II SA/Ol 204/24

II SA/Ol 204/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 7c ust. 1, art. 21 ust. 2d, ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku określonego w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 9 stycznia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (DIAS), działając na podstawie art. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 – O.p.), po rozpatrzeniu odwołania R. O. (skarżący, strona) od decyzji wydanej 10 października 2023 r. przez Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (organ pierwszej instancji, NUCS) w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 c ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 1857 – dalej: SENT), tj. poprzez nieuzupełnienie dodatkowych danych w zgłoszeniu [...] – utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.
Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
Postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r. NUCS wszczął wobec skarżącego postępowanie w sprawie wymierzenia kar pieniężnych w związku z naruszaniem art. 7c ustawy SENT. Postępowanie zostało wszczęte w wyniku analizy danych w rejestrze SENT, przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Działu Centrum SENT Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach, która wykazała nieuzupełnienie zgłoszeń: [...] o dodatkowe dane, tj. stan licznika oraz numer fabryczny dystrybutora. W trakcie postępowania, na podstawie zebranego materiału dowodowego NUCS uznał, że przewóz towaru zarejestrowany zgłoszeniem [...] nie odbył się, nie doszło do naruszenia przepisów ustawy SENT przez podmiot odbierający. Wobec powyższego NUCS w odniesieniu do tego zgłoszenia umorzył postępowanie.
Decyzją z 10 października 2023 r. NUCS orzekł:
o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, o której mowa w art. 21 ust. 2d SENT, za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 7 c ust. 1 tej ustawy, tj. braku uzupełnienia w zgłoszeniu [...] dodatkowych danych,
odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 40.000 zł, o której mowa w art. 21 ust. 2d ustawy SENT, za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 7 c ust. 1 tej ustawy, tj. braku uzupełnienia w zgłoszeniu [...] dodatkowych danych,
umorzył postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 21 ust. 2d SENT za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 7 c ust. 1 tej ustawy, tj. braku uzupełnienia w zgłoszeniu [...] dodatkowych danych.
Podejmując decyzję o nałożeniu kary pieniężnej organ I instancji zbadał przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 21 ust. 3 ustawy SENT, tj. "ważnego interesu podmiotu odbierającego" oraz "interesu publicznego". Kierując się zasadą proporcjonalności, NUCS uznał za zasadne odstąpienie od nałożenia kar pieniężnych w odniesieniu do czterech zgłoszeń SENT w łącznej wysokości 40.000 zł oraz pozostawienie jednej kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, jako środka dyscyplinującego do przestrzegania przepisów ustawy SENT.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że na podstawie art. 21 ust. 2d ustawy SENT w jednym przypadku można odstąpić od nałożenia kary, w innym, w tej samej decyzji nałożyć karę. Takie działanie jest niesłuszne i niezgodne z prawem, ponieważ intencją ustawodawcy nie było karanie przedsiębiorcy kiedy nie doszło do uszczuplenia podatków z tym związanych ani nie doszło do próby wyłudzenia tego podatku. Problemem było nieuzupełnienie zgłoszeń SENT o liczniki dystrybutora, co było spowodowane awarią systemową oraz automatycznym zamknięciem zgłoszeń, co pozbawiło możliwości uzupełnienia zgłoszeń.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 9 stycznia 2024 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości ustalenia i argumenty w niej zawarte. Podniósł, że systemowi monitorowania przewozu i obrotu podlegają tzw. "towary wrażliwe" należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. Systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów jest objęty przewóz towarów klasyfikowanych do pozycji CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, bez względu na ich ilość w przesyłce. Przedmiotem niniejszej sprawy jest gaz propan-butan. W celu zapewnienia skutecznego monitorowania "towarów wrażliwych" ustawodawca nałożył obowiązki na wszystkich uczestników tychże towarów, w tym podmiot odbierający, w roli którego występował skarżący. Obowiązkiem nałożonym na podmiot odbierający, wynikającym z art. 5 ust. 5 ustawy SENT, jest uzupełnianie zgłoszenia o informację o odbiorze towaru, w przypadku jego dostawy, nie później niż w dniu roboczym następującym po dniu dostarczenia towaru. Z art. 7c ust. 1 ustawy SENT wynika także obowiązek wskazania w zgłoszeniu dodatkowych danych, jeśli są wymagane. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał rozporządzenie z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz.U. z 2021 r. poz. 1259, dalej: rozporządzenie ws. dodatkowych danych SENT). Zgodnie z § 5 rozporządzenia ws. dodatkowych danych SENT, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, będących przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczonych do:
1) stacji paliw ciekłych, o której mowa w art. 3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2021 r. poz. 716, 868 i 1093), podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o:
a) stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika,
b) numery fabryczne dystrybutorów, o których mowa w lit. a,
c) objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach.
DIAS wskazał, że zgodnie z powyższym rozporządzeniem obowiązkiem skarżącego było zaktualizowanie przedmiotowych zgłoszeń SENT o stany licznika dystrybutora odczytane przed załadunkiem towaru do zbiornika oraz podanie numeru fabrycznego dystrybutora, czego nie uczynił. Niewywiązanie się z ww. obowiązku sankcjonowane jest karą pieniężną na mocy art. 21 ust. 2d ustawy SENT. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik nie wykona obowiązku określonego w art. 7c ustawy SENT, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. W trakcie prowadzonego postępowania przed organem pierwszej instancji O. O., jako osoba odpowiedzialna w firmie za uzupełnienia/aktualizacje/zamknięcia zgłoszeń SENT wskazała, że nie miała możliwości uzupełnienia przedmiotowych zgłoszeń o dodatkowe dane, tj. stan licznika i numer fabryczny dystrybutora, bądź objętość towaru, gdyż zgłoszenia te były zamknięte automatycznie i nie można było w nich nic zaktualizować. DIAS wskazał, że z art. 6 ust. 4 ustawy SENT wynika, że podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o informację o odbiorze towaru, nie później niż w następnym dniu roboczym po dniu dostarczenia towaru. Analiza akt sprawy wskazuje natomiast, że czas pomiędzy planowaną datą zakończenia przewozu, a automatycznym zamknięciem zgłoszenia wynosił od 5 do 7 dni. Zatem skarżący bądź wyznaczona przez niego osoba (O. O.) mieli wystarczająco dużo czasu na dokonanie zamknięcia zgłoszeń SENT oraz ich uzupełnienie o wymagane dane. Z materiału dowodowego wynika zatem, że brak uzupełnienia wskazanych zgłoszeń o wymagane dane nie nastąpił na skutek wadliwości systemu SENT - "awarii systemowej", która pozbawiła przedsiębiorcę możliwości uzupełnienia zgłoszeń, co sugeruje strona w odwołaniu, lecz na skutek jej zaniedbania.
DIAS podkreślił, że ustawa SENT nie uzależnia nakładania kar pieniężnych od uszczuplenia przez dany podmiot podatków stanowiących dochód Skarbu Państwa. Nie uzależnia również nakładania kar pieniężnych od tego czy popełnione naruszenia występowały w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw. Tym niemniej, skoro ustawa skierowana jest do wszystkich uczestników rynku, także tych, odnośnie do których nie odnotowywano przypadków uszczuplania Skarbu Państwa, to argument braku owych uszczupleń nie stanowi przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Nie można natomiast zgodzić się też z tezą prezentowaną przez stronę, że brak uzupełnienia zgłoszeń o numer dystrybutora oraz stan jego licznika przed załadunkiem towaru stanowi nieistotny brak formalny. Skoro bowiem wymóg podania tych danych został wprowadzony stosownym rozporządzeniem, to oznacza, że są one istotne dla prawidłowego monitorowania tzw. "towarów wrażliwych". Dalej wskazano, że brak uzupełnienia przez stronę wymienionych pięciu zgłoszeń SENT o wymagane dodatkowe dane nie było działaniem celowym, lecz wynikało z zaniedbania obowiązków nałożonych ustawą SENT oraz rozporządzeniem ws. dodatkowych danych SENT znalazło swój wymiar w odstąpieniu od czterech z pięciu kar pieniężnych i było rozważane w kontekście zasady proporcjonalności. NUCS zasadnie odstąpił od nałożenia czterech kar uznając, że jedna kara pieniężna będzie wystarczająca w aspekcie jej prewencyjnego charakteru. Dokonując analizy zgłoszeń SENT dokonanych po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie (postanowienie z 3 sierpnia 2023 r.), w których skarżący występuje w roli podmiotu odbierającego, nie występują już przypadki nieuzupełniania zgłoszeń SENT o dodatkowe dane. Odnosząc się do kwestii nieodstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku jednego z pięciu zgłoszeń DIAS wskazał, że należy mieć na względzie, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. "towarów wrażliwych". W uzasadnieniu projektu ustawy SENT wyjaśniono, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy łańcucha dostaw podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość oznacza karę administracyjną albo grzywnę w określonej wysokości). Kara jest wysoka by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów, czy przesyłania danych geolokalizacyjnych środka transportu było dla podmiotów nieopłacalne. Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Brzmienie przepisu zawartego w art. 21 ust 2d, że zarówno wydanie decyzji nakładającej karę jak i jej wysokość, nie zależą od uznania organu, bowiem w tych przepisach nie użyto zwrotu "może". Omawiane przepisy ustanawiają odpowiedzialność administracyjną a nie karno-administracyjną podmiotów uczestniczących w obrocie towarów wrażliwych, a ta ma charakter obiektywny. Odnosząc się natomiast do kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej DIAS wskazał, że organ pierwszej instancji w trakcie postępowania zbadał sytuację ekonomiczną skarżącego. Ustalił, że skarżący nie posiada zaległości podatkowych i tytułów wykonawczych. Z materiału dowodowego wynika także, że skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął w 2022 r. obrót w wysokości 22 187 344 zł, a w I półroczu 2023 r. 9 581 020 zł. Do odwołania strona dołączyła PIT-37L za 2022 r. Wykazała w nim przychód w wysokości 22 207 133 zł oraz stratę w wysokości 8 405,69 zł. W ocenie DIAS, odniesienie wysokości kary pieniężnej do osiąganych przez skarżącego przychodów pozwala na stwierdzenie, że nie powinna w znaczący sposób wpłynąć na koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Uzasadnia natomiast słuszność decyzji NUCS o odstąpieniu od nałożenia czterech z pięciu kar pieniężnych.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję DIAS pełnomocnik skarżącego wniósł jej o uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 i 2 ustawy O.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ zobowiązany był do jej uchylenia w zaskarżonej części i odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej również w zakresie zgłoszenia [...].
2. naruszenie art. 120 oraz art. 122 O.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącego do organu oraz z pominięciem działań dążących do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia analizy rzeczywistej sytuacji finansowej oraz osobistej skarżącego.
3. naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie: a) w ustalaniu pojęcia "interesu publicznego" zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co doprowadziło do uznania, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej również w zakresie zgłoszenia [...]; b) rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w zakresie podatków i opłaty paliwowej przez legalnie działającego przedsiębiorcę, który dopuścił się uchybienia w związku z wadliwym działaniem systemu.
4. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na odniesieniu wysokości kary pieniężnej do osiąganych przez skarżącego przychodów, co pozwoliło na stwierdzenie, że nie powinna ona w znaczący sposób wpłynąć na koszty prowadzonej działalności gospodarczej, podczas gdy już obecnie koszty tej działalności przekraczają przychody, zaś wartość kary pieniężnej należało odnieść do dochodu, a raczej straty.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku podmiotu odbierającego polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa, o których mowa w art. 7c ustawy SENT.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z przedmiotowej ustawy.
Katalog towarów podlegających systemowi monitorowania przewozu zawarto w art. 3 ust. 2 ustawy SENT. Katalog ten uzupełnia wydane przez Ministra Finansów rozporządzenie ws. dodatkowych danych SENT. Na podstawie § 5 w/w rozporządzenia systemem monitorowania objęty jest przewóz towarów klasyfikowanych pod pozycjami towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, bez względu na ich ilość w przesyłce.
Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy SENT, podmiot odbierający to: osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, dokonująca wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020r. poz. 106) albo zużywający podmiot olejowy nieprowadzący działalności gospodarczej.
Zaznaczyć należy, że obowiązki uczestników przewozu, tj. podmiotu wysyłającego, przewoźnika i podmiotu odbierającego w przypadku przewozu rozpoczynającego się na terytorium kraju wyznaczone zostały w art. 5 ustawy SENT. Jak wynika z jego ust. 1 w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.
Natomiast z regulacji art. 7c ust. 1 ustawy SENT wynika, że w przypadku niektórych towarów odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający i przewoźnik są obowiązani do wskazania lub uzupełnienia w zgłoszeniu dodatkowych danych, jeżeli dane te ze względu na specyfikę towaru lub przewozu towaru, lub obrotu tym towarem są przekazywane do innych organów na podstawie przepisów odrębnych oraz jest to konieczne do zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów - w przypadkach określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2. Ustęp 2 stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, dodatkowe dane, o których mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów, specyfikę towaru, przewozu towarów lub obrotu tymi towarami.
Działając w ramach tego upoważnienia ustawowego Minister Finansów wydał rozporządzenie ws. dodatkowych danych SENT. Zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i art.6 ust.1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711-propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, będących przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczonych do stacji paliw ciekłych podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o:
a) stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika,
b) numery fabryczne dystrybutorów, o których mowa w lit. a,
c) objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach.
Natomiast według art. 21 ust. 2d ustawy SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik nie wykona obowiązku określonego w art. 7c, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
W rozpatrywanej sprawie jest poza sporem fakt, że towar objęty pozycją CN 2711 został dostarczony do skarżącego, a dostawa została objęta zgłoszeniami SENT o numerach [...]. Dane zawarte w tych zgłoszeniach potwierdzają, że przedmiotem przewozu we wszystkich przypadkach był towar klasyfikowany do kodu CN 2711, podlegający systemowi monitorowania przewozu i obrotu na podstawie ustawy SENT. W konsekwencji skarżący jako podmiot odbierający miał obowiązek uzupełnienia zgłoszenia SENT o dane wskazane w § 5 przywołanego rozporządzenia. Jednak – co wynika z danych zawartych w wymienionych zgłoszeniach – z tego obowiązku skarżący nie wywiązał się prawidłowo, a zgłoszenia zostały zamknięte automatycznie przez system SENT.
W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że nałożenie kary pieniężnej za każde przewinienie w łącznej kwocie 50.000,00 zł byłoby nieadekwatne do skali i charakteru niewypełnienia obowiązku, naruszając tym samym zasadę proporcjonalności. Nałożenie jednej kary pieniężnej w wysokości 10.000,00 zł, w stosunku do zgłoszenia [...] zamkniętego automatycznie, w którym podmiot odbierający nie wykonał obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o numer licznika, numer fabryczny dystrybutora i objętość towaru, a system SENT automatycznie zamknął zgłoszenie jest właściwe dla realizacji prewencyjnego i represyjnego charakteru kary pieniężnej SENT.
Podstawę do nałożenia kary pieniężnej stanowił art. 21 ust. 2d ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik nie wykona obowiązku określonego w art. 7c, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Jednak stosownie do art. 21 ust. 3 tej ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
W związku z tym niewykonanie obowiązku określonego w art. 7c, a ściślej w § 5 ws. dodatkowych danych SENT wiąże się z karą pieniężną w wysokości 10.000 zł, przy czym jednak możliwe jest odstąpienie od nałożenia kary, jeśli zostaną spełnione przesłanki określone w art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Organy postąpiły właściwie, podejmując się z urzędu zbadania, czy w niniejszej sprawie istniały przesłanki do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary, bowiem taki obowiązek wynika z omawianego przepisu.
Odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT jest możliwe w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem strony, tj. skarżącego będącego w realiach niniejszej sprawy podmiotem odbierającym, lub interesem publicznym. Przesłanka interesu publicznego jako klauzula generalna o dużym stopniu niedookreśloności, nie może być wypełniana w sposób dowolny, lecz organ administracji czy sąd stosujący prawo mają obowiązek odszukania optymalnych treści wyrażających istotę tej klauzuli (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt II GSK 885/21, CBOSA). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w przywołanym wyroku, że nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od wymierzenia kary powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Podzielić należy pogląd NSA, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary.
Dostatecznie zostało uzasadnione stanowisko co do powodów nieodstąpienia od nałożenia kary, przy uwzględnieniu przesłanek określonych w art. 21 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT, tj. okoliczności mogących świadczyć o wystąpieniu przesłanki ważnego interesu podmiotu wysyłającego albo interesu publicznego. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19 (CBOSA): "ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (...) w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa – tak by była przestrzegana konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości. Wysokie, nieuchronne, kary o charakterze odstraszającym mają oddziaływać prewencyjnie na przewoźników (...) uzasadnienie projektu ustawy o SENT, w którym wskazano, że ratio legis tej ustawy jest zmniejszenie szarej strefy oraz uszczelnienie systemu podatkowego poprzez poddanie monitoringowi transportu towarów wrażliwych, tj. uznanych przez ustawodawcę za takie, które mogą być wykorzystywane do oszustw podatkowych" .
Należy zgodzić się ze stwierdzeniem organów, że istnienie przesłanki ważnego interesu skarżącego nie zostało przez niego wykazane. Nie wykazał on, aby wystąpił ważny interes, kiedy obniżą się znacznie jego zdolności płatnicze spowodowane zdarzeniami losowymi. Jedynie ogólnie wskazał na sytuację ekonomiczną firmy, jednak nie wykazał dowodami, by uniemożliwiała ona wywiązanie się z nałożonej kary. Organy nie miały zatem podstaw, by uznać, że zagrożona jest płynność finansowa skarżącego. Za przesłankę uzasadniającą przyjęcie ważnej interesu publicznego przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary nie może być uznany błąd czy omyłka przy wypełnianiu i odpowiednim kompletowaniu dokumentów niezbędnych do przewozu towarów objętych obowiązkiem monitorowania ich przemieszczania w ustawie SENT. Nie ma również znaczenia, że czynności te zostały powierzone pracownikowi. Skarżący ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania swojego pracownika w wypełnianiu obciążających go wobec Państwa ustawowych obowiązków. Należy przy tym zauważyć, że nie był on pozbawiony możliwości sprawdzenia prawidłowości dokonania zgłoszenia. Za przesłankę odstąpienia od nałożenia kary nie mogło być również uznane niespowodowanie zagrożenia interesów fiskalnych Budżetu Państwa. Podstawą odstąpienia od nałożenia kary nie może być sam fakt braku uszczuplenia należności skarbu państwa. Ustawa ma w założeniu stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu towarami uznanymi za "wrażliwe", bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonującymi wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonującymi obrotu bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa. Ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami i ułatwić walkę z szarą strefą. Celem ustawy, która jest ustawą o charakterze subsydiarnym w stosunku do całego systemu podatkowego, jest także wprowadzenie zmian prawnych w dziedzinach, w których stwierdzało się najwięcej nieprawidłowości podatkowych, dotyczących w szczególności wyłudzania i niepłacenia podatku od towarów i usług czy uszczupleń w podatku akcyzowym i zwiększenie skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Wykonywanie obowiązków nałożonych ustawą wymaga staranności w działaniach zobowiązanych, zwłaszcza gdy są to podmioty profesjonalne, takie jak skarżący.
Należy podkreślić, że przepisy ustawy SENT w zakresie określenia wysokości kary mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu "towarów wrażliwych". Ustawodawca nie zdecydował się na rozwiązanie prawne uzależniające wysokość kary (jej stopniowalność) od wartości potencjalnego uszczerbku należności podatkowych.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia zasady proporcjonalności Sąd stwierdza, że nie mają one uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Skarżący jest profesjonalistą, wobec czego należy oczekiwać od niego znajomości obowiązującego go prawa i jego zastosowania. Wbrew zarzutom skargi organy wzięły pod uwagę fakt, że nałożenie kary pieniężnej za każde przewinienie w łącznej kwocie 50.000,00 zł. byłoby nieadekwatne do skali i charakteru niewypełnienia obowiązku, naruszając tym samym zasadę proporcjonalności. Nałożenie w przedmiotowej sprawie jednej kary pieniężnej w wysokości 10.000,00 zł. w stosunku do zgłoszenia [...] zamkniętego automatycznie i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w przypadku pozostałych zgłoszeń jest wyrazem działania organów w interesie publicznym.
Sąd podziela stanowisko organów co do tego, że każdy przedsiębiorca podejmując decyzję o prowadzeniu działalności gospodarczej bierze na siebie odpowiedzialność za jej prowadzenie w każdym aspekcie jej funkcjonowania. To oznacza, iż nie tylko odpowiada za jakość świadczonych usług, ale także i za to, aby skutki podejmowanych w jej ramach czynności nie naruszały obowiązujących go przepisów prawnych i poprzez to interesu publicznego. Jak stwierdził NSA nawet niezamierzone uchybienia, jednak występujące wielokrotnie, należy postrzegać w kategoriach nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20).
Odnosząc się do procesowych zarzutów skargi, należy stwierdzić, że w ocenie Sądu ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, jakie miały zastosowanie w tej sprawie, tj. przede wszystkim art. 120, art. 121 § 1, art. 122 O.p. Materiał dowodowy sprawy jest zupełny i został wyczerpująco rozpatrzony, prowadząc do prawidłowych ustaleń faktycznych. Organy nie naruszyły więc przepisów postępowania w sprawie.
Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, o których mowa w art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 oraz art. 210 § 4 O.p. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w tych przepisach. Organ przedstawił okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, powołał się na określone dowody nadając im tym samym przymiot wiarygodności, wskazał podstawę prawną, wyjaśnił przesłanki wydania decyzji określonej treści. Powołana podstawa prawna została ściśle skonkretyzowana określonymi przepisami według stanu prawnego z daty wydania decyzji.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.