II SA/GO 337/25

II SA/Go 337/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-07-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 737
art. 66 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Ł. S. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły w [...] I. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia, II. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego Ł. S. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. Wójt Gminy [...] na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm., dalej u.s.g.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 737 ze zm., dalej u.p.o.), po zasięgnięciu opinii [...] Kuratora Oświaty w [...]., odwołał Ł.S. ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...], bez wypowiedzenia z dniem [...] kwietnia 2025 r.
Jak wyjaśnił Wójt w uzasadnieniu zarządzenia, odwołanie motywowane było poważnymi naruszeniami obowiązków pracowniczych, w tym podejrzeniem popełnienia przestępstw opisanych w art. 231 § 1 i 2 oraz art. 286 Kodeksu karnego. Zgodnie z przeprowadzoną w sierpniu 2024 r. kontrolą, dyrektor szkoły w okresie od września 2021 r. do czerwca 2024 r. nienależnie pobierał wynagrodzenie za godziny doraźnych zastępstw, które nie były realizowane zgodnie z przepisami (814 godzin). Część godzin, za które pobierano wynagrodzenie, nie była realizowana przez Ł. S. osobiście, lecz przez innych nauczycieli (np. [...] września 2021 r. na zastępstwie w klasie [...] temat lekcji brzmiał "Zajęcia z pedagogiem szkolnym", a lekcję prowadzić miał Pan S.) lub miała miejsce w czasie jego zajęć w innej placówce (np. dnia [...] listopada 2023 r., kiedy dyrektor wykazał, że prowadził zastępstwo w godzinach 13:00-14:35, w tym samym czasie tj. od godziny 12:35 do 16:10 prowadził lekcje w [...] Liceum [...] w [...]). Dodatkowo przypisywał sobie doraźne zastępstwa za nauczycieli, którzy byli obecni w tym czasie w pracy (np. w dniu [...] października 2022 r. przeprowadził lekcję za nauczycielkę, która zgodnie z ewidencją absencji była tego dnia w pracy), a także pobierał wynagrodzenie za zastępstwa, których nie miał prawa prowadzić, ponieważ brakowało mu odpowiednich kwalifikacji do nauczania przedmiotów takich jak psychologia czy pedagogika (w sumie od września 2021 r. do czerwca 2024 r. pobrał wynagrodzenie za przeprowadzenie 421 godzin doraźnych zastępstw za psychologa szkolnego). Zachodzi podejrzenie, że dokonywał zmian w archiwalnych dziennikach elektronicznych, w czasie kiedy organ prowadzący zażądał przestawienia wykazu godzin doraźnych za lata 2021-2024, gdyż odebrał dostęp do dziennika elektronicznego nauczycielowi przypisanemu umownie do sprawowania nadzoru nad dziennikiem (wg danych uzyskanych przez Wójta w dniu [...] września 2022 r. w dzienniku elektronicznym wpisane było, że dyrektor przeprowadził zastępstwo doraźne w klasie [...] na lekcji 1, jednak według uzyskanych wydruków od lekcję tę prowadziła osoba, która tego dnia przebywała na zwolnieniu lekarskim; w tym czasie dyrektor prowadził lekcję w Zespole Szkół [...] w [...]). Dyrektor nie posiadał zgody Wójta na realizację godzin doraźnych, a stała i duża ilość doraźnych zastępstw jest sprzeczna z celem obniżenia pensum (zniżka 12 godzin).
Stwierdzone przez organ prowadzący szkołę nieprawidłowości dotyczące przydzielania godzin doraźnych zastępstw przez dyrektora stanowiły niewątpliwe naruszenie celu i funkcji doraźnych zastępstw, które wynikają z treści art. 35 ust. 2a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 986 ze zm.). Działania te spowodowały szkodę w majątku Gminy [...] w związku z finansowaniem godzin doraźnych zastępstw, które nie były lub nie musiały być realizowane. Ponadto zachodzi uzasadnione podejrzenie, że działania dyrektora spełniały znamiona przestępstw stypizowanych w art. 231 § 1 i 2 oraz art. 286 Kodeksu karnego. Opisane okoliczności pozwalają przyjąć, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, stanowiący przesłankę odwołania dyrektora szkoły bez wypowiedzenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Z uwagi na powyższe dalsze pełnienie funkcji dyrektora szkoły przez Ł. S. stanowi zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania placówki edukacyjnej oraz godzi w interes szkoły i interes publiczny. W związku z tym odwołanie jest niezbędne, aby zapewnić prawidłowe zarządzanie szkołą oraz przestrzeganie przepisów prawa.
Na powyższe zarządzenie Ł. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie:
1) art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż odwołanie skarżącego ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia stanowi szczególnie uzasadniony przypadek zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, pomimo niespełnienia przesłanki materialnoprawnej określonej w tej normie tj. niezaistnienia przypadku szczególnie uzasadnionego w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy;
2) art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. w zw. z art. 107 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku pouczenia o możliwości odwołania się przez skarżącego od przedmiotowego zarządzenia, stanowiącego integralną część zaskarżonego zarządzenia, co skutkuje ograniczeniem prawa do obrony skarżącego;
3) art. 2 Konstytucji RP i art. 16 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji (rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 6 września 2001 r.) poprzez ich niezastosowanie, naruszające zasadę demokratycznego państwa prawnego uwzględniającego prawo jednostki do wysłuchania i złożenia wyjaśnień, tym samym pozbawiając stronę skarżącą prawa do czynnego udziału w postępowaniu i odniesienia się do zgromadzonych dowodów.
Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wywiódł m.in., iż stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] zajmował od [...] września 2020 r. W ocenie skarżącego z uzasadnienia zarządzenia nie wynika, by zaistniały przyczyny, określone w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Przyczyna odwołania powinna mieć charakter wyjątkowy, a jej wystąpienie powinno uniemożliwiać dalsze sprawowanie funkcji kierowniczej. Odwołanie ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia, ze skutkiem natychmiastowym, jako środek szczególnie dotkliwy powinno zaś być stosowane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Tryb ten nie służy usunięciu z funkcji kierowniczej nauczyciela należycie wywiązującego się ze swych obowiązków na powierzonym stanowisku kierowniczym, skoro nie zachodzą przesłanki do odwołania w trybie zwykłym określonym w art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.o. "Szczególnie uzasadniony przypadek" może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania ma prawo ocenić, czy dalsze pełnienie funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia. Pojęcie to winno być rozumiane wąsko, a konieczność natychmiastowego przerwania czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa przez dyrektora lub wicedyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków, a stwierdzone uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, przy tym nie ulega wątpliwości, że osoba sprawująca funkcję kierowniczą utraciła zdolność wykonywania powierzonej jej funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na niej obowiązków.
Twierdzenia organu zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie zostały w wystarczający sposób wykazane i udokumentowane. Ocena tego, jaki tryb powinien znaleźć zastosowanie w danym przypadku, należy do organu prowadzącego, jednak nie może ona mieć charakteru dowolnego i arbitralnego. Uzasadnienie aktu odwołującego powinno być więc dokładne i szczegółowo umotywowane, a zaniedbania osoby pełniącej funkcję kierowniczą wykazane w postępowaniu poprzedzającym wydanie zarządzenia, tzn. dlaczego stwierdzone uchybienia uniemożliwiają dalsze prawidłowe funkcjonowanie placówki, a tym samym są na tyle istotne, że nie pozwalają na wykonywanie obowiązków przez daną osobę. Tylko nadzwyczajna, ponadprzeciętna przeszkoda w sprawowaniu stanowiska może stanowić o prawnie uzasadnionym odwołaniu dyrektora z jego funkcji w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
O braku zasadności natychmiastowego odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora w opisanym trybie świadczy przede wszystkim fakt, że zarzuty kierowane wobec niego dotyczą okresu od września 2021 r. do czerwca 2024r., dlatego nie sposób uznać, by okoliczności wskazywane przez organ stanowiły zdarzenie nagłe, skoro zarządzenie o odwołaniu zostało wydane [...] kwietnia 2025 r. Warunkiem zastosowania powyższego trybu jest bliskość czasowa między stwierdzeniem naruszeń, a odwołaniem w tym trybie. Natomiast skoro w dacie zaistnienia okoliczności opisanych w zaskarżonym zarządzeniu organ nie uznał, by stanowiły one przeszkodę do dalszego pełnienia przez skarżącego stanowiska dyrektora szkoły, to tym bardziej nie mogą one stanowić podstawy do odwołania ze stanowiska po upływie znacznego czasu od ich stwierdzenia. Nie można również uznać za przypadek zaliczany do zakresu art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. czynienie przez organ zarzutu podejrzenia popełnienia przestępstwa przez skarżącego, jeżeli nie doszło do wszczęcia postępowania karnego w tym zakresie, a wykazaniu tego faktu ma jedynie służyć procedura odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły. Odnosząc się do pozostałych zarzutów formułowanych przez organ, zgodnie z ustawą Prawo oświatowe oraz Karta Nauczyciela przepisy nie zawierają zapisów dotyczących limitów przydzielanych godzin doraźnych (mowa jest tylko o czasie pracy nauczyciela, który wynosi co najwyżej 40 godzin w tygodniu). Przepisy nie nakazują uzyskiwania zgody Wójta na realizację godzin doraźnych przez dyrektora szkoły. Skarżący zatrudniony na stanowisku nauczyciela miał pensum 18/18 obniżone o 12 godzin. W związku z tym prowadził w tygodniu 6 godzin lekcyjnych i 12 godzin poświęcał na tzw. zadania dyrektorskie. Pozostały czas (maksymalnie 22 godziny tygodniowo) poświęcał zgodnie z Kartą Nauczyciela m.in. na przygotowanie do zajęć, zadania statutowe szkoły (w tym realizację godzin doraźnych – jeżeli takie były), samokształcenie oraz doskonalenie zawodowe.
Dnia [...] września 2021 r. skarżący prowadził zastępstwo w klasie [...], gdzie tematem lekcji były "Zajęcia z pedagogiem szkolnym". W dzienniku nie wpisano, że zajęcia przeprowadził pedagog. W dniu [...] listopada 2023 r. prowadził zastępstwo w godzinach 13:00-14:35, z kolei od godziny 14:45 do 16:10 prowadził lekcje w[...] Liceum [...] w [...], gdyż wcześniej uzgodnił z drugim pracodawcą, że nie przyjedzie na zajęcia na 6 i 7 godzinę lekcyjną. Organ posiłkował się pismem od dyrektora [...] liceum [...] w [...], w którym podano stały plan zajęć lekcyjnych, jednak plan ulegał modyfikacjom ze względu na zwalnianie się skarżącego z pracy. Następnie skarżący odrabiał za zgodą przełożonego zajęcia w Liceum. Natomiast w dniu [...] października 2022 r. przeprowadził lekcję za nauczycielkę (7 godz. lekcyjna), która zgodnie z ewidencją absencji była tego dnia w pracy, jednak od 7 lekcji była na doskonaleniu zawodowym (wcześniej uzyskała zgodę – wniosek szkoleniowy od 7 lekcji). Dyrektor zgodnie z prawem oświatowym ma obowiązek umożliwić nauczycielowi możliwość dokształcania się – również w formie szkolenia. Formalnie nauczyciel jest obecny w pracy ale nie na zajęciach lekcyjnych, zatem trzeba było zorganizować zastępstwo doraźne na 7 lekcji, co skarżący uczynił. Zgodnie z prawem nauczyciel, który prowadzi zastępstwa doraźne, nie musi posiadać takich samych kwalifikacji, co nauczyciel zastępowany. Dyrektor jest odpowiedzialny za dydaktykę, wychowanie, opiekę i pomoc psychologiczno-pedagogiczną w szkole, jeżeli nie było pedagoga lub psychologa w szkole, to dyrektor prowadził za tego specjalistę zajęcia rozwijające, zajęcia wyrównawcze, z doradztwa zawodowego, rozwijające kompetencje (w tym emocjonalno-społeczne) itp. Skarżący kierował się przede wszystkim dobrem ucznia, dobrem dziecka i nie mógł pozwolić na to, by zajęcia z pomocy psychologiczno-pedagogicznej nie odbywały się tylko dlatego, by Gmina [...] na tym zaoszczędziła. Dzieci z orzeczeniami i opiniami poradni psychologiczno-pedagogicznej nie mogą być pozostawione bez opieki. Skarżący w między czasie ukończył również studia podyplomowe "edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną", "edukacja i rehabilitacja osób z zespołem Aspergera i autyzmem". Nabył dodatkową wiedzę oraz umiejętności związane z pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Prócz kierunków studiów, na których uzyskał wiedzę z pedagogiki i psychologii, ukończył także Studium Pedagogiczne (miał dodatkowe zajęcia i praktyki z zakresu pedagogiki i psychologii).
Nadto dyrektor szkoły ani inna osoba nie może dokonywać zmian w archiwalnych dziennikach elektronicznych, gdyż jest to niemożliwe (system Librus na to nie pozwala, nawet gdyby trzeba było dokonać poprawek ze względu na błędy). Skarżący [...] września 2022 r. prowadził na 2, 3, 5, 6 lekcji zastępstwa doraźne za nauczycielkę, która na lekcji 1 przeprowadziła zajęcia, po czym zwolniła się do lekarza, gdyż była chora i otrzymała zwolnienie lekarskie na cały dzień. Zapis w dzienniku na 1 lekcji pozostał zgodny ze stanem faktycznym. Skarżącego na 1 lekcji nie było jeszcze w pracy.
Stwierdzone przez organ nieprawidłowości dotyczące przydzielania godzin doraźnych zastępstw przez skarżącego nie są zgodne ze stanem faktycznym. Skarżący nigdy nie został poproszony o wyjaśnienie rzekomo stwierdzonych faktów przez Wójta, co świadczy o złej woli organu prowadzącego. Prawidłowość wydanego przez organ zarządzenia należy oceniać na podstawie faktów, które zostały wskazane w jego uzasadnieniu. Organ nie wykazał, by wskazywane nieudokumentowane okoliczności doprowadziły do destabilizacji pracy kierowanej przez skarżącego szkoły i konieczne było natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez niego funkcji dyrektora. Zdarzenia przywołane w zaskarżonym zarządzeniu nie mogły wywołać zatem natychmiastowych, negatywnych skutków.
Dodatkowo organ nie zawarł w zaskarżonym zarządzeniu pouczenia o możliwości odwołania się od niego. Organy władzy publicznej obowiązuje wymóg uzasadniania oraz zawierania pouczeń aktów wydawanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Od aktu o odwołaniu dyrektora szkoły również wymaga się, by zawierał uzasadnienie szczegółowo wyjaśniające podstawę prawną, motywy odwołania oraz pouczenie o środkach zaskarżenia. Działanie organu mieszczące się w jego prawem określonych kompetencjach, ale noszące znamiona arbitralności oraz nie poddające się kontroli i nadzorowi, nie może być uznane za zgodne z prawem, w tym z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 107 § 1 k.p.a.
Wreszcie organ nie zapewnił też skarżącemu możliwości wypowiedzenia się odnośnie stawianych mu zarzutów w toku prowadzonej przez siebie procedury. Wójt nie podjął żadnych czynności zmierzających do zweryfikowania zasadności i prawdziwości stawianych twierdzeń. Nie zwrócił się do skarżącego o zajęcie stanowiska w przedmiocie stawianych zarzutów, co pozbawiło go możliwości odniesienia się do nich. Skarżący nie został w żaden sposób powiadomiony o planowanej kontroli, która rzekomo została przeprowadzona w sierpniu 2024 r. Nie otrzymał też żadnych wniosków i zaleceń pokontrolnych, by móc do nich się ustosunkować.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu skarżący dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, w tym przestępstw opisanych w art. 231 § 11 2 oraz art. 286 Kodeksu karnego. Stwierdzone nieprawidłowości dotyczące przydzielania godzin doraźnych zastępstw przez dyrektora stanowiły naruszenie celu i funkcji doraźnych zastępstw. Działania te spowodowały szkodę w majątku Gminy [...] w związku z finansowaniem godzin doraźnych zastępstw, które nie były lub nie musiały być realizowane. Jest to naruszenie o charakterze wyjątkowym, które uniemożliwia dalsze sprawowanie funkcji kierowniczej. Zarządzenie zostało podjęte po czasie od powzięcia informacji o nieprawidłowościach (9 miesiącach) w związku z opieszałością skarżącego w udzielaniu wyjaśnień. Wójt zbiera jeszcze materiały żeby przedstawić skarżącemu zarzuty, ponieważ nie będą one dotyczyć tylko nieprawidłowości związanych z godzinami doraźnych zastępstw. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zostały przedstawione przykładowe godziny doraźnych zastępstw, za które skarżący pobierał nienależnie wynagrodzenie (w sumie 814 godzin), do których organ prowadzący ma zastrzeżenia. Szczególną wątpliwość budzą zajęcia za psychologa szkolnego i pedagoga szkolnego. Są to zajęcia specjalistyczne, których nie powinien prowadzić nauczyciel nie mający do tego niezbędnych kwalifikacji wymaganych przepisami prawa, a których skarżący nie posiada, co ustalono na podstawie dyplomów oraz świadectw ukończonych przez niego studiów podyplomowych.
Skarżący zaznacza, że za nauczycieli specjalistów prowadził zajęcia rozwijające, wyrównawcze, z doradztwa zawodowego, rozwijające kompetencje (w tym emocjonalno-społeczne), kierował się przede wszystkim dobrem ucznia, jednak według opinii organu właśnie to dobro naruszył prowadząc zajęcia, do których nie miał kwalifikacji, bez uprawnień. Dodatkowo zajęcia w ramach zastępstw za pedagoga szkolnego oraz psychologa prowadził w innych godzinach pracy niż godziny pracy tych specjalistów (np. od godz. 6:20 lub 6:30 rano chociaż lekcje w szkole rozpoczynają się od godz. 8:30). Zachodzi podejrzenie, że w tym czasie żadne dziecko z zajęć specjalistycznych nie korzystało. Skarżący realizował także zastępstwa za zajęcia rewalidacyjne w domu u niepełnosprawnego dziecka. Kwalifikacje do realizacji takich zajęć uzyskał dopiero [...] stycznia 2024 r. Godziny doraźnych zastępstw za zajęcia rewalidacyjne realizował zarówno przed jak i po tej dacie. W dziennikach brakuje jednak podpisów rodzica potwierdzających przeprowadzenie zajęć. W roku szkolnym 2022/2023 skarżący realizował zastępstwa za nauczyciela wspomagającego, nie mając ku temu kwalifikacji. Jednocześnie na podstawie wyników audytu przeprowadzonego w sierpniu 2024 r., nie wszystkie godziny pracy dla nauczyciela wspomagającego nie zostały przyznane właściwie.
Co do twierdzeń skarżącego dotyczących zastępstwa w dniu [...] września 2021 r., w ocenie organu ta sytuacja nie jest odosobniona, w rzeczywistości stanowi część szerszego schematu wskazującego na wielokrotne przypadki, w których tematy lekcji w dzienniku wskazywały na prowadzenie zajęć przez innych nauczycieli, mimo że formalnie figurowały jako prowadzone przez skarżącego. To tylko jeden z wielu przykładów tematów, które w kontekście ewidencji czasu pracy mogą sugerować, że lekcje były de facto realizowane przez innych nauczycieli, np. pedagoga, psychologa czy nauczyciela świetlicy.
W dziennikach lekcyjnych nie zostało odnotowane, że te zajęcia były prowadzone przez innego nauczyciela, co może sugerować, że w rzeczywistości były one realizowane przez innych pracowników szkoły (pedagoga, psychologa, nauczyciela świetlicy), a skarżący jedynie figurował jako prowadzący. Tego rodzaju rozbieżności w tematach lekcji, wskazujących na specyficzne kompetencje innych nauczycieli, stanowią istotny sygnał, że nienależnie zostały przypisane godziny pracy, które nie zostały rzeczywiście przepracowane przez skarżącego. W kontekście ewidencji czasu pracy i wynagrodzeń, zapisanie takiej godziny na konto skarżącego mogło doprowadzić do nienależnego pobierania wynagrodzenia, co stanowi naruszenie zasad rozliczania czasu pracy.
Przykład godziny doraźnego zastępstwa z dnia [...] października 2022 r. nie może być traktowany jako wyjątek usprawiedliwiający działanie skarżącego. Przeciwnie – stanowi on jeden z wielu przypadków podobnego postępowania. Skarżący przypisał sobie łącznie 61 godzin doraźnych zastępstw za nauczycieli, którzy według ewidencji obecności byli obecni w pracy. Nie można zatem mówić o pojedynczym, uzasadnionym przypadku, lecz o systematycznym przypisywaniu sobie godzin zastępstw, w sytuacjach, które budzą wątpliwości co do ich zasadności. W związku z powyższym argument przytoczony przez skarżącego nie tylko nie podważa zasadności zarzutu, lecz wręcz potwierdza istnienie nieprawidłowości w zakresie rozliczania godzin pracy oraz gospodarowania funduszami przeznaczonymi na wynagrodzenia nauczycieli.
Co do twierdzeń skarżącego dotyczących rzekomego uzgodnienia z drugim pracodawcą zmiany godzin pracy, organ nie ma możliwości ich weryfikacji, gdyż nie zostały one przedstawione w sposób formalny ani poparte stosowną dokumentacją. Przypadek z [...] listopada 2023 r. nie jest odosobniony, lecz stanowi jeden z co najmniej 31 przypadków, w których skarżący przypisał sobie do wypłaty godziny doraźnych zastępstw w czasie, gdy równolegle figurował jako prowadzący lekcje w innej placówce. Oznacza to, że w systemie ewidencji pracy oraz rozliczeń finansowych figurował jednocześnie jako aktywny nauczyciel w dwóch różnych szkołach, co fizycznie było niemożliwe. Wszystkie te sytuacje wskazują na rażące naruszenie zasad ewidencji czasu pracy, a także prowadzą do nienależnego pobrania wynagrodzenia z dwóch różnych źródeł za ten sam czas pracy. Nawet jeśli w niektórych przypadkach istniały indywidualne ustalenia z drugim pracodawcą, nie ma podstaw, by uznawać te ustalenia za usprawiedliwienie podwójnego wynagrodzenia za ten sam czas pracy, tym bardziej że rozliczenia dotyczące wynagrodzeń muszą opierać się na dokumentacji formalnej, a nie niezweryfikowanych ustaleniach ustnych. Zatem przedstawione wyjaśnienia skarżącego nie podważają, lecz potwierdzają istnienie nieprawidłowości, które w skali 31 godzin pracy świadczą o systematycznym charakterze działania, a nie o jednostkowym błędzie czy nieporozumieniu.
Zachodzi również podejrzenie fałszowania zapisów w dziennikach szkolnych, także w dziennikach papierowych. Na przełomie stycznia i lutego 2025 r. zostało zakupionych 49 dzienników papierowych, mimo że na początku roku szkolnego zakupiono dzienniki lekcyjne. Jednocześnie część dzienników papierowych była założona tylko na godziny zastępstw doraźnych prowadzonych przez skarżącego.
Zarzut braku pouczenia o możliwości odwołania się od zarządzenia organ uznał za bezzasadny. Odwołanie dyrektora szkoły ze stanowiska na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. ma charakter aktu kierownictwa wewnętrznego a nie decyzji administracyjnej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego względu nie stosuje się do niego art. 107 k.p.a., który nakłada obowiązek pouczenia o środkach odwoławczych. Podobnie organ uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji i art. 16 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. procedura odwołania jest jasno określona i nie wymaga wysłuchania strony przed podjęciem decyzji. Odwołanie nastąpiło po uprzednim zasięgnięciu opinii Kuratora Oświaty, wydanej [...] kwietnia 2025 r. W procedurze tej nie ma miejsca na wysłuchanie i złożenie wyjaśnień przez dyrektora szkoły.
Organ powziął informację o naruszeniach związanych z wysoką liczbą godzin doraźnych zastępstw realizowanych przez skarżącego w latach 2021-2024 w lipcu 2024 r. (było to 1148 godzin, dla porównania w Szkole w tym czasie zrealizowano 4084 godziny zastępstw doraźnych) i wezwał skarżącego do wyjaśnienia tej kwestii. Spotkanie w tej sprawie odbyło się dnia [...] lipca 2024 r., dyrektor nie potrafił wytłumaczyć tego stanu rzeczy. W spotkaniu został poproszony o przesłanie szczegółowego zestawienia zrealizowanych przez siebie godzin doraźnych zastępstw w roku szkolnym 2023/2024. Zestawienie to przesłał 12 września 2024 r., po ponowieniu prośby o przesłanie danych w dniu 9 września 2024 r. 16 października 2024 r. odbyło się spotkanie pani Wójt z dyrektorami szkół i przedstawicielami związków zawodowych w szkole, na którym poruszono także temat dużej liczby godzin doraźnych zastępstw skarżącego. W dniu 13 stycznia 2025 r. zostało do dyrektora przesłane pismo w sprawie przekazania zestawienia godzin ponadwymiarowych oraz skanów dzienników za rok szkolny 2021/2022 oraz 2022/2023 (22 stycznia 2025 r.). Skarżący przesłał je 11 lutego 2025 r. Dnia 4 kwietnia 2025 r. do dyrektora została wystosowana prośba o przesłanie skanów dzienników lekcyjnych za rok szkolny 2023/2024, które przesłał 13 kwietnia 2025 r. W związku z bardzo dużymi kosztami, jakie Gmina [...] ponosiła na oświatę, Wójt Gminy zarządziła audyt szkół, dotyczący również godzin ponadwymiarowych oraz godzin doraźnych zastępstw. Dyrektor o audycie został powiadomiony 26 lipca 2024 r. Dnia 7 sierpnia 2024 r. przesłał dane do audytu. Dnia 23 września 2024 r. został powiadomiony o spotkaniu z panią autytor w celu omówienia wyników audytu i potwierdził swoją obecność. Spotkanie odbyło się [...] września 2024 r. Dodatkowo dyrektor został poproszony przez Wójt Gminy [...] o uczestnictwo w sesjach Rady Gminy, w tym także w sesji w dniu [...] października 2024 r., po której odbyło się spotkanie z dyrektorami szkół oraz radnymi w sprawie wyników audytu. Dyrektor nie pojawił się jednak na żadnej sesji. Miał więc wiele okazji do wyjaśnienia powziętych przez Wójt Gminy [...] zastrzeżeń co do realizowanych przez niego godzin doraźnych zastępstw, nie odniósł się jednak do nich. [...] lipca 2025 r. Wójt Gminy [...] przedłożył wyniki audytu, o którym mowa w odpowiedzi na skargę, natomiast pismem z dnia [...] lipca 2025 r. Wójt podał, iż zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przez skarżącego czynu zabronionego zostało złożone w Prokuraturze Rejonowej w [...] oraz przesłał m.in. potwierdzenie przyjęcia tego zawiadomienia datowane na [...] lipca 2025 r.
Na rozprawie w dniu 23 lipca 2025 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Przepis art. 91 u.s.g. przewiduje z kolei, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności aktu (np. uchwały) organu gminy. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Zalicza się do nich m.in. naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (M. Stahl, Z. Kmieciak, "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny" w: Samorząd Terytorialny 2001 r., z. 1-2, s. 101-102).
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest zarządzenie nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. w przedmiocie odwołania Ł.S. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...].
Akt powołania i odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny. Personalny charakter aktu odwołania z funkcji kierowniczej nie stanowi o jego prywatnoprawnym charakterze, gdyż obsada stanowiska kierowniczego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną, a zarządzanie szkołą wchodzi w zakres administracji publicznej. Odwołanie dyrektora ze stanowiska jest właśnie takim aktem administracyjnym o dwoistym charakterze, znajdującym oparcie w przepisach prawa administracyjnego oraz w przepisach prawa pracy. Z jednej strony dotyczy sprawowania funkcji publicznej w placówce oświatowej realizującej zadania publiczne, a z drugiej strony jest czynnością z zakresu prawa pracy, dotyczącą sfery indywidualnej, ingerując w sytuację prawną osoby odwołanej (vide: wyroki NSA z 19 marca 2013 r., I OSK 2475/12, z 8 lutego 2013 r., I OSK 2641/12, z 11 lipca 2017 r., II OSK 1449/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarządzenie o odwołaniu dyrektora ze stanowiska na podstawie art. 66 ust. 1 i 2 u.p.o. stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego inny niż akt prawa miejscowego, podejmowany w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Takim aktem jest zatem zaskarżone zarządzenie nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. w przedmiocie odwołania Ł. S. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...].
Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego – ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, iż "szczególnie uzasadniony przypadek" może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania ma prawo ocenić, czy dalsze pełnienie przez daną osobę funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia (tak np. NSA w wyrokach z 14 listopada 2018 r., I OSK 22/17, z 27 sierpnia 2019 r., I OSK 2870/17, z 28 maja 2019 r., I OSK 1884/17, z 18 kwietnia 2023 r., III OSK 7392/21). Pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których konieczność natychmiastowego przerwania czynności dyrektora zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, przy czym nie ulega wątpliwości, że osoba ta utraciła zdolność wykonywania powierzonej jej funkcji kierowniczej z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na niej obowiązków (wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OSK 86/08). Analizowany przepis ma charakter wyjątkowy, co obliguje sąd administracyjny do dokonania jego wykładni zawężającej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2024 r., III OSK 3350/21). Uzasadnić to należy między innymi tym, że po pierwsze – co do zasady – nauczyciel powoływany jest na stanowisko kierownicze po przeprowadzeniu postępowania konkursowego na określoną prawem kadencję, a więc powinien mieć możliwość zarządzania placówką na okres wskazany w powołaniu. Po wtóre – ustawa określa również inne, bardziej precyzyjnie sformułowane przesłanki odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego (art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.o.), a zatem przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku" wyrażoną w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy należy traktować jako ultima ratio. Przyjmuje się, że "szczególnie uzasadniony przypadek" oznaczać może albo nagłe zdarzenie powodujące konieczność niezwłocznego przerwania czynności dyrektora albo naruszenie prawa przez dyrektora, czy też inne jego zachowania (nawet niezawinione), które muszą być na tyle istotne, że mogą prowadzić do destabilizacji działalności placówki oświatowej, a tym samym godzić w interes publiczny. Dyrektora szkoły można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego jedynie, jeżeli jest to usprawiedliwione przyczynami niezwykle ważnymi, a nie każdym naruszeniem prawa przez dyrektora. Zwolnienie to nie może być też dokonane w dowolnym czasie w relacji do zdarzeń je uzasadniających. Przykładowo negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej lub inne zaniedbania dotyczące organizacji pracy nie mieszczą się w zawartym w powołanym przepisie pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" i nie uzasadniają odwołania dyrektora w omawianym trybie. Powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz" (wyroki NSA z 7 listopada 2023 r., III OSK 2737/21, z 23 stycznia 2024 r., III OSK 1035/22).
Szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektora szkoły świadczy o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na tym stanowisku, a wszelkie władcze ingerencje w tym zakresie muszą być traktowane jako odstępstwo od powyższej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, gdy dalsze pozostawanie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, a obecnie będący jego powtórzeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., stanowi wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 933/10).
W orzecznictwie wskazano także – uwzględniając okoliczności konkretnych spraw – następujące przypadki uzasadniające spełnienie przez osobę pełniącą funkcję kierowniczą w szkole przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku": 1) kradzież (np. alkoholu) przez dyrektora w sklepie; 2) błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją; 3) poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika, wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora; 4) zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych; 5) notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły; 6) długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację; 7) jawne, nietolerancyjne i dyskryminujące zachowanie dyrektora szkoły mające na celu poniżanie nauczycieli bądź uczniów (por. wyroki NSA z 13 listopada 2024 r., III OSK 5316/21, z 28 maja 2019 r., I OSK 1884/17; z 14 listopada 2018 r., I OSK 22/17; z 29 czerwca 2017 r., I OSK 109/19).
W rozpatrywanej sprawie przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia Wójt Gminy spełnił wymogi w postaci uprzedniego zasięgnięcia opinii kuratora oświaty (opinia [...] Kuratora Oświaty w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r., k. 42 akt sądowych) oraz uzasadnił je, wskazując w uzasadnieniu podstawę prawną oraz motywy, które w ocenie organu przemawiały za odwołaniem skarżącego w trybie z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. bez wypowiedzenia (por. wyrok NSA z 16 listopada 2012 r., I OSK 1664/12).
Jednakże – nie przesądzając o zasadności zarzutów i zastrzeżeń formułowanych przez Wójta wobec skarżącego – okoliczności, na które powołał się organ, nie były zdarzeniem uzasadniającym bezzwłoczne działanie w omawianym trybie szczególnym. Nie miało tu miejsca żadne zdarzenie nagłe, o szczególnym, zupełnie wyjątkowym charakterze związane z koniecznością natychmiastowej reakcji organu prowadzącego. Zwłaszcza że powoływane w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zdarzenia dotyczą okresu z lat 2021 – 2024, organ poczynił swoje ustalenia w tym zakresie na podstawie audytu przeprowadzonego w gminnych placówkach oświatowych w sierpniu i wrześniu 2024 r. oraz zestawień i dokumentacji przesyłanych przez skarżącego w późniejszym okresie, zaś zaskarżone zarządzenie wydane zostało dnia [...] kwietnia 2025 r. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę wskazano, iż ten odstęp czasowy wynikał ze zwłoki skarżącego w przesyłaniu materiałów, jednakże w tej sytuacji uznać należy, że organ powinien zastosować zwykły tryb odwołania, określony w art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.o. w szczególności, iż – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia, skargi oraz odpowiedzi na skargę – cały szereg kwestii faktycznych stanowiących podstawę tego zarządzenia (zasadność poszczególnych zastępstw doraźnych oraz towarzyszące im okoliczności, takie jak nieobecności nauczycieli na części lekcji spowodowane stanem zdrowia czy szkoleniami, równoległe prowadzenie przez skarżącego zajęć w innych szkołach, jego kwalifikacje, jak również to, czy skarżący podczas wykonywania swoich obowiązków jako dyrektor w sposób odpowiedni kierował się zarówno dobrem uczniów jak i dbałością o finanse Gminy, z których finansowana jest działalność szkoły) stanowiła przedmiot sporu między stronami. W ocenie Sądu stanowi to dodatkowy argument przemawiający przeciwko zastosowaniu trybu odwołania z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., natomiast przemawia za zasadnością przeprowadzenia gruntownej i wyczerpującej oceny wykonywania przez dyrektora zadań, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b) tej ustawy.
Odnośnie zawartej w zaskarżonym zarządzeniu argumentacji, iż liczba doraźnych zastępstw, których w ocenie organu nie zrealizowano zgodnie z obowiązującymi przepisami i pobrano za to nienależne wynagrodzenie, wyniosła 814 godzin, to pomijając sporny i nie wyjaśniony charakter tej kwestii, w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż to nie ilość zdarzeń konstruuje przypadek "szczególnie uzasadniony", ale ich charakter. Tym samym nawet większa liczba powtarzalnych uchybień, dających podstawę do rozważenia przez organ odwołania dyrektora z końcem roku szkolnego, nie daje uprawnień do zastosowania nadzwyczajnego trybu odwołania dyrektora, w trakcie roku szkolnego i bez wypowiedzenia (por. powołany wyżej wyrok NSA z 7 listopada 2023 r., III OSK 2737/21). Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia oraz odpowiedzi na skargę wskazano 814 godzin zastępstw doraźnych zrealizowanych przez skarżącego, do których organ prowadzący ma zastrzeżenia, zaś w skierowanym przez Gminę [...] do Prokuratury Rejonowej w [...] zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wskazano 1148 takich godzin, co świadczy o tym, iż okoliczność ta nie została przez organ jednoznacznie wyjaśniona.
Nadto co do samego powyższego zawiadomienia Prokuratury o okolicznościach, które w ocenie organu wiązały się z koniecznością zainicjowania postępowania karnego, od wydania zaskarżonego zarządzenia, w uzasadnieniu którego mowa jest o podejrzeniu popełnienia przez skarżącego czynów zabronionych, do daty tego zawiadomienia upłynęło ponad trzy miesiące (16 kwietnia 2025 r. – 18 lipca 2025 r.) przy czym nastąpiło to dopiero po zwróceniu się przez Sąd do Wójta Gminy [...] o podanie, czy postępowanie karne przeciwko skarżącemu zostało wszczęte. Co więcej, do dnia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez Sąd, a więc tym bardziej w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia nie było pewności, iż skarżącemu zarzut popełnienia czynu zabronionego (art. 313 § 1 Kodeksu postępowania karnego) zostanie przedstawiony, tak więc o przypisaniu skarżącemu popełnienia przestępstwa można mówić w kategoriach zdarzenia przyszłego i niepewnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2021 r., II SA/Wa 1520/20). Dodatkowo analiza stanów faktycznych, w których sformułowano przytoczone wcześniej poglądy orzecznictwa wskazuje, iż podejmowanie przez upoważnione organy czynności sprawdzających celem ustalenia, czy doszło do popełnienia czynu zabronionego, nie przesądza o zasadności zastosowania wobec osoby zajmującej kierownicze stanowisko w szkole szczególnego trybu odwołania z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. (por. przykładowo powołany wyżej wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2021 r., II SA/Wa 1520/20, a także wyrok NSA z 2 października 2024 r., III OSK 4789/21).
Podsumowując, w rozpatrywanej sprawie organ nie wykazał, by zarzucane skarżącemu naruszenia doprowadziły do destabilizacji funkcjonowania kierowanej przez niego szkoły, w tym realizacji funkcji oświatowych, wychowawczych, które skutkowałyby koniecznością natychmiastowego zaprzestania pełnienia przez niego funkcji.
Na marginesie powyższych rozważań zasygnalizować należy, iż stwierdzenie nieważności zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły działa ex tunc, co oznacza, że co do zasady eliminuje ten akt ze skutkiem wstecznym, jednakże takie generalne stwierdzenie doznaje ograniczenia w sytuacji, gdy taki akt pociąga za sobą nie tylko skutki w sferze prawa administracyjnego, ale także w innych sferach, w szczególności w stosunkach cywilnych i pracowniczych. Odwołanie dyrektora ze stanowiska jest właśnie takim aktem administracyjnym o dwoistym charakterze, mającym oparcie w przepisach administracyjnych oraz w przepisach prawa pracy. Z jednej strony dotyczy sprawowania funkcji publicznej w placówce oświatowej realizującej zadania publiczne, a z drugiej strony jest czynnością z zakresu prawa pracy, dotyczącą sfery indywidualnej, ingerując w sytuację prawną osoby odwołanej (wyroki NSA z 13 lutego 2024 r., III OSK 1070/22, z 19 marca 2013 r., I OSK 2475/12 oraz z 8 lutego 2013 r., I OSK 2641/12). Wyrok sądu administracyjnego w sferze administracji publicznej nie rozstrzyga automatycznie o istnieniu pracowniczego stosunku zatrudnienia na kierowniczym stanowisku w szkolnictwie.
Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. należało stwierdzić nieważność zaskarżonego zarządzenia, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Zawarte w pkt II sentencji wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., a także § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę 797 zł składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi (300 zł), wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego adwokatem (480 zł) oraz opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).