III SA/Lu 779/16

III SA/Lu 779/16 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2016-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 388
art. 25 ust. 1, art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca),, Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. M., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji orzekł o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w L., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie spełnieniem dyspozycji zawartej w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. M. zarzucając organowi I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną interpretację oraz przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, poprzez sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym ustalenie, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce swojego pobytu.
W ocenie organu drugiej instancji odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Jak wskazał organ Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie IV Wydział Karny wyrokiem z dnia 28.08.2014 r., sygn. IV K 533/14 zobowiązał M. M. do opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w L., zakazując jednocześnie ww osobistego kontaktu z byłą żoną E. D. (wnioskodawczynią jego wymeldowania) i synem P. M. Jak wynika ze zgodnych oświadczeń stron postępowania oraz składającej zeznania w charakterze świadka córki stron, odwołujący po awanturze jaka miała miejsce w marcu 2014 r. został zabrany z przedmiotowego lokalu przez funkcjonariuszy policji i do chwili orzekania przez organ I instancji już do niego nie wrócił. Zatem opuszczenie miejsca stałego pobytu i rezygnacja z zamieszkania w nim przez odwołującego się, nastąpiła z obawy przed odwieszeniem i wykonaniem zasądzonej kary pozbawienia wolności.
Wojewoda [...], odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazał, że w myśl prezentowanej linii orzecznictwa sądownictwa administracyjnego, równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu aktualnie obowiązującego art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jest opuszczenie lokalu będące następstwem zawinionych działań przez osobę podlegającą wymeldowaniu, za które osoba ta została skazana prawomocnym wyrokiem karnym.
Organ podkreślił, że bez znaczenia dla sprawy o wymeldowanie pozostaje kwestia istniejących między byłymi małżonkami ewentualnych roszczeń majątkowych. Roszczeń z tego tytułu należy dochodzić na gruncie prawa cywilnego, a nie administracyjnego. Zgodnie z art. 28 ust. 4 powołanej ustawy ewidencyjnej - zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu osoby w tym lokalu. Jeżeli odwołujący się ponownie zamieszka w przedmiotowym lokalu będzie miał prawo ponownie się w nim zameldować. Aktualnie winien dokonać zameldowania w lokalu, w którym faktycznie zamieszkuje, gdzie koncentruje się jego życie osobiste.
Od powyższej decyzji Wojewody [...] M. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie,
Skarżący zarzucił decyzji niezgodność z prawem - naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego i postępowania, tj.:
- naruszenie prawa materialnego - art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez przyjęcie, iż adres L., ul. [...] nie jest miejscem jego stałego pobytu,
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną interpretację oraz naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym ustalenie, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania.
Wskazując na takie zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta L.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia.
Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego.
Organy administracji dokonały także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowały normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego, której podstawę stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz.U.2015.388 ze zm.).
Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Pobytem stałym, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (przepis ten jest odpowiednikiem poprzednio obowiązującego art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych).
Tak rozumiany pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych.
W orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje się, że co do zasady wymeldowanie uzasadnione jest opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe.
Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2015 r. II SA/Gl 1620/14, System Informacji Prawnej LEX nr 1749978).
Podstawową i pierwszoplanową przesłanką, która musi być spełniona, by możliwe było wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego pozostaje jednak ustalenie, że osoba ta opuściła miejsce zameldowania trwale, z zaniechaniem koncentrowania swoich spraw życiowych w tym miejscu.
Pamiętać należy bowiem o tym, że zameldowanie, jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, ma wyłącznie charakter ewidencyjny i rejestrowy.
W konsekwencji też już proste stwierdzenie faktu trwałego opuszczenia przez zainteresowanego dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, daje podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu.
W przedmiotowej sprawie, co trafnie stwierdziły organy kolejnych instancji, nie budzi wątpliwości to, że skarżący wyprowadził się ze swojego dotychczasowego miejsca stałego pobytu w L. przy ul. [...] i nie zamieszkuje już pod tym adresem (zamieszkuje w innym miejscu, tj. w lokalu mieszkalnym należącym do jego matki położonym w L. przy ul. [...]).
Z ujawnionych w toku postępowania administracyjnego faktów, nie kwestionowanych w istocie przez skarżącego i wynikających także z jego własnych twierdzeń, jednoznacznie wynika, że M. M. opuścił w sposób trwały dotychczasowe miejsce pobytu stałego w L. przy ul. [...].
Tak bowiem należy oceniać okoliczności faktyczne ustalone przez organy administracji, a dotyczące tego, że skarżący po interwencji funkcjonariuszy Policji w 2014 r. został zabrany z tego lokalu i już do tego lokalu nie powrócił.
Okoliczność tą przyznawał sam skarżący, który wprost zeznał, że w dniu [...] marca 2014 r. w związku z interwencją Policji opuścił przedmiotowy lokal i od tego czasu w lokalu tym nie przebywa i nie nocuje (k.10 akt administracyjnych).
Okoliczności takie wynikają także z innych przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji dowodów, w tym zeznań uczestniczki postępowania U. D. oraz córki stron – G. M.
Z powyższego wynika zatem, że już od ponad dwóch lat skarżący nie przebywa na stałe, w tym w szczególności nie nocuje, w miejscu swego poprzedniego pobytu w L. przy ul. [...].
Powyższe okoliczności, wynikające z zeznań świadków i przyznawane przez samego skarżącego, dawały zatem podstawę do uznania, że pozwany opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego.
To, że stan taki utrzymuje się już od ponad dwóch lat uzasadnia przyjęcie, że opuszczenie przez niego dotychczasowego miejsca pobytu nie miało charakteru chwilowego, lecz trwały.
Powyższe sprawia, że za nieuzasadniony uznać należało stawiany przez skarżącego zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Na marginesie już więc tylko należy wskazać, że oceny czy pobyt skarżącego w dotychczasowym miejscu zamieszkania jest pobytem stałym, czy też utracił ten przymiot, dokonywać należało z odwołaniem się do przepisu art. 25 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
Wskazane wyżej okoliczności, w tym w szczególności fakt nie zamieszkiwania skarżącego od ponad dwóch lat w lokalu objętym wymeldowaniem, sprawia, że nie doszło zatem także do naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych przy ocenie zaistnienia przesłanek do wymeldowania wymienionych w art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności należy mieć na uwadze, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma wyłącznie charakter ewidencyjny i rejestrowy.
Literalne brzmienie art. 35 ustawy z 2010 r. o ewidencji ludności sprowadza się zatem do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu, a która to czynność ma charakter czynności materialno-technicznej i ma na celu potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego.
W konsekwencji też już stwierdzenie, że skarżący opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania i nie przebywa w nim od ponad dwóch lat obligowało organy administracji do wymeldowania go z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Z tych też względów nie jest także istotne to czy skarżący może legalnie zamieszkiwać w miejscu swojego obecnego pobyty. Dla oceny kwestii wymeldowania ważne jest bowiem to, że nie zamieszkuje on już w miejscu pobytu dotychczasowego.
Jak wskazano już wyżej w orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje się, że co do zasady wymeldowanie uzasadnione jest opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe, przy czym brak cechy dobrowolności nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania, albowiem na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, by z miejsca swego dotychczasowego pobytu stałego wyprowadził się w wyniku bezprawnych działań uczestniczki E. D., czy działań innych osób.
Z prawidłowych ustaleń organów obu instancji wynikało, że skarżący opuścił dotychczas zamieszkiwany lokal na początku 2014 r., tj. w wyniku interwencji funkcjonariuszy Policji w 2014 r. został zabrany z tego lokalu i już do tego lokalu nie powrócił.
Z materiału dowodowego nie wynika, by powyższa interwencja Policji miała charakter bezprawny. Skarżący nie wykazał także w żaden sposób ażeby brak ponownego zamieszkania w tym lokalu spowodowany został bezprawnym zachowaniem uczestniczki E. D.
Wprost przeciwnie, z dowodów zgromadzonych w sprawie administracyjnej, wynika, że skarżący prawomocnym orzeczeniem sądu zobowiązany został do opuszczenia tego lokalu, jak też zakazano mu osobistego kontaktu z żoną E. D. i synem P. M.
Skarżący wyrokiem Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. IV K 533/14 został skazany za znęcanie się nad E. D. (wówczas M.) i groźby karalne wobec P. M., przy czym na podstawie art. 72 § 1 pkt 7b w zw. z art. 72 § 1a kodeksu karnego zobowiązano skarżącego do opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w L., zakazując mu jednocześnie osobistego kontaktu z żoną E. D. (wówczas M.) i synem P. M. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 5 września 2014 r.
Skoro zatem na skutek zastosowania odpowiednich norm prawa karnego doszło do sytuacji, w której sprawca przestępstwa został odizolowany od członków jego rodziny, jak też nakazano mu opuszczenie wspólnie zajmowanego lokalu mieszkalnego, to również w dziedzinie prawa administracyjnego działań takich nie można uznawać za bezprawne.
Powyższe oznacza, na co zwrócił także uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 września 2016 r. (System Informacji Prawnej Lex), że osoba, która kierując się wolną wolą dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. W tym też przejawia się element dobrowolności i trwałości opuszczenia przez sprawcę miejsca dotychczasowego pobytu.
Za chybione uznać należy zawarte w skardze wywody mające na celu zdyskredytowanie wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. IV K 533/14.
Jak wskazano już wyżej wyrok ten jest prawomocny, co oznacza, że wynikające z niego ustalenia co do popełnienia przez skarżącego przestępstwa i zastosowanej wobec niego sankcji karnej wiążą sąd administracyjny (art. 11 p.p.s.a.).
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do stwierdzenia nieważności wydanego w postępowaniu karnym przez sąd powszechny prawomocnego wyroku skazującego, czy też podważenia jego mocy obowiązującej w inny sposób.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że nakazy i zakazy nałożone na skarżącego przez sąd karny w wyroku z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. IV K 533/14 należą do tzw. środków probacyjnych nakładanych na sprawcę na podstawie art. 72 § 1 k.k. w związku z warunkowym zawieszeniu wykonania kary.
Niewątpliwie zatem środki takie obowiązują w okresie próby, który w wyroku z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. IV K 533/14 określony został na okres 2 lat, co oznacza, że środki te, czy ściślej rzecz biorąc wynikające z nich nakazy i zakazy obowiązywały w czasie wydawania decyzji przez organy administracji.
W zakończeniu należy wskazać, że istota problemu w sprawach meldunkowych (o zameldowanie, o wymeldowanie) dotyczy nie kwestii tytułu prawnego do lokalu a faktycznego przebywania w nim.
Zatem tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. W żaden sposób nie dotyczą ani nie niweczą praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Powyższe oznacza, że fakt wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu nie niweczy praw skarżącego do lokalu, ani też sam w sobie nie stanowi przeszkody w ponownym zamieszkaniu przez skarżącego w lokalu w przyszłości.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.