III SA/Lu 775/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2017-01-18
NSAinneWysokawsa
gry hazardoweautomaty do gierkara pieniężnaDyrektywa 98/34/WEkontrola celna WSA Lublinprawo administracyjnenaruszenie przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, potwierdzając prawidłowość zastosowania przepisów ustawy o grach hazardowych.

Skarżący G.G. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 36.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Głównym zarzutem było naruszenie dyrektywy UE nr 98/34/WE z powodu braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych oraz kwestionowanie charakteru prawnego gier i podmiotu zobowiązanego do zapłaty kary. Sąd oddalił skargę, uznając, że przepisy ustawy o grach hazardowych zostały zastosowane prawidłowo, a eksperyment celny oraz opinia biegłego jednoznacznie potwierdziły charakter gier jako hazardowych. Sąd powołał się na uchwałę NSA II GPS 1/16, która rozstrzygnęła kwestię braku notyfikacji przepisów technicznych w kontekście ustawy o grach hazardowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę G.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 36.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Podstawą faktyczną były ustalenia funkcjonariuszy celnych, którzy stwierdzili obecność w lokalu skarżącego automatów do gier, które były włączone i udostępnione graczom. Po przeprowadzeniu kontroli, eksperymentu i opinii biegłego, organy celne uznały, że urządzenia te służyły do urządzania gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a skarżący działał bez wymaganej koncesji. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym dyrektywy nr 98/34/WE z powodu braku notyfikacji przepisów technicznych, kwestionował charakter prawny gier, podmiot odpowiedzialny za karę oraz naruszenia przepisów postępowania. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że organy celne prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o grach hazardowych. Sąd podkreślił, że eksperyment celny i opinia biegłego były wystarczającymi dowodami do ustalenia charakteru gier. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GPS 1/16, sąd uznał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym wymagającym notyfikacji, a jego naruszenie może stanowić podstawę do wymierzenia kary. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące braku możliwości nałożenia kary na osobę fizyczną oraz kwestii związanych z notyfikacją przepisów technicznych i procedurą wydawania decyzji przez Ministra Finansów. Sąd uznał, że przepisy ustawy o grach hazardowych są zgodne z prawem UE i Konstytucją RP.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli są to przepisy techniczne. Jednakże, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i może stanowić podstawę do wymierzenia kary pieniężnej.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na uchwałę NSA II GPS 1/16, która rozstrzygnęła, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym, a jego naruszenie może być podstawą do nałożenia kary, niezależnie od braku notyfikacji art. 14 ust. 1 u.g.h.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.h. art. 89 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 89 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Pomocnicze

Dyrektywa 98/34/WE art. 1 § pkt 11

Dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego

Dyrektywa 98/34/WE art. 8 § ust. 1

Dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego

u.g.h. art. 2 § ust. 3

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 2 § ust. 5

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 2 § ust. 6

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 2 § ust. 7

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Ordynacja podatkowa art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ustawa o Służbie Celnej art. 32 § ust. 1 pkt 13

Ustawa z dnia 20 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej

Ustawa zmieniająca art. 4

Ustawa z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustawy o grach hazardowych zostały zastosowane prawidłowo. Eksperyment celny i opinia biegłego jednoznacznie potwierdziły charakter gier jako hazardowych. Art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym wymagającym notyfikacji. Osoba fizyczna może być adresatem kary pieniężnej. Organy celne mają prawo samodzielnie ustalać charakter gier. Przepisy ustawy o grach hazardowych są zgodne z prawem UE i Konstytucją RP.

Odrzucone argumenty

Naruszenie dyrektywy 98/34/WE z powodu braku notyfikacji przepisów technicznych. Błędne zastosowanie przepisów ustawy o grach hazardowych. Wadliwe ustalenie charakteru prawnego gier. Nałożenie kary na osobę fizyczną, która nie jest podmiotem uprawnionym do uzyskania koncesji. Naruszenie przepisów postępowania, w tym zaniechanie zawieszenia postępowania i zasięgnięcia opinii jednostek badających. Niewłaściwa wykładnia przepisów dotyczących definicji gier na automatach. Niemożność zastosowania art. 14 u.g.h. w okresie dostosowawczym.

Godne uwagi sformułowania

przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – podlega karze pieniężnej organy celne mogą korzystać z wszelkich środków dowodowych, a ich ustalenia są samodzielne nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania stanowiska wyrażonego w uchwale [NSA II GPS 1/16] nie można powoływać się skutecznie na argument o technicznym charakterze art. 14 ust. 1 u.g.h. i braku skuteczności tego przepisu

Skład orzekający

Jerzy Drwal

przewodniczący

Ewa Kowalczyk

sprawozdawca

Jadwiga Pastusiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o grach hazardowych w kontekście dyrektywy UE, dopuszczalność stosowania kar pieniężnych, charakter gier hazardowych i rola organów celnych w ich kontroli."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów dotyczących gier hazardowych i dyrektywy UE, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sektorach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnego tematu gier hazardowych i kar pieniężnych, a także ważnej kwestii zgodności polskiego prawa z dyrektywami UE, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i hazardowym.

Czy polskie prawo hazardowe jest zgodne z UE? Sąd rozstrzyga o karze za automaty.

Dane finansowe

WPS: 36 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 775/16 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2017-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Kowalczyk /sprawozdawca/
Jadwiga Pastusiak
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 1822/17 - Wyrok NSA z 2019-08-06
II GZ 925/16 - Postanowienie NSA z 2016-09-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37 art. 1 pkt 11
Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
Dz.U. 2016 poz 471
art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 2 pkt 2; art. 6 ust. 1; art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (spr.), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi G.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] wymierzającą G. (skarżący) karę pieniężną w wysokości 36.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.
W dniu 13 kwietnia 2015 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm., dalej: u.g.h.) w lokalu o nazwie "[...]" położonym przy ul. [...] w [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że w lokalu znajdują się automaty do gier: [...] nr [...],[...] nr [...] i [...] nr [...] należące do skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]".
Urządzenia były włączone i udostępnione dla graczy. Na podstawie wyników przeszukania, dowodu z oględzin, przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych eksperymentu w postaci gier kontrolnych oraz opinii biegłego, stwierdzono naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem.
Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wszczął postępowanie w przedmiocie kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry.
Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wymierzył skarżącemu karę pieniężną w łącznej wysokości 36.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając naruszenie przepisów dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE, seria L, nr 204, s. 37 ze zm.) oraz szeregu przepisów ustawy o grach hazardowych. Zarzuty dotyczyły przede wszystkim wadliwego zastosowania przepisów, które nie zostały notyfikowane Komisji Europejskiej, pomimo takiego obowiązku wynikającego z dyrektywy, wadliwego ustalenia charakteru prawnego gier oraz nałożenia kary na skarżącego będącego osoba fizyczna w sytuacji, gdy nie jest on podmiotem uprawnionym do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że funkcjonariusze celni przeprowadzili eksperyment w postaci gier kontrolnych na przedmiotowych automatach, w wyniku którego stwierdzono, że zainstalowane tam gry miały charakter losowy, gdyż gracz nie miał żadnego wpływu na wynik gry, ponadto wygranymi w grach punktami można grać tak jak punktami zakupionymi za gotówkę. Ustalono również, że automaty wypłacają także pieniądze. W konsekwencji organ uznał, że gry na przedmiotowych urządzeniach miały charakter gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej powoływana jako "u.g.h"), a urządzającym gry był skarżący, do którego kontrolowane automaty należały.
Organ drugiej instancji podniósł, że skarżący nie legitymował się koncesją na prowadzenie kasyna gry ani zezwoleniem na urządzanie gier na automatach, a zatem urządzał gry niezgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.g.h., co uzasadniało wymierzenie kary pieniężnej na podstawie powołanego przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2, w wysokości określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Dyrektor Izby Celnej nie podzielił podniesionych w odwołaniu zarzutów o wymierzeniu kary pieniężnej na podstawie przepisów, które są bezskuteczne wobec braku notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych zgodnie z wymogami dyrektywy nr 98/34/WE.
Organ odwoławczy wskazał, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. nie mają charakteru przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE, a związek tych przepisów z art. 14 u.g.h. nie ma charakteru, który zawsze i bezwarunkowo uzasadnia odmowę zastosowania jako podstawy nałożenia kary pieniężnej, ilekroć podmiot urządzający gry czyni to poza kasynem gry. Organ powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie P 4/14, w którym Trybunał orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych są zgodne z art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej przepis art. 6 ust. 1 u.g.h., zgodnie z którym urządzanie gry na automatach wymaga koncesji na prowadzenie kasyna gry, dotyczy jedynie podmiotowych wymagań stawianych urządzającemu gry na automatach, w związku z czym nie może być w sposób automatyczny i bezwarunkowy kwalifikowany do kategorii przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Nie ustanawia on bowiem ani nie zawiera żadnych ograniczeń albo warunków dotyczących strony przedmiotowej koncesjonowanej działalności i nie ma w nim żadnych odniesień dotyczących urządzeń (automatów) do prowadzenia gier.
Organ uznał za nieuzasadniony zarzut dotyczący formy prawnej podmiotów urządzających gry hazardowe, wskazując, że z art. 6 ust. 4 u.g.h., w świetle którego działalność w zakresie ustalonym w art. 6 ust. 1-3 u.g.h. może być prowadzona przez spółkę akcyjną lub spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością nie wynika, iż podmioty wymienione w pierwszym z powołanych przepisów są jedynymi, jakie podlegają odpowiedzialności administracyjnej przewidzianej w ustawie o grach hazardowych. Z ustawy tej nie wynika, aby osoby fizyczne nie mogły być ukarane za zachowanie niezgodne z jej przepisami. Zdaniem organu każdy podmiot, bez względu na formę prawną, który będzie urządzał gry na automatach poza kasynem gry, będzie podlegać karze pieniężnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zaskarżył w całości decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...], zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
a) art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE L z dnia 11 lipca 1998 r.), w zw. art. 6 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 2 u.g.h., poprzez przyjęcie, że naruszenie art. 6 ust. 1 u.g.h. może być podstawą do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 2 u.g.h., podczas gdy art. 6 ust. 1 u.g.h. stanowi przepis techniczny, w stosunku do którego nie zrealizowano obowiązku notyfikacyjnego, co powoduje, że jest on bezskuteczny, a tym samym jego naruszenie nie może stanowić podstawy wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 2 u.g.h.;
b) art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. 2015 poz. 1201), poprzez nieuwzględnienie wprowadzonego wskazanym przepisem obowiązku dostosowania się do wymogów określonych w ustawie o grach hazardowych w okresie do dnia 1 lipca 2016 r., co w konsekwencji powoduje niemożność zastosowania art. 14 u.g.h. przed upływem wskazanego okresu względem skarżącego;
c) art. 89 ust. 2 u.g.h. w zw. z art. 6 ust. 4 u.g.h., poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do skarżącego, będącego osobą fizyczną podczas, gdy zgodnie z art. 6 ust. 4 u.g.h. podmiotami uprawnionymi do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry mogą być wyłącznie podmioty prowadzące działalność w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, co powoduje, że tylko tym podmiotom może być wymierzona kara pieniężna przewidziana w art. 89 ust. 2 u.g.h.;
d) art. 2 ust. 3 u.g.h. i art. 2 ust. 5 u.g.h., poprzez ich błędną wykładnię dokonaną wbrew zasadzie per non est, która doprowadziła do zrównania pod względem znaczenia odmiennych pojęć użytych przez ustawodawcę w definicjach wskazanych w przepisach art. 2 ust. 3 u.g.h. oraz art. 2 ust. 5 u.g.h. i w konsekwencji zbędności jednego ze wskazanych pojęć, a ostatecznie oparcia rozstrzygnięcia na błędnie zrekonstruowanej normie prawnej;
e) art. 2 ust. 6 u.g.h., poprzez uznanie i przyjęcie, że gra na zatrzymanych automatach była grą na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie przyznaje ani naczelnikom urzędów celnych, ani dyrektorom izb celnych, ani Szefowi Służby Celnej kompetencji do rozstrzygania, czy gra na danym urządzeniu stanowi grę na automacie w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych, zaś tego rodzaju uprawnienie posiada wyłącznie minister właściwy do spraw finansów publicznych, rozstrzygający w tym przedmiocie w drodze decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu stosownego postępowania;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
a) art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 ust. 6 u.g.h. w zw. z art. 8 u.g.h. i art. 91 u.g.h., poprzez zaniechanie obligatoryjnego zawieszenia przedmiotowego postępowania, w sytuacji gdy rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych - czy gra na automatach stanowiła grę na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych;
b) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 u.g.h. i art. 91 u.g.h., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niedokładnie wyjaśnionym stanie faktycznym w zakresie charakteru gier urządzanych na automatach, w szczególności na skutek zaniechania zasięgnięcia opinii jednostek badających, o których mowa w art. 23f u.g.h., co spowodowało sprzeczność w zastosowanej podstawie prawnej określającej właściwości automatów w postaci kumulatywnego przypisania cech zdefiniowanych w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h.;
c) art. 2a i art. 121 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 u.g.h. i art. 91 u.g.h., poprzez rozstrzygnięcie występujących w sprawie wątpliwości co do treści przepisów prawa na niekorzyść skarżącego oraz przyjęcie przez organ najmniej korzystnej z możliwych wersji, co pozwoliło na wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej, podczas gdy reguła in dubio pro tributario, w świetle wątpliwości występujących w sprawie, nakazywała przyjąć wersję odmienną i w konsekwencji umorzyć postępowanie wobec skarżącego.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej w łącznej wysokości 36.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że przepisy ustawy o grach hazardowych w okolicznościach faktycznych tej sprawy zostały przez organ zastosowane prawidłowo. Postępowanie przeprowadzone było zgodnie z wymogami proceduralnymi przewidzianymi w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.), w szczególności przepisami art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności sprawy, a ustalenia faktyczne dokonane zostały niewadliwie.
Ustawa o grach hazardowych określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach (art. 1). Stosownie do art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zgodnie z art. 2 ust. 4 u.g.h. wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.).
Zgodnie z art. 3 ustawy, urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie, zaś z art. 6 ust. 1 u.g.h. wynika, że warunkiem podstawowym prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach jest uzyskanie koncesji na prowadzenie kasyna gry. Przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. przewiduje natomiast, że urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. W świetle przepisów powołanej ustawy zasadą jest więc prowadzenie działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach na podstawie koncesji i wyłącznie w kasynach gry (art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h.). W przypadku naruszenia powyższych zasad, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przewiduje nałożenie kary pieniężnej na urządzającego gry na automatach poza kasynem gry.
W rozpoznawanej sprawie nie było sporne, że skarżący nie legitymował się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jego działanie ani pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych, ani też obecnie obowiązującej ustawy o grach hazardowych (art. 129 ust. 1 u.g.h. oraz art. 6 i 7 u.g.h.).
Jednocześnie zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że na kontrolowanych urządzeniach urządzane były gry na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. W celu ustalenia charakteru gier urządzanych na badanych automatach został przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych eksperyment, zarejestrowany przy pomocy urządzenia nagrywającego i szczegółowo opisany w protokole oględzin. Wyniki eksperymentu polegającego na przeprowadzeniu gier kontrolnych na przedmiotowych automatach wskazują, że są to urządzenia umożliwiające rozgrywanie gier o charakterze losowym, gdyż wynik gry nie jest uzależniony od zręczności grającego, gry prowadzone są o wygrane pieniężne (automaty wypłacają takie wygrane) lub rzeczowe, polegające na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze.
W konsekwencji zasadnie ustalono, że przedmiotowe automaty są urządzeniami, na których są rozgrywane gry wyczerpujące definicję gier na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych (art. 2 ust. 3 i ust. 4 u.g.h.).
Nie zachodzą przy tym podstawy do kwestionowania wartości dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń organów celnych w zakresie charakteru gier urządzanych na kontrolowanych w niniejszej sprawie urządzeniach.
W postępowaniu prowadzonym przez organy celne obowiązuje zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej). Ustawa z dnia 20 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.) dopuszcza w art. 32 ust. 1 pkt 13 możliwość przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Jest to więc instrument procesowy możliwy do zastosowania, a przy tym cechuje się walorem dowodu bezpośredniego. Nie ma więc przeszkód do korzystania w postępowaniu prowadzonym przez organy celne również z dowodu w postaci eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Dowód z eksperymentu, tak jak wszystkie inne dowody, podlega wszechstronnej, swobodnej ocenie organów celnych, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 191 Ordynacji podatkowej). Nie ma też podstaw do kwestionowania w rozpoznawanej sprawie wystąpienia "uzasadnionego przypadku", który zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej umożliwia funkcjonariuszom celnym przeprowadzenie eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia gry na automacie. Samo stwierdzenie przez funkcjonariuszy celnych organizowania gier na automatach znajdujących się w lokalu niespełniającym ustawowych warunków urządzania gier hazardowych, w sytuacji gdy organizujący taką grę nie legitymuje się stosownym zezwoleniem, daje wystarczającą podstawę do przeprowadzenia eksperymentu, czyli do zbadania rodzaju urządzeń, ich funkcjonowania, a także ewentualnego wykorzystania do organizowania gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Wymaga podkreślenia, że w zakresie zadań Służby Celnej mieści się wykonywanie całościowej kontroli przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. Kontrola ta przebiega w myśl przepisów rozdziału 3 ustawy o Służbie Celnej (art. 30 ust. 2 pkt 3), a w jej ramach funkcjonariusze celni są uprawnieni do podjęcia określonych czynności, w tym na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy do przeprowadzenia eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r., II GSK 183/14).
Charakter gier zainstalowanych na kontrolowanym urządzeniu został dodatkowo potwierdzony w opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki P. z dnia 20 sierpnia 2015 r., wydanej w sprawie [...], a wykorzystanej jako dowód w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie. Opinia została sporządzona na podstawie analizy przekazanej dokumentacji oraz na podstawie nagrania z przeprowadzonych przez funkcjonariuszy gier kontrolnych. Wnioski zawarte w opinii są jednoznaczne i stanowcze. Biegły stwierdził, że gry zainstalowane na kontrolowanych automatach wyczerpują definicję gier na automatach z ustawy o grach hazardowych, przy czym biegły w końcowych wnioskach przywołał definicję gier z art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h.
W związku z tym oraz mając na względzie zarzuty podniesione w skardze należy także wskazać, że w toku postępowania w związku z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych obowiązkiem organów celnych jest samodzielne czynienie ustaleń w przedmiocie ustawowych przesłanek nałożenia kary pieniężnej. Postępowanie przed Ministrem Finansów w sprawach regulowanych w art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. jest odrębne od postępowania w sprawie wymierzenia kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i nie ma podstaw do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie o charakterze gier na automatach rozstrzygnąć powinien Minister Finansów w drodze decyzji. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 września 2015 r, II GSK 1788/15, organy celne mogą korzystać z wszelkich środków dowodowych, a ich ustalenia są samodzielne.
Nieuprawniony jest również zarzut skarżącego, że rozstrzygnięcie czy gry na przedmiotowych urządzeniach stanowią gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych wymagało wydania ekspertyzy przez jednostkę upoważnioną przez Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.
Przepis art. 2 ust. 6 u.g.h. przewiduje, że minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 7 u.g.h. do wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 6, należy załączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców oraz, w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać przedłożenia takich dokumentów przez stronę także w postępowaniu prowadzonym z urzędu.
Jednakże ustalenie charakteru gry w drodze decyzji Ministra Finansów jest trybem, który nie znajduje zastosowania w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej za prowadzenie gier bez stosownych uprawnień (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1595/15, z dnia 18 września 2015 r., II GSK 1715/15 i z dnia 5 listopada 2015, II GSK 2032/15). Z przepisów art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h. wynika, że decyzja Ministra Finansów jest wydawana na wniosek strony przede wszystkim w sytuacji, gdy strona dopiero zamierza podjąć określoną działalność i w związku z tym ustalić czy będzie ona podlegać uregulowaniom ustawy o grach hazardowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 listopada 2015 r., II GSK 2032/15, w sytuacji, gdy bez zwracania się o rozstrzygnięcie do Ministra Finansów i bez zwracania się o opinię do uprawnionej jednostki badającej, strona podejmuje działalność w postaci gier na automatach, należy uznać, że świadomie pomija wskazany wyżej etap wstępnych ustaleń charakteru gry. W tym stanie rzeczy musi liczyć się z tym, że w przypadku zakwestionowania gry przez organy celne, dalsze postępowanie będzie toczyć się na podstawie przepisów o postępowaniu dowodowym zawartych w Ordynacji podatkowej, zaś żądanie wydania decyzji przez Ministra Finansów jest spóźnione. Wymaga podkreślenia, że również żaden przepis nie nakłada na organ, o którym mowa w art. 90 ust. 1 u.g.h., obowiązku wystąpienia do ministra właściwego do spraw finansów publicznych o rozstrzygnięcie przewidziane w art. 2 ust. 6 u.g.h. Brak jest też regulacji zobowiązujących ministra do wszczęcia z urzędu postępowania na wniosek innego organu, w tym właściwego organu celnego. Ustawodawca nie zastrzegł również w treści art. 89 ust.1 u.g.h. wymogu, aby wydanie decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry wymagało uprzedniego rozstrzygnięcia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych - na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h. Wobec tego należy stwierdzić, że organy celne na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h. uzyskały uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek wymierzenia kary. W ramach tych ustaleń organy mają prawo dokonywać samodzielnej oceny charakteru gry, w granicach rozpoznawanej sprawy, przy odpowiednim zachowaniu procedur Ordynacji podatkowej (por. art. 8 i 91 u.g.h.), bowiem mają ustawowy obowiązek i odpowiadające mu uprawnienie do wymierzania kar administracyjnych za stwierdzone naruszenia. Powyższe zadania wynikają z przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2015 r., II GSK 2045/15).
W związku z zarzutem niewyjaśnienia charakteru gier zainstalowanych na kontrolowanych automatach z powodu zaniechania zasięgnięcia opinii jednostek badających, należy wskazać, że wprawdzie przepis art. 23b u.g.h. przewiduje konieczność poddania automatu badaniu sprawdzającemu przez jednostkę badającą, upoważnioną zgodnie z art. 23f u.g.h. do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, jednakże z treści art. 23 b ust. 1 ustawy wynika, że znajduje on zastosowanie w przypadku uzasadnionego podejrzenia, iż zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, z czego należy wywieść, że przepis dotyczy automatów zarejestrowanych, co nie miało miejsca w okolicznościach niniejszej sprawy.
W konsekwencji niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskutek zaniechania zasięgnięcia opinii jednostek badających, o których mowa w art. 23f u.g.h. oraz wydania decyzji pomimo braku rozstrzygnięcia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych odnośnie charakteru gier.
Chybiony jest zarzut naruszenia przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w związku z art. 6 ust. 4 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji do podmiotu będącego osobą fizyczną w sytuacji, gdy w świetle art. 6 ust. 4 u.g.h. osoba fizyczna nie jest podmiotem uprawnionym do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry.
Stanowisko, według którego stroną postępowania i adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie może być podmiot niewymieniony w art. 6 ust. 4 u.g.h. jest błędne. Zgodnie z brzmieniem ostatnio powołanego przepisu działalność w zakresie, między innymi, gier na automatach, może być prowadzona wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 6 ust. 4 u.g.h.), a działalność ta może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry (art. 6 ust. 1 u.g.h.). Nie oznacza to jednak, że podmioty, które ze względu na treść art. 6 ust. 4 u.g.h. nie mogą uzyskać koncesji, nie są objęte sankcją przewidzianą w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W świetle tego przepisu urządzającym gry na automatach poza kasynem gry jest ten, kto dokonał opisanego naruszenia. Przepis nie ogranicza kręgu podmiotów, które podlegają karze pieniężnej za urządzanie gier hazardowych i gier na automatach poza kasynem gry, a w szczególności nie wskazuje, aby kara ta dotyczyła tylko i wyłącznie podmiotów mających zdolność do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry. Zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna powyższych norm nie daje podstaw do przyjęcia, że odpowiedzialności z tytułu naruszenia przepisów ustawy nie podlegają podmioty prowadzące działalność gospodarczą jako osoby fizyczne. Karze podlega bowiem urządzający gry w warunkach określonych w art. 89 u.g.h., przez co należy rozumieć, że może nim być każdy podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, w tym także osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Przyjęcie poglądu zaprezentowanego w skardze prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania podmiotu, który w świetle przepisów ustawy o grach hazardowych nie może uzyskać wymaganej koncesji na prowadzenie kasyna, a który jednocześnie wbrew ustawie podejmuje tego rodzaju działalność.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 z późn. zm.) wskazać należy, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych dotyczy zakazu określonego w art. 14 ust. 1 tej ustawy.
Przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej z dniem 3 września 2015 r. ustawą z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. 2015, poz. 1201) stanowił, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. w brzmieniu przed nowelizacją nie został notyfikowany Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą nr 98/34/WE.
Problem wpływu dyrektywy nr 98/34/WE na możliwość stosowania przepisów sankcjonujących zawartych w ustawie o grach hazardowych (art. 89) stał się źródłem rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym również w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Kwestia ta została ostatecznie rozstrzygnięta uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych [...] nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego ([...]), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ([...])".
Oceniając art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w kontekście pojęcia przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Naczelny Sąd Administracyjny zauważył między innymi, że przepis ten, zważywszy na treść zawartej w nim regulacji, nie ustanawia żadnych warunków determinujących w sposób istotny nie dość, że skład, to przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Określony tym przepisem sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry jest obojętny z punktu widzenia występowania istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i tych wymienionych w ust. 3 art. 129 przywołanej ustawy (pkt 4.3 uzasadnienia uchwały). W efekcie Sąd stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej stosownie do art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych (pkt 4.7 uzasadnienia).
Odnosząc się do relacji między art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jako normą sankcjonującą, a przepisem art. 14 ust. 1 u.g.h. jako normą sankcjonowaną, dopuszczającą prowadzenie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istotne dla możliwości zastosowania normy sankcjonującej w kontekście wymogu notyfikacji jest zbadanie w warunkach konkretnej sprawy, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą – w tym zwłaszcza zasad określonych w jej art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 u.g.h. – czy też przeciwnie, zasady te zignorował w ten sposób, że na przykład działalność tę prowadził pomimo, że ani zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie gry nigdy nie posiadał, ani też nie ubiegał się o nie (punkt 5.3 uzasadnienia). Sąd wskazał nadto, że zarówno prawo unijne, jak i prawo krajowe sprzeciwia się powoływaniu się na wprost wynikające z jego uregulowań, czy też wyinterpretowane z nich przez Trybunał Sprawiedliwości uprawnienia, w sytuacji, gdy polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. Znajduje to swoje potwierdzenie w tym stanowisku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. np. TSUE wyrok dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawach C-131/13, C-163/13 i C-164/13).
Z powyższych wywodów Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że podmiot, który świadomie urządza gry na automatach bez uczynienia zadość jakimkolwiek warunkom określonym w ustawie o grach hazardowych (posiadanie koncesji, zezwolenia wydanego na podstawie przepisów obowiązujących wcześniej, rejestracji automatu), nie może powoływać się skutecznie na argument o technicznym charakterze art. 14 ust. 1 u.g.h. i braku skuteczności tego przepisu, a w konsekwencji na argument braku podstaw do zastosowania w tego rodzaju okolicznościach sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (por. pkt 5.5 uzasadnienia).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na pośrednio wiążący charakter przytaczanej uchwały. Uchwała ma charakter abstrakcyjny, nie została wydana w konkretnej sprawie, należy jednak przypomnieć, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi (zob. art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a."). W ocenie Sądu, nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania stanowiska wyrażonego w uchwale i przedstawienia nowego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto pogląd przyjęty przez Naczelny Sąd Administracyjny w pełni koresponduje z dotychczasową linią orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w analogicznych sprawach.
W konsekwencji nie ma podstaw do uznania, by zachodziły przeszkody do zastosowania w stosunku do skarżącego sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h., w świetle którego urządzanie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry, a który to przepis w aktualnym brzmieniu został notyfikowany we właściwym trybie Komisji Europejskiej.
W odniesieniu do zarzutu braku notyfikacji art. 6 ust. 1 u.g.h. trzeba wskazać, że wymieniony przepis dotyczy tzw. podmiotowej reglamentacji działalności gospodarczej w zakresie urządzania gier hazardowych i w związku z tym nie stanowi przepisu technicznego wymagającego notyfikacji. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyroki z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1296/15, z dnia 17 listopada 2015 r. II GSK 2036/15, z dnia 28 kwietnia 2016 r., II GSK 2538/16, z dnia 23 listopada 2016 r., II GSK 2061/16), a sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela. Przepis art. 6 ust. 1 u.g.h. nie kwalifikuje się do żadnej kategorii przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34, nie zawiera bowiem żadnych ograniczeń albo warunków dotyczących strony przedmiotowej koncesjonowanej działalności i nie ma w nim żadnych odniesień dotyczących urządzeń (automatów) do prowadzenia gier. W szczególności art. 6 ust. 1 u.g.h. nie przesądza o tym, że posiadacz takiej koncesji może urządzać gry na automatach wyłącznie w kasynie gry. Art. 6 ust. 1 u.g.h. dotyczy jedynie podmiotowych wymagań stawianych urządzającemu gry na automatach (podmiot taki musi posiadać koncesję na prowadzenie kasyna gry). Pogląd, iż art. 6 ust. 1 u.g.h. nie dotyczy produktów (automatów do gry) i dlatego nie ma charakteru przepisu technicznego w rozumieniu art. 1 pkt 11 i 4 dyrektywy nr 98/34 znajduje wsparcie w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (por. wyrok w sprawie CIA Security SA C - 194/94; wyrok w sprawie Lindberg C- 267/03; w sprawie Canal Satelite Digital C - 390/99; w sprawie van der Burg C - 278/99) w którym wskazuje się, że nie mają charakteru technicznego przepisy krajowe określające warunki niezbędne do prowadzenia określonej działalności czy ustanawiające warunki zakładania przedsiębiorstw, poddające wykonywanie jakiejś działalności zawodowej uprzedniemu uzyskaniu zezwolenia. Stanowisko o nietechnicznym charakterze przepisu art. 6 ust. 1 u.g.h. potwierdza także argument zaczerpnięty ze stanowiska Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrażonego w wyroku z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C - 303/15, z którego wynika, że przepis taki jak art. 6 ust. 1 u.g.h. nie stanowi przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE (pkt 31) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2016 r., II GSK 2061/16).
Sąd nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie sprzeczności przepisów ustawy o grach hazardowych z prawem Unii Europejskiej. W orzecznictwie TSUE ugruntowany jest pogląd, że państwom członkowskim przysługuje szeroki zakres swobody regulacyjnej w określaniu zasad prowadzenia gier hazardowych, uzasadniony specyfiką tych gier, a przede wszystkim wiążącego się z nimi poważnego niebezpieczeństwa zarówno dla podmiotów w nich uczestniczących, jak i je organizujących (zob. np. wyroki TSUE: z dnia 24 marca 1994 r. w sprawie Szindler, C-75/92, pkt 60; z dnia 21 września 1999 r. w sprawie Läärä, C-124/97, pkt 13; z dnia 21 października 1999 r. w sprawie Zenatti, C-67/98, pkt 14; z dnia 11 września 2003 r. w sprawie Anomar, C 6/01, pkt 46 i 47). TSUE zauważa bowiem, że gry hazardowe stwarzają zagrożenia dla sytuacji ekonomicznej, społecznej i rodzinnej osób biorących w nich udział i mogą prowadzić do uzależnienia. W sprawie C-258/08, Ladbrokes Betting & Gaming Ltd. (wyrok z dnia 3 czerwca 2010 r., pkt 17-22) Trybunał stwierdził, że państwa członkowskie korzystają ze swobody w ustalaniu celów swej polityki w dziedzinie gier losowych, jak również w razie potrzeby szczegółowego określenia poziomu pożądanej ochrony. Niemniej jednak nakładane przez nie ograniczenia muszą spełniać przesłanki wynikające z orzecznictwa Trybunału, w szczególności w zakresie ich proporcjonalności. Ograniczenia oparte na względach porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, zdrowia publicznego oraz względach ochrony konsumentów, przeciwdziałania oszustwom i nakłanianiu obywateli do nadmiernych wydatków związanych z grą, jak też ogólne względy zapobiegania zakłóceniom porządku publicznego, muszą być odpowiednie do zapewnienia realizacji tych celów, co znaczy, że owe ograniczenia muszą przyczyniać się do ograniczania działalności w zakresie gier hazardowych w sposób spójny i systematyczny.
Z uzasadnienia projektu ustawy o grach hazardowych wynika, że głównym celem wprowadzenia nowych rozwiązań w ustawie o grach hazardowych było pilne zwiększenie ochrony społeczeństwa, zwłaszcza osób młodych oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego przed negatywnymi skutkami hazardu oraz walka z tzw. szarą strefą w dziedzinie hazardu i przeciwdziałanie m.in. praniu brudnych pieniędzy. Nie ulega więc wątpliwości, że odstąpienie od możliwości urządzania gier na wszelkich automatach z elementami losowości poza kasynami gry jest uzasadnione ważnym interesem publicznym.
Trybunał Sprawiedliwości wskazuje, że w celu ustalenia, czy przyjęte rozwiązania są zgodne z zasadą proporcjonalności należy ustalić, czy zastosowane środki są odpowiednie do realizacji zamierzonego celu i czy dokonując takiego wyboru państwo członkowskie nie przekroczyło granic przysługującego mu uznania. Należy uwzględnić również zakres, w jakim środek ten narusza swobodę przepływu towarów i wyważyć wszystkie wchodzące w grę interesy. Przepisy ustawy o grach hazardowych wprowadzają zaś rozwiązania zmierzające do osiągnięcia celu w postaci ochrony interesu publicznego, a ograniczenie dopuszczalności urządzania gier na automatach do kasyn gry służy realizacji tego celu.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. 2015, poz. 1201), z którego skarżący wywodzi niemożność stosowania art. 14 u.g.h. w okresie dostosowawczym przewidzianym w wymienionym przepisie ustawy zmieniającej. Należy stwierdzić, że ustalony powołanym przepisem obowiązek dostosowania się, w terminie do dnia 1 lipca 2016 r., do wymogów określonych ustawą zmienianą dotyczy podmiotów posiadających koncesje lub zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych. Tymczasem skarżący w toku postępowania nie wykazał posiadania koncesji ani zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności, wobec czego zasada określona w przepisie art. 4 ustawy zmieniającej nie dotyczy skarżącego.
Na marginesie należy zauważyć, że określając przedmiot skargi wskazano decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] kwietnia 2016 r. o stosownym numerze utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z [...] stycznia 2016 r. o stosownym numerze wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w kwocie 12.000 zł, co w ocenie sądu było jedynie efektem pomyłki pisarskiej, gdyż odnośna decyzja organu pierwszej instancji utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w istocie wymierzała skarżącemu karę w wysokości 36.000 zł.
Podsumowując powyższe rozważania jednoznacznie zatem stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do skarżącego przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h., co oznacza, że wymierzenie kary w wysokości określonej przepisem art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. było w pełni uzasadnione. Trzeba też podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14 stwierdził, iż art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych – są zgodne z art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI