007 r. w zakresie zapisów punktu 6 i częściowo punktu 5 załącznika do uchwały. Natomiast w zakresie punktów 1-4 oraz częściowo punktu 5, uchwała ta wraz z załącznikiem obowiązywała w chwili wniesienia skargi przez Prokuratora Rejonowego. Zaskarżona uchwała wydana została na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515 z późn. zm., dalej jako "u.s.g."). oraz art. 12 ust. 2 z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1286 z późn. zm., dalej jako "ustawa o wychowaniu w trzeźwości" lub "ustawa"). Według art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g., podejmowanie uchwał w sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy należy do wyłącznej właściwości rady gminy. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, rada gminy ustala, w drodze uchwały, dla terenu gminy (miasta) liczbę punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży jak i w miejscu sprzedaży. Jednocześnie rada gminy ustala, w drodze uchwały, zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych (art. 12 ust. 2 ustawy). Z uwagi na charakter zarzutów skierowanych przeciwko zaskarżonej uchwale wskazać należy, że wprawdzie obowiązujące przepisy nie określają kryteriów, jakimi rada powinna kierować się przy ustalaniu zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, jednak w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że upoważnienie ustawowe zawarte w art. 12 ust. 2 ustawy, nie przewiduje dla rady gminy zupełnej dowolności w określaniu zasad usytuowania na jej terenie miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Swoboda gminy w zakresie tworzenia norm prawnych ustalających tego rodzaju zasady jest ograniczona przez obowiązek realizowania celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Cele te należy odczytywać z już samego tytułu ustawy, akcentującego konieczność wychowania w trzeźwości oraz przeciwdziałania alkoholizmowi, z Preambuły ustawy, akcentującej życie obywateli w trzeźwości, jako niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra narodu oraz z art. 1 i 2 powołanej ustawy. W pkt 1 załącznika do zaskarżonej uchwały postanowiono, że "punkty sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży i w miejscu sprzedaży nie mogą być zlokalizowane w najbliższej okolicy obiektów chronionych, do których zalicza się miejsca kultu religijnego, w odległości nie mniejszej niż 10 mb". Natomiast w pkt 3 określono, że "sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży może odbywać się tylko w lokalach gastronomicznych i barach usytuowanych w odległości co najmniej 10 metrów od obiektów wymienionych w pkt 1". Dokonując analizy tych regulacji w kontekście przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości, zasadny jest – w ocenie Sądu – zarzut skargi, co do braku dostatecznej jasności, precyzji i jednoznaczności użytych w pkt 1 załącznika do uchwały określeń: "obiektów chronionych, do których zalicza się miejsca kultu religijnego", a także "w odległości nie mniejszej niż 10 mb" i "odległości co najmniej". Rada Gminy Z. w niewłaściwy sposób skorzystała z upoważnienia ustawowego do ustanowienia prawa miejscowego w postaci zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, poprzez ograniczenie obiektów chronionych do miejsc kultu religijnego oraz brak określenia odległości miejsc sprzedaży napojów alkoholowych od miejsc chronionych, które mogą prowadzić do różnego ich pojmowania i stosowania przez organy administracji. W treści art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości ustawodawca upoważnił radę gminy jedynie do określenia zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży (podawania) napojów alkoholowych, przez co należy rozumieć ich rozmieszczenie w terenie, a w szczególności ich usytuowanie względem miejsc chronionych, takich jak szkoły, przedszkola, czy miejsca kultu religijnego. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, zabrania się sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych: 1) na terenie szkół oraz innych zakładów i placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych i domów studenckich; 2) na terenie zakładów pracy oraz miejsc zbiorowego żywienia pracowników; 3) w miejscach i czasie masowych zgromadzeń; 4) w środkach i obiektach komunikacji publicznej, z wyjątkiem wagonów restauracyjnych i bufetów w pociągach, w których dopuszcza się sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa; 5) w obiektach zajmowanych przez organy wojskowe i spraw wewnętrznych, jak również w rejonie obiektów koszarowych i zakwaterowania przejściowego jednostek wojskowych. Słusznie Prokurator Rejonowy zauważył, że przepis art. 14 ustawy statuuje zakaz sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych na tego typu obiektach, jednak określenie przez Radę zasad usytuowania punktów sprzedaży napojów alkoholowych tylko w odniesieniu do wskazanych w pkt 1 załącznika miejsc chronionych, może prowadzić do lokalizacji takich punktów w bezpośredniej, mniejszej nawet niż 10 metrów odległości, np. od szkoły, co jest sprzeczne z preambułą oraz art. 1 i 2 ustawy. Dlatego niejednoznaczne określenie odległości między miejscami sprzedaży napojów alkoholowych od miejsc chronionych nie dąży do realizacji celów określonych w art. 1 i 2 ustawy i może służyć omijaniu założeń ustawodawcy pod pozorem działania zgodnego z prawem. Sąd zwraca też uwagę, że określenie zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych przez określenie ich odległości od miejsc zasługujących w ocenie Rady Gminy na ochronę, powinno być dostosowane do potrzeb ograniczania dostępności alkoholu, określonych w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych (art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości). Przypomnieć należy, że celem określenia powyższych zasad jest rzeczywista, a nie tylko iluzoryczna realizacja postulatu ograniczania dostępności alkoholu w tych miejscach, w których dostępność ta stwarza określone zagrożenia. W zaskarżonej uchwale nie powołano się na ustalenia gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, nie wiadomo więc, czy i jakie cele przyświecały Radzie przy określaniu minimalnej odległości punktów sprzedaży i podawania napojów alkoholowych od obiektów chronionych. Okoliczności te zaskarżona uchwała pomija, co może powodować wątpliwości przy jej stosowaniu. W praktyce może też prowadzić do sytuacji obchodzenia celów określonych w art. 1 i 2 ustawy. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że stanowienie przez radę gminy norm prawnych niezgodnie z zasadami redagowania tekstów prawnych i w taki sposób, że brak precyzji i niejednoznaczność norm stwarzają zagrożenie prawidłowej realizacji celów określonych w art. 1 i 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, stanowi naruszenie prawa. Również regulacja zawarta pkt 3 i 4 zaskarżonej uchwały, wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 12 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Tego rodzaju naruszenie ma charakter istotny, niedopuszczalne jest bowiem dokonywanie rozszerzającej wykładni normy kompetencyjnej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2000 r., sygn. K 25/99). Wyznaczenie w pkt 3 i 4 uchwały miejsc do sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych – było nieuprawnione. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 2a ustawy o wychowaniu w trzeźwości, zabrania się spożywania napojów alkoholowych na ulicach, placach i w parkach, z wyjątkiem miejsc przeznaczonych do ich spożycia na miejscu, w punktach sprzedaży tych napojów. Analizując pkt 5 załącznika do uchwały podnieść należy, że w takim sformułowaniu przepisu uchwały trafnie upatruje Prokurator – z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych – przekroczenia granic upoważnienia przewidzianego w art. 12 ust. 2 ustawy. Przepis ten nie dopuszcza bowiem możliwości określania (wskazywania) warunków, jakie powinny spełniać miejsca sprzedaży bądź podawania napojów alkoholowych, umożliwiając wyłącznie sformułowanie reguł, jakie powinny być zachowane przy lokalizowaniu takich punktów. Wymogi tyczące się zezwoleń na sprzedaż i podawanie alkoholu zostały przecież określone w przepisach art. 18-186 samej ustawy. Normatywnych zakazów dotyczą z kolei rozwiązania przewidziane w art. 14 ust. 1-6 ustawy. W konsekwencji należy się w pełni zgodzić z oceną Prokuratora, iż formułując treść pkt 5 załącznika do uchwały, Rada Gminy przekroczyła zakres przewidzianego tam dla niej upoważnienia. Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, powszechnie obowiązującego na terenie gminy i musi być tak skonstruowana, by odczytanie jej norm nie nastręczało problemów, nie budziło wątpliwości i nie prowadziło do różnych wyników. Uchwała nie może powodować niepewności co do tego, gdzie mogą być usytuowane miejsca sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Należy pamiętać, że w oparciu o tę właśnie uchwałę wydawane są decyzje zezwalające na sprzedaż napojów alkoholowych w konkretnie określonym miejscu (art. 18 ust. 3a ustawy o wychowaniu w trzeźwości). Możliwość różnej, a tym samym dowolnej interpretacji postanowień uchwały uznana być musi za naruszenie zarówno art. 12 ust. 2, jak i art. 1 i 2 ustawy. Takie określenie zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych nie realizuje bowiem celów ustawy, o których była mowa na wstępie. Odnosząc się z kolei do wniosku Rady Gminy o umorzenie niniejszego postępowania z uwagi na podjętą w dniu 30 lipca 2015 r. uchwałę Nr VII/41/15 uchylającą zaskarżoną uchwałę, należy zwrócić uwagę, że zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu administracyjnego uchwały nie czyni zbędnym dokonania oceny jej legalności i wydania przez Sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego moment wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Taki pogląd wyraził Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 14 lutego 1994 r. (K 10/93, OTK 1994 r. z. 1, poz. 7), gdzie stwierdził, że przepis obowiązuje w danym systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Zatem uprzednie uchylenie zaskarżonej uchwały nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tę uchwałę. Podobnie wypowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1783/10 oraz z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1554/10. Na skutek uchylenia bądź zmiany treści uchwały, przepisy aktu prawa miejscowego tracą moc obowiązującą ze skutkiem ex nunc, tzn. z dniem wejścia w życie przepisu zmieniającego, natomiast wyrok sądu administracyjnego stwierdzający nieważność uchwały (w całości, bądź w części) wywiera skutki prawne ex tunc, tzn. z mocą wsteczną. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona część uchwały niewątpliwie mogła mieć zastosowanie do sytuacji z przeszłości, bądź teraźniejszości. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził w całości nieważność zaskarżonej uchwały orzekając, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI