III SA/LU 721/24

III SA/Lu 721/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Koszty postępowania
Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 34 ust. 2;
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2024 poz 572
art. 262 § 1 pkt 2;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Strzelec, , po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. M., D. M., A. G., A. S.j na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] 2024 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]2024 r. Wójt Gminy Tereszpol (organ I instancji) ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją z dnia [...]2023 r. znak [...]w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego o rozgraniczenie nieruchomości położonych w obrębie ewidencyjnym T. Z. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] z działką ewidencyjną nr [...] i przekazania sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w B.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
S. N. i T. N. wnioskiem z dnia 18 stycznia 2023 r. wystąpili o rozgraniczenie nieruchomości położonych w obrębie T. Z., gm. T., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] będąca własnością na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej wnioskodawców z działką sąsiednią oznaczoną jako nr [...] będącą współwłasnością A. G. , D. M. , A. S. (z udziałami wynoszącymi po 1/8 części) oraz Z. M. (udział 5/8 części). Decyzją z dnia [...]2023 r. Wójt Gminy Tereszpol ("Wójt", "organ I instancji") umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości objętych wnioskiem i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w B. . W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 26 kwietnia 2023 r. geodeta upoważniony do przeprowadzenia rozgraniczenia, przeprowadził czynności na gruncie. Ze względu na zaistniały spór graniczny oraz wobec braku możliwości jego zakończenia w wyniku ugody granicznej, jak i braku przesłanek do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości organ był zobowiązany na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej "p.g.k.") postępowanie umorzyć i przekazać sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.
Postanowieniem z dnia [...]2023 r., nr [...]organ I instancji orzekł o wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego i ich podziale. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] 2023 r. [...]. Jednocześnie Kolegium przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z dnia [...]2024 r., nr [...]organ I instancji ponownie ustalił koszty powstałe w postępowaniu rozgraniczeniowym w wysokości 5.200,00 zł i zobowiązał do ich poniesienia strony postępowania, to jest wnioskodawców S. i T. a N. - w wysokości 2 600 zł oraz uczestników postępowania: Z. M. - w wysokości 1 625 zł, A. G. - w wysokości 325 zł, D. S. M. - w wysokości 325 zł oraz A. T. S. - w wysokości 325 zł. Wskazane koszty zostały ustalone na podstawie faktury nr 25/2023 z dnia [...] 2023 r., wystawionej przez uprawnionego geodetę, dokonującego czynności ustalenia przebiegu granic w niniejszej sprawie. Ustalone koszty postępowania uwzględniały nadto rozliczenie uiszczonej przez wnioskodawców zaliczki.
W uzasadnieniu postanowienia Wójt wskazał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 5200,00 zł zostały rozdzielone na wszystkie strony tego postępowania, ponieważ rozgraniczenie zostało przeprowadzone w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Organ stwierdził, że w sprawie istniał spór co do przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] z działką nr [...] . Wyjaśnił ponadto, że uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego podnosili, że granica między działkami nr [...] i [...] jest niesporna i została wytyczona została w toku postępowań sądowych w sprawach o sygnaturach [...] , [...] ,[...] i [...] . Granica pomiędzy działkami nr [...] i [...] również nie była – zdaniem uczestników - przedmiotem sporu.
Odnosząc się do wskazanych wyżej rozstrzygnięć Wójt zaznaczył, że na ich podstawie nie doszło do skutecznego rozgraniczenia nieruchomości i wyznaczenia granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] z działką nr [...] . W związku powyższym koszty postępowania poniesione w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]2023 r. nr [...]należało rozdzielić między wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Połową kosztów postępowania rozgraniczeniowego należało obciążyć wnioskodawców właścicieli działek nr [...] i [...] S. N. i T. a N. . Biorąc pod uwagę, że działka nr [...] jest przedmiotem współwłasności, to przypadającą na współwłaścicieli tej nieruchomość połowę kosztów postępowania ustalono w częściach ułamkowych wynikających z udziałów we współwłasności.
W wyniku rozpoznania zażaleń wniesionych przez Z. M. , D. M. , A. G. i A. S., postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu ("Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało, że stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.), stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
W ocenie Kolegium, postanowienie organu I instancji należy uznać za prawidłowe. Wygenerowane w toku postępowania rozgraniczeniowego koszty z tytułu wynagrodzenia geodety obciążają wszystkie strony postępowania (właścicieli rozgraniczanych nieruchomości). Rozdzielenie ich powinno nastąpić według zasad określonych w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, w której przesądzono o tym, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 Kodeksu cywilnego, stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.
Kolegium podkreśliło, że w badanej sprawie wystąpił spór co do przebiegu granicy między rozgraniczanymi nieruchomościami a postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się nie tylko w interesie wnioskodawców.
Organ odwoławczy podniósł, że już z treści postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego wynika, że istniały podstawy faktyczne i prawne uzasadniające wdrożenie procedury rozgraniczeniowej zgodnie z art. 30 ust. 1 p.g.k., gdyż granice pomiędzy nieruchomościami uległy zatarciu oraz nie ma możliwości wznowienia znaków granicznych. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało prawidłowo doręczone wszystkim stronom postępowania, zaś uczestniczka Z. M. wniosła zastrzeżenia do zasadności jego przeprowadzenia. W piśmie z dnia 5 kwietnia 2023 r. wskazała na brak istnienia sporu granicznego pomiędzy stronami, brak rozbieżności w przebiegu granicy pomiędzy stanem faktycznym a stanem prawnym a także brak zatarcia granic pomiędzy nieruchomościami oraz wątpliwości co do jej przebiegu. Wynika to, w jej ocenie, z wyznaczenia przebiegu granicy w toku licznych postępowań sądowych z udziałem wnioskodawców. Pismem z dnia 18 lipca 2023 r., A. G. wniosła o zaniechanie obciążania jej kosztami postępowania, z uwagi na eksmisję z części nieruchomości oznaczonych numerami działek 288 i [...] , która nastąpiła wobec uprawomocnienia się wyroków sądowych w przedmiotowym zakresie. Wskazała, iż ze względu na podniesione okoliczności, koszty postępowania winny zostać przypisane wyłącznie wnioskodawcom jako stronie, która żądała nieuzasadnionego rozgraniczenia.
Kolegium podkreśliło, że w dalszym toku postępowania, w tym również w toku czynności na gruncie, do dnia rozliczenia kosztów przeprowadzonego rozgraniczenia, skarżące strony nie negowały w żadnej innej formie słuszności i zasadności wszczętego postępowania rozgraniczeniowego, nie podnosiły faktu braku sporu granicznego oraz bezspornego przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami objętymi postępowaniem.
Zdaniem organu odwoławczego, postawa stron postępowania potwierdza jednoznacznie, iż pomiędzy wnioskodawcami i uczestnikami postępowania istniał spór graniczny, którego zakres oraz istota znalazły potwierdzenie w toku czynności na gruncie w dniu 26 kwietnia 2023 r. Ze sporządzonych przez upoważnionego geodetę powołanego do wykonania czynności ustalenia przebiegu granic w postępowaniu rozgraniczeniowym - dokumentów w postaci protokołu granicznego i opinii technicznej co do przebiegu granicy - jak też z decyzji z dnia [...]2023 r. nr [...]wydanej przez Wójta Gminy Tereszpol, wynikało, iż ze względu na niejednoznaczność i sprzeczność wskazywanego przez strony przebiegu granicy, nie istniała możliwość wiarygodnego i jednoznacznego określenia położenia wszystkich spornych punktów granicznych w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. W szczególności, w treści protokołu granicznego wskazano, iż podstawę ustalenia przebiegu spornej granicy stanowiła dokumentacja w postaci bazy ewidencji gruntów po przeprowadzonej modernizacji. Dokumentacja została przedstawiona stronom wraz ze stosowną analizą oraz wynikającymi z niej wnioskami. Mając na uwadze powyższe wnioskodawcy wnieśli o ustalenie jej przebiegu według granic ewidencyjnych, zaś uczestnicy wskazali przebieg granic pomiędzy działkami na podstawie stanu faktycznego użytkowania na gruncie. Powyższe okoliczności potwierdzają, iż pomiędzy wnioskodawcami i uczestnikami postępowania istniał spór graniczny. Przeprowadzenie przedmiotowego rozgraniczenia leżało więc w interesie wszystkich stron postępowania rozgraniczeniowego.
W ocenie Kolegium, prawidłowo ustalono wysokość kosztów przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 5.200,00 zł. Kwota ta wynika z wystawionej przez geodetę faktury z dnia [...] 2023 r., nr 25/2023 oraz umowy z dnia [...] 2023 r., nr 1/GG/2023.
Kolegium argumentowało ponadto, że ustalone w niniejszej sprawie koszty postępowania rozgraniczeniowego zasadnie zostały rozdzielone (po 2.600 zł) pomiędzy wnioskodawców postępowania S. N. i T. a N. (właścicieli działek [...] i [...] ) i uczestników postępowania. Uczestników obciążono kosztami proporcjonalnie do udziałów we współwłasności działki nr [...] (Z. M. - 1 625 zł, A. G. - 325 zł, D. M. - 325 zł, A. S. - 325 zł).
Kolegium zaakceptowało stanowisko organu I instancji, że na mocy wskazywanych przez uczestników orzeczeń: Sądu Rejonowego w B. z dnia 21 października 2003 r. (sygn. akt: [...] ), z dnia 28 lipca 2006 r. (sygn. akt: I C 199/03) i wyroku Sądu Okręgowego w Z. I Wydział Cywilny z dnia [...] r. (sygn. akt [...] ), nie nastąpiło skuteczne rozgraniczenie nieruchomości. Orzeczenia te nie dotyczyły granic pomiędzy nieruchomościami na całej ich długości, zaś wszystkie postępowania toczyły się w kierunku orzeczenia eksmisji, nie zaś sądowego rozgraniczenia pomiędzy poszczególnymi działkami stron postępowania.
Z. M. , D. M. , A. G. i A. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu.
Skarżący zarzucili naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie przez organ, że skarżący w toku postępowania rozgraniczeniowego nie negowali w żadnej formie słuszności i zasadności wszczętego postępowania rozgraniczeniowego, nie podnosili faktu braku sporu granicznego oraz bezspornego przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami objętymi postępowaniem podczas gdy jak wynika z całości materiału dowodowego, w tym wielu pism kierowanych do organu administracyjnego w trakcie trwania postępowania rozgraniczeniowego skarżący cały czas na każdym etapie postępowania podnosili okoliczność braku potrzeby wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego i braku sporu co do granic rozgraniczanych działek, co ma istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia;
- art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, przez ustalenie rażąco sprzecznego w odniesieniu do zgromadzonego materiału dowodowego stanu faktycznego, w tym w szczególności, że skarżący w toku postępowania rozgraniczeniowego nie negowali w żadnej formie słuszności i zasadności wszczętego postępowania rozgraniczeniowego, nie podnosili faktu braku sporu granicznego oraz bezspornego przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami objętymi postępowaniem podczas gdy jak wynika z całości materiału dowodowego, w tym wielu pism kierowanych, do organu administracyjnego w trakcie trwania postępowania rozgraniczeniowego skarżący cały czas podnosili okoliczność braku potrzeby wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego i braku sporu co do granic rozgraniczanych działek bez wyjaśnienia stronie przesłanek, którymi kierował się organy administracyjne przy załatwieniu sprawy;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 262 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie istotnej części materiału dowodowego jakim są dokumenty załączone do akt niniejszej sprawy, potwierdzające ustalenie granic pomiędzy działkami [...] i [...] i akceptowanie tak ustalonych granic przez strony, a także potwierdzające niekwestionowanie przez skarżących przebiegu istniejących na gruncie granic, które wyznacza płot betonowy stawiany przez wnioskodawcę z uwzględnieniem dotychczas wyznaczonych granic, oparcie rozstrzygnięcia o kosztach jedynie w oparciu o udział skarżących w prawie własności nieruchomości sąsiadującej z działką wnioskodawców z pominięciem faktycznych okoliczności sprawy w tym bezspornego dotychczas przebiegu granic a nadto bez uzasadnienia przyjętej przez organ metody i podstaw podziału kosztów i bezzasadne przyjęcie przez organ, że niekwestionowanie przez stronę postępowania rozgraniczeniowego przebiegu istniejących granic nie jest przesłanką do nieobciążania strony kosztami postępowania rozgraniczeniowego podczas, gdy analiza orzecznictwa prowadzi do wniosków odmiennych;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i obciążenie skarżących kosztami postępowania rozgraniczeniowego w sytuacji braku sporu, co do przebiegu istniejących na gruncie granic, które wyznacza płot betonowy.
Skarżący wnieśli m. in. o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz obciążenie T. a N. i S. N. kosztami postępowania rozgraniczeniowego w całości.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Postepowaniem rozgraniczeniowym objęto nieruchomości oznaczone jako działki: nr [...] i [...] (własność S. i T. a małż. N. ) oraz działki nr [...] (będącej współwłasnością A. G. j, D. S. M. , A. T. S. oraz Z. M. ).
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżących, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały przez organ odwoławczy ustalone i rozdzielone prawidłowo.
Rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym zostało uregulowane w przepisach ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej jako "ustawa" lub "p.g.k."). Stosownie do art. 29 ust. 1 tej ustawy, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony, zgodnie z art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 p.g.k., jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wskazane organy (art. 31 ust. 1 p.g.k.).
Rodzaje rozstrzygnięć, jakie zapaść mogą w postępowaniu rozgraniczeniowym określają przepisy art. 31 ust. 4, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2 p.g.k. Sprawa o rozgraniczenie w postępowaniu administracyjnym może zakończyć się ugodą mającą moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4), decyzją organu o rozgraniczeniu, jeżeli mimo nie zawarcia ugody, zebrane dowody pozwalają na ustalenie przebiegu granicy (art. 33 ust. 1), bądź decyzją o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2), gdy nie doszło do zawarcia ugody, ale również gdy zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody nie dają podstaw do ustalenia przebiegu granicy w drodze decyzji.
Przytoczone przepisy wskazują, że w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości czynności ustalania przebiegu granic dokonuje geodeta. W konsekwencji koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Tym samym należą one do kosztów postępowania administracyjnego.
Przepisy ustawy p.g.k. nie określają zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W tej sytuacji, w kwestii kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia zastosowanie mają przepisy Działu IX k.p.a. Zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego regulują przepisy art. 262 § 1 i art. 264 § 1 k.p.a. Według art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2).
Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a nadto koszty mediacji (art. 263 § 1 k.p.a.). Organ może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie.
W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 k.c. – obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w p.g.k. oraz w k.c. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jak i administracyjnym, organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady. Wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 k.c. z art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k., które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c. stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, pozostaje w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym, wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c.
Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale jest podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skład orzekający WSA w Lublinie również w pełni aprobuje przedstawione wyżej stanowisko.
W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa w zakresie zarówno sposobu podziału kosztów postępowania, jak również ustalonej przez organ odwoławczy wysokości kosztów przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 5.200,00 zł. Kwota ta bowiem wynikała z wystawionej przez geodetę faktury z dnia [...] 2023 r., nr 25/2023 oraz zawartej w dniu [...] 2023 r. z geodetą umowy o rozgraniczenie.
Skarżący nie kwestionowali wysokości ustalonych przez organ I instancji kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Sąd również nie znalazł podstaw do zakwestionowania tych kosztów zwłaszcza, że inni wykonawcy złożyli – w odpowiedzi na zapytanie organu - oferty dotyczące kosztów w przedziale wynoszącym od 9 600 zł do 12 300 zł.
Rozdziału wskazanych wyżej spornych kosztów (5 200 zł) dokonano pomiędzy właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, zgodnie z art. 152 k.c. Przepis ten pozawala na obciążenie właścicieli nieruchomości sąsiednich kosztami rozgraniczenia po połowie.
Prawidłowe jest stanowisko organu, że koszty rozgraniczenia w sprawie niniejszej powinni ponieść właściciele wszystkich rozgraniczanych nieruchomości, a zatem połowę kosztów (2 600,00 zł) powinni ponieść wnioskodawcy, a drugą połowę kosztów – skarżący (też 2 600,00 zł) z dalszym rozliczeniem proporcjonalnie do wielkości ich udziałów we współwłasności działki nr [...] . Powyższy podział kosztów postępowania wynikał z obowiązującej na gruncie prawa cywilnego zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i utrzymywaniu stałych znaków granicznych oraz że ponoszą po połowie koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania znaków granicznych.
W postępowaniu, które zakończyło się decyzją Wójta Gminy Tereszpol z dnia [...]2023 r. znak [...]w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego o rozgraniczenie nieruchomości położonych w obrębie ewidencyjnym T. Z. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] z działką ewidencyjną nr [...] oraz przekazania sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w B. , brali udział wszyscy właściciele rozgraniczanych nieruchomości w charakterze stron postępowania. Oznacza to, że postępowanie, które wygenerowało koszty administracyjne toczyło się także w interesie skarżących.
Nie budzi również wątpliwości Sądu, że rozpoznawanej sprawie zaistniał realny spór dotyczący przebiegu granicy. O istnieniu sporu o granicę świadczą w szczególności odmienne stanowiska stron, co do wskazywanego przez nich przebiegu granic nieruchomości. Jak wynika z protokołu granicznego z dnia 26 kwietnia 2023 r. wnioskodawcy i uczestnicy wskazali jako "zgodną" granicę ewidencyjną wyznaczoną przez punkty: 3382, 766, 26 i 24 dla granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz "zgodną" granicę wyznaczoną przez punkty: 4665, 27 i 25 dla działki nr [...] i działki [...] . "Zgodne" granice geodeta oznaczył linią niebieską. Pozostałe pasy gruntów wzdłuż rozgraniczanych działek były spornymi, co geodeta odzwierciedlił na szkicu. W trakcie czynności ustalania przebiegu granic przez upoważnionego geodetę wnioskodawcy i uczestnicy postępowania nie doszli do porozumienia. Nie zawarto bowiem ugody. W tej sytuacji decyzją z dnia [...]2023 r. organ umorzył postępowanie o rozgraniczenie wskazanych nieruchomości i przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w B. .
W tych okolicznościach nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że w sprawie nie istniał spór graniczny.
Zaakceptować trzeba stanowisko Kolegium, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie wszystkich stron tego postępowania, w tym w interesie skarżących. Z protokołu granicznego z dnia 26 kwietnia 2023 r. wynika, że w trakcie czynności na gruncie ustalono, że w części zabudowanej granica użytkowania nie pokrywa się ze stanem wynikającym z ewidencji gruntów. Granicę użytkowania stanowią ogrodzenia i ściany budynków. W części leśnej granica posiadania pokrywa się z granicą ewidencyjną.
Prawidłowe jest stanowisko Kolegium zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że z orzeczeń: Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2003 r. (sygn. akt: [...] ) i z dnia [...] 2006 r. (sygn. akt: [...]) oraz z wyroku Sądu Okręgowego w Z. I Wydział Cywilny z dnia [...] r. (sygn. akt [...] ) nie wynika, aby nastąpiło skuteczne rozgraniczenie nieruchomości. Treść tych orzeczeń wyraźnie wskazuje, że dotyczyły one eksmisji, nie zaś sądowego rozgraniczenia poszczególnych działek należących do stron postępowania. Postępowanie w sprawie [...] z powództwa Z. M. przeciwko S. i T. owi małż. N. o przeniesienie przez pozwanych na powódkę własności części nieruchomości położonej w T. oznaczonej nr [...] zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2002 r. Sąd oddalił w tej sprawie powództwo Z. M. . Postępowanie w sprawie [...] z powództwa S. i T. a małż. N. przeciwko Z. M. o eksmisję zostało zakończone prawomocnym wyrokiem z dnia [...] 2003 r., w którym Sąd nakazał eksmisję pozwanej Z. M. z części nieruchomości w T.oznaczonej nr [...] o pow. [...] i nakazał jej wydanie powodom. We wspomnianej sprawie [...] wyrokiem Sądu Rejonowego w B. orzeczono eksmisję pozwanej Z. M. z nieruchomości (działki nr [...]). Po rozpoznaniu apelacji pozwanej Sąd Okręgowy w Z. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] 2006 r. [...], w ten sposób że orzekł eksmisję pozwanej Z. M. z nieruchomości położonej w T. oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha z wyłączeniem budynków usytuowanych na powyższej nieruchomości i nakazał jej wydanie powodom. Z akt sprawy wynikało ponadto, że w postępowaniu egzekucyjnym sygn. akt [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. w dniu [...] 2013 r. dokonał eksmisji Z. M. z działek [...] . Podczas czynności eksmisji biegły geodeta W. S. posługiwał się operatem technicznym przyjętym do ewidencji zasobu PODGiK w B. za nr ewid. 132.0006-2/2002 i sporządzonym do sprawy o sygn. [...] . Jak wcześniej wykazano zapadł prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2002 r. sygn. [...] oddalający powództwo Z. M. .
Powyższe oznacza, że nie doszło wcześniej do rozgraniczenia działek nr [...] i [...] . Również postawienie przez wnioskodawców ogrodzenia na granicy działek nr [...] /1 i nr [...] na podstawie punktów granicznych wytyczonych przez biegłego geodetę W. S., nie przesądza o tym, że granica między działkami nie była sporna i nie zachodziła potrzeba ich rozgraniczenia. Poza tym bez znaczenia jest okoliczność podnoszona przez A. G. w piśmie z dnia 18 lipca 2023 r., że koszty za biegłego geodetę W. S. zostały już poniesione w postępowaniu prowadzonym przez komornika w sprawie sygn. [...] .
W tej sytuacji Kolegium prawidłowo zastosowało normę materialnoprawną wynikającą z przepisu art. 152 k.c. przyjmując, iż koszty powinny zostać rozdzielone po połowie pomiędzy wnioskodawców rozgraniczenia i uczestników postepowania (skarżących).
Zaznaczyć należy, że dla ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie ma znaczenia sposób zakończenia tego postępowania. W wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1833/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro w myśl art. 152 Kodeksu cywilnego koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez obie strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że pomiędzy właścicielami nieruchomości powstał spór graniczny, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w istocie w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych działek i wszyscy oni są zobowiązani do ponoszenia kosztów, bez względu na to, kto z nich zażądał wszczęcia tego postępowania. Subiektywne przekonanie skarżących, że granice nieruchomości nie były sporne, nie ma wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Podobnie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma akcentowany w skardze fakt, że skarżący w licznych pismach wskazywali na brak sporu co do przebiegu granicy między działkami [...] i [...] z działką nr [...] , w sytuacji gdy z akt sprawy (w szczególności z protokołu granicznego z dnia 26 kwietnia 2023 r.) wynika, że zarówno wnioskodawcy jak i skarżący wskazywali na odmienny przebieg granicy między tymi działkami.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. Organ we właściwy sposób ustalił wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego. Organy zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa i znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Uzasadnienie tego rozstrzygnięcia czyni zadość wymogom art. 107 § 3 k.p.a. i jest wyczerpujące. Podkreślenia wymaga, że odmienna od oczekiwań strony skarżącej ocena materiału dowodowego nie stanowi o naruszeniu przez organ przepisów postępowania. Subiektywne odczucia skarżących w zakresie braku zaufania do organu prowadzącego postępowanie, nie mogą przesądzać o naruszeniu art. 8 k.p.a. Zauważyć należy, że w celu realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa przez organ administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a..
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.