III SA/Lu 722/04

III SA/Lu 722/04 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2005-01-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak
Jerzy Marcinowski /przewodniczący/
Marek Zalewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy p o s t a n a w i a odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej na podstawie art. 430 § 1 kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz. U. nr 89 poz. 555 z późn. zm.) pozostawił bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy wniosek z dnia [...] października 2004 r. wniesiony przez skarżącego G. A.
Wnioskiem z dnia [...] października 2004 r. skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej orzeczeniem Dyrektora Izby Celnej. Organ ten rozpoznał odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2004 r. wydanego w sprawie nr [...], którym organ I instancji działając na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641) wymierzył kontrolerowi celnemu Urzędu Celnego G. A. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby celnej. Organ odwoławczy orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] września 2004 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że skarżącego uznał winnym:
1. nierzetelnego przeprowadzenia w dniu [...] stycznia 2003 r. kontroli samochodu osobowego marki Audi, nr rej. [...], w którym w wyniku powtórnej kontroli celnej ujawniono nie zgłoszone do kontroli celnej towary
2. nie zastosowania się w dniu [...] stycznia 2003 r. do obowiązującego funkcjonariuszy służby celnej polecenia Nr [...] z dnia [...] października 2001 r.,
tj. winnym naruszenia obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 2 oraz art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
W pozostałej części Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, w tym także w zakresie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby celnej.
Orzeczenie zawierało pouczenie o prawie i trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Mimo pouczenia skarżący złożył wskazany wyżej wniosek z dnia [...] października 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy (postępowania dyscyplinarnego) przez Dyrektora Izby Celnej.
Organ ten zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. pozostawił wniosek bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy. Postanowienie zawierało pouczenie o przysługującym skarżącemu na podstawie art. 430 § 2 kpk prawie złożenia wniosku do Dyrektora Izby Celnej o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od jego otrzymania.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zarówno:
- skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w dniu 17 listopada 2004 r. wnosząc m. in. o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procedury mających wpływ na jego treść,
- wniosek z dnia [...] listopada 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy (postępowania dyscyplinarnego) przez Dyrektora Izby Celnej (który organ orzeczeniem z dnia [...] listopada 2004 r. wydanym na podstawie art. 430 kpk, art. 437 § 1 kpk w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej postanowił uznać za niezasadny).
W uzasadnieniu skargi sądowej skarżący podniósł, że jego wniosek z dnia 25 października 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy był zasadny, w świetle art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym "w wypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przeniesieniu albo zleceniu mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz celny może, w terminie 14 dni, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Rozpoznanie skargi niniejszej wymaga uprzedniego przesądzenia dopuszczalności i prawidłowości trybu wniesionego środka odwoławczego, gdyż pogląd w tej kwestii determinuje ocenę w zakresie możliwości merytorycznego rozpoznania skargi (dopuszczalności skargi).
1) Skarżący podnosi, że przysługiwało mu prawo wniesienia wniosku z dnia [...] października 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wobec wydanego w II instancji w dniu [...] września 2004 r. orzeczenia dyscyplinarnego. Uznając zatem, że postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2004 r. (o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania) byłoby orzeczeniem wydanym w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, niesporna byłaby możliwość zastosowania art. 74 ustawy o Służbie Celnej (zgodnie z którym od orzeczeń dyscyplinarnych wydanych m. in. w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego), a zatem – wbrew błędnemu pouczeniu zawartym zarówno w orzeczeniu dyscyplinarnym z dnia [...] września 2004 r., jak i zaskarżonym postanowieniu – skarżący po prawidłowym wyczerpaniu toku postępowania odwoławczego miał otwartą drogę postępowania sądowego.
2) Zachodzi również możliwość, że wniesiony przez skarżącego wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy był niedopuszczalny z mocy prawa (co podnosi organ), zatem czynność skarżącego nie miałaby charakteru czynności w ramach postępowania odwoławczego. Przyjmując ten wariant rozważyć należałoby możliwość i tryb wniesienia skargi do sądu oraz ewentualną konieczność uprzedniej weryfikacji tego rozstrzygnięcia w innym trybie.
Dokonując oceny dopuszczalności złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez Dyrektora Izby Celnej w ramach postępowania dyscyplinarnego, po wydaniu przez niego jako organ odwoławczy orzeczenia dyscyplinarnego, Sąd uznał wniosek taki za niedopuszczalny.
Postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy celnych zostało uregulowane w rozdziale 12 ustawy o Służbie Celnej "Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy celnych" oraz w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. nr 156, poz.1520), natomiast w sprawach nieuregulowanych, zgodnie z art. 79 ustawy o Służbie Celnej mają zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu postępowania karnego.
Postępowanie dyscyplinarne odwoławcze zostało uregulowane w art. 72 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, z którego treści wynika, że od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez naczelnika urzędu celnego ukarany może odwołać się do dyrektora izby celnej w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia. W wypadku wydania orzeczenia dyscyplinarnego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych lub dyrektora izby celnej, ukaranemu przysługuje, w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia, prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 64 ustawy o Służbie Celnej orzekanie kar dyscyplinarnych w I instancji należy odpowiednio do naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych w odniesieniu do podległych im funkcjonariuszy celnych.
Tym samym ustawa przewiduje dwa niezależne rodzaje środków odwoławczych, w zależności od organu, który wydał orzeczenie – odwołanie od orzeczeń naczelników urzędów celnych (o charakterze dewolutywnym, przenoszącym rozpoznanie środka do organu nadrzędnego instancyjnie), oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ (od orzeczeń dyrektorów izb celnych oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych).
Ustawa przewiduje również w art. 74, że od orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w postępowaniu odwoławczym lub postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
Wobec powyższego błędna jest interpretacja skarżącego, zgodnie z którą od orzeczenia Dyrektora Izby Celnej wydanego w ramach postępowania odwoławczego przysługuje kolejny środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takiej sytuacji zapis o możliwości wniesienia skargi do sądu od orzeczeń wydanych w postępowaniu odwoławczym byłoby pusty, gdyż każde postępowanie dyscyplinarne po postępowaniu odwoławczym musiałaby się kończyć dodatkowo wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, aby w świetle art. 74 ustawy o Służbie Celnej dopuszczalne było wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Skoro bowiem w myśl ustawy środek taki jest dopuszczalny, a zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) wniesienie skargi do sądu administracyjnego musi być poprzedzone wyczerpaniem środków zaskarżenia, to oznacza, że orzeczenie dyscyplinarne wydane przez dyrektora izby celnej jako organ odwoławczy w ramach postępowania dyscyplinarnego, kończy to postępowanie, zaś jedynym środkiem wzruszenia ostatecznego rozstrzygnięcia jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego.
Nietrafne jest również powołanie się przez skarżącego na treść ulokowanego w rozdziale 13 ustawy o Służbie Celnej, (rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy celnych ze stosunku służbowego) art. 81 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w wypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przeniesieniu albo zleceniu mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz celny może, w terminie 14 dni, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Przepis ten dotyczy odmiennej sytuacji, związany jest z wydaniem decyzji skutkującej rozwiązaniem lub zmianą stosunku służbowego. Przyczyny wydania takiej decyzji mogą być różne ale nigdy nie jest nią wcześniejsze wydanie orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby. Orzeczenie takie jest samodzielnym źródłem rozwiązującym stosunek służbowy (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej). Zgodnie zaś z § 22 ust. 4 cyt. rozporządzenia - wykonanie kary dyscyplinarnej wydalenia ze Służby Celnej polega na pisemnym poinformowaniu ukaranego, że zwolnienie ze służby następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia.
Raz jeszcze podsumowując ten wątek, wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez Dyrektora Izby Celnej w niniejszym postępowaniu Sąd uznał za niedopuszczalny z mocy prawa, podzielając pogląd Dyrektora Izby Celnej.
Przepisy o postępowaniu dyscyplinarnym zawarte w ustawie o Służbie Celnej nie regulują trybu postępowania w sprawach niedopuszczalnych wniosków weryfikacji postanowień, stanowiąc jednak, że w sprawach nieuregulowanych, zgodnie z art. 79 ustawy o Służbie Celnej mają zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu postępowania karnego.
Zgodnie z art. 430 § 1 kpk w zw. z art. 429 § 1 kpk sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania środek odwoławczy niedopuszczalny z mocy ustawy.
Zgodnie z art. 430 § 2 kpk na postanowienie przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego.
Stosując odpowiednio powyższe przepisy wskazać należy, że skarżącemu przysługiwał środek odwoławczy w postaci zażalenia do Dyrektora Izby Celnej, który powinien rozważyć możliwość rozpoznania w innym składzie (w osobie Zastępcy Dyrektora) lub przekazania sprawy do rozstrzygnięcia innemu równorzędnemu organowi. Problematyczna jest kwestia, któremu organowi Dyrektor Izby Celnej powinien zażalenie to przekazać do rozpoznania, kwestia ta nie jest jednak istotna w niniejszej sprawie. Skarżący środek odwoławczy wnosi zgodnie z pouczeniem i za pośrednictwem organu który wydał kwestionowane rozstrzygniecie, a zastosowanie się do pouczenia nie może negatywnie odbić się na jego sytuacji procesowej. Pouczenie takiej treści znalazło się w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia, jednak strona wniosła skargę bezpośrednio do Sądu Administracyjnego. Zgodnie zaś z cytowanym już art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesienie skargi do sądu administracyjnego bezwzględnie musi być poprzedzone wyczerpaniem środków zaskarżenia, w przeciwnym razie Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 6 cyt. ustawy skargę odrzuca.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że wniesienie skargi było niedopuszczalne wobec braku uprzedniego wyczerpania drogi środków zaskarżenia kwestionowanego rozstrzygnięcia, a zatem na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę odrzucił.