III SA/Lu 741/23

III SA/Lu 741/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Oświata
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 30 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 900
art. 29; art. 63 ust. 1,10 i 21
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. C. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 20 października 2023 r. nr PN-II.4131.394.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia W. G. C. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora oddala skargę.
Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr [...] - wydanym na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, z późn. zm.) i art. 63 ust. 1,10 i 21 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 900) - W. C. powierzył Z. R. stanowisko dyrektora Zespołu Szkół z Oddziałami Integracyjnymi im. [...] L. w C. , na okres jednego roku szkolnego, to jest od 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r.
Okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy – zdaniem W. C. – świadczyły o występującej podstawie do powierzenia Z. R. stanowiska dyrektora ww. Zespołu na okres jednego roku szkolnego. W opinii organu, przemawia za tym negatywna ocena na jaką zasługiwał Z. R. z uwagi na ujawnione nieprawidłowości – ujawnione w trakcie wewnętrznej kontroli zakończonej raportem z dnia 17 maja 2023 r. – dotyczące zarządzania jednostką w zakresie spraw finansowych. Niewłaściwe zarządzanie polegało na dopuszczeniu do "dublowania" się godzin pracy nauczycieli, co musiało spotkać z reakcją organu w postaci wezwania dyrektora do wyjaśnienia tej sytuacji i odniesienia się formułowanych zarzutów dotyczących niegospodarności – w zakresie wydatkowania środków finansowych. Powołując się na stanowisko judykatury (zaprezentowane w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2022 r. sygn. II SA/Sz 1096/21 odnoszącym się do kwestii niewłaściwego zachowania się dyrektora w okresie poprzedzającym powołanie oraz w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. II SA/Rz 12268/19 dotyczącym najgorszego wyniku egzaminu ze wszystkich szkół w danym województwie) opowiadające się za uznaniem takich przypadków za uzasadniających skrócenie okresu powierzenie stanowiska dyrektora, W. C. stwierdził ponadto, że Zespół Szkół z Oddziałami Integracyjnymi im. [...] L. w C. wprawdzie nie odnotowuje najgorszych wyników w województwie lubelskim, to jednak są one wyraźnie niższe od średniej krajowej wojewódzkiej, a nawet w skali powiatu.
Organ wyjaśnił dalej, że zachodzą podstawy do skrócenia kadencji na okres jednego roku szkolnego, zwłaszcza wobec faktu, że nie jest jasne jak zakończy się sprawa spowodowana niewłaściwego zarządzania finansami tej jednostki, że jej dyrektor nie zajął jeszcze stanowiska w przedmiocie postawionych mu zarzutów oraz że konieczne może okazać się zainteresowanie rzecznika dyscypliny finansów publicznych sprawą nadpłat (niegospodarności).
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 20 października 2023 r. Wojewoda Lubelski stwierdził nieważność ww. zarządzenia. Zdaniem organu nadzoru, zarządzenie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe określającego, że stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W ocenie Wojewody, wyłącznie w uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał m.in, że:
- uregulowany w art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe tryb powierzenia stanowiska dyrektora szkoły pozostawia organowi prowadzącemu szkole na pewna swobodę w zakresie oceny przesłanek skrócenia okresu kadencji, ale jednoczenie stwarza gwarancję, że instytucja skracania kadencji nie będzie nadużywana i swoboda organu nie może oznaczać w żadnym przypadku dowolności;
- w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przypadki, w których dopuszczalne jest skrócenie okresu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły dotyczą w szczególności szkoły jako pracodawcy (np. planowana likwidacja szkoły czy zmiana profilu nauczania wymagająca ponownego przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora) bądź nauczyciela (np. wniosek nauczyciela o powierzenie mu stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat, osiągnięcie wieku emerytalnego), że uzasadnionymi przypadkami mogą być okoliczności rzutujące na kompetencje, przygotowanie czy predyspozycje kandydata wyłonionego przez komisję konkursową, zwłaszcza to, czy daje on gwarancję prawidłowego prowadzenia placówki oświatowej przez okres pięciu lat; ocena taka nie może być jednak dowolna;
- nie znajduje potwierdzenia stanowisko W. C. o negatywnej ocenie pracy Z. R., pełniącego funkcję dyrektora Zespołu Szkół z Oddziałami Integracyjnymi im. [...] L. w C. od dnia 1 września 1984 r.;
- pierwsza ocena pracy dyrektora z dnia 8 marca 2021 r. została ustalona na poziomie bardzo dobrym z uwagi na zastrzeżenia organu prowadzącego, dotyczące: zasad wynagradzania nauczycieli, przydzielania godzin ponadwymiarowych nauczycielom przygotowującym uroczystości z okazji świąt państwowych, zawyżenia liczby dzieci pięcioletnich skutkującego koniecznością utworzenia dodatkowego oddziału przedszkolnego oraz osiągania przez uczniów wyników niższych od oczekiwań organu prowadzącego;
- powołany przez Lubelskiego Kuratora Oświaty zespół oceniający, w skład którego wchodził też przedstawiciel organu prowadzącego szkołę, w dniu 19 kwietnia 2021 r. nie zaakceptował powyższej oceny pracy dyrektora i ustalił nową – wyróżniającą;
- w myśl art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r. poz. 984, ze zm.), oceny pracy dyrektora dokonuje organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę;
- ocena pracy dyrektora nie jest zatem samodzielnym (subiektywnym) stanowiskiem organu prowadzącego, dla którego wiążącą jest oceną dokonana we wskazanym trybie ustawowym;
- przystępując do konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół z Oddziałami Integracyjnymi im. [...] L. w C. Z. R. posiadał najwyższą - wyróżniającą ocenę pracy;
- Z. R. nie mógłby przystąpić do konkursu w przypadku otrzymania negatywnej oceny pracy;
- z dokumentacji przedłożonej przez W. C. wynika, że w okresie od dnia 17 maja do 15 czerwca 2023 r. w Zespole Szkół została przeprowadzona kontrola w zakresie godzin pracy nauczycieli i specjalistów zatrudnionych w oddziałach przedszkolnych, Przedszkola Samorządowego w C. i Punktach Przedszkolnych oraz zakresy pracy pracowników obsługi (sprzątaczek) zatrudnionych w Zespole Szkół (protokół z czynności kontroli wewnętrznej z dnia 19 czerwca 2023 r.);
- kontrolną objęto 5 lat szkolnych: od roku szkolnego [...] do [...] i ustalono, że w badanym okresie dochodziło do dublowania się godzin nauczycieli, do wymiaru godzin nauczycieli przedszkolnych zaliczano godziny zajęć prowadzonych przez innych nauczycieli specjalistów, dotyczyło to zajęć rytmiki, języka angielskiego i religii, które odbywały się w godzinach pracy nauczycieli wychowania przedszkolnego, że ogólna liczba godzin zajęć specjalistów pokrywających się z godzinami pracy nauczycieli wychowania przedszkolnego w badanym okresie wyniosła 13678 godzin, w tym w roku szkolnym [...] - 2696 godzin;
- w zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia czynu naruszenia dyscypliny finansów publicznych W. C. podał, że w czasie zajęć z języka angielskiego, rytmiki i religii formalnie odbywały się (równolegle) zajęcia z wychowania przedszkolnego, tj. w czasie, gdy nauczyciele odpowiedzialni za realizację wychowania przedszkolnego nie realizują żadnych obowiązków (gdyż odbywają się wtedy właśnie zajęcia z rytmiki i języka angielskiego - i to ci nauczyciele zajmują się w tym czasie uczniami), że powyższe powoduje dublowanie się godzin, za które wypłacane są nauczycielom wynagrodzenia, tj. zawyżenie etatów (a ściślej: wymiaru godzin) w stosunku do ich rzeczywistego wymiaru, że kwota skutków finansowych w okresie od 01.09.2019 r. do 31.08.2023 r. wyniosła szacunkowo [...] zł;
- pismem z dnia 10 lipca 2023 r. Z. R. wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli z dnia 19 czerwca 2023 r. podnosząc, że przez pięć lat organ prowadzący zatwierdzał arkusz organizacyjny po uzyskaniu opinii kuratora i nie zgłaszał w tym zakresie żadnych zastrzeżeń, że sposób organizacji zajęć był dostosowany do zatwierdzonego arkusza organizacyjnego i oczekiwań organu prowadzącego, że obecność wychowawcy grupy przedszkolnej na zajęciach prowadzonych przez nauczyciela specjalistę spowodowana była tym, że w każdym oddziale przedszkolnym znajdują się dzieci posiadające znaczne trudności w sferach dydaktycznej, emocjonalno-społecznej oraz innych o podłożu somatycznym i aby stworzyć optymalne warunki do pracy nauczyciela specjalisty oraz zapewnić dzieciom możliwość jak najpełniejszego korzystania z prowadzonych przez specjalistę zajęć, konieczna jest obecność wychowawcy;
- oprócz wyników ww. kontroli W. C. nie wskazał żadnych innych okoliczności dotyczących zarządzania Zespołem Szkół, które uzasadniałyby skrócenie okresu powierzenia funkcji dyrektora szkoły i za takie argumenty nie można też uznać zdarzeń mających miejsce w poprzedniej kadencji;
- opiera się na zdarzeniu przyszłym i niepewnym, a nie na okolicznościach aktualnych w dniu wydawania zarządzenia wskazany w nim argument, że nie jest jasne, jak zakończy się sprawa nadpłat (niegospodarności) i może wystąpić konieczność zawiadomienie rzecznika dyscypliny finansów publicznych;
- zawiadomienie rzecznika dyscypliny finansów publicznych o podejrzeniu popełnienia czynu naruszenia dyscypliny finansów publicznych nie rozstrzyga jeszcze o sposobie zakończenia tego postępowania i w aktualnym stanie sprawy nie ma orzeczenia wskazującego na fakt popełnienia przestępstwa, czy deliktu dyscyplinarnego;
- osiąganie przez Zespół Szkół wyników wyraźnie poniżej średniej krajowej, wojewódzkiej a nawet powiatowej, nie uzasadnia powierzenia stanowiska dyrektora na okres 1 roku szkolnego ponieważ przy okazji sporządzania oceny pracy dyrektora Z. R. złożył on w tej sprawie wyjaśnienia, które zostały uwzględnione przez zespół oceniający i przyczyniły się do podwyższenia oceny pracy dyrektora z bardzo dobrej na wyróżniającą;
- organ prowadzący szkołę dysponuje instrumentami prawnymi do oceny dyrektora w toku kadencji i gwarancje prawidłowego gospodarowania powierzonym mieniem i finansami szkoły uzyskać może poprzez sprawowanie nadzoru, o którym mowa w art. 57 ust. 1 ustawy;
- w przypadku nieprawidłowego gospodarowania mieniem przez dyrektora szkoły organ prowadzący szkołę umocowany jest do wnioskowania o przeprowadzenie procedury umożliwiającej dokonanie odwołania dyrektora w trybie właściwym dla takich przypadków, a więc na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy;
- przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy zezwala na odwołanie dyrektora w przypadku szczególnie uzasadnionym;
- pojęcie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 63 ust. 21 zd. 2 ustawy powinno być rozumiane wąsko;
- nie można kwestionować prawa organu prowadzącego do oceny wyłonionego w konkursie kandydata przed powierzeniem mu stanowiska dyrektora szkoły;
- jeżeli ocena ta jest rozbieżna z ustaleniami komisji konkursowej, to organ decydując się na skrócenie kadencji dyrektora winien odnieść się do ustaleń komisji i zaprezentować dowody, które uzasadniają tę odmienną ocenę;
- w toku postępowania konkursowego jednym z pytań Komisji Konkursowej było: "Czy sprawa dotycząca Przedszkola w C. w sensie godzin rzeczywiście została zmieniona i czy nauczyciele w tym nauczyciele specjaliści będą pracować zgodnie z rozporządzeniem?";
- wyniki głosowania (7 głosów "za", 3 "przeciw", 1 członek Komisji wstrzymał się od głosowania) wskazują, że członkowie Komisji Konkursowej, po zapoznaniu się z informacjami udzielonymi przez kandydata m.in. w powyższym zakresie, wyłonili Z. R. jako kandydata do sprawowania funkcji kierowniczej przez okres 5 lat.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze W. C. zarzucił, że doszło do naruszenia przepisów:
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania z naruszeniem tych przepisów - w szczególności poprzez błędną cenę zebranego w sprawie materiału dowodnego, sprzeczną z zasadami swobodnej oceny dowodów oraz dowolne przyjęcie - wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że w sprawie nie zaszły okoliczności uzasadniające skrócenie kadencji dyrektora, tj. dowolne a nie swobodne uznanie, że w sprawie nie zaistniał "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 63 ust. 21 zd. 2 ustawy Prawo oświatowe, podczas gdy ze szczegółowej i dokładnej analizy całokształtu materiał dowodowego w sprawie wynika, że zaszedł ww. "uzasadniony przypadek" i został on wystarczający uzasadniony w uzasadnieniu zarządzenia W. C. z dnia 31 sierpnia 2023 r. oraz następnie wykazany złożonymi później w sprawie dowodami, w tym protokołem z kontroli;
- art. 63 ust. 21 zd. 2 ustawy Prawo oświatowe, poprzez bezpodstawne uznanie, iż w sprawie nie zachodzi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w tym przepisie, podczas gdy skarżący w uzasadnieniu zarządzenia z dnia 31 sierpnia 2023 r. oraz w treści złożonych w sprawie wyjaśnień z dnia 19 października 2023 r. szczegółowo uzasadnił i wyjaśnił przyczyny skrócenia kadencji;
- art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej – u.s.g.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że zarządzenie z dnia 31 sierpnia 2023 r. jest sprzeczne z prawem.
W. C. domagał się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.
Wojewoda Lubelski wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2024 r. skarżący zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z tabelarycznie zestawionych informacji, zaktualizowanych na styczeń 2024 r. świadczących o nadpłatach w wynagrodzeniach i w konsekwencji o zaistnieniu niegospodarności, które to okoliczności uzasadniały skrócenie kadencji dyrektora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego jest aktem podlegającym kontroli w świetle art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. – dalej p.p.s.a).
Tytułem przypomnienia należy wskazać, że nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85 u.s.g.).
Z treści art. 91 u.s.g. wynika, że zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem jest nieważne.
O nieważności zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jego doręczenia organowi nadzoru (art. 91 ust. 1 u.s.g.). Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 91 ust. 3 u.s.g.). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.).
Ustawodawca nie określa pojęcia istotnego bądź nieistotnego naruszenia prawa. Dlatego przy definiowaniu pojęcia istotnego naruszenia prawa należy sięgnąć do prezentowanej w judykaturze wykładni przepisu art. 91 u.s.g. W orzecznictwie sygnalizuje się, że za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym, a do takich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego (tak WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 14 listopada 2023 r. sygn. II SA/Bd 1000/23; podobnie WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 marca 2023 r. sygn. I SA/Kr 1316/22, WSA w Olsztynie w wyrokach: z dnia 5 listopada 2023 r. sygn. II SA/Ol 717/23 z dnia 26 października 2023 r. sygn. II SA/Ol 710/23).
W niniejszej sprawie, zdaniem Wojewody Lubelskiego – przy wydawaniu zakwestionowanego zarządzenia przez W. C. - istotnie naruszono przepis prawa materialnego, to jest art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe.
Z uwagi na charakter sporu przypomnienia wymaga, że stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę (art. 63 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe).
Kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora (art. 63 ust. 10).
Stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny (art. 63 ust. 21).
Wspomniany ostatnio przepis wprowadza zasadę, że stanowisko dyrektora powierza się na lat 5. Oznacza to, że kandydatowi wyłonionemu w trakcie przeprowadzonego postępowania konkursowego powinno powierzyć się funkcję dyrektora na okres lat 5. Wyjątkowo – jak to wynika – z redakcji art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe, tylko w uzasadnionych przypadkach można tę funkcję powierzyć na okres krótszy, co najmniej na okres 1 roku szkolnego.
Ustawa nie zawiera legalnej definicji uzasadnionego przypadku.
W orzecznictwie podnosi się, że zawarte w art. 63 ust. 21 Prawa oświatowego pojęcie "uzasadnionego przypadku" jest zwrotem niedookreślonym, a ustalenie jego znaczenia nie może być dokonane w wyniku jego abstrakcyjnej wykładni, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, w którym ono funkcjonuje (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2023 r. sygn. III SA/Po 300/23).
W judykaturze sygnalizuje się również, że niezbędna jest indywidualizacja i konkretyzacja okoliczności przemawiających za skróconym powierzeniem stanowiska dyrektora szkoły poparta wnikliwą argumentacją. Rozstrzygnięcie takie pozostaje pod kontrolą organu nadzoru oraz sądu administracyjnego i tym samym wymaga szczegółowego i czytelnego uzasadnienia zawierającego przekonujące argumenty, że nie jest to działanie arbitralne lecz oparte na obiektywnych i realnie istniejących przesłankach (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. II SA/Go 612/22).
Redakcja art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe nie budzi wątpliwości co do intencji ustawodawcy. Zasadą rangi ustawowej jest powierzanie stanowiska na okres 5 lat. Powierzenie stanowiska na krótszy okres (nie krótszy niż 1 rok szkolny) stanowi wyjątek od tej generalnej zasady i warunkiem, od którego ustawodawca uzależnił dopuszczalność powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat szkolnych, jest zaistnienie uzasadnionego przypadku.
Ustawa nie zawiera wprawdzie wskazówek co do tego jak należy rozumieć te uzasadnione przypadki, lecz pamiętać należy, iż swoboda organu prowadzącego szkołę – działającego w ramach uznania administracyjnego - nie może w żadnym wypadku oznaczać dowolności. Ustalenie znaczenia użytego w art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe, pojęcia niedookreślonego, a mianowicie pojęcia "uzasadnionego przypadku", który umożliwia odstępstwo od zasady, nie może być dokonane w wyniku abstrakcyjnej wykładni tego pojęcia, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, w którym to pojęcie funkcjonuje, co wymaga od organu starannego uzasadnienia, czytelnego i wyczerpującego, aby wykluczyć ewentualny zarzut o arbitralności zarządzenia powołującego się na zasadność stanowiska o krótszym, ale o dozwolonym okresie kadencji.
Niewątpliwie argumentacja organu prowadzącego szkołę musi odwoływać się do okoliczności aktualnych w dniu podejmowania aktu o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły. Zatem od organu działającego w ramach uprawnienia wynikającego z art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe należy wymagać należytej argumentacji polegającej na precyzyjnym i wyczerpującym uzasadnieniu podjętego stanowiska, czy spełniła się przesłanka "uzasadnionego przypadku" (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 1256/20).
Przesłanka "uzasadnionego przypadku" nie wystąpiła, co jednoznacznie wykazał organ po przeprowadzeniu postępowania nadzorczego (wszczęto je w dniu 16 października 2023 r.). Powtarzanie szeroko rozbudowanej argumentacji podniesionej przez organ nadzoru i odnoszącej się do każdego "zarzutu" organu prowadzącego szkołę byłoby czynnością zbędną. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Wojewody Lubelskiego, że W. C. wydał zarządzenie o powierzeniu stanowiska dyrektora z naruszeniem art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe. Organ nadzoru skutecznie podważył opinię o negatywnej ocenie pracy dyrektora. Słusznie też zauważył, że w kwestii nieprawidłowości finansowych ocena W. C. opiera się na zdarzeniu przyszłym i niepewnym ponieważ w aktualnym stanie sprawy nie ma orzeczenia wskazującego na fakt popełnienia przestępstwa, czy deliktu dyscyplinarnego. Tym samym Wojewoda Lubelski ustosunkował się do zawiadomienia z dnia 6 września 2023 r. o popełnieniu czynu naruszenia dyscypliny finansów publicznych oraz zawiadomienia Prokuratury o podejrzeniu popełnienia przez Z. R. przestępstw. Zawiadomienia te wywołane zostały oceną organu o "nadpłatach" wynagrodzeń i powstałej w związku z tym szkodzie w mieniu gminnym.
Jak wcześniej wykazano okoliczności uzasadniające skróconą kadencję powinny wystąpić w dacie podejmowania zarządzenia przez organ prowadzący szkołę. Działania późniejsze nie mogą walidować takiego zarządzenia. Próba następczego uzupełniania takiej argumentacji lub wyjaśniania stanowiska w sprawie jest czynnością spóźnioną. Argumenty organu muszą odwoływać się do okoliczności aktualnych w dniu podejmowania zarządzenia o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły, a nie do okoliczności, które w przyszłości mogą wystąpić.
Stwierdzony bak wyczerpującego wskazania przyczyn powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na krótszy okres niż 5 lat w sposób istotny narusza prawo.
Wobec tego organ nadzoru był zobowiązany do stwierdzenia nieważności zarządzenia na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g.
Ponadto, jak trafnie zauważył Wojewoda, organ prowadzący szkołę posiada istotny wpływ na wybór kandydata na stanowisko dyrektora szkoły. Procedura konkursowa zapewnia wybór takiego kandydata na stanowisko dyrektora szkoły, który spełnia przesłanki wynikające z przepisów prawa i gwarantuje najlepsze funkcjonowanie i organizację powierzonej mu jednostki. Na etapie ogłoszenia konkursu wymagane jest od kandydatów złożenie dokumentów poświadczających niekaralność kandydata. Nadto, wszelkie zastrzeżenia i zarzuty organu prowadzącego szkołę wpływające na merytoryczną ocenę kandydata powinny być przedstawione do rozważenia komisji konkursowej. Jeżeli jednak ocena ta jest rozbieżna z ustaleniami komisji konkursowej, to organ decydując się na skrócenie kadencji dyrektora powinien odnieść się do ustaleń komisji i przedstawić dowody, które uzasadniają odmienną ocenę. W przypadku wyłonienia kandydata, co do zasady, trzeba powierzyć mu stanowisko dyrektora, jak wynika to wprost wynika z art. 63 ust. 21 zd. 1, na okres 5 lat.
Powyższe prowadzi do wniosku, że powierzenie stanowiska dyrektora na okres jednego roku nastąpiło bez przekonującego uzasadnienia, w oderwaniu od wyników postępowania konkursowego. W ocenie Sądu, trudno jest przyjąć za zasadne argumenty organu prowadzącego w przedmiocie negatywnej oceny działalności dyrektora, dotyczące zdarzeń mających miejsce w zakończonej kadencji, jeżeli organ podnosi je już po zakończeniu postępowania konkursowego, zaś przed ogłoszeniem konkursu uzgadnia w drodze porozumienia z właściwym kuratorem oświaty wyróżniającą ocenę pracy dyrektora. Powyższe oznacza, że nie zaistniał "uzasadniony przypadek" skutkujący powierzeniem stanowiska dyrektora na okres jednego roku szkolnego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, stwierdzające nieważność powyższego zarządzenia, wbrew zarzutom i wnioskom skargi należało uznać za prawidłowe i zgodne z przepisami prawa.
W niniejszej sprawie postępowanie konkursowe (przeprowadzone w trybie art. 63 ust. 10 cyt. ustawy Prawo oświatowe) zakończono w dniu 17 sierpnia 2023 r. Wyłoniony wówczas kandydat miał prawo oczekiwać, że zostanie mu powierzone stanowisko dyrektora na okres 5 lat, a nie na okres krótszy zwłaszcza, że ogłoszenie o konkursie z dnia 14 lipca 2023 r. – jak to wynika z akt sprawy – nie przewidywało skrócenia kadencji do jednego roku szkolnego. Zatem zarządzenie z dnia 31 sierpnia 2023 r. odrywające się od realiów niniejszej sprawy nie mogło spotkać się inną oceną prawną aniżeli wyrażoną przez organ nadzoru.
Niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W postępowaniu nadzorczym przepisy k.p.a. regulujące tryb gromadzenia i oceny dowodów stosuje się odpowiednio, co wynika z treści art. 91 ust. 5 u.s.g., a to oznacza, że ogólnego postępowania administracyjnego, które zazwyczaj kończy się decyzją rozstrzygająca o prawach lub obowiązkach strony, nie sposób utożsamiać ze specyficznym postępowaniem, o którym mowa w art. 91 ust. 2 u.s.g. wszczętym przez wojewodę. Takie zapatrywanie znajduje potwierdzenie w treści przepisu art. 85 u.s.g. wyznaczającego zakres sprawowanego nadzoru nad działalnością gminną sprawowanego na podstawie kryterium zgodności z prawem.
Ubocznie należy podnieść, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zawiera szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne – odpowiadające wymogom określonym w art. 91 ust. 3 u.s.g. – logicznie podważające prawidłowość całej argumentacji leżącej u podstaw zakwestionowanego zarządzenia, którego legalności nie potwierdzają późniejsze dodatkowe działania zmierzające do ponownego oszacowania zaktualizowanych wielkości nadpłat wynagrodzeń. Tego dobitnym przejawem był wniosek dowodowy W. C. zawarty w piśmie z dnia 29 stycznia 2024 r. – uwzględniony przez Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.