III SA/Lu 724/24

III SA/Lu 724/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Anna Strzelec /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 140
art. 18 ust. 2
Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 2 pkt 8; art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2; art. 24 ust. 2b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 24 września 2024 r. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 5 lipca 2024 r. o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w pozycji 31 wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi P., poprzez wpisanie następców prawnych J. B..
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Pismem z 22 kwietnia 2024 r. S. P. (dalej Spółka) wniosła o zmianę w ewidencji gruntów i budynków wspólnoty wsi P., poprzez wpis następców prawnych J. B. w jego miejsce w poz. 31 wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi P..
Pismem z 17 maja 2024 r. Starosta B. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku, poprzez podanie pełnego kręgu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie po J. B. oraz przedłożenie dokumentów potwierdzających zasadność wnioskowanej zmiany.
W odpowiedzi na wezwanie, pismem z 27 maja 2024 r., Spółka wiosła o przyjęcie oświadczenia, że pełen krąg uprawnionych do udziału we Wspólnocie po J. B., obejmuje: J. O., B. L. oraz W. D., K. D., S. D., R. D. i A. D.. Do wniosku dołączono uwierzytelnioną kopię odpisu ze stwierdzoną prawomocnością postanowienia Sądu Rejonowego w B. z 24 stycznia 1997 r. sygn. I Ns [...] w przedmiocie podziału majątku dorobkowego z częściowym działem spadku po J. B., z 30 czerwca 1989 r. sygn. I Ns [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po J. B. i z 28 października 2008 r. sygn. I Ns [...] w przedmiocie działu spadku po Z. B..
Decyzją z 5 lipca 2024 r. Starosta B. (dalej organ I instancji, Starosta) odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w pozycji 31 wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi P., poprzez wpisanie następców prawnych J. B.. Organ I instancji ustalił, że osobami uprawnionymi do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi P. są spadkobiercy B. L., W. D., K. D., S. D., R. D. oraz A. S. (z domu D.). W skład gospodarstwa rolnego należącego niegdyś do J. B., z którego wyliczono udział we wspólnocie Gruntowej wsi P., wchodziły działki nr [...] i [...] położone w obrębie O., gmina Ł., działki nr [...] [...] położone w obrębie P., działki nr [...] położone w obrębie H. gmina J. oraz działki we współwłasności w udziale ˝ nr [...] i [...] położone w obrębie H. gmina J., co wynika z rejestru z założenia ewidencji z lat 70-tych. Organ I instancji wyjaśnił, że w chwili obecnej jako właściciele tych działek w ewidencji gruntów i budynków widnieją: B. L., W. D., K. D., S. D., R. D., A. S. (z domu D.) oraz J. O. (działka nr [...] ark. [...]). W ocenie Starosty pomimo nabycia przez J. O. działki nr [...] ark. 17, która była częścią gospodarstwa po J. B., nie doszło do przejścia na rzecz J. O. uprawnień do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi P.. J. B. nabył wyłącznie ułamek majątku (gospodarstwa) J. B.. Uprawnienie J. B. do udziału we Wspólnocie Gruntowej pozostało przy spadkobiercach testamentowych. Wolą spadkodawcy wyrażoną w testamencie było bowiem przekazanie całego majątku, a tym samym związanych z tych majątkiem praw i obowiązków na rzecz określonych osób, tj. B. L. i K. D. (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z 30 czerwca 1989 r., sygn. I Ns [...] spadek po J. B., zgodnie z jego testamentem, nabyli B. L. w udziale [...] części oraz K. D. w udziale [...].). Dalej organ I instancji uzasadniał, że w ramach dokonanego częściowego działu spadku po J. B. nie doszło do przekazania uprawnień do udziału we wspólnocie na rzecz Z. B. (poprzedniczka prawna J. B.). Odnosząc się z kolei do żądania Spółki w zakresie "przyjęcia oświadczenia, iż pełen krąg uprawnionych do udziału we Wspólnocie po J. B. obejmuje: J. O. (jako następcy prawnego Z. B.), B. L. (jako spadkobiercę testamentowego J. B. w udziale [...]) oraz następców prawnych K. D. (spadkobiercy ustawowego w udziale [...] J. B.): W. D., K. D., S. D., R. D. i A. D. - organ uznał, że żądanie to nie może zostać zrealizowane. Przyjęcie bowiem oświadczenia, niepopartego niezbędnymi dokumentami, stoi w sprzeczności z określonymi w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne zasadami dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Każda wnioskowana zmiana w ewidencji gruntów i budynków musi być poparta stosowną dokumentacją, w myśl art. 24 pkt 2b tej ustawy. Starosta wyjaśnił, że wpisy w ewidencji nie mogą być dokonywane w oparciu o "oświadczenia". Doprowadziłoby to do swoistego chaosu, często niezgodnego ze stanem prawnym wynikającym z dokumentów. Wobec powyższego należało odmówić wprowadzenia żądanych zmian.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej organ odwoławczy, organ II instancji), decyzją z 24 września 2024 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że Istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Kwestie zmian w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej regulują przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 140). Zgodnie z art. 18 ust. 2 tej ustawy nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Zatem z treści art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wprost wynika, że tylko zarząd wspólnoty gruntowej może zgłaszać do ewidencji wszelkie zmiany w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Organy ewidencyjne nie mogą zatem z urzędu aktualizować danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Powyższe oznacza, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, związany jest żądaniem zawartym we wniosku zarządu spółki powołanej do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Żądanie wniosku, określa tym samym przedmiot sprawy, a organ administracji nie jest uprawniony do jego jakiejkolwiek modyfikacji, a w razie wątpliwości co do jego treści zobowiązany jest wezwać stronę do jego sprecyzowania. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Postępowanie, które ma na celu zmianę danych w operacie ewidencyjnym ma charakter rejestrowy, a więc wtórny w stosunku do zdarzeń prawnych, z których wyniknęły wnioskowane zmiany. Zmiany te, podmiot składający wniosek musi udokumentować, załączając takie dokumenty, które mogą, zgodnie z ustawą - Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowić podstawę wpisu.
W ocenie organu II instancji, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodnego prawidłowa jest ocena wyrażona w zaskarżonej decyzji, że żądanie spółki nie mogło zostać uwzględnione. W okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do dokonania wnioskowanych przez Spółkę zmian zasadniczo z powodu niedookreślonego żądania i próby przerzucenia na organ ewidencyjny kompetencji należących do zarządu Spółki. W sytuacji, gdy Spółka domagała się dokonania zmian danych ewidencyjnych ujawnionych aktualnie w ewidencji gruntów i budynków w zakresie udziału we wspólnocie gruntowej, w oparciu o zasady określone w art. 29 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, to zobowiązana była do wskazania jakie udziały miałyby zostać wpisane do poszczególnych osób i na podstawie jakich dokumentów, czego nie uczyniła.
Organ odwoławczy podkreślił, że w zawiadomieniu z 9 września 2024 r., poinformował stronę skarżącą, że w sytuacji, gdy domaga się dokonania zmian danych ewidencyjnych ujawnionych aktualnie w ewidencji gruntów i budynków w zakresie udziału we wspólnocie gruntowej w oparciu o zasady określone w art. 29 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, to powinna jednoznacznie wskazać w stosunku do jakich nieruchomości i w jakim dokładnie udziale (wyliczonym zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 29 ww. ustawy, tj. proporcjonalnie do obszaru części podzielonego w przedstawionej umowie z dział spadku i zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, z posiadaniem którego był związany udział J. B. we wspólnocie gruntowej). Dodatkowo każdy wpis winien być poparty stosownym dokumentem stanowiącym podstawę dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Spółka w odpowiedzi na zawiadomienie, w piśmie z 17 września 2024 r. wprost wskazała, że to organ (a nie strona, która ma ograniczony dostęp do danych ujawnionych w rejestrach z uwagi na aktualnie obowiązujące regulacje RODO) jest władny ustalić powierzchnię gospodarstwa rolnego. Dodała, że "skoro część siedliskowa gospodarstwa w postaci działki nr [...] ark. 17 o powierzchni 0,1781 ha, na skutek działów i zniesień współwłasności, finalnie otrzymał J. O., zaś pozostałe grunty wchodzące w skład dawnego gospodarstwa rolnego J. B. w części [...] otrzymała B. L., zaś w części [...] określony krąg spadkobierców K. D. (...) to organ jest w stanie i powinien obliczyć udział każdego z ww. do praw u udziale zapisanym pod pozycją [...] we Wspólnocie Wsi P.". Tymczasem z art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wprost wynika, że wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Muszą więc to być zmiany skonkretyzowane i udokumentowane. Organ powinien natomiast ocenić, czy przedstawione do wniosku o ujawnienie zmiany w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej dokumenty potwierdzają zasadność żądania. Wyniki tej oceny przekładają się na wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-technicznej, bądź odmowy wprowadzenia zmiany w drodze decyzji administracyjnej - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca nie udokumentował w sposób wystarczający swojego żądania. W przedłożonych dokumentach brakuje potwierdzenia w zakresie osób wskazanych przez Spółkę, jako krąg uprawnionych do udziału we Wspólnocie po J. B.. Wątpliwości organu dotyczą osoby J. O., który - jak wynika z dostępnej organowi dokumentacji - nabył ułamek majątku gospodarstwa J. B. (postanowienie z 28 października 2008 r., Sygn. akt I Ns [...] - k[...]). Powyższe okoliczności nie kwestionuje również Spółka (pismo z 17 września 2024 r.). Ponadto, organ odwoławczy podkreślił, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji powinna być udokumentowana.
Na ostateczną decyzję organu odwoławczego z 24 września 2024 r. S. P. (dalej też jako strona skarżąca), wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W skardze decyzji z 24 września 2024 r. Spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, co do której istnieją uzasadnione podstawy do jej podważenia;
- art. 8 i art. 10 k.p.a., poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej skoro organ I instancji działał w sposób jednostronny zmierzający do odmowy uczynieniu zadość wnioskowi strony, udokumentowanemu w sposób najdokładniejszy jaki w świetle obowiązujących przepisów o ochronie danych osobowych strona mogła;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i rozpatrzenia całego niezbędnego dla prawidłowego rozstrzygnięcia materiału dowodowego, a także na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
- art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a mianowicie poprzez odmowę wpisu zmiany w ewidencji, mimo złożenia przez uprawnioną stronę stosownego i możliwie najlepiej skonkretyzowanego i udokumentowanego wniosku - co miało ten wpływ na skarżoną decyzję, że organ odwoławczy błędnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w pozycji 31 wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi P..
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka reprezentowana przez członków zarządu (zob. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt III CZ 9/17, LEX nr 2278295) wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przypisanych.
W uzasadnieniu zarzutów Spółka podniosła, że skoro organ administracyjny był w posiadaniu materiału dowodowego wskazującego na następstwo prawne poszczególnych części gospodarstwa rolnego J. B., z którymi związany jest udział we Wspólnocie wsi P. wskazanych we wniosku osób, zaś strona skarżąca wyraźnie wskazywała, że dalszych, istniejących dokumentów dokumentujących następstwa prawne nie jest w stanie przedstawić z uwagi na RODO, to wedle ogólnych zasad postępowania administracyjnego organ powinien był wykazać się inicjatywą i w tym określonym zakresie zadziałać z urzędu. Skoro zaś organ tego nie uczynił, to nie zebrał całości dostępnego i koniecznego materiału dowodowego, a zatem nie mógł prawidłowo ocenić czy dana okoliczność została udowodniona, czy też nie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo organ odwoławczy odwołując cię do treści art. 29 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych podkreślił, że wskazany przez stronę skarżącą krąg uprawnionych do udziału we wspólnocie po J. B. (w większości) nie nabyli udziału we wspólnocie zgodnie z ww. przepisem, tj. w drodze działu spadku bądź wyjścia ze współwłasności, co dodatkowo stoi na przeszkodzie realizacji w pełni wniosku skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151, ze zm.), dalej jako "p.g.k." oraz przepisy ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Zgodnie z art. 2 pkt 8 p.g.k., ewidencja gruntów i budynków gromadzi, aktualizuje oraz udostępnia informacje o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Jak stanowi art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.g.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty oraz podaje się w niej właściciela nieruchomości.
Jak zasadnie wywodził organ odwoławczy istotą ewidencji gruntów i budynków jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów w niej zawartych oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów.
Ustawa nakłada na starostę, jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).
Z powyższego wynika, że zasady ujawniania danych w operacie ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz wydane do niej rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2024 r., poz. 219 ze zm.). Przepisy te mają zastosowanie, o ile nie są wyłączone przez regulację szczególną.
W niniejszej sprawie Zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi P. zwrócił się do Starosty [...] o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów wspólnoty wsi P., poprzez wpis następców prawnych J. B. w jego miejsce w poz. 31 wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi P..
Postępowanie to dotyczyło zatem ujawnienia w ewidencji gruntów osób uprawnionych do korzystania ze wspólnoty gruntowej. Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne nie reguluje problematyki ujawniania danych podmiotowych i danych przedmiotowych dotyczących wspólnot gruntowych, a unormowania w tym zakresie zawiera ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Powołany przepis ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do przepisów p.g.k. w zakresie zmiany danych dotyczących wspólnoty gruntowej wcześniej wpisanych do ewidencji gruntów.
Z treści art. 18 ust. 2 powołanej ustawy wprost wynika, że tylko zarząd wspólnoty gruntowej może zgłaszać do ewidencji wszelkie zmiany w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Organy ewidencyjne nie mogą zatem z urzędu aktualizować danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.
Powyższe oznacza, jak trafnie wywodził organ II instancji, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, związany jest żądaniem zawartym we wniosku zarządu spółki powołanej do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Ściślej rzecz ujmując, związanie żądaniem wniosku polega na tym, że wniosek określa przedmiot sprawy, a organ administracji nie jest uprawniony do jego jakiejkolwiek modyfikacji, a w razie wątpliwości co do jego treści zobowiązany jest wezwać stronę do jego sprecyzowania. Natomiast nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że organ ewidencyjny związany jest samym wnioskiem zarządu spółki złożonym w trybie art. 18 ust. 2 ustawy o wprowadzenie zmian w zakresie osób uprawnionych do udziału w wspólnocie, albowiem weryfikacja uprawnień nowo wnioskowanych osób należy do zarządu spółki. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, starosta był władny do dokonywania zmian zgodnych z żądaniem strony, ale wyłącznie jeżeli zostałyby one skonkretyzowane i udokumentowane. Oczywistym też jest, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń. Postępowanie, które ma na celu zmianę danych w operacie ewidencyjnym ma charakter rejestrowy, a więc wtórny w stosunku do zdarzeń prawnych, z których wyniknęły wnioskowane zmiany. Zmiany te, podmiot składający wniosek musi udokumentować, załączając takie dokumenty, które mogą, zgodnie z ustawą - Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowić podstawę wpisu.
Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że w niniejszym sprawie zakres żądania nie budził wątpliwości. Spółka wniosła o zmianę danych ewidencyjnych ujawnionych aktualnie w ewidencji gruntów i budynków w zakresie udziału we wspólnocie gruntowej, w oparciu o zasady określone w art. 29 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Skoro tak, to zobowiązana była do wskazania jakie udziały w stosunku do jakich nieruchomości miałyby zostać wpisane do poszczególnych osób i na podstawie jakich dokumentów, o czym została stosownie przez organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji pouczona.
Zgodnie bowiem z treścią art. 29 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych jeżeli gospodarstwo rolne, z którego posiadaniem był związany udział we wspólnocie gruntowej, zostało podzielone na części w drodze działu spadku lub wyjścia ze współwłasności, udział we wspólnocie ulega podziałowi proporcjonalnie do obszaru tych części.
Spółka natomiast w odpowiedzi (pismo z dnia 17 września 2024 r.) wskazała, że to organ (a nie strona, która ma ograniczony dostęp do danych ujawnionych w rejestrach z uwagi na aktualnie obowiązujące regulacje RODO) jest władny ustalić powierzchnię gospodarstwa rolnego. Dodała, że "skoro część siedliskowa gospodarstwa w postaci działki nr [...] ark. 17 o powierzchni 0,1781 ha, na skutek działów i zniesień współwłasności, finalnie otrzymał J. O., zaś pozostałe grunty wchodzące w skład dawnego gospodarstwa rolnego J. B. w części [...] otrzymała B. L., zaś w części [...] określony krąg spadkobierców K. D. (...), to organ jest w stanie i powinien obliczyć udział każdego z ww do praw w udziale zapisanym pod pozycją [...] we Wspólnocie Wsi P.".
Przypomnieć należy, że Spółka wiosła o przyjęcie oświadczenia, że pełen krąg uprawnionych do udziału we Wspólnocie po J. B., obejmuje: J. O., B. L. oraz W. D., K. D., S. D., R. D. i A. D.. Do wniosku dołączyła uwierzytelnioną kopię odpisu ze stwierdzoną prawomocnością postanowienia Sądu Rejonowego w B. z 24 stycznia 1997 r. sygn. I Ns [...] w przedmiocie podziału majątku dorobkowego z częściowym działem spadku po J. B., z 30 czerwca 1989 r. sygn. I Ns [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po J. B. i z 28 października 2008 r. sygn. I Ns [...] w przedmiocie działu spadku po Z. B..
Jak ustalił organ I instancji, decyzją Wydziału Rolnictwa i L. Prezydium Powiatowej Rady N. w B. z 5 maja 1971 r., zatwierdzono wykaz osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi P.. Integralną częścią ww. decyzji jest wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. W pozycji 31 wykazu wpisany jest J. B., posiadający udział w wysokości 0,0254 wyliczony z gospodarstwa o powierzchni 5,94 ha. J. B. nabył ww. gospodarstwo postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z 14 marca 1966 r., sygn. I Ns [...], a w jego skład wchodziły działki położone w obrębach ewidencyjnych P. i H., gmina J. i w obrębie O., gmina Ł.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z 30 czerwca 1989 r., sygn. I Ns [...] spadek po J. B., zgodnie z jego testamentem, nabyli B. L. w udziale [...] części oraz K. D. w udziale [...].
Tym samym wskazywani przez Spółkę spadkobiercy po K. D. nie nabyli udziału we wspólnocie gruntowej zgodnie z ww. przepisem, tj. w drodze działu spadku lub wyjścia ze współwłasności.
Ponadto organ I instancji ustalił, że aktem notarialnym Rep. A nr [...] z 10 lipca 1996 r., B. L. darowała część udziału we współwłasności nieruchomości położonych na terenie gminy J., w tym tych, które wchodziły według ustaleń organu I instancji w skład gospodarstw rolnego, z którego wyliczony został udział dzieciom M. T. i M. L.. Organ I instancji ustalił też, że do chwili obecnej B. L. figuruje w ewidencji gruntów i budynków, jako współwłaścicielka działek oznaczonych nr [...] i [...] o powierzchni 0,8873 ha, położonych w obrębie O., gmina Ł., które też wchodziły w skład gospodarstwa J. B., z którego wyliczono dla niego udział we wspólnocie. Starosta ustalił również, że W. D., K. D., S. D., R. D. i A. S. z domu D. dokonali częściowego działu spadku po K. D., nieruchomości położonych na terenie gminy J. (akt notarialny Rep. A. nr [...]). Działem spadku nie objęto działek oznaczonych nr [...] i [...]. Strona skarżąca do tych dokumentów w ogóle się nie odnosiła. Wątpliwości organów dotyczyły również wskazywanej przez Spółkę osoby J. O., który - jak wynika z dostępnej organom dokumentacji - nabył tylko ułamek majątku gospodarstwa J. B., czego Spółka nie kwestionowała. W świetle powyższych ustaleń, nie jest dowolne stanowisko organu odwoławczego, że w przedłożonych przez Spółkę dokumentach brakuje potwierdzenia w zakresie osób wskazanych przez Spółkę, jako krąg uprawnionych do udziału we Wspólnocie po J. B..
W ocenie sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i poczynionych przez organy ustaleń, a także prawidłowej wykładni przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych dokonanej przez organy i wynikających z nich obowiązków zarządu spółki, trafna jest też ich ocena, że żądanie Spółki nie mogło zostać uwzględnione, bowiem nie zostało sprecyzowane. Organ nie mógł tu działać z urzędu. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie jest bowiem uprawniony, a tym bardziej zobowiązany, do samodzielnych ustaleń, w oderwaniu od treści żądania zarządu Spółki powołanej do sprawowania zarządu na wspólnotą gruntową, kto i w jakiej części powinien zostać ujawniony w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. W świetle regulacji ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i istoty postępowania wszczętego na wniosek, obowiązkiem organu jest ocena zasadności zgłoszonego żądania, w oparciu o przedstawiony przez stronę na jego poparcie materiał dowodowy, który może podlegać konfrontacji wspólnie z materiałem dowodowym mającym znaczenie dla sparwy, zgromadzonym przez organ z urzędu.
Z akt sprawy bezspornie wynika, i nie było to kwestią sporną, że strona skarżąca wezwana została do uzupełnienia wniosku, poprzez wskazanie wielkości udziałów poszczególnych osób w ramach poz. 31 wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Spółka nie uczyniła zadość wezwaniu, ograniczając się do polemiki, że organ jest w stanie i powinien obliczyć udziały do praw w udziale zapisanym pod pozycją [...] we Wspólnocie wsi P..
W świetle niebudzących wątpliwości interpretacyjnych przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, takie stanowisko Spółki, jak już wyżej wskazano, nie ma normatywnego uzasadnienia.
W okolicznościach niniejszej sprawy brak było zatem podstaw do dokonania wnioskowanych przez stronę skarżącą zmian. Podstawowy tryb wprowadzania informacji do ewidencji bazuje na dokumentach posiadających odpowiednią moc prawną, a starosta jako organ ewidencyjny może żądać od osób zgłaszających zmiany, opracowania i dostarczenia dokumentów geodezyjnych, kartograficznych i innych niezbędnych do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków (art. 22 ust. 3 p.g.k.). Zasadę tę potwierdza art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, który na zarząd spółki nakłada obowiązek zgłaszania zmian dotyczących wspólnoty, a uwidocznionych w ewidencji. Przy czym, wniosek spółki, bez podania wyliczonego udziału w ramach wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, nie może zostać uwzględniony. To na zarządzie spółki dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej spoczywa obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów, uzasadniających żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Zarząd spółki zobowiązany i uprawniony jest do zgłoszenia zmian, ale zgłaszane zmiany muszą zostać udokumentowane w sposób właściwy do rodzaju zgłaszanych zmian. To organ ewidencyjny rozpoznając wniosek złożony przez zarząd spółki, w trybie art. 18 ust. 2, w którym zgłoszone zostały zmiany dotyczące wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie zobowiązany jest sprawdzić, czy wnioskowane zmiany dotyczące osób uprawnionych do udziału wynikają ze stosownych dokumentów źródłowych. Niedopuszczalne jest bowiem dokonywanie zmian danych ewidencyjnych, w tym przypadku danych osobowych dotyczących osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych, czy też nie zostały ustalone w ramach odrębnych postępowań sądowych.
Reasumując, podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że w sytuacji, gdy Spółka domagała się dokonania zmian danych ewidencyjnych ujawnionych aktualnie w ewidencji gruntów i budynków w zakresie udziału we wspólnocie gruntowej, w oparciu o zasady określone w art. 29 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, to zobowiązana była do wskazania jakie udziały miałyby zostać wpisane do poszczególnych osób i na podstawie jakich dokumentów, czego nie uczyniła.
Za nietrafny zatem uznać należy zarzut skargi co do naruszenia art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w zawiadomieniu z dnia 9 września 2024 r. (k. [...] akt. adm. z postępowania odwoławczego) informując o treści art. 10 k.p.a. i skutkach wynikających z art. 79a § 1 k.p.a. wyraźnie poinformował stronę skarżącą, że w sytuacji, gdy domaga się dokonania zmian danych ewidencyjnych ujawnionych aktualnie w ewidencji gruntów i budynków w zakresie udziału we wspólnocie gruntowej w oparciu o zasady określone w art. 29 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, to powinna jednoznacznie wskazać kto ma być wpisany w pozycji 31 wykazu osób i w jakim dokładnie udziale (wyliczonym zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 29 powołanej ustawy, tj. proporcjonalnie do obszaru części podzielonego w przedstawionej umowie działu spadku i zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego z posiadaniem którego związany był udział J. B. we wspólnocie gruntowej.
Chybione jest stanowisko skargi, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. Organy obu instancji działały z poszanowaniem zasad prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz z poszanowaniem ciężaru procesowego dotyczącego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Brak jest również podstaw do formułowania oceny, że przyjęte ustalenia faktyczne zostały dokonane z naruszeniem art. 80 k.p.a. Nieuzasadnione przy tym jest stanowisko strony skarżącej, że miała ona ograniczony dostęp do niektórych danych ujawnionych w aktualnych rejestrach. Jak trafnie bowiem zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, w toku postępowania administracyjnego Spółka miała prawo zapoznać się z aktami sprawy i zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, który zawiera dane mogące posłużyć Spółce do skonkretyzowania swojego żądania. Z prawa tego strona skarżąca jednak nie skorzystała.
Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie zarówno co do podstawy prawnej, jak i faktycznej, spełniając tym samym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Okoliczność, że dokonana przez organy ocena zgromadzonego materiału dowodowego odbiega od oczekiwań strony skarżącej niewątpliwie nie świadczy o jej wadliwości i zasadności postawionych zarzutów.
Wobec takiej oceny prawnej dokonanej przez sąd w niniejszej sprawie jako oczywiście nieuzasadniony okazał się także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., skoro rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji było prawidłowe.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), sąd oddalił skargę.