III SA/LU 74/24

III SA/Lu 74/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1587
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 1742
§ 9 ust. 1, § 10 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
Dz.U.UE.L 2006 nr 190 poz 1 art. 3 ust. 1 lit. b) pkt i)
Rozporządzenie (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania  odpadów
Dz.U. 2020 poz 1792
art. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Strzelec, Protokolant: Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2023 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ i instancji") z [...] lipca 2023 r., nr [...], o nałożeniu na M. T. kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.
W dniu 19 grudnia 2022 r. zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...], którym kierował M. T. (dalej jako "skarżący"), prowadzący działalność pod nazwą [...], został poddany przez upoważnionych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej Oddziału Celnego w Białej Podlaskiej kontroli drogowej. Zespołem pojazdów wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego.
Ustalono, że zespołem pojazdów przewożony był z Białorusi do Polski towar w postaci brykietu opałowego z ligniny, o łącznej masie brutto 21076 kg. W trakcie rewizji częściowej towaru stwierdzono "w dwóch bagach w tylnej części naczepy towar przypominający brykiet koloru brązowego". W oparciu o opinię Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Lublinie Delegatura w Białej Podlaskiej, zawartą w piśmie nr [...] z 12 grudnia 2022 r., ustalono, że przewożony towar stanowi odpad z listy bursztynowej o kodzie AC170 z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, którego przemieszczanie podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
W wyniku kontroli stwierdzono naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 728), dalej jako "u.t.d." lub "ustawa o transporcie drogowym", polegające na:
- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach;
- wwozie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia;
- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
- niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym.
Wyniki kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...] z 19 grudnia 2022 r.
Kierowca podpisał protokół kontroli oraz wniósł zastrzeżenia do protokołu.
Dodatkowo podczas kontroli wykonano dokumentację fotograficzną oraz kopie okazanych dokumentów, tj. dowodów rejestracyjnych zespołu pojazdów, międzynarodowego drogowego listu przewozowego CMR z [...] listopada 2022 r., oświadczenia z [...] grudnia 2022 r. M. z Estonii o przeznaczeniu kontrolowanego towaru, faktury nr [...] z [...] listopada 2022 r., certyfikatu jakości z [...] listopada 2022 r., wypisu z licencji nr [...]
Decyzją z [...] lipca 2023 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 12 000 zł za następujące naruszenia:
- wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, na podstawie lp. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d.,
- wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, na podstawie lp. 4.8 załącznika nr [...] do ustawy,
- niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym- za każdy dokument, na podstawie lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.
M. T. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji.
Decyzją z [...] listopada 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że niekwestionowane są ustalenia, że podmiotem wykonującym przewóz drogowy był M. T.. Z dokumentu CMR z [...] listopada 2022 r. wynika, że ładunek został załadowany na Białorusi i był przewożony do Polski. Zespołem pojazdów przewożono towar w postaci brykietu z ligniny.
Organ II instancji wskazał, że z ustaleń poczynionych podczas kontroli drogowej z 19 grudnia 2022 r., udokumentowanej protokołem kontroli oraz oceny towaru zawartej w piśmie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Lublinie Delegatura w Białej Podlaskiej z 12 grudnia 2022 r. wynika, że przewożony towar stanowił odpad z listy bursztynowej (załącznik IV) o kodzie AC170 z rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L z dnia 12 lipca 2006 r. Nr 190, str. 1), dalej jako "rozporządzenie Nr 1013/2006". Organ przywołał przepis art. 3 ust. 1 lit. b) pkt i) rozporządzenia Nr 1013/2006, z którego wynika, że przemieszczenia odpadów wyszczególnionych w załączniku IV, który obejmuje między innymi odpady wyszczególnione w aneksach II i VIII Konwencji bazylejskiej, podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących klasyfikacji przewożonego towaru, organ odwoławczy podniósł, że pierwotnym źródłem ustaleń w zakresie naruszeń obowiązującego prawa pozostaje kontrola, potwierdzona protokołem kontroli.
Organ II instancji podkreślił, że protokół kontroli ma moc dokumentu urzędowego. Protokół kontroli drogowej w przedmiotowej sprawie został sporządzony w obecności kierowcy kontrolowanego zespołu pojazdów, będącego jednocześnie podmiotem wykonującym przewóz drogowy w przedmiotowej sprawie. Kierowca brał czynny udział w kontroli i podpisał protokół, zgłaszając zastrzeżenia do protokołu.
Organ II instancji stwierdził, że czynności przeprowadzone podczas kontroli drogowej zostały dokonane prawidłowo. Uznał również, że nie budzi wątpliwości prawidłowość klasyfikacji przewożonego towaru jako odpadu, wskazana w piśmie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Lublinie Delegatura w Białej Podlaskiej z 12 grudnia 2022 r. Klasyfikacja ta potwierdzona została również przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w piśmie z 12 stycznia 2023 r., w którym wskazano, że przewożony towar powstaje z hydrolitycznej ligniny, natomiast lignina jest pozostałością procesu produkcyjnego spirytusu technicznego. Lignina pohydrolityczna stanowi odpad będący pozostałością procesu produkcyjnego spirytusu technicznego i nie podlega wyłączeniu z ustawy o odpadach jako biomasa pochodzenia rolniczego lub leśnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie miała miejsca sytuacja wykraczająca swoją problematyką poza wiedzę inspektorów ochrony środowiska. Za zbędne organ więc uznał przeprowadzanie dodatkowych badań towaru.
Organ II instancji podniósł, że nie może stanowić podstawy do zmiany ustaleń organu w zakresie klasyfikacji przewożonego towaru jako odpadu, oświadczenie importera – M. z Estonii z [...] grudnia 2022 r., z którego wynika, że deklarowany towar w postaci brykietu z ligniny jest przeznaczony do użycia w gospodarstwach domowych albo instalacjach spalania o nominalnej mocy cieplnej mniejszej niż 1 MW. Organ zwrócił uwagę, że kontrolowany towar został zadeklarowany do procedury dopuszczenia do obrotu w zgłoszeniu celnym nr [...] z 9 grudnia 2022 r. pod kodem Taric 3825909000, obejmującym "Produkty odpadowe przemysłu chemicznego lub przemysłów pokrewnych, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone; odpady komunalne; osady ze ścieków kanalizacyjnych; pozostałe odpady wymienione w uwadze 6 do niniejszego działu; - Pozostałe; - - Pozostałe".
Organ dodał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów mogących skutecznie podważyć ustalenie, że przewożony towar w postaci brykietu opałowego z ligniny stanowi odpad z listy bursztynowej o kodzie AC 170 z rozporządzenia Nr 1013/2006. Samo kwestionowanie przez stronę ustaleń organu w tym zakresie poczynionych w wyniku kontroli drogowej nie może prowadzić do jego skutecznego podważenia bez przedstawienia stosownego przeciwdowodu.
Mając powyższe na względzie, organ II instancji stwierdził, że wobec stwierdzonego w protokole z kontroli drogowej przewozu towaru w postaci "brykietu opałowego z ligniny", stanowiącego odpad z listy bursztynowej o kodzie AC 170 z rozporządzenia Nr 1013/2006, przewóz tego towaru powinien odbywać się na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Jednocześnie środki transportu powinny posiadać oznakowanie, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
W wyniku kontroli stwierdzono również, że skarżący nie uzyskał zgody Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na przewóz odpadów oraz że zespół pojazdów nie posiadał właściwego oznakowania tablicami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, tj. na pojeździe brak było oznakowania środka transportu przewożącego odpad zarówno w postaci tablicy koloru białego, z umieszczonym napisem "ODPADY", jak również tablicy koloru białego z literą "A".
W tych okolicznościach sprawy organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo określił naruszenia i nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 12 000 zł na podstawie lp. 4.5, lp. 4.8. i lp. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Organ odwoławczy uznał, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego i nałożenia kary pieniężnej w zakresie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach (określonego w lp. 4.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). W piśmie Departamentu Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego z 14 marca 2023 r. wskazano, że przedsiębiorca M. T. w dacie kontroli był wpisany do Rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami BDO w zakresie przewozu drogowego odpadów, do którego to rejestru został wpisany 2 grudnia 2019 r.
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d., wskazując, że przewoźnik powinien znać regulacje prawne dotyczące odpadów i posiadać wiedzę umożliwiającą dokonanie oceny statusu przewożonego towaru, zwłaszcza, że jest podmiotem wpisanym do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Opis towaru wynikający z dokumentu CMR, czy też "zapewnienia białoruskiej spedycji, że towar jest odprawiany bez problemu", jak wyjaśnił kierowca wnosząc zastrzeżenia do protokołu kontroli, nie zwalniały strony z obowiązku ustalenia, jaki faktycznie rodzaj towaru przewozi, w tym ustalenia, czy nie są to odpady objęte zezwoleniem oraz wymogiem posiadania dodatkowej dokumentacji, jak i obowiązkiem właściwego oznaczenia pojazdu. Organ podkreślił, że do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek niedochowania przez stronę należytej staranności. Brak wiedzy, czy też fakt że przewoźnik nie jest właścicielem towaru, nie są okolicznością wystarczającą do uwolnienia się od odpowiedzialności. Rzeczą podmiotu wykonującego przewóz jest takie zorganizowanie przewozu, aby wyeliminować ryzyko naruszenia prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. T. zaskarżył decyzję organu II instancji w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, uchybienie którym miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako "k.p.a." poprzez:
a) nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, polegające na nieuprawnionym przyjęciu, a następnie wskazaniu w dokumencie o nazwie "Protokół kontroli drogowej" z 19 grudnia 2022 r., że w tym dniu w ogóle doszło do kontroli drogowej i odbywał się transport drogowy w sytuacji, gdy tego dnia nie był dokonywany transport drogowy przez skarżącego, a zatem dokument nazwany "Protokół kontroli drogowej" nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, w konsekwencji czego w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności decyzji o której mowa w treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
b) brak ustalenia, że dokument o nazwie "Protokół kontroli drogowej" z 19 grudnia 2022 r. został sporządzony w wyniku kontroli drogowej i transportu drogowego których w rzeczywistości nie było, w konsekwencji czego w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności decyzji o której mowa w treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
c) powierzchowną ocenę materiału dowodowego i brak w efekcie ustalenia faktycznej daty przewozu dokonywanego przez skarżącego, wynikającej z CMR, tj. 29 listopada 2022 r., co oznacza, że nie mogło dojść do kontroli drogowej w rozumieniu przepisów art. 89 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 1 u.t.d. w dacie 19 grudnia 2022 r., w konsekwencji czego w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności decyzji o której mowa w treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
d) oparcie wydanej decyzji na ustaleniach poczynionych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie w piśmie z 12 grudnia 2022 r. oraz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w piśmie z 12 stycznia 2023 r. w sytuacji, gdy w pismach tych WIOŚ oraz GIOŚ dopuściły się samodzielnej, rażąco dowolnej klasyfikacji "brykietu opałowego z ligniny" jako odpadu z listy bursztynowej o kodzie AC170 z rozporządzenia nr 1013/2006, bez powołania się na podstawy lub przyczyny takiego arbitralnego uznania, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego uznania, iż przewożony przez skarżącego towar stanowił odpad;
2) art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez bezkrytyczne przyjęcie pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Lublinie z 12 grudnia 2022 r. za prawidłowe i dokonanie na jego podstawie wiążących ustaleń,
II. przepisów prawa materialnego"
1) art. 89 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 1 u.t.d., poprzez jego błędne zastosowania, będące skutkiem "skrajnie nieprawidłowego" ustalenia stanu faktycznego sprawy, polegającego na nieuprawnionym przyjęciu, a następnie wskazaniu w dokumencie o nazwie "Protokół kontroli drogowej" z 19 grudnia 2022 r., iż w tym dniu w ogóle doszło do kontroli drogowej i odbywał się transport drogowy w sytuacji, gdy tego dnia nie był dokonywany transport drogowy przez skarżącego, a zatem dokument nazwany "Protokół kontroli drogowej" nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, w konsekwencji czego w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
2) art. 3 ust. 1 pkt b) lit. i) rozporządzenia nr 1013/2006 w zw. z Załącznikiem IV część II do rozporządzenia nr 1013/2006, poprzez dokonanie przez organy I i II instancji dowolnej interpretacji klasyfikacji odpadów, sprowadzającej się do nieuprawnionego uznania, że "brykiet opałowy z ligniny" na podstawie rozporządzenia nr 1013/2006 jest klasyfikowany jako odpad z listy bursztynowej o kodzie AC170, w sytuacji gdy kod ten obejmuje "przerobiony korek i odpady drewna", a zatem z listy bursztynowej nie wynika, że w skład tego pojęcia wchodzi towar przewożony przez skarżącego, co w konsekwencji powinno doprowadzić do uznania, iż towar przewożony przez skarżącego nie stanowił odpadu.
Skarżący zarzucił również naruszenie:
1) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez:
a) arbitralne uznanie zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, wyłącznie na podstawie ustaleń wyrażonych dokumentem o nazwie "protokół kontroli drogowej" z dnia 19 grudnia 2022 r., z pominięciem innych okoliczności faktycznych i prawnych mających miejsce w przedmiotowej sprawie, z uwagi na treść wniesionych przez skarżącego zastrzeżeń, w sytuacji gdy nie jest on profesjonalistą w zakresie znajomości przepisów prawa, zatem nie mógł posiadać wiedzy co do sposobu kwestionowania ustaleń poczynionych w protokole kontroli drogowej,
b) uznanie zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w oparciu o fakt zadeklarowania przewożonego towaru do procedury dopuszczenia do obrotu w zgłoszeniu celnym nr [...] z 9 grudnia 2022 r. pod kodem Taric 3825909000, obejmującym produkty odpadowe, w sytuacji gdy zgłoszenie to nie znajduje się w zebranym materiale dowodowym sprawy, a nadto nie zostało dokonane przez skarżącego, a przez agencję celną DTA Customs Service, która odpowiadała za odprawę towaru w Polsce, już po zrealizowaniu przez skarżącego usługi transportu wynikającej z CMR, w konsekwencji czego w sposób nieuprawniony uznano brak możliwości zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.;
c) dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego (m.in. oświadczenia importera M. z [...] grudnia 2022 r.), polegającą na błędnym uznaniu, że nie daje on podstaw do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w sytuacji, gdy z dokumentacji okazanej przez skarżącego wynika wprost, że przedmiotem przewozu był "brykiet opałowy z ligniny", tj. zgodnie z zasadami logicznego rozumowania towar przeznaczony na opał, czyli do eksploatacji, a nie utylizacji jako odpad, w konsekwencji czego nie sposób oczekiwać od skarżącego wiedzy w zakresie potencjalnej możliwości sklasyfikowania tego ładunku jako odpad;
d) rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, nieuwzględniający faktu, że skarżący nie jest osobą posiadającą specjalistyczną wiedzę w zakresie składu surowcowego, pochodzenia oraz przeznaczenia przewożonego towaru, co skutkowało arbitralnym uznaniem braku wystąpienia sytuacji o której mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.;
2) art. 8 § 1 k.p.a., poprzez wydanie przez organ decyzji naruszającej zasadę zaufania strony do władzy publicznej, tj. na przyjęciu przez organ z góry postawionej tezy o odpowiedzialności skarżącego w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy okoliczności sprawy, w tym brak specjalistycznej wiedzy co do składu surowcowego oraz fakt organizacji transportu przez podmiot trzeci, uzasadniały odstąpienie od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej;
3) art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
a) arbitralne uznanie, jakoby skarżący będący podmiotem świadczącym zawodowo usługi transportowe powinien jest posiadać wiedzę umożliwiającą ocenę statusu przewożonego towaru, przy jednoczesnym niewyjaśnieniu w treści uzasadnienia przyczyn powzięcia takiego przekonania,
b) uzasadnienie wydanej decyzji w sposób sprzeczny z dyspozycją przepisu, tj. bez wskazania przyczyn ustalenia, dlaczego w przedmiotowej sprawie organ doszedł do przekonania, jakoby skarżący nie dochował należytej staranności przy realizacji zleconego mu przewozu;
4) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na:
a) nieuprawnionym uznaniu, że skarżący jako podmiot zawodowo świadczący usługi transportowe powinien posiadać wiedzę umożliwiającą dokonanie oceny statusu przewożonego towaru, w sytuacji gdy w realiach przedmiotowej sprawy i w obecnym stanie prawnym nie jest możliwe zakwalifikowanie przewożonego towaru jako odpadu z listy bursztynowej o kodzie AC170 z rozporządzenia nr 1013/2006, gdyż kod AC170 opisuje odpad tam klasyfikowany jako "przerobiony korek i odpady drewna";
b) nieuprawnionym oczekiwaniu od skarżącego, będącego przedsiębiorcą świadczącym usługi transportowe, wymogu posiadania wiedzy w zakresie pochodzenia surowcowego przewożonego towaru i konieczności zakwalifikowania towaru jako odpadu wymagającego zastosowania odpowiedniej procedury przewozu, w sytuacji gdy z CMR wynika, że przewoził on "brykiet opałowy z ligniny", czyli zgodnie z zasadami logicznego rozumowania towar przeznaczony do dalszej eksploatacji a nie utylizacji;
c) nieuprawnionym przyjęciu braku wystąpienia w przedmiotowej sprawie okoliczności egzoneracyjnych po stronie skarżącego z uwagi na zadeklarowanie ładunku w postaci "brykietu opałowego z ligniny" w zgłoszeniu celnym pod kodem obejmującym produkty odpadowe, w sytuacji gdy zgłoszenia nie dokonywał skarżący a okoliczność ta miała miejsce już po zrealizowaniu usługi transportu przez skarżącego;
5) art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. w związku z art. 88 u.t.d. w zw. z w związku z pkt 1.12 oraz 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., w związku art. 24 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w związku z § 8 ust. 1, § 9 oraz § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, poprzez ich błędne zastosowanie i nieuprawnione uznanie, że skarżący nie posiadał dokumentów wymaganych przy przewozie odpadów, w sytuacji gdy z przepisów prawa nie sposób wywnioskować, że przewożony towar stanowi odpad, a nadto okoliczności przedmiotowej sprawy jednoznacznie wskazują że skarżący uczynił wszystko, czego można rozsądnie wymagać od przewoźnika, zatem wystąpiły okoliczności egzoneracyjne o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.;
6) art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b, ust. 2 oraz ust. 3 w związku z art. 63 ustawy o odpadach w związku pkt 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 3 ust. 1 lit. b lit. i. rozporządzenia nr 1013/2006 w związku z art. 4 pkt 22 lit. c u oraz lit. r u.t.d., poprzez ich błędne zastosowanie i nieuprawnione uznanie, że skarżący transportował odpad bez posiadania wpisu do właściwego rejestru oraz wwiózł odpady na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia, a nadto bez odpowiedniego oznaczenia, w sytuacji gdy z samych przepisów prawa nie sposób wywnioskować, iż przewożony towar stanowi odpad, a nadto okoliczności przedmiotowej sprawy jednoznacznie wskazują że skarżący uczynił wszystko, czego można rozsądnie wymagać od przewoźnika organizującego przewóz drogowy, zatem wystąpiły okoliczności egzoneracyjne o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.;
7) art. 92a ust. 1, ust. 7 u.t.d. w związku z pkt 1.12, 4.5 oraz 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez nieuprawnione uznanie przez organ I instancji, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do nałożenia kary pieniężnej z uwagi na brak dysponowania dokumentami o których mowa w punktach 1.12., 4.5., oraz 4.8. załącznika nr 3 do u.t.d. w sytuacji, gdy okoliczności przedmiotowej sprawy oraz zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, wskazują, że towar oznaczony jako "brykiet opałowy z ligniny" jest przeznaczony do dalszej eksploatacji, a nie utylizacji, a nadto skarżący dokonał wszelkich czynności, jakich można od niego rozsądnie wymagać, zatem wystąpiły okoliczności egzoneracyjne, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za następujące naruszenia:
- wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia;
- wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
- niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym – za każdy dokument.
Kwestią sporną jest to, czy prawidłowo organ uznał, że skarżący w dniu kontroli przewoził odpady i w konsekwencji naruszył przepisy ustawy o transporcie drogowym.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U z 2024 r., poz. 728 z późn. zm.), dalej w skrócie: "u.t.d.", a także ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o odpadach", ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2024 r. poz. 746), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. 2016 r., poz. 1742 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie Ministra Środowiska" oraz rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L z dnia 12 lipca 2006 r. Nr 190, str. 1), dalej jako rozporządzenie nr 1013/2006, które obowiązywało w dacie kontroli oraz rozstrzygania sprawy przez organ.
W myśl art. 4 pkt 2 u.t.d., międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.
Przewóz drogowy oznacza zaś transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (art. 4 pkt 6a u.t.d.).
W świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym jak i wymienionych aktów prawa krajowego i unijnego, w tym rozporządzenia Nr 1013/2006, ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach czy ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 1013/2006 przemieszczanie odpadów pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, na terytorium Wspólnoty lub tranzytem przez państwa trzecie, przywożonych na terytorium Wspólnoty z państw trzecich, wywożonych ze Wspólnoty do państw trzecich i przewożonych w ramach tranzytu przez terytorium Wspólnoty, na trasie z oraz do państw trzecich może odbywać się tylko na warunkach określonych w tym rozporządzeniu.
W zależności od rodzaju przemieszczanych odpadów ich przewóz (a w konsekwencji zakres obowiązków uczestników tego przewozu) może być wykonywany w procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania odpowiedniej zgody, albo w po spełnieniu ogólnych obowiązków w zakresie informowania (art. 3 rozporządzenia nr 1013/2006).
Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy – dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.
Według art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie.
Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.).
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
Zgodnie z lp. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d., wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia podlega karze pieniężnej w wysokości 12 000 zł.
Wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zgodnie z lp. 4.8. załącznika nr 3 do u.t.d., podlega karze w wysokości 10 000 zł.
Według lp. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy, niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym – za każdy dokument, podlega karze w wysokości 500 zł.
W ocenie sądu okoliczności istotne dla sprawy zostały przez organ ustalone prawidłowo i znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Organ przede wszystkim prawidłowo uznał, że skarżący wykonywał przewóz drogowy odpadów przez teren kraju bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. 2024 r., poz. 746).
Zgodnie z powołanym przepisem art. 3 ust. 1, procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody określonej w przepisach niniejszego tytułu podlegają przemieszczenia następujących odpadów:
a) jeżeli mają być poddane procesom unieszkodliwiania: wszystkich odpadów;
b) jeżeli mają być poddane procesom odzysku:
i) odpadów wyszczególnionych w załączniku IV, który obejmuje między innymi odpady wyszczególnione w aneksach II i VIII Konwencji bazylejskiej;
Załącznik IV rozporządzenia nr 1013/2006 zawiera wykaz odpadów podlegających procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody ("Bursztynowy" wykaz odpadów). W załączniku tym wskazane zostały w części I odpady wymienione w aneksach II i VIII do Konwencji bazylejskiej. Na gruncie prawa Unii Europejskiej postanowienia Konwencji bazylejskiej transponuje rozporządzenie nr 1013/2006. Aneks VIII konwencji został odzwierciedlony w załączniku IV do rozporządzenia. W części II załącznika wymienione zostały rodzaje odpadów, które także będą podlegały procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, w tym odpady zawierające głównie związki organiczne, które mogą zawierać metale i substancje nieorganiczne (kod AC).
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, w szczególności z listu przewozowego CMR z dnia [...] listopada 2022 r. (k. 8 akt adm.) i zgłoszenia celnego z 9 grudnia 2022 r. nr [...] (k. 80 akt adm.), że zespołem pojazdów przewożono towar w postaci "brykietu opałowego z ligniny". Towar przewożony był z Białorusi do Polski. Miejscem przeznaczenia była miejscowość S.. Przewoźnikiem był skarżący.
Towar objęty wyżej wymienionym zgłoszeniem celnym w postaci "brykietu opałowego z ligniny" został poddany częściowej rewizji, w wyniku której stwierdzono "w dwóch big bagach w tylnej części naczepy towar przypominający brykiet koloru brązowego" (formularz wniosku o przeprowadzenie oceny towaru – k. 14 akt adm.). W związku z wątpliwościami co do charakteru importowanego towaru, w szczególności czy stanowi on odpad, organ zwrócił się w dniu 9 grudnia 2022 r. do Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o przeprowadzenie oceny towaru.
W piśmie z 12 grudnia 2022 r., nr [...] (k. 15 akt adm.), w odpowiedzi na wniosek organu I instancji, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Lublinie (WIOŚ) przesłał ocenę towaru, z której wynika, że przewożony towar to odpad z listy bursztynowej (załącznik IV rozporządzenia nr 1013/2006) o kodzie AC170. Ponadto inspektor ochrony środowiska poinformował, że w europejskim katalogu odpadów towar ten ma kod 03 – odpady z przetwórstwa drewna, masy celulozowej, papieru i tektury. Z pisma WIOŚ wynika, że brykiet lub pellet opałowy z ligniny przywożony do Polski, klasyfikowany jako odpad z listy bursztynowej o kodzie AC170, powinien być przywożony do Polski w procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
Prawidłowość klasyfikacji wskazanej w ocenie towaru Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 12 grudnia 2022 r. potwierdził Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – Departament Transgranicznego Przemieszczania Odpadów w piśmie z 12 stycznia 2023 r., nr [...] (k. 92 akt adm.). W piśmie tym wyjaśniono, że brykiet powstaje z hydrolitycznej ligniny, natomiast lignina jest pozostałością procesu produkcyjnego spirytusu technicznego. Lignina pohydrolityczna stanowi odpad będący pozostałością procesu produkcyjnego spirytusu technicznego i nie podlega wyłączeniu z ustawy o odpadach jako biomasa pochodzenia rolniczego lub leśnego. Wykorzystanie tego materiału na terenie Polski do celów grzewczych podlega określonym ograniczeniom. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska jednoznacznie stwierdził, że wysłany do Polski brykiet stanowi odpad o kodzie AC170 i jego przemieszczenie w świetle rozporządzenia nr 1013/2006 podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
Podnieść w tym miejscu należy, że Inspekcja Ochrony Środowiska jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska (art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska) i do jej ustawowych zadań należy m.in. wykonywanie zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Inspekcja Ochrony Środowiska jest wyspecjalizowanym organem, powołanym do badania i oceny stanu środowiska. Pracownicy tej instytucji posiadają specjalistyczną wiedzę, pozwalającą na wykonywanie ich ustawowych obowiązków. Nie muszą się zatem posiłkować opiniami biegłych. Jak słusznie zauważył organ, w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca sytuacja, w której wymagana byłaby wiedza wykraczająca poza kompetencje organu ochrony środowiska.
Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006. Jest w szczególności organem właściwym w sprawach:
1) przywozu odpadów na teren kraju;
2) wywozu odpadów poza teren kraju;
3) tranzytu odpadów przez teren kraju.
Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, zadania oraz właściwość Krajowej Administracji Skarbowej, organów Straży Granicznej i Inspekcji Transportu Drogowego oraz wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska w zakresie nadzoru nad międzynarodowym obrotem odpadami, w szczególności dotyczące egzekwowania przepisów, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1013/2006, określają przepisy odrębne.
Organy wymienione w ust. 1 i 3 współdziałają w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów oraz zapobiegają nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów, w szczególności przez wymianę informacji i doświadczeń, w tym w zakresie klasyfikacji towarów jako spełniających przesłanki do uznania ich za odpady.
Organ celny uprawniony był zatem do zwrócenia się do Inspekcji Ochrony Środowiska o ocenę, czy importowany towar stanowi odpad i jak powinien być zakwalifikowany.
O prawidłowości klasyfikacji towaru, jak słusznie podniósł organ II instancji, świadczy również okoliczność, że kontrolowany towar został zadeklarowany w zgłoszeniu celnym pod kodem Taric 3825909000 obejmującym: Produkty odpadowe przemysłu chemicznego lub przemysłów pokrewnych, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone; odpady komunalne; osady ze ścieków kanalizacyjnych; pozostałe odpady wymienione w uwadze 6 do niniejszego działu; - Pozostałe; - -Pozostałe. Bez znaczenia jest przy tym, że zgłoszenia celnego dokonała agencja celna. Okoliczność ta nie ma wpływu na odpowiedzialność skarżącego jako podmiotu wykonującego transport odpadów. Nieprawdziwe jest także twierdzenie skarżącego, że zgłoszenie miało miejsce po zakończeniu przewozu. Z akt sprawy wynika, że zgłoszenie zostało dokonane 9 grudnia 2022 r. (k. 79 - 80 akt adm.), kiedy trwała kontrola towaru.
Oceny tej nie zmienia oświadczenie importera M. z Estonii z [...] grudnia 2022 r. (k. 6 akt adm.), że deklarowany towar w postaci brykietu z ligniny jest przeznaczony do użycia w gospodarstwach domowych albo instalacjach spalania o nominalnej mocy cieplnej mniejszej niż 1 MW. Określenie przeznaczenia towaru przez importera nie ma znaczenia dla klasyfikacji towaru jako odpadu. Klasyfikacji odpadów dokonują wyspecjalizowane organy ochrony środowiska. Towar stanowi odpad, nawet jeżeli importer nadał mu inne przeznaczenie. O klasyfikacji decydują bowiem obowiązujące przepisy o odpadach, a nie oświadczenia podmiotów zajmujących się importem lub transportem towarów.
Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń, że przewożony towar w postaci "brykietu opałowego z ligniny" stanowił odpad z listy bursztynowej o kodzie AC170 z rozporządzenia nr 1013/2006. Zarzuty skargi, że Lubelski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska i organy obu instancji dokonały samodzielnej i arbitralnej klasyfikacji przewożonego "brykietu opałowego z ligniny" jako odpadu z listy bursztynowej są całkowicie bezpodstawne. Organy w sposób klarowny i przekonujący wyjaśniły w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że przewożony towar należało zaklasyfikować jako odpad. Podkreślenia wymaga, że w piśmie Dyrektora Departamentu Transgranicznego Przemieszczania Odpadów z 12 stycznia 2023 r. wskazano, jak powstaje brykiet będący przedmiotem sprawy. To właśnie charakter importowanego towaru powstałego w procesie produkcji spirytusu technicznego zadecydował o zakwalifikowaniu go jako odpad.
Twierdzenie skarżącego, że skoro przedmiotem przewozu był towar o nazwie "brykiet opałowy z ligniny", to zgodnie z zasadami logicznego rozumowania towar przeznaczony na opał, czyli do eksploatacji, a nie utylizacji jako odpad, jest całkowicie nieuzasadnione. O klasyfikacji towaru nie decyduje jego nazwa, nadana przez importera, lecz obowiązujące przepisy. Także ewentualne używanie określonych odpadów do celów grzewczych nie ma wpływu na ocenę charakteru towaru jako odpadu.
Nie jest uzasadniony zarzut skarżącego, że organ powinien był dokonać samodzielnie oceny importowanego przez skarżącego towaru i zmiany jego klasyfikacji. Jak już wyjaśniono wyżej oceny tej dokonują wyspecjalizowane organy ochrony środowiska.
Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut skarżącego, że protokół kontroli drogowej z 19 grudnia 2022 r. nie odzwierciedla stanu rzeczywistego oraz że w dacie sporządzenia tego protokołu faktycznie nie doszło do kontroli drogowej i nie odbywał w tym dniu przewóz towaru.
Protokół kontroli jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., który stanowi, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół kontroli drogowej korzysta, jako dokument urzędowy, z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Jak słusznie zauważa organ, protokół kontroli pojazdu, z uwagi na niemożność późniejszego czynienia ustaleń faktycznych, uznawany jest w orzecznictwie za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Jest najistotniejszym i bezpośrednim dowodem w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, bowiem zawiera ustalenia organu dokonane bezpośrednio w trakcie czynności kontrolnych, w obecności podmiotu kontrolowanego. Podkreślenia wymaga, że kontrolowany podmiot może wnieść zastrzeżenia do protokołu, wskazując, z jakimi ustaleniami nie zgadza się lub jakie czynności kontrolne kwestionuje, może także odmówić podpisania protokołu.
Z akt sprawy wynika, że skarżący podpisał protokół kontroli i zgłosił do protokołu zastrzeżenia, z których wynika, że białoruska spedycja zapewniała skarżącego, że towar wjeżdża do Polski i jest odprawiany przez cały czas bez problemu, ponadto skarżący nie ma już kontaktu z firma estońską, która importowała towar. Składając zastrzeżenia skarżący podkreślił, że jest tylko kierowcą i przewoźnikiem, przyznał, że wwiózł do Polski brykiet opałowy, nie jest właścicielem tego towaru i nie wwoził odpadów.
Prawidłowe jest stanowisko organu, że zastrzeżenia skarżącego zgłoszone do protokołu kontroli nie mają wpływu na wynik ustaleń dokonanych w wyniku kontroli. Skarżący nie wskazał jakichkolwiek dowodów mogących podważyć ustalenia protokołu kontroli dotyczące przewożonego towaru, a w konsekwencji nie podważył także ustaleń organu, opartych na protokole kontroli.
Błędne jest stanowisko skarżącego, który twierdzi, że przewóz w niniejszej sprawie miał miejsce w dniu 29 listopada 2022 r. Z listu przewozowego CMR wynika, że transport drogowy rozpoczął się 29 listopada 2022 r. na Białorusi i miał się zakończyć w Polsce w S.. Z wyjaśnień organu wynika, że towar transportowany był przez Litwę tranzytem. Dopiero 9 grudnia 2022 r. operacja tranzytu została zakończona i towar zgłoszony został w tym dniu w Polsce do procedury dopuszczenia do obrotu (k. 79 – 80). Całkowicie zatem bezpodstawne są twierdzenia skarżącego, że transport zakończył się w dniu wystawienia listu przewozowego.
Organ dokonał w dniu 9 grudnia 2022 r., czyli w dniu zgłoszenia celnego, rewizji towaru i wystosował go Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wniosek o dokonanie oceny towaru. Protokół kontroli sporządzony został natomiast 19 grudnia 2022 r., kiedy organ uzyskał już oceny towaru jako odpadu i stwierdził w związku z tym naruszenie przepisów o transporcie drogowym i transporcie odpadów.
Jak wynika z akt sprawy brak jest potwierdzenia odbioru towaru przez odbiorcę w polu 24 CMR (k. 8 akt adm.). Skoro brak jest potwierdzenia otrzymania przesyłki przez odbiorcę, to stwierdzić należy, że dniu sporządzenia protokołu kontroli z 19 grudnia 2022 r. transport drogowy wykonywany na podstawie wyżej wymienionego listu przewozowego CMR trwał i mógł być poddany kontroli.
Nie sposób także nie zauważyć, że skarżący jako kierowca nie kwestionował daty sporządzenia protokołu w dniu 19 grudnia 2022 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący podpisał protokół kontroli i zgłosił do protokołu zastrzeżenia, które nie dotyczyły ani dopuszczalności przeprowadzenia kontroli, ani też daty wykonywanych czynności i daty sporządzenia protokołu.
Prawidłowo również organ stwierdził, że zespół pojazdów, którym wykonywano przewóz towarów uznanych za odpad nie posiadał właściwego oznakowania tablicami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska.
Przepis art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach stanowi, że środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz. 1742), wydane na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, określa szczegółowe wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania oraz oznakowanie środków transportu (§ 1).
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska, środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm.) oznacza się tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.
Według § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska, jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:
1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;
2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.
Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (§ 9 ust. 3 rozporządzenia). Oznakowanie to powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (§ 9 ust. 4 rozporządzenia ).
Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska, w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm.
Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (§ 10 ust. 2 rozporządzenia). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (§ 10 ust. 3 rozporządzenia ).
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że kontrolowany zespół pojazdów nie posiadał wymaganych oznaczeń w postaci tablicy koloru białego, z umieszczonym napisem "ODPADY" i tablicy koloru białego z literą "A". Ustalenia te potwierdza sporządzona w sprawie dokumentacja fotograficzna (k. 3 akt adm.).
Prawidłowo również wywiedziono, że w myśl art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, skarżący jako podmiot wykonujący przewóz drogowy, odpowiedzialny był za wyposażenie kierowcy przy wykonywaniu tego międzynarodowego transportu drogowego rzeczy w postaci "brykietu opałowego z ligniny" w zezwolenie, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Kierowca takiego zezwolenia nie okazał.
W świetle powyższego naruszenie warunków i obowiązków przewozu drogowego oraz wysokość kary pieniężnej zostały określone przez organy prawidłowo.
Całkowicie nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b, ust. 2 oraz ust. 3 w związku z art. 63 ustawy o odpadach poprzez ich błędne zastosowanie i nieuprawnione uznanie, że skarżący transportował odpad bez posiadania wpisu do właściwego rejestru. Jak wynika z treści decyzji organów obu instancji, za stwierdzone w toku kontroli naruszenie nie została nałożona kara, ponieważ organ I instancji ustalił, że skarżący wpisany jest do rejestru BDO, aczkolwiek nie okazał dokumentu potwierdzającego posiadanie numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie o odpadach.
Jednocześnie trafna jest ocena organu odwoławczego, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, które w świetle art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia i niezależne od przewoźnika należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia nawet przy dołożeniu należytej staranności. Przepis ten ma zatem charakter wyjątkowy.
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wykonujący przewóz musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych całkowicie od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar przedstawienia dowodów na okoliczność braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
W rozpoznawanej sprawie nie zostały przez skarżącego wykazane okoliczności, które w świetle powołanych przepisów wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. Skarżący jest od dnia 2 grudnia 2019 r. wpisany do Rejestru BDO (Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami). Z ustawy o odpadach wynika, że do rejestru wpisywane są wszystkie podmioty działające w zakresie gospodarowania odpadami (art. 49 ust. 1 ustawy o odpadach). Skarżący jako przewoźnik i podmiot wpisany do Rejestru BDO powinien zatem znać przepisy i wymagania dotyczące odpadów i ich przemieszczania. Jak słusznie stwierdził organ II instancji, opis towaru wynikający z dokumentu CMR, czy też informacje od spedytora, nie zwalniały skarżącego z obowiązku ustalenia, jaki faktycznie rodzaj towaru przewozi, w tym czy nie są to odpady objęte zezwoleniem oraz wymogiem posiadania dodatkowej dokumentacji i wymogiem właściwego oznaczenia pojazdu.
Prawidłowe jest stanowisko organu, że do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek niedochowania należytej staranności przez skarżącego. Podmiot wykonujący przewóz obowiązany jest tak zorganizować przewóz, aby wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. Powoływanie się na brak wiedzy eksperckiej w zakresie składu surowcowego przewożonego towaru oraz na działanie podmiotów zewnętrznych, które organizowały transport, w szczególności agencji celnej D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie jest okolicznością wystarczającą do uwolnienia się od odpowiedzialności.
Skarżący podjął się przewozu towaru, którego charakter, mimo wskazania w liście przewozowym nazwy "brykiet opałowy z ligniny", mógł wzbudzić wątpliwości, zwłaszcza u osoby zawodowo trudniącej się przewozem odpadów. Mimo to skarżący nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celu zweryfikowanie oznaczenia towaru, w szczególności nie upewnił się, czy towar nie jest odpadem, podlegającym określonemu reżimowi prawnemu. Zauważyć należy, że wnosząc zastrzeżenia do protokołu skarżący podniósł, że białoruski spedytor zapewniał go, że towar w postaci brykietu "wjeżdżał do Polski i był odprawiany bez problemu". Należy zatem wyjaśnić, że nawet gdyby takie sytuacje w indywidualnych przypadkach miały miejsce, czego skarżący w żaden sposób nie udowodnił, nie jest to okoliczność, która zwalniałaby skarżącego od odpowiedzialności. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie była konkretna ilość towaru poddanego rewizji, szczegółowo opisanego i poddanego następnie ocenie organu wyspecjalizowanego w klasyfikacji odpadów. Powoływanie się na inne, bliżej nieokreślone przypadki jest więc całkowicie nieuzasadnione.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. i prawidłowo stwierdził brak podstaw do jego zastosowania.
W ocenie sądu, zaskarżona decyzja nie narusza także przepisów postępowania. Organy wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. Postępowanie nie było też prowadzone z naruszeniem art. 8 k.p.a., zobowiązującego organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. i przekonująco wyjaśnia podstawy rozstrzygnięcia.
Kara nałożona na skarżącego na podstawie lp. 4.5, 4.8 oraz 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wysokości 12 000 złotych jest więc prawidłowa.
W świetle powyższego zarzut, że w sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania, określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa) jest całkowicie bezpodstawny.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.).