III SA/LU 759/21

III SA/Lu 759/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 1701/22 - Wyrok NSA z 2023-05-09
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 41 ust. 2 pkt 8, art. 45 ust. 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. I. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji I. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w B. P. z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...]; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. na rzecz K. I. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym rozkazem personalnym z 11 października 2021 r., Nr [...], Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie uchylił rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w B. Nr [...] z 17 sierpnia 2021 r. o zwolnieniu K. I. ze służby w Policji z dniem 17 sierpnia 2021 r. w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji, ustalił datę zwolnienia ze służby na dzień 31 sierpnia 2021 r., a w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.
Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie sprawy.
W dniu 1 lipca 2021 r. Komendant Miejski Policji w B. (dalej jako "organ I instancji") wszczął wobec K. I. (dalej jako "skarżący") postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o Policji", tj. z uwagi na oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
Podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego stanowiło – jak wynika z uzasadnienia zawiadomienia o wszczęciu postępowania – powiadomienie o zatrzymaniu skarżącego w dniu 30 czerwca 2021 r. przez funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych Policji Wydziału w L. i przedstawieniu mu w tym samym dniu przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w L. del. do Prokuratury Regionalnej Wydziału I do Spraw Przestępczości Gospodarczej w L. zarzutów na podstawie postanowienia z 18 czerwca 2021 r. w sprawie sygn. akt [...]
W dniu 5 lipca 2021 r. do organu I instancji wpłynęła z Prokuratury Regionalnej w L. oficjalna informacja, że 30 czerwca 2021 r. prokurator przedstawił skarżącemu zarzut, że w czasie od 30 czerwca 2015 r. do 18 marca 2020 r., w L. i w B. , w wykonaniu z góry powziętego zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc z tego stałe źródło dochodu, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem: P. S.A. w kwocie 4 480,00 zł, T. S.A. w kwocie 3 960,00 zł oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie w kwocie 10 140 zł, poprzez wypłaty świadczeń z polis NNW oraz jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy w dniu 30 czerwca 2015 r., w ten sposób, że po uprzednim wyłudzeniu od ustalonych lekarzy i fizjoterapeutów poświadczenia nieprawdy co do rzeczywistej genezy i trwałości stwierdzanych u niego negatywnych objawów neurologicznych, w tym dolegliwości bólowo - korzeniowych, które przedstawiał im jako następstwa upadku podczas ćwiczeń sztuk walki w dniu 30 czerwca 2015 r., domagał się wypłaty kolejnych świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia na wypadek trwałego uszczerbku na zdrowiu w postaci okresowo występującego zespołu bólowo - korzeniowego lewostronnego i pourazowej impotencji, posługując się dokumentacją medyczną poświadczającą nieprawdę w zakresie zaostrzenia dolegliwości bólowych będących następstwem upadku z dnia 30 czerwca 2015 r., podczas gdy w rzeczywistości zespół bólowy korzeniowy lewostronny był uwarunkowany intensywnymi przeciążeniami kręgosłupa i kończyn dolnych w związku z wyczynowym uprawianiem sportu w postaci biegów schodowych oraz innych ekstremalnych form aktywności biegowej podejmowanej od 6 lutego 2016 r., a nadto wynikał z uprzednio stwierdzonych u niego zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego rozwijających się przed urazem datowanym na 30 czerwca 2015 r., osiągając w ten sposób korzyść majątkową w łącznej wysokości 18 580,00 zł, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego w zbiegu z art. 273 Kodeksu karnego w zw. z art. 272 Kodeksu karnego w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego i art. 12 § 1 Kodeksu karnego i art. 65 § 1 Kodeksu karnego.
Rozkazem personalnym z 17 sierpnia 2021 r., nr [...], Komendant Miejski Policji w B. zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 17 sierpnia 2021 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji.
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") uchylił rozkaz personalny organu I instancji w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji i ustalił datę zwolnienia ze służby na dzień 31 sierpnia 2021 r., w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu rozkazu organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, który stanowił podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, podobnie jak i inne przepisy ustawy o Policji, nie definiuje pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ podniósł, że zaistnienie tej przesłanki nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej. Oczywistość popełnienia czynu organ może ustalić samodzielnie, na podstawie analizy okoliczności konkretnego zdarzenia.
Organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie stanowi o popełnieniu przestępstwa, a jedynie czynu o charakterze (znamionach) przestępstwa, co zwalnia organ z badania winy, ewentualnych przesłanek wyłączających sprawstwo lub stopnia społecznej szkodliwości czynu.
Odnosząc się do sprawy organ II instancji stwierdził, że o oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstw z art. 286 § 1 Kodeksu karnego w zbiegu z art. 273 Kodeksu karnego świadczą dowody zebrane w toku postępowania administracyjnego, w szczególności postanowienie o przedstawieniu zarzutów, zeznania świadków, opinia sądowo - lekarska z zakresu chirurgii urazowej, ortopedii - traumatologii i rehabilitacji, wydana przez dr n. med. Z. K., biegłego sądowego, protokół oględzin rzeczy z 14 stycznia 2020 r., protokół przesłuchania podejrzanego, postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, informacja o zatrzymaniu i ogłoszeniu zarzutu.
Organ podkreślił, że nie jest kwestionowane, że 30 czerwca 2015 r. podczas policyjnych zawodów judo miało miejsce zdarzenie, podczas którego skarżący doznał kontuzji kręgosłupa. Za bezsporne organ odwoławczy uznał również, że przeciwko skarżącemu prowadzone jest w Prokuraturze Regionalnej w Lublinie śledztwo, w którym prokurator zarzuca wyłudzenie przez skarżącego od ustalonych lekarzy i fizjoterapeutów dokumentacji poświadczającej nieprawdę co do objawów i dolegliwości, które skarżący przedstawiał im jako następstwa wypadku w trakcie ćwiczeń sztuk walki. Jednocześnie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej skarżący posługiwał się uzyskaną dokumentacją, doprowadzając do wypłaty świadczeń z polis NNW i jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, że decyzja o zwolnieniu skarżącego była podyktowana zastosowaniem środków zapobiegawczych nałożonych przez prokuratora, które zostały następnie uchylone przez sąd, organ odwoławczy stwierdził, że zastosowane przez prokuratora środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego oraz zawieszenia w czynnościach służbowych nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie zwolnienia ze służby w Policji. Komendant podkreślił, że podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w kierunku zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji było zatrzymanie skarżącego w dniu 30 czerwca 2021 r. oraz fakt, że prokurator przedstawił i ogłosił w dniu 30 czerwca 2021 r. postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutu o popełnienie czynu z art. 286 § 1 Kodeksu karnego w zbiegu z art. 273 Kodeksu karnego w zw. z art. 272 Kodeksu karnego w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego i art. 12 § 1 Kodeksu karnego i art. 65 § 1 Kodeksu karnego.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że oczywistość popełnienia przez funkcjonariusza czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji musi wynikać z konkretnych okoliczności danej sprawy. Podniósł, że w rozpoznawanej sprawie okoliczności takie znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w aktach postępowania materiale dowodowym. Organ odwoławczy uznał, że te dowody są spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniają.
Organ odwoławczy podniósł, że fakt popełnienia przez policjanta przestępstwa umyślnego w formie kilkukrotnych określonych zachowań, podjętych w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, i uczynienie z przestępstwa stałego źródła dochodu stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom wynikającym z roty złożonego ślubowania oraz godzi w prestiż i dobre imię instytucji, która z racji realizowanych zadań publicznych winna cieszyć się szacunkiem i zaufaniem społecznym. Uniemożliwia to pozostanie skarżącego w służbie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. I. zaskarżył rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie w całości.
Zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 7 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.), poprzez:
- swobodną, wbrew doświadczeniu życiowemu, ocenę dowodów ujawnionych w sprawie - postanowienia Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie, sygn. akt IX Kp 636/21, poprzez uznanie, że popełnienie czynu jest oczywiste, podczas gdy z uzasadnienia powołanego orzeczenia wprost wypływa fakt, że zebrany dotychczas materiał dowodowy w sprawie karnej nie świadczy o prawdopodobieństwie przestępstwa w dużym stopniu, co implikuje okoliczność, że brak było podstaw do przyjęcia przez organ "oczywistości przestępstwa";
- nielogiczną i dowolną ocenę dowodów z akt Prokuratury Regionalnej w Lublinie, (sygn. akt [...]), tj. opinii biegłych, zeznań świadków i treści wiadomości tekstowych prowadzącą do uznania, że są one jednoznaczne i świadczą o oczywistości przestępstwa, podczas gdy ich swobodna ocena nie daje podstaw do takich wniosków, a wręcz pozwala uznać, że prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa jest niskie;
II. prawa materialnego: art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia o Policji poprzez uznanie, że w sprawie wystąpiła przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, podczas gdy zebrany materiał dowodowy w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia jej zaistnienia.
Skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi, że ocena dowodów jest dowolna i całkowicie odbiega od wniosków jakie wypływają przede wszystkim z dokumentów załączonych do akt. Wskazał, że organ powołuje się w uzasadnieniu orzeczenia na postanowienie Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie IX Wydział Karny, sygn. Akt [...] i całkowicie pomija konkluzje jakie wynikają z jego uzasadnienia. Skarżący podkreślił, że sąd w powołanej sprawie mówi wprost o tym, że materiał dowodowy nie świadczy o prawdopodobieństwie (popełnienia przestępstwa) w dużym stopniu. Wadliwie też organ ocenił pozostałe dowody w sprawie, w żaden sposób nie uzasadniając swojej oceny. W toczącym się postępowaniu przygotowawczym przeciwko skarżącemu zebrane dowody (zeznania świadków, opinie biegłych czy historia wiadomości tekstowych) w żadnym momencie nie prowadzą do wniosków o oczywistości przestępstwa, a wręcz przeciwnie - nie wskazują na fakt jego popełnienia.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 z późn. zm.) policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
Z treści przytoczonego przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wynika, że zwolnienie policjanta ze służby wymaga wykazania kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, oczywistości popełnienia tego czynu oraz wykazania, że fakt popełnienia czynu uniemożliwia pozostawienie funkcjonariusza w służbie.
Jeśli chodzi o pierwszą z wymienionych przesłanek, to podkreślić należy, że podstawą zwolnienia ze służby jest fakt popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, a nie przestępstwa w rozumieniu kodeksu karnego. Organ prowadzący postępowanie administracyjne w zakresie zwolnienia policjanta ze służby nie bada zatem wszystkich przesłanek odpowiedzialności karnej, co jest przedmiotem postępowania karnego, obowiązany jest ustalić natomiast, czy wstępna kwalifikacja czynu wskazuje na to, że ma on cechy charakterystyczne dla przestępstwa.
W orzecznictwie przyjmuje się, że zaistnienie wymienionych przesłanek nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy nie uzależnia bowiem postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby w Policji od wyniku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego i wydania prawomocnego wyroku skazującego. W przypadku skazania policjanta prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, przepis art. art. 41 ust. 1 pkt 4 przewiduje odrębną, obligatoryjną podstawę zwolnienia ze służby.
Podstawa zwolnienia określona w art. 41 ust. 2 pkt 8 daje natomiast możliwość wcześniejszego rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego, bez konieczności oczekiwania na wynik postępowania karnego. Jednak decydując się na uruchomienie takiego trybu zwolnienia funkcjonariusza, organ powinien mieć na względzie, że uprawnienie to jest obwarowane koniecznością spełnienia również przesłanki "oczywistości" oraz wykazania, że fakt popełnienia czynu uniemożliwia pozostawienie funkcjonariusza w służbie.
Przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 nie definiuje pojęcia "oczywistości". W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "oczywistość" to coś pewnego i niebudzącego wątpliwości. W wyroku z 2 września 2008 r., sygn. akt K 35/06 (opubl. w OTK-A 2008/7/120), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny" i w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w powołanym przepisie przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Trybunał podkreślił, że użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest fakultatywne i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Popełnienie przez policjanta czynu musi być "oczywiste", muszą zatem istnieć określone dowody na jego zaistnienie, nie tylko jego uprawdopodobnienie. Charakter czynu wypełniającego znamiona przestępstwa karnego lub karnoskarbowego musi także uniemożliwiać dalsze pozostawanie policjanta w służbie.
Przyjmuje się, że oczywistość popełnienia czynu ustala się na podstawie analizy okoliczności konkretnego przypadku. Oczywistość zachodzi w szczególności wówczas, gdy sprawca został złapany na gorącym uczynku lub przyznał się do popełnienia czynu znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, a także gdy inne okoliczności nie nasuwają wątpliwości, że dany czyn został popełniony przez konkretną osobę (por. wyrok Sądu Najwyższego sygn. I PR 13/79 z 4 kwietnia 1979 r., OSNC 1979/11/221, uchwała Sądu Najwyższego z 30 marca 1994 r. o sygn. akt I PZP 9/94, OSNP 1994/2/26).
W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że skoro ustalenie "oczywistości" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, o jakiej mowa w art. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, następuje w postępowaniu administracyjnym, które różni się swą istotą, celami i funkcją od postępowania karnego, to nie można przyjmować występowania tej przesłanki, gdy stwierdzenie faktu popełnienia czynu (sprawstwo) następuje w wyniku skomplikowanego procesu dowodzenia, opartego w przeważającej mierze na złożonej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w równolegle toczącym się i niezakończonym prawomocnie procesie karnym, którego wynik ciągle jest niepewny, zawierającego sprzeczne zeznania świadków i liczne inne dowody, co do których zachodzi konieczność oceny ich wiarygodności.
Na gruncie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji chodzi o "oczywistość" w szerokim znaczeniu, a zatem o sytuacje niewątpliwe, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne, bezpośrednie dowody, na przykład wzajemnie uzupełniające się, zgodne i niewykluczające się zeznania świadków. "Oczywistość" można bowiem przyjmować tylko w sytuacji, gdy wynika ona z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczna jest od razu, "na pierwszy rzut oka", wręcz jaskrawie, bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz danego przypadku. Oczywistość popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1028/16, z 16 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1077/06, z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 735/12, z 28 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 624/16, z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 428/21, z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 2749 i z 27 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 315/18).
W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy zebrany przez organy nie pozwalał na przyjęcie jako oczywistego faktu popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa.
Z uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby wynika, że organy obu instancji za oczywiste przyjęły popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach trzech przestępstw: przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 Kodeksu karnego (w skrócie: "k.k."), przestępstwa wyłudzenia podstępem poświadczenia nieprawdy z art. 272 k.k. i przestępstwa używania dokumentów poświadczających nieprawdę z art. 273 k.k.
Opis czynu jest bardzo rozbudowany. Skarżącemu zarzucono, że w czasie od 30 czerwca 2015 r. do 18 marca 2020 r., w L. i w B. , w wykonaniu z góry powziętego zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc z tego stałe źródło dochodu, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem: P. S. A. w kwocie 4 480,00 zł, T. S. A. w kwocie 3 960,00 zł oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie w kwocie 10 140 zł, poprzez wypłaty świadczeń z polis NNW oraz jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy w dniu 30 czerwca 2015 r., w ten sposób, że po uprzednim wyłudzeniu od ustalonych lekarzy i fizjoterapeutów poświadczenia nieprawdy co do rzeczywistej genezy i trwałości stwierdzanych u niego negatywnych objawów neurologicznych, w tym dolegliwości bólowo - korzeniowych, które przedstawiał im jako następstwa upadku podczas ćwiczeń sztuk walki w dniu 30 czerwca 2015 r., domagał się wypłaty kolejnych świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia na wypadek trwałego uszczerbku na zdrowiu w postaci okresowo występującego zespołu bólowo - korzeniowego lewostronnego i pourazowej impotencji, posługując się dokumentacją medyczną poświadczającą nieprawdę w zakresie zaostrzenia dolegliwości bólowych będących następstwem upadku z dnia 30 czerwca 2015 roku, podczas gdy w rzeczywistości zespół bólowy korzeniowy lewostronny był uwarunkowany intensywnymi przeciążeniami kręgosłupa i kończyn dolnych w związku z wyczynowym uprawianiem sportu w postaci biegów schodowych oraz innych ekstremalnych form aktywności biegowej podejmowanej od 6 lutego 2016 r., a nadto wynikał z uprzednio stwierdzonych u niego zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego rozwijających się przed urazem datowanym na 30 czerwca 2015 r., osiągając w ten sposób korzyść majątkową w łącznej wysokości 18 580,00 zł, tj. czyn określony w art. 286 § 1 w zb. z art. 273 w zw. z art. 272 w zw. z art. 11 § 2 i art. 12 § 1 i art. 65 § 1 Kodeksu karnego.
Na czyn, który jest skarżącemu zarzucany, składa się zatem wiele różnych elementów i zdarzeń rozciągniętych w czasie, wymagających powiązania i oceny. Skarżącemu zarzucono bowiem nie tylko oszustwo, ale także wyłudzenie od ustalonych lekarzy i fizjoterapeutów poświadczenia nieprawdy co do rzeczywistej genezy i trwałości określonych dolegliwości i używanie wyłudzonych poświadczeń w celu uzyskania wypłaty kolejnych świadczeń pieniężnych w okresie trzech lat z tytułu wypadku, któremu skarżący uległ 30 czerwca 2015 r.
Skarżący nie przyznał się do popełnienia czynu, nie został też zatrzymany na gorącym uczynku.
Z akt sprawy wynika, że materiały dotyczące skarżącego, będące podstawą ustaleń faktycznych organu, stanowią część śledztwa prowadzonego przeciwko wielu osobom w kierunku różnych czynów. Zarzut postawiony został skarżącemu po upływie ponad roku od daty końcowej czynu. Trudno przyjąć oczywistość czynu przy tak wielowątkowym i długo trwającym postępowaniu karnym przygotowawczym.
Nie ulega wątpliwości, że charakter zarzucanego skarżącemu czynu wymagał zgromadzenia obszernego materiału dowodowego, zarówno dowodów z dokumentu, jak i zeznań świadków oraz opinii biegłych. Analiza tego materiału obejmującego kilka lat i ocena poszczególnych dowodów, przede wszystkim pod kątem oczywistości czynu, nie daje podstaw do niebudzącego wątpliwości ustalenia, że skarżący dopuścił się zarzucanego mu czynu. Czyn nie jawi się jako oczywisty, zwłaszcza jeśli się zważy, że poza sporem jest, że skarżący doznał 30 czerwca 2015 r. wypadku przy pracy, który spowodował u niego uraz kręgosłupa, wymagający leczenia szpitalnego i rehabilitacji. Jest także poza sporem, że skarżący ubezpieczony był od następstw nieszczęśliwych wypadków oraz pobytu w szpitalu. Ustalenie, jakie były skutki urazu, w szczególności trwałe i długotrwałe oraz czy i w jakim zakresie na stan zdrowia skarżącego wpłynąć mogła podejmowana przez niego od lutego 2016 r. aktywność sportowa, wymaga wiedzy specjalnej. Znajdujące się w aktach sprawy opinie Z.. K. i E.. K. nie udzielają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy skarżący dopuścił się zarzucanego mu czynu. Biegły Z.. K. w swojej opinii stwierdził jedynie, że udział skarżącego w biegu po schodach w lutym 2016 r. mógł mieć wpływ na pogorszenie stanu klinicznego, opisanego w jednym z zaświadczeń lekarskich, wystawionych przez lekarza, przeciwko któremu również toczy się postępowanie karne. Z kolei E. K. z Zespołu Lekarzy Opiniujących w Sprawach Karnych i Cywilnych, odnosząc się do opisywanego pogarszającego się zespołu korzeniowego stwierdziła, że jest to nietypowy przebieg choroby, jednocześnie jednak zaznaczyła, że nie można obiektywnie z całą pewnością stwierdzić, czy jest on wynikiem samego wypadku czy nasilającej się choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Zasugerowała również zasięgnięcie opinii lekarza klinicysty – specjalisty z zakresu neurologii, ponieważ pytania postawione przez prokuratora wykraczają poza ramy opinii radiologicznej. W aktach sprawy brak takiej opinii. Należy zauważyć, że skarżący zaprzeczył, jakoby przed 2015 r. cierpiał na chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa i dolegliwości bólowe z nią związane. W zgromadzonym przez organ materiale dowodowym również nie ma dowodów na rozpoznanie u skarżącego choroby zwyrodnieniowej przed 2015 r.
Nie sposób na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie stwierdzić, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa było oczywiste.
Należy zauważyć, że organy obu instancji bardzo lakonicznie i ogólnikowo odniosły się do kwestii dowodów, które wskazywać miałyby na oczywistość popełnienia czynu, ograniczając się w zasadzie do wymienienia dowodów z postępowania karnego, które zostały dołączone do akt sprawy niniejszej, bez uszczegółowienia, które dowody i dlaczego świadczą o oczywistości popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu. Ponadto organ II instancji jako dowody świadczące o oczywistości czynu powołał m. in. zeznania byłej żony skarżącego, która zeznała, że nie wie, jaki wypadek miał skarżący w 2015 r. i jakie miał obrażenia, a jednocześnie stwierdziła wprost, że w okresie małżeństwa skarżący nie leczył się na żadne przewlekłe choroby i nie miał żadnych dolegliwości ortopedycznych ani chirurgicznych. Organ powołał także wiadomości tekstowe wymienianie telefonem komórkowym między skarżącym a lekarzem P. R., z których nie wynika jednoznacznie, że skarżący zamierzał wyłudzić poświadczenie nieprawdy w celu domagania się odszkodowań. Wiadomości te wskazują na kontakt skarżącego i wymienionego lekarza w sprawie dolegliwości skarżącego i dokumentacji z zakończonego leczenia. Przy braku innych jednoznacznych dowodów nie mogą świadczyć o oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
Słusznie także podnosi skarżący, że w toku postępowania uchylone zostało przez sąd karny postanowienie prokuratora o zastosowaniu środka zapobiegawczego. Wprawdzie przesłanki zastosowania środka zapobiegawczego określone są w Kodeksie postępowania karnego i służą celom tego postępowania, nie można jednak nie zauważyć, że uchylając postanowienie o zastosowaniu środka zapobiegawczego sąd stwierdził, że powołane przez prokuratora dowody nie dają podstaw do stwierdzenia dużego stopnia prawdopodobieństwa popełnienia przez skarżącego przestępstwa. Duże prawdopodobieństwo graniczy z pewnością. Ocena, że takie prawdopodobieństwo nie zachodzi niewątpliwie wskazuje na brak oczywistości popełnienia czynu. Okoliczność ta powinna być wzięta pod uwagę przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, skoro stwierdzenie oczywistości czynu oparte zostało na dowodach z postępowania karnego, ocenionych następnie przez sąd jako niedające pewności co do dużego stopnia prawdopodobieństwa popełnienia czynu.
Podsumowując stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie została przez organ wykazana przesłanka oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, bowiem skarżący nie został zatrzymany na gorącym uczynku, nie przyznał się do popełnienia czynu i nie zgromadzono też dowodów wskazujących w sposób jednoznaczny i bezpośredni na jego sprawstwo. Oczywistość popełnienia czynu nie była w rozpoznawanej sprawie widoczna od razu, "na pierwszy rzut oka", bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz danego przypadku. Oczywiste popełnienie przestępstwa to popełnienie niebudzące wątpliwości co do rzeczywistego wypełnienia jego znamion (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3707/18).
Wobec stwierdzenia, że w sprawie nie zachodziły podstawy do przyjęcia istnienia przesłanki oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu zabronionego w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zaskarżona decyzja (rozkaz personalny) podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej w skrócie: "p.p.s.a.". Sąd uchylił również decyzję organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 20, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).