III SA/Lu 87/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2025-04-15
NSAinneŚredniawsa
fundusze europejskiemieszkania treningowemieszkania wspomaganepomoc społecznasamotne matkidzieciocena wnioskukryteria wyboru WSA Lublin

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji na negatywną ocenę wniosku o dofinansowanie projektu z funduszy unijnych, uznając, że projekt nie spełniał kryteriów dotyczących wsparcia w mieszkaniach treningowych/wspomaganych.

Fundacja złożyła skargę na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego, który odrzucił jej protest przeciwko negatywnej ocenie wniosku o dofinansowanie projektu z Funduszy Europejskich. Projekt dotyczył wsparcia dla samotnych matek i ich dzieci w mieszkaniach treningowych/wspomaganych. Organ uznał, że projekt nie spełniał kryteriów, ponieważ grupa docelowa (samotne matki z dziećmi) nie odpowiadała definicji beneficjentów mieszkań treningowych/wspomaganych według ustawy o pomocy społecznej, a zaplanowane działania wykraczały poza dopuszczalny zakres wsparcia. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi Fundacji na rozstrzygnięcie protestu przez Zarząd Województwa Lubelskiego, który nie uwzględnił protestu Fundacji od negatywnej oceny jej projektu zgłoszonego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027. Projekt, zatytułowany '[...]', miał na celu zapewnienie wsparcia w mieszkaniach treningowych/wspomaganych dla samotnych matek i ich dzieci. Organ oceniający uznał projekt za negatywny z powodu niespełnienia kluczowych kryteriów: zgodności z przepisami prawa krajowego i unijnego (kryterium horyzontalne) oraz kryteriów merytorycznych dotyczących charakterystyki projektu, budżetu i diagnozy potrzeb. Głównym zarzutem było to, że grupa docelowa (samotne matki z dziećmi) nie odpowiadała definicji beneficjentów mieszkań treningowych lub wspomaganych zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, która precyzuje, że wsparcie to jest skierowane do osób potrzebujących pomocy w codziennym funkcjonowaniu, a nie do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Dodatkowo, organ wskazał, że zaplanowane działania, takie jak terapie SI, warsztaty czy zajęcia edukacyjne dla dzieci, wykraczały poza zakres usług dopuszczalnych w mieszkaniach wspomaganych. Fundacja w skardze argumentowała, że interpretacja przepisów przez organ była błędna, a projekt nie dyskryminował żadnej grupy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o pomocy społecznej i przepisy wdrożeniowe. Sąd podkreślił, że mieszkania treningowe i wspomagane mają na celu przygotowanie do samodzielnego życia lub wsparcie osób z konkretnymi potrzebami (niepełnosprawnych, starszych, przewlekle chorych), a nie zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych. Sąd uznał, że projekt Fundacji, koncentrujący się na samotnych matkach z dziećmi i oferujący szeroki zakres wsparcia, nie wpisywał się w definicję ani mieszkania treningowego, ani wspomaganego, a także nie spełniał wymogu nie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. W związku z niespełnieniem obligatoryjnego kryterium horyzontalnego, sąd uznał dalszą analizę kryteriów merytorycznych za zbędną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, projekt nie spełnia kryteriów, ponieważ grupa docelowa (samotne matki z dziećmi) nie odpowiada definicji beneficjentów mieszkań treningowych/wspomaganych, a zaplanowane działania wykraczają poza dopuszczalny zakres wsparcia.

Uzasadnienie

Ustawa o pomocy społecznej definiuje mieszkania treningowe/wspomagane jako formę pomocy środowiskowej dla osób potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu lub przygotowania do samodzielnego życia, a nie jako zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Projekt skarżącej, koncentrujący się na zapewnieniu schronienia samotnym matkom i ich dzieciom oraz oferujący szeroki zakres zajęć, nie wpisuje się w te ramy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

ustawa wdrożeniowa art. 73 § 8 pkt 2

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

u.p.s. art. 53 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Wsparcie w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym jest dla osób pełnoletnich potrzebujących pomocy w codziennym funkcjonowaniu, a nie dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Katalog beneficjentów mieszkania wspomaganego jest zamknięty (osoby niepełnosprawne, starsze, przewlekle chore).

Pomocnicze

u.p.s. art. 53 § ust. 5

Ustawa o pomocy społecznej

Usługi w mieszkaniu wspomaganym obejmują pomoc w codziennym funkcjonowaniu i kontaktach społecznych, w celu utrzymania lub rozwijania niezależności.

u.p.s. art. 53 § ust. 14

Ustawa o pomocy społecznej

Wsparcie świadczone w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym nie stanowi zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin.

ustawa wdrożeniowa art. 45 § ust. 2

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Właściwa instytucja zapewnia równe traktowanie wnioskodawców i równy dostęp do informacji.

ustawa wdrożeniowa art. 43

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Projekt nie spełnia definicji wsparcia w mieszkaniach treningowych/wspomaganych zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Zaplanowane działania wykraczają poza dopuszczalny zakres wsparcia w mieszkaniach treningowych/wspomaganych. Projekt ma na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, co jest wykluczone dla tego typu wsparcia.

Odrzucone argumenty

Interpretacja organu dotycząca grupy docelowej (samotne matki z dziećmi) jest błędna. Część zadań projektu względem dzieci jest adekwatna do celów wsparcia matek. Opis rekrutacji był wystarczająco precyzyjny. Wydatki uznane za niekwalifikowalne są w rzeczywistości kwalifikowalne. Diagnoza potrzeb była wystarczająca i uzasadniała zaplanowane działania. Organ naruszył zasadę równego traktowania i dopuścił dyskryminację.

Godne uwagi sformułowania

Wsparcie świadczone w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym nie stanowi zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin. Mieszkanie wspomagane przeznaczone jest dla osób niepełnosprawnych, w podeszłym wieku i przewlekle chorych. Katalog podmiotów korzystających z mieszkania wspomaganego należy uznać za zamknięty. Projekt skarżącej, którego celem jest umożliwienie samotnym matkom zamieszkanie samodzielnie poza Ośrodkiem Wsparcia jest ze wszech miar godny docenienia. Jednak projekt ten ma na celu przede wszystkim zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych tych osób i ich dzieci.

Skład orzekający

Iwona Tchórzewska

przewodniczący

Jerzy Drwal

członek

Agnieszka Kosowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikowalności projektów z funduszy unijnych, w szczególności w zakresie wsparcia mieszkaniowego i pomocy społecznej, a także definicji mieszkań treningowych i wspomaganych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych kryteriów konkursowych i przepisów ustawy o pomocy społecznej, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych rodzajów projektów lub programów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne dopasowanie projektu do kryteriów konkursowych i definicji ustawowych, nawet w przypadku szczytnych celów społecznych. Pokazuje też, jak organy i sądy interpretują przepisy dotyczące wsparcia dla grup wrażliwych.

Fundacja chciała pomóc samotnym matkom, ale sąd odrzucił wniosek o unijne fundusze. Dlaczego?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 87/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska /przewodniczący/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 73 ust. 8 pkt 2
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji "[...]" z siedzibą w L. na informację Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 7 stycznia 2025 r., znak: [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia protestu od negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 87/25
UZASADNIENIE
Zaskarżonym rozstrzygnięciem protestu z dnia 7 stycznia 2025 r. Zarząd Województwa Lubelskiego (dalej jako "Instytucja Zarządzająca" lub "organ") nie uwzględnił protestu Fundacji "[...]" (dalej jako "skarżąca" lub "Fundacja") od negatywnej oceny projektu zatytułowanego "[...]", zgłoszonego w ramach Priorytetu VIII Zwiększanie spójności społecznej programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027, Działania 8.5 Usługi społeczne (typ projektu 3,4).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny i prawny przedstawiał się następująco:
Fundacja ubiega się o udzielenie dofinansowania na realizację projektu pod tytułem "[...]" w ramach naboru nr [...] Jednak Instytucja Zarządzająca pismem z dnia 7 listopada 2024 r. poinformowała, że projekt w wyniku oceny formalno-merytorycznej dokonanej przez Komisję Oceny Projektów (KOP) został oceniony negatywnie i nie został wybrany do dofinansowania z uwagi na niespełnienie kryterium ogólnego horyzontalnego (projekt jest zgodny z przepisami prawa krajowego i unijnego) oraz kryterium ogólnego merytorycznego (C.l. charakterystyka projektu i C.IV. budżet projektu), a także kryterium specyficznego dostępu (diagnoza potrzeb 6). Ostateczna liczba uzyskanych punktów wyniosła 0.
Fundacja nie godząc się z rozstrzygnięciem złożyła protest, który jednak nie został uwzględniony, bowiem informacją o wyniku rozpatrzenia protestu z dnia 7 stycznia 2025 r. Instytucja Zarządzająca podtrzymała dotychczasowe stanowisko.
W uzasadnieniu Instytucja Zarządzająca podkreśliła, że zarówno pierwszy jak i drugi oceniający uznali, że Fundacja w ramach projektu planuje objąć wsparciem samotne matki wychowujące dzieci, co jest niezgodne z ustawą o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z Regulaminem, Podrozdział 3.2 Typ projektu, w ramach postępowania wsparciem mogą zostać objęte wyłącznie następujące typy projektów określone w SZOP w ramach Działania 8.5 Usługi społeczne:
- Typ 3. Wsparcie w zakresie tworzenia i funkcjonowania mieszkań treningowych
i wspomaganych, w tym wsparcie kadry tych mieszkań, rozwój mieszkalnictwa adaptowalnego oraz innych rozwiązań łączących wsparcie społeczne i mieszkaniowe.
- Typ 4. Wsparcie procesu usamodzielniania osób przebywających w placówkach
całodobowych
Fundacja we wniosku o dofinansowanie zaplanowała realizację Typu 3 projektu.
Instytucja Zarządzająca podkreśliła, że w przypadku mieszkań treningowych i wspomaganych, wnioskodawca musi stosować standard dotyczący tej formy pomocy wynikający z ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.) i aktów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy, chyba że Wytyczne dotyczące realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych programach na lata 2021-2027 stanowią inaczej. Zasady tworzenia i funkcjonowania mieszkań wspomaganych określa wskazana ustawa, wobec tego działania zaplanowane w projekcie muszą spełniać postanowienia zawarte w art. 53 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym osobie pełnoletniej, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, ale nie wymaga usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki, w szczególności osobie z zaburzeniami psychicznymi, osobie bezdomnej, osobie opuszczającej pieczę zastępczą w rozumieniu przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, okręgowy ośrodek wychowawczy, zakład poprawczy, schronisko dla nieletnich, a także cudzoziemcowi, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy, może być przyznane wsparcie w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym.
Instytucja Zarządzająca zwróciła uwagę, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej w mieszkaniu wspomaganym świadczy się usługi bytowe, pracę socjalną oraz pomoc w wykonywaniu czynności niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu i realizacji kontaktów społecznych, w celu utrzymania lub rozwijania niezależności osoby na poziomie jej psychofizycznych możliwość. Mieszkanie wspomagane jest przeznaczone w szczególności dla: 1) osoby niepełnosprawnej, w tym osoby niepełnosprawnej fizycznie lub osoby z zaburzeniami psychicznymi; 2) osoby w podeszłym wieku lub przewlekle chorej.
Podkreślono również, że wsparcie świadczone w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym nie stanowi zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin.
Analizując wniosek o dofinansowanie, Instytucja Zarządzająca uznała, że grupę docelową stanowić będą osoby wykluczone lub zagrożone ubóstwem i wykluczeniem społecznym - 8 kobiet w wieku od 20 do 41 lat samotnie wychowujące dzieci oraz ich 16 dzieci w wieku od 2 miesięcy do 15 lat. Zgodnie ze wskaźnikami projektu struktura grupy docelowej to 6 osób bezrobotnych, 16 osób biernych zawodowo oraz 2 osoby pracujące, brak osób niepełnosprawnych, łącznie 24 osoby w kryzysie bezdomności lub dotkniętych wykluczeniem z dostępu do mieszkań. Wniosek o dofinansowanie projektu przewiduje wsparcie w postaci 8 mieszkań wspomaganych oferowanych na okres 16 miesięcy, które mają zapewnić schronienie 8 kobietom oraz 16 dzieciom, które zamieszkują w Ośrodku [...]".
Instytucja Zarządzająca stwierdziła, iż przedmiotowe kryterium nie zostało spełnione, ponieważ w ramach projektu Fundacja zaplanowała objęcie wsparciem samotnych matek i ich dzieci, czyli osób niepełnoletnich, co jest niezgodne z art. 53 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Ponadto, we wniosku o dofinansowanie projektu Fundacja nie wykazała cech grupy docelowej, tj. osób niepełnosprawnych, w tym niepełnosprawnych fizycznie lub z zaburzeniami psychicznymi oraz osób w podeszłym wieku lub przewlekle chorych. Dodatkowo skarżąca we wniosku o dofinansowanie w polu Grupy docelowe oraz w polu Kryterium specyficzne dostępu nr 6: Diagnoza potrzeb, oparła diagnozę potrzeb uczestników o dostępność mieszkalnictwa wspomaganego na terenie miasta Lublina. Wobec powyższego zaplanowana w projekcie grupa docelowa, jak również założenia projektu stanowią zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin, co jest niezgodne z art. 53 ust. 14 ustawy o pomocy społecznej.
Instytucja Zarządzająca stwierdziła również, iż zadania przewidziane w projekcie, takie jak panel kulturalno-oświatowy, terapia SI dla dzieci, poradnictwo pedagogiczne dla dzieci, organizacja półkolonii tematycznych dla dzieci, organizacja warsztatów tematycznych dla dzieci tj. rytmika/tańce, zajęcia z języka angielskiego, robotyka, zajęcia relaksacyjne nie są adekwatne do celów przedstawionych w Regulaminie, jak również takie formy pomocy dalece wykraczają poza usługi świadczone w mieszkaniach wspomaganych określone w art. 53 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.
Instytucja Zarządzająca oceniając spełnienie Kryterium ogólnego merytorycznego C.1.1 Adekwatność celu głównego projektu uznała, że Fundacja założyła Typ 3 projektu. Zgodnie natomiast z opisem celu szczegółowego 4k zawartym w programie Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 stanowiącym Załącznik nr 1 do uchwał nr CDXVII/7223/2022 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 13 grudnia 2022 r. - rozwijane będą rozwiązania łączące wsparcie społeczne i mieszkaniowe, w tym upowszechnienie form wspólnego zamieszkiwania osób niespokrewnionych oraz zamieszkiwania dziennego lub całodobowego opiekunów w mieszkaniach osób wspieranych z poszanowaniem prawa do niezależnego życia i decydowania o warunkach zamieszkania, a wsparcie będzie kierowane do osób ze szczególnymi potrzebami, w tym osób starszych, osób z niepełnosprawnościami, zaburzeniami i chorobami psychicznymi, migrantów. Fundacja natomiast w zakresie celu podała zapewnienie usług z zakresu mieszkalnictwa wspomaganego dla 8 kobiet samotnie wychowujących 16 dzieci dotkniętych ubóstwem i wykluczeniem społecznym.
Ponadto Fundacja zaplanowała w ramach projektu następujące usługi: Indywidualne wsparcie mentora; Terapie grupowe – psychologiczne; Poradnictwo prawne; Poradnictwo pedagogiczne; Terapia SI; Materiały dydaktyczne; Panel kulturalno – oświatowy; Organizacja półkolonii tematycznych dla dzieci; Organizacja warsztatów tematycznych dla dzieci i dorosłych oraz Wsparcie asystenta rodziny. Natomiast w mieszkaniu wspomaganym świadczy się usługi bytowe, pracę socjalną oraz pomoc w wykonywaniu czynności niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu i realizacji kontaktów społecznych, w celu utrzymania lub rozwijania niezależności osoby na poziomie jej psychofizycznych możliwości. Jednocześnie wsparcie świadczone w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym nie stanowi zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin.
Odnosząc się do kryterium C.l.2.b) Charakterystyka projektu, Prawidłowość opisu grupy docelowej, Sposób rekrutacji (w tym kryteria i narzędzia rekrutacji) Instytucja Zarządzająca wyjaśniła, że zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie rekrutacja miała charakter zamknięty, bowiem uczestnikami projektu będą kobiety oraz ich dzieci mieszkające w Ośrodku [...]". Jedynym kryterium formalnym będzie zamieszkiwanie w Ośrodku w dniu przystąpienia do projektu i zawarcie kontraktu socjalnego. W ocenie Fundacji nie ma ryzyka niezrekrutowania odpowiedniej liczby uczestniczek. Ośrodek jest jedyną taką placówką, więc zwolnione mieszkanie bardzo szybko zostanie zajęte.
Instytucja Zarządzająca wskazała, że w opisie rekrutacji nie znajdują się szczegółowe i kompletne informacje dotyczące kryteriów naboru uczestników. Mimo, iż rekrutacja będzie miała charakter zamknięty, Fundacja nie wskazała jakie dokumenty będzie musiał przedstawić uczestnik projektu, aby do niego przystąpić. Nie wskazała również w jaki sposób poinformuje mieszkanki Ośrodka o prowadzonej rekrutacji oraz kiedy i gdzie przyjmowane będą zgłoszenia. Nie wyjaśniła w jaki sposób weryfikowała będzie chęć udziału mieszkanek w projekcie, jak będzie weryfikowała osoby zgłaszające potrzebę czasowego pobytu w mieszkaniu wspomaganym. Ponadto Fundacja nie określiła w jaki sposób osoby spoza Ośrodka miałyby zostać zrekrutowane, jakie kryteria muszą spełnić oraz jakie dokumenty będą musiały posiadać osoby przystępujące do rekrutacji, ani w jaki sposób zainteresowani zostaną poinformowani o rekrutacji.
Instytucja Zarządzająca podkreśliła, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek dostarczania informacji w sposób jednoznaczny i kompletny, aby oceniający mogli uzyskać pełnię danych o zamierzeniach projektowych w celu stwierdzenia spełnienia wymogów wynikających z Regulaminu oraz SZOP.
Instytucja Zarządzająca zwróciła uwagę, że obaj oceniający nie przyznali wcale punktów w ramach oceny kryterium C.IV.1 Budżet projektu, Kwalifikowalność wydatków. Wydatki ujęte w pozycjach budżetowych:
- poz. 1.4 Opłaty eksploatacyjne - usługi telekomunikacyjne - dostęp do telefonu, Internetu, TV, środki czystości, konserwacja budynku, drobne naprawy w wysokości 4 800,00 zł oraz poz. 1.5 Wynagrodzenie pracownika administracyjno – gospodarczego w wysokości 48 000,00 zł - prawidłowo zostały uznane za niekwalifikowalne. Zgodnie z katalogiem kosztów pośrednich wskazanym w Podrozdziale 3.12. pkt 3 Wytycznych kwalifikowalności – wskazane koszty wpisują się w koszty pośrednie. Zakres obowiązków pracownika administracyjno-gospodarczego nie dotyczy działań merytorycznych, a obsługowych.
- poz. 2.3 Wynagrodzenie pedagoga w wysokości 64 000,00 zł, poz. 2.6 Budżet kulturalno-oświatowy w wysokości 15 360,00 zł, poz. 2.9 Wynagrodzenie terapeuty SI w wysokości 81 920,00 zł, poz. 2.10 Materiały i pomoce w ramach terapii SI – Kącik rozwijania zmysłów w wysokości 27 984,30 zł, poz. 2.11 Materiały i pomoce w ramach terapii SI -Tabliczka ścienna - słoń w wysokości 379,90 zł, poz. 2.12 Materiały i pomoce w ramach terapii SI - kulodrom w wysokości 509,90 zł, poz. 2.13 Materiały i pomoce w ramach terapii SI - kącik malarski w wysokości 680,00 zł, poz. 2.14 Materiały i pomoce w ramach terapii SI - mini kącik na smutki i tęsknoty w wysokości 5 620,00 zł, poz. 2.15 Organizacja półkolonii tematycznych dla dzieci w wysokości 32 000,00 zł, poz. 2.16 Warsztaty tematyczne dla dzieci i uczestniczek projektu - rytmika/tańce, j. ang. robotyka, zajęcia relaksacyjne, dobry rodzic w wysokości 38 400,00 zł - prawidłowo zostały uznane za niekwalifikowalne z uwagi na fakt, iż wydatki te wykraczają poza minimalny standard usług świadczonych w mieszkaniach wspomaganych.
Wymienione wydatki zostały prawidłowo uznane za niekwalifikowalne, ponieważ nie przyczyniają się do realizacji celu projektu oraz znacznie wykraczają poza zakres wsparcia możliwego do zaoferowania w mieszkaniu wspomaganym, co za tym idzie nie są zgodne z przepisami prawa.
Łączna kwota wydatków niekwalifikowalnych wynosi 399 567,63 zł, co stanowi 44,36% wnioskowanej kwoty dofinansowania projektu. Zidentyfikowanie wydatków niekwalifikowalnych w wysokości co najmniej 25% wnioskowanej kwoty dofinansowania powoduje, że projekt nie uzyskuje minimum 60% punktów możliwych do uzyskania w części karty oceny formalno-merytorycznej: Budżet projektu.
W zakresie kryterium C.IV.3. Budżet projektu: Prawidłowość sporządzenia budżetu Instytucja Zarządzająca wyjaśniła, że skarżąca nie wykazała, iż kwoty z poz. 1.6 Wynagrodzenie opiekuna mieszkań wspomaganych, poz. 2.2 Wynagrodzenie asystenta rodziny, poz. 2.4 Wynagrodzenie mentora są zgodne z kwotami obowiązującymi na tożsamych stanowiskach lub są zgodne z regulaminem wynagradzania pracowników Fundacji. Nie wykazała na czym oparła kwotę wynagrodzenia, a w związku z tym wyliczenia wydatków nie zostały dokonane w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny. Natomiast w poz. 2.1 Wynagrodzenie psychologa - terapia grupowa, skarżąca nie odniosła się czy zaplanowana stawka za godzinę wynagrodzenia jest zgodna ze stawkami rynkowymi.
W zakresie spełnienia Kryterium specyficznego dostępu nr 6 Diagnoza potrzeb Instytucja Zarządzająca podała, że wnioski z diagnozy powinny zostać zawarte we wniosku o dofinansowanie projektu, a zaplanowane działania powinny odpowiadać na zidentyfikowane problemy. Natomiast opracowana przez Fundację diagnoza jest bardzo ogólna, dotyczy przede wszystkim dostępności mieszkalnictwa wspomaganego na terenie miasta Lublina. Fundacja wskazała wskaźniki zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w Polsce i UE, natomiast brak jest danych odnoszących się do obszaru realizacji oraz do grupy docelowej - kobiet samotnie wychowujących dzieci i ich dzieci, które mieszkają w Ośrodku [...]. Z zapisów zawartych w części dotyczącej diagnozy nie wynika potrzeba realizacji zaplanowanych w ramach projektu konkretnych zadań. Z przedstawionych we wniosku o dofinansowanie danych nie wynika m.in. zapotrzebowanie na poradnictwo pedagogiczne dla dzieci, terapię Si dla dzieci, panel kulturalno-oświatowy, organizację półkolonii tematycznych dla dzieci, czy też organizację warsztatów tematycznych dla dzieci i uczestniczek projektu w postaci tańców/rytmiki, zajęć z języka angielskiego, robotyki czy zajęć relaksacyjnych. Szczegółowo przeprowadzona diagnoza oraz dokładnie opisane wnioski z diagnozy powinny bezpośrednio uzasadniać potrzebę realizacji konkretnego wsparcia. W przypadku braku przedstawienia we wniosku o dofinansowanie prawidłowo oraz wyczerpująco opisanej diagnozy potrzeb, nie jest możliwa ocena racjonalności poszczególnych wydatków w projekcie, a w konsekwencji ocena budżetu projektu. Wniosek o dofinansowanie stanowi całość, a co za tym idzie wszystkie jego elementy muszą być spójne oraz ze sobą połączone, tj. diagnoza określa konkretne problemy oraz potrzeby, na które odpowiedź stanowią konkretne działania zaplanowane przez wnioskodawcę, których koszty określono w budżecie projektu.
Instytucja Zarządzająca stwierdziła więc, że przedmiotowe kryterium nie zostało spełnione, ponieważ w treści wniosku o dofinansowanie zabrakło dokładnych i kompletnych informacji, które w sposób jednoznaczny pozwalałyby stwierdzić, że projekt odpowiada na potrzeby i problemy grupy docelowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Fundacja zarzuciła, że rozstrzygnięcie protestu narusza:
1. przepisy postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 69 ust. 2 ustawy wdrożeniowej poprzez nieuwzględnienie protestu w sytuacji, gdy wniosek skarżącej wpisuje się w kryteria naboru, a mianowicie:
a) jest zgodny z kryterium ogólnym horyzontalnym - przepisami prawa krajowego i unijnego (kryterium nr 6), albowiem wbrew stanowisku Zarządu Województwa Lubelskiego pełnoletnie kobiety będące matkami samotnie wychowującymi dzieci nie są ex lege pozbawione wsparcia w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym, o których mowa w art. 53 ustawy o pomocy społecznej, gdyż żaden przepis rangi ustawowej ani nie wyłącza tych pełnoletnich kobiet od możliwości pozyskania tego typu wsparcia ani nawet nie ogranicza (nie zawęża) tego typu wsparcia w taki sposób, iż kobiety samotnie wychowujące dzieci takiego wsparcia zostają pozbawione;
b) jest zgodny z kryterium ogólnym merytorycznym - C.1.1 Adekwatność celu głównego projektu, albowiem Zarząd Województwa Lubelskiego
i. błędnie zakłada, że skierowanie projektu do pełnoletnich samotnych matek jest niezgodne z regulaminem projektu, gdy tymczasem brak jakichkolwiek podstaw prawnych do zajęcia przez Zarząd takiego stanowiska,
ii. błędnie uznaje, że część zadań przewidzianych w projekcie względem dzieci nie jest adekwatna do celów przedstawionych w regulaminie i takie formy pomocy dalece wykraczają poza usługi świadczone w mieszkaniach wspomaganych określone w art. 53 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy do realizacji wsparcia z art. 53 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej względem pełnoletnich matek niezbędne jest wykonanie tych właśnie zadań względem dzieci w celu umożliwienia matkom skorzystania z pomocy określonej w art. 53 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej
2. jest zgodny z kryterium ogólnym merytorycznym - C.I.2.b) Charakterystyka projektu, Prawidłowość opisu grupy docelowej, Sposób rekrutacji (w tym kryteria i narzędzia rekrutacji), albowiem Zarząd Województwa Lubelskiego błędnie zakłada, że opis przebiegu rekrutacji zastosowany w projekcie nie był szczegółowy i mierzalny, gdy tymczasem wnioskodawca w sposób niezwykle precyzyjny wskazał zasady rekrutacji podnosząc, że rekrutacja następować będzie spośród konkretnej grupy docelowej (mieszkanki [...]);
3. jest zgodny z kryterium ogólnym merytorycznym - C.IV.1 Budżet projektu, Kwalifikowalność wydatków, albowiem Zarząd Województwa Lubelskiego błędnie zakłada, że wsparciem objęte są dzieci, gdy tymczasem wsparciem objęto pełnoletnie matki, natomiast względem dzieci zakłada się wykonywanie pewnych zadań w taki sposób, aby zapewnić możliwość korzystania ze wsparcia właśnie przez samotne pełnoletnie matki;
4. jest zgodny z kryterium ogólnym merytorycznym - C.IV.3 Budżet projektu: Prawidłowość sporządzenia budżetu, albowiem Zarząd Województwa Lubelskiego w ogóle nie odniósł się do zarzutu protestu, iż obaj oceniający w kryterium 2 - Efektywność wydatków przyznali 8/8 pkt, co świadczy o racjonalności i rynkowości planowanych wydatków;
5. jest zgodny z Kryterium specyficznym dostępu nr 6 - Diagnozą potrzeb, albowiem Zarząd Województwa Lubelskiego:
a. błędnie zakłada, że grupą docelową objęte zostały dzieci, podczas gdy grupą docelową są pełnoletnie matki samotnie wychowujące dzieci (na rzecz matek świadczone będzie wsparcie zmierzające do ich usamodzielnienia),
b. błędnie uznaje, że część zadań przewidzianych w projekcie względem dzieci pełnoletnich matek nie jest adekwatne do celów przedstawionych w regulaminie i takie formy pomocy dalece wykraczają poza usługi świadczone w mieszkaniach wspomaganych określone w art. 53 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy do realizacji wsparcia z art. 53 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej względem pełnoletnich matek niezbędne jest wykonanie zadań względem dzieci (choćby w celu umożliwienia matkom skorzystania z pomocy określonej w art. 53 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej);
6. przepisy postępowania, tj. art. 45 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, poprzez przeprowadzenie postępowania bez zapewnienia równego traktowania i dopuszczenia do dyskryminacji jednej z grup docelowych projektu (samotnych matek - osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, otoczenia osób dotkniętych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, otoczenia osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym);
7. przepisy prawa materialnego, tj. art. 53 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w bezpodstawnym uznaniu, że pełnoletnie kobiety (adresaci projektu) samotnie wychowujące dzieci są pozbawione wsparcia w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym, gdy tymczasem wniosek taki nie wynika ani z omawianego przepisu, ani z jakichkolwiek innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego (gdyby jednak nawet wynikał z jakiegokolwiek przepisu rangi ustawowej to przepis ten w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności należałoby uznawać za niezgodny z Konstytucją RP, a w szczególności jej art. 32 ust. 2,
a w konsekwencji błędne uznanie, że projekt nie spełnia kryterium ogólnego horyzontalnego nr 6, tj. nie jest zgodny z przepisami prawa krajowego i unijnego, a następnie iż w związku z powyższym nie spełnia szeregu kryteriów merytorycznych i specyficznych;
8. przepisy prawa materialnego, tj. art. 53 ust. 14 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne zastosowanie przejawiające się w bezpodstawnym uznaniu przez Zarząd Województwa Lubelskiego, że założenia projektu stanowią zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin, gdy tymczasem nie stanowią zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych sensu stricte, lecz - zgodnie z jego treścią - ma na celu zwiększanie równego i szybkiego dostępu do dobrej jakości, trwałych i przystępnych cenowo usług, w tym usług, które wspierają dostęp do mieszkań oraz opieki skoncentrowanej na osobie, w tym opieki zdrowotnej; modernizacja systemów ochrony socjalnej, w tym wspieranie dostępu do ochrony socjalnej, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i grup w niekorzystnej sytuacji poprzez działalność Lidera w zakresie mieszkalnictwa, wspomaganego i zachowanie okresu trwałości projektu, a w konsekwencji błędne uznanie, że projekt nie spełnia kryterium ogólnego horyzontalnego nr 6, tj. nie jest zgodny z przepisami prawa krajowego i unijnego, a następnie iż w związku z powyższym nie spełnia szeregu kryteriów merytorycznych i specyficznych;
9. przepisy prawa materialnego, tj. art. 53 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną i zawężającą wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że "usługi bytowe, pracę socjalną oraz pomoc w wykonywaniu czynności niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu i realizacji kontaktów społecznych, w celu utrzymania lub rozwijania niezależności osoby na poziomie jej psychofizycznych możliwości" świadczone na rzecz samotnych i pełnoletnich kobiet będących matkami nie mogą obejmować pewnych świadczeń dotyczących dzieci tych matek, w sytuacji gdy spełnienie celu utrzymania lub rozwijania niezależności samotnej i pełnoletniej matki na poziomie jej psychofizycznych możliwości w pewnych okolicznościach musi wiązać się z czynnościami, które na pewien czas spowodują, że matka nie będzie musiała opiekować się dzieckiem.
Wobec tak postawionych zarzutów Fundacja wniosła o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Fundacja rozwinęła argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna. W sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie protestu prawa nie narusza.
Zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie taką ustawą szczególną są przepisy ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U z 2022 r., poz. 1079 ze zm.).
Stosowanie do art. 73 ust. 8 pkt 1-3 tej ustawy, w wyniku rozpoznania skargi sąd może:
1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że:
a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa
w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2,
b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia;
2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia;
3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe.
Według podstawowej zasady określonej przepisem art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinasowania oraz równe traktowanie wnioskodawców (art. 45 ust. 2 ustawy).
Zgodnie z art. 43 ustawy wdrożeniowej, wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów.
Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu, zwany dalej "naborem". Według art. 50 ust. 2 ustawy warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest:
1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz
2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom.
Udostępnienie regulaminu wyboru projektów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu (art. 50 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu.
Według art. 51 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, regulamin wyboru projektów określa w szczególności:
1) kwotę przeznaczoną na dofinansowanie projektów;
2) maksymalny, dopuszczalny poziom dofinansowania projektu lub maksymalną, dopuszczalną kwotę dofinansowania projektu;
3) kryteria wyboru projektów;
4) wskazanie sposobu wyboru projektów do dofinansowania oraz jego opis;
5) właściwy system teleinformatyczny, w którym można złożyć wniosek o dofinansowanie projektu, oraz sposób dostępu do formularza wniosku o dofinansowanie projektu;
6) termin składania wniosków o dofinansowanie projektu;
7) załączniki do wniosku o dofinansowanie projektu, o ile wymagane jest ich złożenie, oraz sposób, formę i termin ich przedłożenia;
8) zakres, w jakim możliwe jest uzupełnianie lub poprawianie wniosków o dofinansowanie projektu;
9) sposób komunikacji między wnioskodawcą a właściwą instytucją;
10) czynności, które powinny zostać dokonane przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu lub podjęciem decyzji o dofinansowaniu projektu, oraz termin ich dokonania.
Z treści art. 53 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że w celu dokonania oceny projektów właściwa instytucja powołuje komisję oceny projektów (KOP) oraz określa regulamin jej pracy. W skład komisji oceny projektów wchodzą pracownicy właściwej instytucji posiadający wiedzę, umiejętności, doświadczenie lub wymagane uprawnienia w dziedzinie objętej programem, w ramach której jest dokonywany wybór projektów
(art. 53 ust. 2 ustawy).
Na wezwanie właściwej instytucji wnioskodawca może uzupełnić lub poprawić wniosek o dofinansowanie projektu w zakresie określonym w wezwaniu, zgodnie z regulaminem wyboru projektów. Właściwa instytucja w trakcie uzupełniania lub poprawiania wniosku o dofinansowanie projektu zapewnia równe traktowanie wnioskodawców (art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej).
Z powyższych unormowań wynika, że oceny projektów dokonuje się w oparciu o dostępną publicznie dokumentację konkursową, w związku z czym składające się na nią dokumenty powinny stanowić także podstawę sądowej kontroli zgodności z prawem dokonanej przez właściwą instytucję oceny projektu. W rozpoznawanej sprawie kontroli sądu podlegało rozstrzygnięcie polegające na nieuwzględnieniu protestu wniesionego od negatywnej oceny wniosku o dofinasowanie projektu, na etapie oceny formalno-merytorycznej.
W ocenie sądu ocena wniosku skarżącej o dofinansowanie projektu dokonana została w sposób, który prawa nie narusza.
Skarżąca ubiegała się o dofinansowanie projektu w ramach Działania 8.5 Usługi społeczne, Typ 3. Wsparcie w zakresie tworzenia i funkcjonowania mieszkań treningowych i wspomaganych, w tym wsparcie kadry tych mieszkań, rozwój mieszkalnictwa adaptowalnego oraz innych rozwiązań łączących wsparcie społeczne i mieszkaniowe.
Należy podkreślić, że Regulamin wyboru projektów do dofinansowania w sposób konkurencyjny w ramach naboru nr [...] definiuje pojęcia mieszkania treningowego oraz mieszkania wspomaganego zgodnie z art. 53 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
W związku z powyższym należy wyjaśnić, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje, że osobie pełnoletniej, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, ale nie wymaga usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki, może być przyznane wsparcie w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym.
Mieszkania treningowe lub wspomagające mają na celu przygotowanie osób w nich przebywających, przy wsparciu specjalistów, do prowadzenia niezależnego życia lub wsparcia w codziennym funkcjonowaniu.
W mieszkaniu treningowym świadczy się usługi bytowe, pracę socjalną oraz naukę w obszarze rozwijania lub utrwalania niezależności, sprawności w zakresie samoobsługi, pełnienia ról społecznych w integracji ze społecznością lokalną, w celu umożliwienia prowadzenia niezależnego życia.
Natomiast w mieszkaniu wspomaganym świadczy się usługi bytowe, pracę socjalną oraz pomoc w wykonywaniu czynności niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu i realizacji kontaktów społecznych, w celu utrzymania lub rozwijania niezależności osoby na poziomie jej psychofizycznych możliwości.
Wsparcie świadczone w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym nie stanowi zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin.
Mieszkanie treningowe lub wspomagane – powszechnie określane również jako mieszkania chronione, jest swoistą formą pomocy środowiskowej. Pomoc w postaci pobytu w mieszkaniu chronionym jest kompleksowym wsparciem osób, które trwale lub przejściowo mają problemy z samodzielnym funkcjonowaniem w środowisku. Jest to świadczenie adresowane do osób nieprzygotowanych do prowadzenia samodzielnego życia w społeczeństwie na własny rachunek, przy pomocy własnych umiejętności
i z wykorzystaniem własnej zaradności życiowej. Zasadniczo mieszkanie chronione może zostać przyznane każdej pełnoletniej osobie fizycznej znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, spełniającej ogólne przesłanki otrzymania pomocy, która ponadto wymaga wsparcia w codziennej egzystencji.
Mieszkanie wspomagane przeznaczone jest dla osób niepełnosprawnych, w podeszłym wieku i przewlekle chorych. Katalog podmiotów korzystających z mieszkania wspomaganego należy uznać za zamknięty. Ogranicza się on do osób niepełnosprawnych, z zaburzeniami psychicznymi, starszych i przewlekle chorych. Innymi słowy mieszkania wspomagane są alternatywą dla pobytu w całodobowych placówkach pomocy (domach pomocy społecznej), a więc skierowane do osób, które nie rokują usamodzielnienia. Głównym celem pobytu w mieszkaniu wspomaganym jest utrzymanie osoby w środowisku i umożliwienie jej w miarę możliwości samodzielnego funkcjonowania. W ramach minimalnego standardu usług świadczonych w mieszkaniu wspomaganym zapewnia się usługi obejmujące pomoc w wykonywaniu czynności niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu dotyczących przemieszczania się, utrzymania higieny osobistej, ubierania się, prania i sprzątania, zakupów i przygotowywania posiłków, załatwiania spraw osobistych i urzędowych, a także zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych, efektywnego zarządzania czasem, prowadzenia gospodarstwa domowego, podjęcia i utrzymania zatrudnienia, w przypadku gdy osoba korzystająca ze wsparcia jest zdolna do wykonywania pracy, utrzymywania więzi rodzinnych, uczestnictwa w życiu społeczności lokalnej czy rozwiązywania konfliktów interpersonalnych i rozwijania autonomii decyzyjnej.
Natomiast mieszkanie treningowe ukierunkowane jest na przygotowanie osób korzystających z tej formy pomocy do samodzielnego życia. W mieszkaniu treningowym świadczy się usługi bytowe, pracę socjalną oraz naukę w obszarze rozwijania lub utrwalania niezależności, sprawności w zakresie samoobsługi, pełnienia ról społecznych w integracji ze społecznością lokalną, w celu umożliwienia prowadzenia niezależnego życia. W tym przypadku pomoc kierowana jest do osób, które – po odpowiednim "nauczeniu się", rokują usamodzielnienie. Podstawowym celem mieszkania treningowego jest umożliwienie beneficjentowi uzyskania wiedzy oraz doświadczenia w zakresie samoobsługi, zaspokajania codziennych potrzeb życiowych, w tym przygotowywania posiłków, efektywnego zarządzania czasem i finansami, prowadzenia gospodarstwa domowego, załatwiania spraw osobistych i urzędowych, utrzymywania więzi rodzinnych, rozwiązywania konfliktów interpersonalnych i rozwijania autonomii decyzyjnej, uczestniczenia w życiu społeczności lokalnej czy też poszukiwania pracy oraz utrzymania zatrudnienia.
Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. II SA/Op 49/17) mieszkanie treningowe ma na celu zapewnienie łagodnego przejścia pomiędzy okresem, w którym potrzeby w zakresie opieki i utrzymania są całkowicie zabezpieczone w instytucjach pomocy społecznej lub pieczy zastępczej, a okresem samodzielnego życia.
W związku z powyższym należy uznać, że mieszkanie treningowe – z samej nazwy – służy do nabycia niezbędnych umiejętności i wiedzy potrzebnych każdej dorosłej osobie do zwykłego codziennego funkcjonowania w środowisku i społeczności lokalnej.
Bez wątpienia projekt skarżącej nie dotyczy osób uprawnionych do mieszkania wspomaganego. Matki z dzieckiem nie są bowiem ani osobami niepełnosprawnymi, co wprost przyznaje skarżąca, ani osobami w podeszłym wieku czy przewlekle chorymi. Mieszkanie wspomagane nie jest dla nich alternatywą wobec pobytu w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie.
W ocenie sądu, projekt skarżącej nie jest również skierowany do osób, które stanowią grupę potencjalnych beneficjentów mieszkań treningowych. Skarżąca bowiem wskazuje, że pomocą objęte zostałyby kobiety (8 pełnoletnich matek) oraz ich małoletnie dzieci (16 dzieci) aktualnie zamieszkujące w Ośrodku [...]. Grupa docelowa to 6 osób bezrobotnych, 16 osób biernych zawodowo (małoletnie dzieci) oraz 2 osoby pracujące. Żadna z osób nie jest niepełnosprawna.
Od razu z grupy docelowej należałoby wykluczyć osoby pracujące. Mieszkania treningowe mają bowiem na celu przede wszystkim pomóc osobom w trudnej sytuacji niejako "nauczyć się żyć samodzielnie", samodzielnie radzić sobie z codziennymi obowiązkami poczynając od podstawowych, np. przygotowywania posiłków do coraz bardziej skomplikowanych zadań, w tym do poszukiwania pracy oraz utrzymania zatrudnienia. Fundacja nie wyjaśniła w projekcie z jakimi innymi trudnościami poza brakiem zaspokojenia potrzeb lokalowych zmagają się kobiety – uczestniczki projektu, które pracują zawodowo. W ocenie sądu osoba, która pracuje zawodowo i jednocześnie jest matką samotnie wychowującą dziecko nie wymaga "treningu" w zakresie radzenia sobie z codziennymi obowiązkami. Wręcz przeciwnie, uznać należy, że taka kobieta jest zaradna życiowo, skoro podejmuje pracę zawodową łącząc jednocześnie aktywność zawodową z opieką nad dzieckiem. Nie oznacza to bynajmniej, że sąd deprecjonuje konieczność pomocy takim osobom, w sytuacji, gdy nie mają one zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, jednak osoba aktywna zawodowo nie potrzebuje wsparcia w zakresie nabywania umiejętności np. samoobsługi, czy zaspokajania codziennych potrzeb życiowych, w tym przygotowywania posiłków.
W przypadku osób bezrobotnych skarżący nie wykazał w jaki sposób należałoby weryfikować – w oparciu o jakie kryteria – że dana matka samotnie wychowująca dziecko wymaga pomocy w usamodzielnieniu się w mieszkaniu treningowym. Nie każda bowiem pełnoletnia osoba bezrobotna lub bierna zawodowo wymaga pomocy w nauce rozwijania lub utrwalania umiejętności praktycznych, służących prowadzeniu niezależnego życia. Innymi słowy nie każdy bezrobotny wymaga treningu w zakresie wykonywania podstawowych obowiązków domowych (przygotowywanie posiłków, sprzątanie po sobie, dbanie o własna higienę, zakupy, opłacanie rachunków) czy funkcjonowaniu w środowisku lokalnym.
Sąd również co do zasady podziela stanowisko organu, że usługi świadczone w mieszkaniach treningowych skierowane są generalnie do osób pełnoletnich. Praca specjalistów prowadzona w mieszkaniach treningowych ma na celu bowiem usamodzielnienie się osoby pełnoletniej, tak aby mogła ona we własnym zakresie i własnym wysiłkiem uniezależnić się od pomocy i wyjść z kryzysu, w jakim się znalazła. Małoletni z racji wieku oraz podlegania władzy rodzicielskiej nie są bezpośrednimi beneficjentami usług świadczonych w mieszkaniach treningowych. Oczywiste jest bowiem, że osoba małoletnia dopóki nie uzyska pełnoletności nie jest w stanie się usamodzielnić, z racji ograniczonej zdolności do czynności prawnych. W związku z tym charakter usług świadczonych w mieszkaniu treningowym skierowany jest wyłącznie do osób pełnoletnich. Stąd też w art. 53 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie doprecyzowano – na podstawie ustawy z dnia 22 czerwca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją programu "Za życiem" (Dz.U. z 2017 r., poz. 1292), że osobie pełnoletniej może być przyznane wsparcie w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym. Nie oznacza to jednak, że w mieszkaniu treningowym nie mogą przebywać małoletni. Jednak pracę socjalną oraz naukę w obszarze rozwijania lub utrwalania niezależności, sprawności w zakresie samoobsługi, pełnienia ról społecznych w integracji ze społecznością lokalną kieruje się wyłącznie do osób pełnoletnich, gdyż to właśnie one mają nabyć umiejętności niezbędne do usamodzielnienia się życiowo. Natomiast bezspornie zadania przewidziane w projekcie, takiej jak terapia SI dla dzieci, poradnictwo pedagogiczne dla dzieci, organizacja półkolonii tematycznych dla dzieci, organizacja warsztatów tematycznych dla dzieci tj. rytmika/tańce, zajęcia z języka angielskiego, robotyka, zajęcia relaksacyjne nie są adekwatne do celów jakie ma realizować pobyt w mieszkaniu treningowym.
Projekt skarżącej, którego celem jest umożliwienie samotnym matkom zamieszkanie samodzielnie poza Ośrodkiem Wsparcia jest ze wszech miar godny docenienia. Jednak projekt ten ma na celu przede wszystkim zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych tych osób i ich dzieci. A zgodnie z art. 53 ust. 14 ustawy o pomocy społecznej mieszkanie treningowe nie stanowi zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych osób lub rodzin.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu, prawidłowe jest stanowisko organu, że projekt skarżącej nie spełnia obligatoryjnego zerojedynkowego kryterium ogólnego horyzontalnego nr 6, co powoduje, że wykluczony zostaje z dofinansowania. Okoliczność, że projekt skarżącej w ocenie organu nie spełnia również kryteriów merytorycznych w świetle niespełnienia kryterium obligatoryjnego nie może już w żaden sposób wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Niespełnienie tych kolejnych kryteriów jest wynikową niespełnienia kryterium podstawowego. Skoro zatem już na wstępnym etapie projekt skarżącej nie kwalifikował się do wsparcia, to zdaniem sądu zbędna staje się ocena zarzutów skarżącej dotycząca właściwe tych merytorycznych kryteriów. W tym zakresie zarzuty skarżącej nie mogły odnieść już zamierzonego skutku.
Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w skardze należy wskazać, że nie znajdują one uzasadnienia. Zgodnie z at. 45 ust. 2 ustawy wdrożeniowej właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców. W orzecznictwie akcentuje się, że zasada powyższa ma charakter normatywny i stanowi gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej, znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzonej z traktatowej zasady równości (wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1549/17), nie odnosi się ona natomiast do treści samego projektu. Subiektywne przekonanie skarżącej, że matki samotnie wychowujące dzieci, będące grupą docelową projektu – są dyskryminowane, w żadnym razie nie wpływa na fakt, że sam nabór gwarantował równe traktowanie wnioskodawców, w tym skarżącej. Istota bowiem powołanego przepisu sprowadza się do zapewnienia wszystkim wnioskodawcom równego dostępu do środków unijnych poprzez m.in. konkurencyjny tryb naboru wniosków oraz równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów.
Zdaniem sądu nie doszło również do naruszenia przez organ przepisów art. 53 ustawy o pomocy społecznej. Organ prawidłowo dokonał wykładni tych przepisów w świetle treści wniosku skarżącej o dofinansowanie. W tym zakresie sąd powyżej szczegółowo odniósł się do treści normatywnej powołanego przepisu. W związku z tym zarzuty naruszenia prawa materialnego uznać należy za chybione.
Podsumowując przypomnieć wypada, że korzystanie z dotacji unijnych (środków publicznych) nie jest obowiązkowe. Dlatego podmiot, który zamierza z dofinansowania skorzystać winien, po pierwsze, dostosować się do zasad udzielania pomocy, a po drugie, bezwzględnie wypełnić wszystkie wymogi wynikające z dokumentacji konkursowej. Na stosowanie w procedurze konkursowej nie tylko przepisów prawa, ale i zasad wynikających z dokumentacji konkursowej każdy wnioskodawca wyraża zgodę składając stosowne oświadczenie. Oznacza to, że to po jego stronie leży obowiązek dochowania należytej staranności i dostosowania się do jawnych i identycznych dla wszystkich wnioskodawców dofinasowania wymogów. Z dokumentacją konkursową należy się wnikliwie zapoznać, a ewentualne wątpliwości wyjaśnić, bowiem istnieje do tego przewidziany tryb. Przewidziano mianowicie w toku postępowania instytucjonalne możliwości skonsultowania się i uzyskania wyjaśnień w celu należytego dostosowania się do obowiązków nałożonych na wnioskodawców w postępowaniach konkursowych. Jednakże tego rodzaju obowiązkom skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie podołała, co skutkowało uzasadnionym okolicznościami faktycznymi sprawy rozstrzygnięciem organu o nieuwzględnieniu jego protestu od negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu.
Z omówionych przyczyn sąd obowiązany był uznać, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a w konsekwencji przeprowadzona przez organ ocena projektu prawa nie narusza.
Mając powyższe rozważania na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej – oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI