III SA/LU 94/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-07-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ewidencja gruntówaktualizacja danychprawo geodezyjnegranice działkipowierzchnia działkidokumentacja geodezyjnapostępowanie administracyjneWSALublin

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję odmawiającą aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących powierzchni działki, uznając, że procedura aktualizacji nie służy do kwestionowania stanu prawnego nieruchomości na podstawie archiwalnych dokumentów.

Skarżący domagał się aktualizacji powierzchni działki w ewidencji gruntów, twierdząc, że obecna powierzchnia została ustalona na podstawie wadliwych dokumentów. Organ administracji oraz WSA uznały, że procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma charakter rejestrowy i wtórny, nie służy do ustalania stanu prawnego ani kwestionowania wpisów na podstawie ponownej analizy archiwalnych dokumentów. Skargę oddalono, podkreślając, że do takich celów służą inne postępowania, a aktualizacja wymaga przedłożenia dokumentów wynikających z nowych zdarzeń prawnych.

Sprawa dotyczyła skargi Z. J. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin odmawiającą aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków. Skarżący wnioskował o zmianę powierzchni działki nr [...] z [...] ha na [...] ha, argumentując, że obecna powierzchnia została ustalona na podstawie dokumentów obarczonych wadą nieważności. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zgodnie uznały, że postępowanie w sprawie aktualizacji danych ewidencyjnych ma charakter rejestrowy i wtórny. Ewidencja gruntów służy do spisywania istniejącego stanu prawnego, a nie do jego ustalania czy kwestionowania. Procedura aktualizacji obejmuje wprowadzanie nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych lub prostowanie oczywistych omyłek. Nie jest dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej analizy archiwalnych dokumentów, zwłaszcza gdy skarżący nie przedłożył dokumentów wynikających z nowych zdarzeń prawnych. Sąd podkreślił, że do rozstrzygania sporów własnościowych służą inne postępowania, takie jak rozgraniczenie nieruchomości czy powództwo o ustalenie stanu prawnego. Skarżący nie wykazał, aby przedłożone przez niego dokumenty (plan sytuacyjny z 1909 r., mapa prawna z 2020 r.) zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i mogły stanowić podstawę do zmiany danych ewidencyjnych. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma charakter rejestrowy i wtórny, nie służy do ustalania stanu prawnego ani kwestionowania wpisów na podstawie ponownej analizy archiwalnych dokumentów. Do takich celów służą inne postępowania.

Uzasadnienie

Ewidencja gruntów jest zbiorem informacji o istniejącym stanie prawnym, a jej aktualizacja wymaga przedłożenia dokumentów wynikających z nowych zdarzeń prawnych lub prostowania oczywistych omyłek. Nie można jej wykorzystywać do dochodzenia praw właścicielskich czy ustalania stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.g.k. art. 2 § pkt 8

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 20 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 22 § ust. 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2a

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2b

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2c

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 30 § ust. 1

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 199

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych nie służy do kwestionowania stanu prawnego nieruchomości ani ustalania powierzchni na podstawie archiwalnych dokumentów. Aktualizacja danych ewidencyjnych wymaga przedłożenia dokumentów wynikających z nowych zdarzeń prawnych lub przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Wpisy w ewidencji gruntów mają charakter deklaratoryjny i nie kształtują nowego stanu prawnego.

Odrzucone argumenty

Zarzut rażącej obrazy przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) poprzez dowolne przeprowadzenie postępowania dowodowego. Zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania. Zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.c. i art. 199 k.c. poprzez przyjęcie, że czynność prawna dotycząca wznowienia granic wywołała skutek prawny, mimo jej nieważności.

Godne uwagi sformułowania

procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu. Na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, gdy zmiany te wynikają z nowych zdarzeń prawnych. Natomiast nie jest dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów.

Skład orzekający

Robert Hałabis

przewodniczący

Jerzy Drwal

sprawozdawca

Ewa Ibrom

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja roli i ograniczeń procedury aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów i budynków, podkreślająca jej rejestrowy charakter i brak możliwości rozstrzygania sporów o prawa rzeczowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury administracyjnej związanej z ewidencją gruntów; nie rozstrzyga bezpośrednio sporów o własność, a jedynie wskazuje na właściwe tryby ich dochodzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami ze względu na precyzyjne określenie granic między aktualizacją danych ewidencyjnych a postępowaniami dowodowymi dotyczącymi stanu prawnego nieruchomości.

Ewidencja gruntów to nie sąd: dlaczego nie zmienisz powierzchni działki, powołując się na stare dokumenty?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 94/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 2 pkt 8; art. 22 ust. 2; art. 24
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1390
§ 30 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 stycznia 2023 r. nr IGK-II.7221.1.177.2022.SS w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r., nr IGK-II.7221.1.177.2022.SS, - po rozpatrzeniu odwołania Z. J. - Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 29 listopada 2022 r., nr GD-EG.6620.335.2022 odmawiającą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynikało, że we wniosku z dnia 20 lipca 2022 r. skarżący Z. J. zwrócił się do Prezydenta Miasta Lublin o aktualizację danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie powierzchni działki nr [...] (obręb [...] – P., ark[...]), poprzez ujawnienie prawidłowej powierzchni tj. [...] ha. Do wniosku skarżący nie dołączył żadnej dokumentacji. W piśmie z dnia 8 września 2022 r. skarżący wyjaśnił, że aktualnie figurująca w ewidencji powierzchnia działki została oznaczona na podstawie dokumentów obarczonych wadą nieważności.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego, organ odwoławczy odwołał się do treści art. 24 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.), dalej jako "p.g.k." wskazując, że procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych oraz usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, które mają charakter oczywistych, w świetle złożonych dokumentów, omyłek. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. Z tego powodu poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Temu służą takie postępowania jak: rozgraniczenie, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności.
Organ II instancji podniósł, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń prawnych, w oparciu o dokumentację powstałą po dacie ostatniej zmiany, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Powtórna ocena dokumentów archiwalnych możliwa jest jedynie w ramach prowadzonego z urzędu postępowania weryfikacyjnego, nie zaś postępowania wszczynanego na wniosek podmiotu ewidencyjnego. Niniejsze postępowanie prowadzone jest na wniosek, a nie z urzędu.
Organ odwoławczy ustalił, że wniosek skarżącego dotyczył zmiany powierzchni działki nr [...] z [...] ha poprzez przywrócenie powierzchni poprzedniej - [...] ha, że intencją wnioskodawcy nie była aktualizacja ewidencji gruntów i budynków na podstawie dokumentacji wymienionej w ustawie p.g.k., że czynnością, która nie wywołała żadnych skutków prawnych (zdaniem skarżącego) było przyjęcie przebiegu granicy przedmiotowej działki na odcinku od punktu [...] do punktu [...] w oparciu o protokół graniczny z dnia 15 września 2002 r.
W ocenie organu odwoławczego, żądanie skarżącego nie dotyczy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o nowe dokumenty, ale dokonanie - w oparciu o ponowną analizę dokumentów archiwalnych - korekty wpisów już dokonanych w przeszłości, które skarżący uważa za błędne. Nie jest dopuszczalne w postępowaniu prowadzonym na wniosek dokonywanie korekty wcześniejszych wpisów na podstawie powtórnej oceny dokumentów archiwalnych. W trybie aktualizacji mogą być jedynie prostowane oczywiste omyłki, czy też błędy pisarskie operatu.
Organ wskazał, że zgodnie z operatem technicznym nr [...] z założenia ewidencji gruntów i budynków pod pozycją rejestrową nr [...] wpisana została działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Następnie w latach 1988-1990 przeprowadzono odnowienie ewidencji gruntów obrębu [...], co zostało udokumentowane w operacie technicznym nr [...]. Dokumentacja ta obejmowała również działkę nr [...]. W ramach tych prac zmianie uległa powierzchnia przedmiotowej działki z [...] na [...] ha, bez zmiany jej granic. W aktach sprawy są także zawiadomienia o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych dla działki nr [...] (od 2001 r. do 2021 r.). W znacznym stopniu powyższe zmiany dotyczyły zmian podmiotowych, czyli zmian w zakresie własności przedmiotowej nieruchomości. Zmiany te nie modyfikowały granic działki i jej powierzchni stanowiącej pochodną granic. Pozostałe zmiany dotyczące danych ewidencyjnych tej nieruchomość, to zmiany odnośnie budynków i lokali znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Zmiany te również nie dotyczyły negowanej powierzchni, czy granic działki nr [...]. Negowana powierzchnia przedmiotowej działki wykazana jest zgodnie z dokumentacja przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w latach 90-tych. Wobec zgodności danych ujawnionych w ewidencji gruntów z danymi wynikającymi ze znajdujących się w zasobie ewidencji dokumentów, w okolicznościach sprawy nie może być mowy o błędzie o charakterze oczywistym, przez co nie może być objęta sprostowaniem danych ewidencyjnych. Organ podkreślił, że w niniejszym postępowaniu nie dokonuje się powtórnej analizy dokumentacji źródłowej, a o to wnioskował skarżący.
Odnosząc się do kwestionowanego przez skarżącego operatu technicznego nr [...] z wznowienia granic, organ wyjaśnił, że z materiału dowodowego nie wynika, aby przedmiotowe opracowanie stanowiło podstawę zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegi granic czy powierzchni działki nr [...]. W sytuacji, gdy skarżący chce dokonać zmian w zapisach ewidencji dotyczących przedmiotowej nieruchomości powinien przedłożyć organowi ewidencyjnemu dokumenty pochodzące z okresu po dacie ostatniego wpisu, które będą wskazywały na odmienny, niż uwidoczniony w ewidencji, stan faktyczny lub prawny. Skarżący składając wniosek o aktualizację danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie przedstawił powstałych po ostatnio dokonanym wpisie dokumentów, które odnosiłyby się do nowych zdarzeń prawnych uzasadniałyby wprowadzenie zmian we wpisach figurujących już w ewidencji gruntów. Dokumenty, które przedstawił skarżący przy piśmie z dnia 27 grudnia 2022 r. tj. plan sytuacyjny z 1909 r. oraz mapa prawna sporządzona przez geodetę Z. P. (bez wskazanej daty jej sporządzenia) nie mogą stanowić podstawy zmian w ewidencji gruntów i budynków. Dokumentem stanowiącym podstawę do wprowadzenia takiej zmiany byłby operat techniczny, w którym znajdować powinny się dane pomiarowe i obliczeniowe określające dane ewidencyjne działek. Dokument powinien pochodzić z okresie po dacie ostatniego wpisu, który wskazywałby na odmienny, niż uwidoczniony w ewidencji, stan faktyczny lub prawny. Ponadto dokumentacja taka musi być przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, spełniać wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych.
Z. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję, zarzucając:
I. rażącą obrazę przepisów postępowania administracyjnego mającą istotny wpływ na treść zapadłej decyzji administracyjnej tzn.:
1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie w sposób dowolny postępowania dowodowego, bez uwzględnienia zasady wszechstronności przy gromadzeniu i analizie materiału dowodowego, polegające jedynie na lakonicznym twierdzeniu, że w 2002 r. na zlecenie pełnomocnika jednego z ówczesnych współwłaścicieli działki nr [...] zostały przeprowadzone czynności wznowienia granic tej działki z działką stanowiącą własność G. L. tj. działką nr [...] i działką oznaczoną wówczas [...] w obecności zainteresowanych stron tj. zleceniodawcy oraz przedstawiciela Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w L., zostało dokonane przyjęcie wznowionych granic nieruchomości, w sytuacji nie wskazania z imienia i nazwiska współwłaściciela tej nieruchomości, niewskazania imienia i nazwiska pełnomocnika tegoż współwłaściciela, formy i zakresu pełnomocnictwa, nie zanalizowania czy osoba, która według organu podpisała protokół przyjęcia wznowionych granic nieruchomości była do tego umocowana;
2) konsekwencją naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. jest naruszenie przez organ administracyjny art. 8 k.p.a., gdyż nieustalenie tak podstawowej kwestii, czy osoby biorącej udział w protokolarnym przyjęciu wznowionych granic nieruchomości były w ogóle do tego uprawnione stoi w rażącej sprzeczności z nałożonym przez ustawodawcę na organy administracji publicznej obowiązkiem prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 58 § 1 k.c. poprzez przyjęcie, że czynność prawna polegająca na zleceniu przez pełnomocnika jednego ze współwłaścicieli działki nr [...] czynności wznowienia granic tej działki z działką nr [...] i działką nr [...] i protokolarne przyjęcie tak wznowionych granic nieruchomości wywołano skutek prawny, w sytuacji gdy czynność ta była i jest nieważna, gdy nawet przy przyjęciu, że pełnomocnik - czego organ w postępowaniu dowodowym nie ustalił - był umocowany należycie, w świetle przepisu art. 199 k.c. czynność ta wymagała zgody wszystkich współwłaścicieli ww. działki (w świetle art. 58 § 1 k.c. czynność przyjęcia wznowionych granic jest nieważna).
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odmawiająca aktualizacji ewidencji gruntów w odniesieniu do działki nr [...], położonej przy ul. [...] (obręb [...] – P.), poprzez wpisanie powierzchni tej działki [...] ha, zamiast dotychczas ujawnionej - [...] ha.
Z uwagi na charakter sporu prowadzonego w niniejszej sprawie wymaga wyjaśnienia w pierwszej kolejności, że stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 z późn. zm.), dalej jako "p.g.k.", ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) stanowi system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.k.).
Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 - 4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea)aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).
Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków").
Zgodnie z § 30 ust. 1 cyt. rozporządzenia, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:
a) postępowania rozgraniczeniowego,
b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e) podziału nieruchomości,
f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Wyżej wymienione przepisy wskazują, że głównym celem ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy.
Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy, które w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, mają charakter oczywistych omyłek. Chodzi zatem o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20).
Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także akty notarialne. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14 oraz z dnia 1 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 865/21). Z tego powodu poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Służą temu takie postępowania jak rozgraniczenie nieruchomości, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Podkreślić należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z utrwalonym w tej kwestii stanowiskiem orzecznictwa, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, gdy zmiany te wynikają z nowych zdarzeń prawnych. Natomiast nie jest dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to z treści powołanego wyżej przepisu art. 22 ust. 2 p.g.k.
Objęte wnioskiem zmiany danych ewidencyjnych, powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę, co wynika z art. 24 ust. 2b lit. h p.g.k. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony.
Biorąc pod uwagę powyższy stan prawny należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że żądanie skarżącego nie może być uwzględnione, ponieważ skarżący nie przedstawił dokumentów, które uzasadniałaby zaktualizowanie danych w ewidencji gruntów w sposób wskazywany we wniosku, czyli przez zmianę powierzchni działki nr [...].
Wbrew zarzutom skargi, nie naruszono przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz właściwie zinterpretował przepisy prawa materialnego, które odpowiednio zastosował w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Nie naruszył tym samym wskazanych w skardze przepisów art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i został przez organ poddany wszechstronnej i logicznej ocenie. Tym samym nieskuteczny okazał się zarzut naruszenia wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 58 § 1 i art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm., dalej jako "k.c"). Zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
Według art. 199 k.c. do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.
Zauważyć należy, że organ nie stosował żadnego z powyższych przepisów, a tym samym zatem nie mógł ich naruszyć.
Należy również podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do tego, aby organ ewidencyjny z urzędu miał obowiązek usunąć zakwestionowane wpisy dotyczące powierzchni działki nr [...].
W ocenie Sądu, w ewidencji gruntów i budynków nie wystąpiły w tej kwestii błędne wpisy podlegające weryfikacji, a następnie usunięciu.
Wpis w przedmiocie mniejszej powierzchni działki został wprowadzony do ewidencji wiele lat temu i przez ten czas - na wniosek osób zainteresowanych - nie podejmowano żadnych działań związanych z jego aktualizacją. Należy podkreślić, że na podstawie archiwalnej dokumentacji przedstawionej przez skarżącego nie można dokonać zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Organ odwoławczy niewłaściwie stwierdził, że mapa prawna sporządzona przez geodetę Z. P. nie zawiera wskazanej daty jej sporządzenia. Z mapy prawnej sporządzonej przez tego geodetę wynika, że została sporządzona w dniu 7 kwietnia 2020 r., bowiem data ta znajduje się w prawym dolnym rogu mapy (k. 9 akt administracyjnych organu II instancji).
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że powyższe uchybienie nie świadczy o wadliwości zaskarżonej decyzji. Mapę prawną sporządził geodeta prawdopodobnie na zlecenie skarżącego, jednak brak dowodu na to, że mapa ta została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Z tego powodu przedmiotowa mapa prawna nie może stanowić podstawy do zmiany informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Ubocznie stwierdzić należy, że odpowiednie działania skarżącego powinny być podnoszone w stosownym czasie i sygnalizowane organowi prowadzącemu ewidencję. W niniejszej sprawie widoczny jest znaczny upływ czasu, bo odnowienie ewidencji gruntów obrębu [...] przeprowadzone zostało w latach 1988-1990 i to wówczas należało podejmować działania w zakresie powierzchni weryfikowanej w ewidencji gruntów. Natomiast z akt sprawy wynika, że takie działania nie były podjęte.
Wyjaśnić należy, że protokół graniczny z dnia 15 września 2002 r. nie stanowił podstawy do przyjęcia przebiegu granicy działki nr [...] na odcinku od punktu [...] do punktu [...], jak to sygnalizował skarżący. Podstawę do przyjęcia powierzchni przedmiotowej działki stanowiło przeprowadzone w latach 1988-1990 odnowienie ewidencji gruntów obrębu [...], które zostało udokumentowane w operacie technicznym nr [...]. Dokumentacja ta obejmowała przedmiotową działkę nr [...]. To właśnie w ramach tych prac zmianie uległa powierzchnia przedmiotowej działki z [...] na [...] ha, natomiast nie zmieniły się jej granice (k. nr [...] akt administracyjnych organu I instancji). Zmiany w danych ewidencyjnych dla działki nr [...] dokonane w okresie od 2001 r. do 2021 r. dotyczą głownie zmian podmiotowych, czyli zmian w zakresie własności przedmiotowej nieruchomości. Zmiany te nie modyfikowały granic działki i jej powierzchni stanowiącej pochodną granic. Pozostałe zmiany obejmujące omawianą nieruchomość to zmiany dotyczące budynków i lokali znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Te zmiany również nie dotyczyły powierzchni ani granic działki nr [...]. Podkreślić należy ponadto, że powierzchnia przedmiotowej działki jest zgodna z dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w latach 90-tych.
W ocenie Sądu, niezasadne są twierdzenia skarżącego, że to z winy organu nastąpił błędny wpis do ewidencji gruntów i budynków na podstawie nieważnej, a nawet nieistniejącej czynności prawnej i brak podstaw do tego, aby uznać argumentację skarżącego zmierzającą do tego, że konsekwencjami swoich błędów faktycznych i prawnych związanych z wpisem do rejestru gruntów i budynków wznowionych granic działki nr [...] opartych na nieważnym protokole, organ chce obciążyć skarżącego. W tym zakresie argumentację podniesioną przez skarżącego należy potraktować jako nieskuteczną polemikę z prawidłowym stanowiskiem organu ewidencyjnego.
Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), skargę należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI