III SA/Lu 877/24

III SA/Lu 877/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 924
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1, ust. 10
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2077
§ 1, § 3
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 października 2024 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "Wojewódzki Inspektor Sanitarny"), po rozpatrzeniu zażalenia R. W. (dalej "skarżący", "strona"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białej Podlaskiej (dalej "organ I instancji", "Powiatowy Inspektor Sanitarny", "wierzyciel") z dnia 29 sierpnia 2024 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.
Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił w dniu 26 czerwca 2024 r. na skarżącego tytuł wykonawczy, w którym, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.), dalej "ustawa" lub "ustawa o zwalczaniu zakażeń", nakazał skarżącemu poddanie jego małoletniej córki A. W. (ur. [...] stycznia 2019 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, odrze, śwince, różyczce.
Organ I instancji w dniu 26 czerwca 2024 r. złożył do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego, w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
Pismem z dnia 6 sierpnia 2024 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zarzucając określenie obowiązku niezgodnie z treścią art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy o zwalczaniu zakażeń, poprzez pominięcie obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak skutecznej kwalifikacji małoletniej do szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak indywidualnego kalendarza szczepień, naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz. U. z 2025 r. poz. 132), dalej: "u.p.e.a.", przez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. – niewłaściwe podanie podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, brak wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2024 r. organ I instancji oddalił zarzuty skarżącego jako nieuzasadnione. Wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych oraz grupy osób obowiązanych do poddania się szczepieniom określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077), dalej też jako "rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r.", wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy. W przedmiotowym rozporządzeniu wskazano m.in. ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. Uzupełnieniem powyższych regulacji jest Program Szczepień Ochronnych na dany rok ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w drodze komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu zakażeń.
Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
W zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i art. 104 § 2 w związku z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej "k.p.a.", w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu do podnoszonych zarzutów, art. 33 § 2 u.p.e.a., poprzez oddalenie zarzutu braku wymagalności obowiązku, art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 124 § 2 w związku z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a., poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku z pominięciem okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 21 października 2024 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w świetle tytułu wykonawczego brakujące szczepienia ochronne u córki skarżącego to szczepienia przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi i krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce. O braku realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka lekarz z podmiotu leczniczego: Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, Przychodnia "[...]" w B. P. (dalej "podmiot leczniczy") poinformował Powiatowego Inspektora Sanitarnego, przesyłając dokument; "Lista opornych uchylających się od szczepień obowiązkowych" z dnia 2 stycznia 2023 r. Powyższe oznacza, że w tej dacie lekarz stwierdził, iż szczepienia ochronne były u dziecka wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania, a jednocześnie brak było przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego z prośbą o udzielenie informacji na temat stanu zdrowia oraz brakujących szczepień ochronnych u córki skarżącego (pismo z dnia 4 czerwca 2024 r.). W odpowiedzi lekarz wskazał, że u dziecka brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, określił brakujące szczepienia ochronne a także poinformował, że rodzice nie wyrażają zgody na wykonanie szczepień. Organ odwoławczy stwierdził, że powyższe potwierdzają również wydruki konsultacji lekarskich dołączone do zarzutów oraz do zażalenia. Zgodnie z tymi wydrukami, w dniach: 12 grudnia 2023 r. oraz 21 sierpnia 2024 r. u dziecka stwierdzono brak przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, a szczepienia nie zostały wykonane z powodu braku zgody rodziców.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, tj. badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeprowadzane jest na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń, który stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Oznacza to, że badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu. O szczepieniach, które powinny zostać podane dziecku, decyduje każdorazowo lekarz kierując się aktualną wiedzą medyczną. To lekarz, bazując na aktualnej wiedzy medycznej, określa szczepienia które mogą zostać podane dziecku.
Organ II instancji za błędne uznał stanowisko skarżącego, który wywodzi uzależnienie wymagalności obowiązku od przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Organ podkreślił, że wymagalność obowiązku wynika wprost z przepisów prawa.
Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów zażalenia, podnosząc, że wierzyciel należycie i wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, uwzględniając okoliczności faktyczne podnoszone przez stronę. Organ II instancji podzielił stanowisko wierzyciela o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z uchylaniem się od obowiązkowych szczepień ochronnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie R. W. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w całości.
Skarżący zarzucił:
1. naruszenie art. 15 k.p.a., poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącego, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku, brak wykluczenia przeciwwskazań do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień;
3. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w związku z art. 18 ust. 2 u.p.e.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
4. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła argumentację na poparcie swoich zarzutów. Skarżący podniósł, że obowiązek szczepień nie może być uznany za wymagalny w kształcie określonym w tytule wykonawczym. Wskazał, że tytuł zobowiązuje do poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wskazując na terminy szczepień, które upłynęły. Zgodnie z Komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanym corocznie w przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn (np. długotrwałe odroczenie terminu szczepienia, niedopełnienie obowiązku szczepień, przesłanki epidemiologiczne lub organizacyjne w zakresie szczepień) nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach wskazanych w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego planu szczepień - indywidualnego kalendarza szczepień, zwanego dalej "IKSz". Przyczyna braku szczepień nie ma przy tym znaczenia.
Skarżący podniósł, że jego córka była poddawana wielokrotnie lekarskim badaniom kwalifikacyjnym (12grudnia 2023 r. i 21 sierpnia 2024 r.). W trakcie tych wizyt lekarz POZ nie wykluczył u małoletniej żadnych przeciwwskazań do szczepień ochronnych i nie zakwalifikował dziecka do szczepienia. Oznacza to, zdaniem skarżącego, że wymagalność obowiązku nie została w ogóle określona przez lekarza POZ. Skarżący wskazywał na brak w aktach sprawy zaświadczenia , o którym mowa w art. 17 ust. 4 ustawy, które potwierdzałoby, że małoletnia została zakwalifikowana do obowiązkowych szczepień ochronnych.
Skarżący podkreślił, że nigdy nie kwestionował obowiązku szczepień, jednak ograniczenie podstawy prawnej obowiązku do art. 5 ustawy o zwalczaniu zakażeń uznać należy za niewystarczające. W tytule wykonawczym nie wskazano również podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Dodać należy, że skargę na postanowienie z dnia 21 października 2024 r. skierowane do skarżącego złożyła również E. W.. Jej skarga została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 29 stycznia 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 października 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzuty R. W. w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.
Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.
Z akt sprawy wynika, że 26 czerwca 2024 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącego do poddania małoletniej córki A. W., ur. [...] stycznia 2019 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, śwince i różyczce.
Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku pismem z dnia 2 listopada 2023 r. Z uwagi na nieskuteczność tej informacji, wierzyciel wystosował w dniu 12 grudnia 2023 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku.
W tytule wykonawczym, jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń. W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy wierzyciel wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżący pismem z dnia 6 sierpnia 2024 r. wniósł zarzuty wskazując na niezasadność wystawienia tytułu egzekucyjnego oraz brak podstaw do jego wystawienia.
W skardze skarżący zasadniczo podnosił, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny, ponieważ tytuł wskazuje terminy szczepień, które upłynęły. Ponadto wierzyciel nie wskazał na jakiej podstawie faktycznej i prawnej określił wymagalność obowiązku.
Zdaniem sądu argumentacja skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Organy administracji obu instancji trafnie uznały zarzut braku wykonalności obowiązku szczepień u córki skarżącego za niezasadny. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do jego kwestionowania. Poza sporem jest, że córka skarżącego nie została poddana szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym. Z akt sprawy wynika, że dziecko w wieku ponad 5 lat nigdy nie zostało zaszczepione. Skarżący był informowany o konieczności wykonania ustawowego obowiązku.
Podkreślić należy, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy o zwalczaniu zakażeń wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.
W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077).
Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej oraz § 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., określa ono między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Wskazane wyżej rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W wystawionym w dniu 26 czerwca 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u córki skarżącego to szczepienia przeciwko:
1) gruźlicy;
2) WZW typu B;
3) błonicy tężcowi i krztuścowi;
4) szczepienie przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (POLIOMYELITIS);
5) szczepienie przeciwko odrze, śwince, różyczce.
Wskazane wyżej szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.
Jak wskazano już wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego (tj. 26 czerwca 2024 r.) wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do córki skarżącego obowiązkowe i wymagalne.
Bezsporne jest, że córka skarżącego nie została zaszczepiona przeciwko wymienionymi w tytule wykonawczym chorobom zakaźnym pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.
Słusznie argumentował organ odwoławczy, że skoro lekarz z podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko przesyłał do organu I instancji dokument: "Lista opornych uchylających się od szczepień obowiązkowych" z dnia 2 stycznia 2023, to oznacza to, że w tej dacie lekarz stwierdził, iż szczepienia ochronne są u dziecka wymagalne, z uwagi na upływ terminu do ich wykonania oraz brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Z akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Sanitarny przed wydaniem tytułu wykonawczego zwrócił się do podmiotu leczniczego z prośbą o udzielenie informacji na temat stanu zaczepienia małoletniej A. W.. W odpowiedzi (pismo podmiotu leczniczego z dnia 13 czerwca 2024 r.) lekarz wskazał, że dziecko nie ma żadnych szczepień, u dziecka brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz określił brakujące szczepienia ochronne. Wskazał również, że ostatnie wezwanie na szczepienie miało miejsce 2 stycznia 2024 r., jednak rodzice nie wyrazili zgody na wykonanie szczepień. Stwierdzono również brak zaświadczenia dotyczącego odroczenia terminu realizacji szczepień ochronnych. Brak przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka wynika również z konsultacji lekarskich przeprowadzonych 12 grudnia 2023 r. oraz 21 sierpnia 2024 r. Odnotowano, że szczepienia nie zostały wykonane z powodu braku zgody rodziców oraz że rodzice wymagają wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki.
Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżący nie przedstawił ani żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych, ani żadnego dokumentu uzasadniającego brak wymagalności ich wykonania.
Trafnie stwierdził również organ odwoławczy, że skarżący błędnie wywodzi uzależnienie wymagalności obowiązku od przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym.
Z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o zwalczaniu chorób wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym treści art. 17 ust. 3 i 4 nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań stanowi przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.).
Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.
Z powyższego wynika, że tylko w trybie badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej.
Z konsultacji lekarskich przeprowadzonych w dniach 12 grudnia 2023 r. oraz 21 sierpnia 2024 r. nie wynikało odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych. Jak już wyżej wskazano, w trakcie wizyt lekarz stwierdził brak przeciwskazań do szczepienia. Szczepienia nie wykonano, bo rodzice dziecka nie wyrazili na szczepienie zgody.
Z akt sprawy wynika, że rodzice dziecka nie wyrażali zgody na szczepienie i wymagali wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że wykluczenie jakichkolwiek reakcji organizmu dziecka na szczepienie, paraliżowałoby możliwość realizacji zadań państwa w zakresie realizacji programu szczepień powszechnych, ponieważ każde podanie dawki szczepiennej wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia nieokreślonej liczby testów alergologicznych na wystąpienie jakiejkolwiek niepożądanej reakcji poszczepiennej, które i tak same w sobie mogłyby nie dawać stuprocentowej pewności braku wystąpienia takiej reakcji (jej "wykluczenia"). Z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy, uwzględniającego w wydawanych przez siebie aktach, zwłaszcza w zakresie zdrowia publicznego, ugruntowane stanowisko środowisk naukowych, takie rozumienie kwestionowanego przepisu niweczyłoby cel ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jego realizacja warunkowana byłaby wykonaniem nieuzasadnionych aktualnym stanem wiedzy medycznej i kosztownych testów względem każdego ze szczepionych pacjentów. W takich warunkach program szczepień ochronnych nie mógłby być skutecznie realizowany. To z kolei skutkowałoby niewątpliwym wzrostem ryzyka występowania epidemii chorób, które właśnie dzięki powszechnym szczepieniom współcześnie nie stanowią już niebezpieczeństwa dla zdrowia publicznego (vide wyrok WSA w Szczecinie z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 287/24- orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).
Jak już wyżej wskazano, zaświadczenie wystawione wobec córki skarżącego potwierdza, że lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do wykonania szczepienia, a zatem obowiązek szczepienny nie podlegał odroczeniu i był wymagalny. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 287/24, wykluczenie wszelkich znanych i nieznanych nauce przeciwwskazań do wykonania szczepienia jest z natury rzeczy niemożliwe, bowiem ryzyko wystąpienia niepożądanego zjawiska zdrowotnego zasadniczo nigdy nie osiąga 0%. Nawet w przypadku powszechnie stosowanych leków, dostępnych bez recepty, nie ma 100% gwarancji braku wystąpienia reakcji niepożądanych, na co zwracają uwagę producenci leków w treści ulotek dołączonych do opakowania leków. Rolą lekarza jest ocena, czy wedle jego wiedzy i przeprowadzonego badania wobec konkretnego pacjenta ryzyko przyjęcia szczepienia jest na tyle małe, by uznać szczepienie za bezpieczne. Zaświadczenie lekarskie, posługujące się sformułowaniem "stwierdzono brak przeciwwskazań" jest w tym zakresie decydujące. Ustawa o chorobach zakaźnych nie przewiduje zresztą prawa do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne przez pacjenta. Przeciwnie – ustawa statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, a decydujący głos należy w tym zakresie do lekarza (jedynie gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej, zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy. Skarżący takiego zaświadczenia nie przedstawił.
W sprawach dotyczących realizacji przez rodziców obowiązku szczepiennego względem dzieci nie bez znaczenia pozostaje to, że – jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm.) – władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji) - vide wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3611/15 (CBOSA).
Z tych względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu, wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe. Zauważyć przy tym należy, że na dzień wystawienia upomnienia skarżący zobowiązany był również do poddania małoletniej szczepieniu przeciwko Haemophilus influenzae typu b, wymaganego zgodnie z rozporządzeniem do z 27 września 2023 r. do ukończenia 5. roku życia. Z uwagi jednak na przekroczenie przez małoletnią tego wieku na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek w zakresie tego szczepienie nie był od skarżącego egzekwowany.
W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że córka skarżącego nie została zaszczepiona, a z dokumentacji medycznej nie wynika by stwierdzono przeciwwskazania do szczepienia. W tej sytuacji obowiązek skarżącego poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Treść obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym przez skarżącego jest determinowana treścią powołanych wyżej przepisów tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy, w których ustawodawca posłużył się sformułowaniami odpowiednio: "poddawania się szczepieniom ochronnym" oraz "poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym".
W odniesieniu do zarzutu skargi co do braku zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, to należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać, że w przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot. W okolicznościach niniejszej sprawy, tak i w sprawie kontrolowanej przez NSA z formularza zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązku szczepień ochronnych oraz wyników konsultacji lekarskich, na których dziecko zostało poddane badaniom wynika, że u dziecka nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień. Stąd należy uznać, że w rozpatrywanej sprawie zostało wykonane (wymagane) badanie kwalifikacyjne do szczepień, a co za tym idzie wydane zostało stosowne orzeczenie w postaci pozytywnej kwalifikacji do szczepienia, a więc nie sposób twierdzić, że brak wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 ustawy o zwalczaniu zakażeń (wyrok NSA z dnia 18 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1373/24 – CBOSA). W ocenie sądu z samej okoliczności braku zaświadczenia wystawionego na stosownym druku, nie można kwestionować ani faktu zakwalifikowania do szczepień, ani faktu braku zaistnienia jakichkolwiek przeciwskazań do ich wykonania. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym nie stanowi przesłanki, od której zależy obowiązek poddania dziecka szczepieniu.
Jednocześnie sam tytuł wykonawczy z 26 czerwca 2024 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według obowiązującego w dacie jego wystawienia wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 431). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem.
Odnośnie natomiast do zarzutu braku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, to podnieść należy, że Indywidualny Kalendarz Szczepień to program szczepień ochronnych ustalany przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Indywidualny Kalendarz Szczepień ustalany jest przez lekarza w celu uzupełnienia brakujących szczepień w najkrótszym możliwym terminie, z minimalnymi odstępami czasu między dawkami szczepionek, z uwzględnieniem wieku i stanu zdrowia dziecka oraz informacji podanych w Kartach Charakterystyk Produktów Leczniczych. Warunkiem jednak ustalenia indywidualnego toku szczepienia córki skarżącego jest wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom. W związku z natomiast z uchylaniem się strony od realizacji tego obowiązku brak było podstaw do opracowania Indywidualnego Kalendarza Szczepień dla córki skarżącego. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był zainteresowany ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla dziecka. W związku z powyższym trudno uznać, że niezrealizowanie obowiązku wykonania szczepień u córki spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka (por. też wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 696/24 – CBOSA).
W omówionych okolicznościach sprawy również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 15, art. 77 i art. 80 k.p.a. uznać należy za nietrafne. W ocenie sądu organy podjęły wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy był pełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy nie pozostawia wątpliwości, które na mocy art. 81a k.p.a. miałyby być rozstrzygnięte na korzyść strony. W obowiązującym stanie prawnym nie zachodzą także wątpliwości co do treści normy prawnej, o których mowa w art. 7a k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi art. 124 § 2 k.p.a., zawierając uzasadnienie faktyczne i prawne.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.