III SA/Lu 770/24

III SA/Lu 770/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Ewa Ibrom /przewodniczący/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 § 1 i § 2, art. 34 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 770/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi P. W. (dalej jako "skarżący") jest postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 października 2024 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Skarżący jest ojcem małoletniej L. W., urodzonej 7 września 2017 r. Dziecko od urodzenia nie było szczepione. Informację o braku przeprowadzonych szczepień ochronnych Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. (dalej jako "organ I instancji") otrzymał od lekarza z Przychodni [...] w L., który poinformował również o braku informacji o występowaniu przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania.
Do skarżącego wystosowane zostało upomnienie z dnia 27 października 2023 r. Następnie wystawiony został tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 17 czerwca 2024 r. zobowiązujący skarżącego do wykonania u małoletniej szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (Poliomyelitis), odrze, śwince i różyczce.
Lubelski Wojewódzki Inspektor Sanitarny wszczął postępowanie egzekucyjne z wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie doręczając jednocześnie skarżącemu tytuł wykonawczy. W odpowiedzi skarżący wniósł zarzuty podnosząc brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i lit. b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132), dalej jako "u.p.e.a." lub nieistnienie obowiązku, domagając się jednocześnie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr. [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie oddalił zarzuty skarżącej.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia - Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 16 października 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że ojciec małoletniej L. W., P. W., nie dopełnił obowiązku o charakterze niepieniężnym poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, bowiem zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 924), dalej jako "ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych" osoby przebywające na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w stosunku do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m. in. dziecka), odpowiedzialność za wypełnienie tych obowiązków ponoszą rodzice. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają natomiast przepisy art. 17-21 ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 z późn. zm.). Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przez osoby określone w rozporządzeniu aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu o miejscu i czasie badania kwalifikacyjnego do szczepienia i samego szczepienia. Jedynie lekarz dysponujący wiedzą medyczną (w określonym stanie faktycznym) jest w stanie ustalić wynikające ze stanu zdrowia i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki, aktualizujące prawny obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy, nie zaś rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych.
Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym. Zwolnić z tego obowiązku mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia dziecka, stwierdzone przez lekarza. Badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeprowadzane jest na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, zgodnie z którym wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Oznacza to, że badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu. Niestawienie się do placówki medycznej z dzieckiem w celu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego do szczepienia lub odmowa zgody na przeprowadzenie wyżej wymienionego badania uniemożliwiają wykonanie szczepienia, co jest równoznaczne z odmową poddania dziecka obowiązkowemu szczepieniu.
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego podejmowanym przez organy i instytucje państwa. Art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Takie właśnie ograniczenie nałożono za pomocą art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Stanowisko to podziela także Europejski Trybunał Praw Człowieka.
P. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c oraz art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 59 § 4 u.p.e.a.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o umorzenie postępowania ze względu na niewykonalność nałożonego obowiązku.
W uzasadnieniu podniósł, że w przypadku osób, które dobrowolnie nie potrafią wyrazić zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego, jakim jest najpierw badanie kwalifikacyjne, a potem sam zabieg obowiązkowego szczepienia, realizacja obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym nie jest możliwa, ponieważ oświadczenie o wyrażeniu zgody, aby było wiążące, musi być ze swojej natury składane dobrowolnie, bez żadnej presji, a tym bardziej bez przymuszania poprzez szantażowanie osoby zobowiązanej nakładaniem na nią kar grzywny (w celu przymuszenia) w przypadku braku wyrażenia zgody na poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom. W tym zakresie skarżący powołał się na odpowiedź na interpelację nr 21987 w sprawie procedury uzyskiwania zgody lub odmowy zgody na szczepienia. Skarżący zwrócił również uwagę, że organ nie ustosunkował się do argumentacji, że szczepienia obowiązkowe nie mogą być wykonywane pod fizycznym przymusem, co oznacza, że wymagają one udzielenia dobrowolnej zgody na zabieg medyczny, bo aby się "poddać" szczepieniu, trzeba się na ten zabieg zgodzić. A zgoda wyrażona pod przymusem nie jest zgodą, a jest jedynie biernym poddaniem się zastosowanej przemocy (w tym przypadku przemocy finansowej poprzez zastosowanie przymusu pośredniego).
Zdaniem skarżącego błędne jest stanowisko organu, że art. 15 i art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r., poz. 581), dalej jako "ustawa o prawach pacjenta" nie mają zastosowania w przypadku obowiązkowych szczepień.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.
Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie oddalające zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.
Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.
W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 17 czerwca 2024 r. przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącego - L. W. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku pismem z dnia 29 września 2022 r. (k. 16 akt adm.) Z uwagi na nieskuteczność tych informacji wierzyciel wystosował w dniu 27 września 2023 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku. Następnie wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżący pismem z dnia 25 lipca 2024 r. wniósł zarzuty.
Upomnienie zostało wystosowane wobec uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Jak wynika z akt sprawy, zgłoszenie o uchylaniu się przez rodziców/prawnych opiekunów dziecka od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u L. W. wystosowane zostało 31 grudnia 2021 r. przez podmiot [...] w L. (k. 1 akt adm.). W treści zgłoszenia podano, że u dziecka nie wykonano żadnych wymaganych szczepień. Wskazano też na podejmowane działania podmiotu leczniczego polegające na informowaniu rodziców dziecka o konieczności wykonania szczepień. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2023 r. lekarz z Przychodni [...] poinformował, że rodzice nie zgłaszają się z dzieckiem do żadnego z brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych. Wobec natomiast kierowania pod adresem placówki medycznej obraźliwych i szkalujących pism – małoletnia oraz jej matka zostały usunięte z listy pacjentów.
Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak jest w tych okolicznościach podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego.
W związku z podniesionymi w skardze argumentami w pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, stanowiącym podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 ustawy przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077).
Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej oraz § 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., określa ono między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
W obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.
Zgodnie z rozporządzeniem z dnia 27 września 2023 r. brakujące szczepienia ochronne – wskazane w tytule wykonawczym – to szczepienie przeciw gruźlicy (pojedyncza dawka - w 1 dobie życia), przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (pierwsza dawka - w 1 dobie życia, kolejne dawki do ukończenia 12 miesięcy), przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (Poliomyelitis) oraz przeciw odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce (do ukończenia 15 miesiąca życia), przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (pierwsza dawka – w 2. miesiącu życia, kolejne do ukończenia 18 miesiąca życia). Małoletnia natomiast ma skończony 7. rok życia i nigdy nie była szczepiona.
W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania córki skarżącego wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom ochronnym.
Trzeba jednocześnie zauważyć, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie.
Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu – poprzez niestawiennictwo w placówce POZ – uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19).
Podkreślić należy, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień u jego córki.
Dokumenty zgromadzone w toku postępowania, w tym formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych jednoznacznie wskazują, że skarżący uchyla się od realizacji obowiązku poddania małoletniej szczepieniom ochronnym. Brak realizacji tego obowiązku, mimo skierowanego do skarżącego upomnienia, powoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Opiekę nad małoletnią córką sprawuje między innymi skarżący, jako ojciec dziecka. Na skarżącym spoczywa więc wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu.
Odnosząc się do zasadniczego argumentu skarżącego należy wyjaśnić, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza także niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Informacja, o której mowa w art. 9 dotyczy stanu zdrowia pacjenta. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami.
W orzecznictwie zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 15 ustawy o prawach pacjenta przepisy dotyczące zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na obowiązkowe szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13, z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13, z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 314/16).
W tym zakresie przywołana przez skarżącego odpowiedź na interpelację
nr 21987 w sprawie procedury uzyskiwania zgody lub odmowy zgody na szczepienia udzielona przez sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia dnia 6 czerwca 2018 r. (https://www.sejm.gov.pl/) jest zupełnie niemiarodajna dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).