III SA/Lu 703/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-01-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
ruch drogowypojazdkoszty przechowywaniadecyzja administracyjnaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymizasada lojalnościprzewlekłość postępowaniauchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o obciążeniu właściciela pojazdu kosztami jego przechowywania, uznając, że organy administracji działały z opóźnieniem i naruszyły zasadę lojalności wobec obywatela.

Skarżący D. K. zaskarżył decyzję o ustaleniu kosztów usunięcia i przechowywania jego pojazdu, który został zabezpieczony przez policję w 2019 roku. Organy administracji obciążyły go kwotą ponad 13 tys. zł, mimo że postępowanie o przepadek pojazdu trwało bardzo długo z winy organów. Sąd uznał, że właściciel powinien ponosić tylko koszty będące normalnym następstwem jego zachowania, a nie te wynikające z bezczynności organów, co narusza zasadę lojalności państwa wobec obywatela.

Sprawa dotyczyła skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję o ustaleniu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu na kwotę 13 345 zł. Pojazd został zabezpieczony przez policję w czerwcu 2019 r. z powodu naruszenia przepisów ruchu drogowego. Właściciel nie odebrał pojazdu, co doprowadziło do postępowania o jego przepadek na rzecz Gminy Lublin. Sąd Rejonowy orzekł przepadek w 2020 r., a postanowienie uprawomocniło się w kwietniu 2021 r. Skarżący zarzucił organom przewlekłość postępowania i naruszenie zasady lojalności wobec obywatela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przychylił się do skargi, uchylając obie decyzje. Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały, iż wszystkie naliczone koszty były normalnym następstwem niewłaściwego zachowania skarżącego, a część z nich wynikała z ich własnych zaniechań i opóźnień w złożeniu wniosku o przepadek pojazdu. Podkreślono, że właściciel powinien ponosić tylko uzasadnione koszty, a nie te generowane przez bezczynność organów, co narusza zasadę lojalności państwa wobec obywatela.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, właściciel powinien ponosić tylko koszty uzasadnione, będące normalnym następstwem jego niewłaściwego zachowania, a nie te spowodowane zaniechaniem lub bezczynnością organu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały, iż wszystkie koszty przechowywania pojazdu były normalnym następstwem zachowania właściciela. Długotrwałe postępowanie o przepadek pojazdu, wynikające z opóźnień organów, naruszyło zasadę lojalności państwa wobec obywatela.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.r.d. art. 130a § ust. 10h

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 130a § ust. 10

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.r.d. art. 130a § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 130a § ust. 5c

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 130a § ust. 6-6e

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 177 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji działały z opóźnieniem w złożeniu wniosku o przepadek pojazdu. Długotrwałość postępowania była wynikiem zaniechań organów, a nie wyłącznie działania skarżącego. Naliczanie kosztów przechowywania za okres wynikający z bezczynności organów narusza zasadę lojalności państwa wobec obywatela. Brak dowodu na doręczenie skarżącemu powiadomienia o usunięciu pojazdu i skutkach nieodebrania go.

Godne uwagi sformułowania

koszty, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takimi, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji zasada lojalności państwa wobec obywatela nie można zaaprobować długotrwałej bezczynności organu w zakresie wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu i obciążanie właściciela pojazdu kosztami za cały okres przechowywania pojazdu, do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego bezczynność i zaniechania organu generuje powstanie kosztów, którymi następnie – w nieuprawniony sposób usiłuje się obciążyć właściciela pojazdu

Skład orzekający

Jerzy Marcinowski

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Drwal

sędzia

Agnieszka Kosowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obciążenia właściciela pojazdu kosztami przechowywania, zasada lojalności państwa wobec obywatela w kontekście opieszałości organów administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji usuwania i przechowywania pojazdów na podstawie Prawa o ruchu drogowym, ale zasady interpretacji przepisów i ochrony praw obywatela mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak opieszałość organów administracji może prowadzić do absurdalnie wysokich kosztów dla obywatela i jak sąd może interweniować w obronie jego praw, powołując się na zasadę lojalności państwa.

Czy opieszałość urzędników może kosztować Cię fortunę? Sąd administracyjny staje w obronie obywatela.

Dane finansowe

WPS: 13 345 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 703/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Jerzy Drwal
Jerzy Marcinowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 130a ust. 10 i ust. 10h
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 3 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za strzeżenie i przechowywanie pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie z dnia 9 grudnia 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz D. K. kwotę 401 zł (czterysta jeden złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 października 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia D. K. ("skarżący"), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin z dnia 9 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
W dniu 27 czerwca 2019 r. funkcjonariusz Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Lublinie zabezpieczył pojazd marki [...], numer rejestracyjny [...], którym kierował skarżący będący jego właścicielem i wydał dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi publicznej na parking strzeżony, na podstawie art. 130a pkt 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm.), dalej jako "p.r.d."
W związku z nieodebraniem usuniętego pojazdu przez właściciela, Prezydent Miasta Lublin wystąpił do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Gminy Lublin. Postanowieniem z dnia 4 września 2020 r., sygn. akt I Ns 689/20 Sąd Rejonowy Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku orzekł przepadek pojazdu na rzecz wnioskodawcy. Postanowienie sądu uprawomocniło się w dniu 7 kwietnia 2021 r. Pojazd przechowywano na parkingu strzeżonym od dnia 27 czerwca 2019 r. do dnia 6 kwietnia 2021 r. Następnie pojazd został oszacowany przez rzeczoznawcę motoryzacyjnego, przekazany do stacji demontażu i zdemontowany.
Decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r. Zastępca Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin ("organ I instancji") ustalił opłatę za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki [...] nr rej. [...] na kwotę 13.345 zł. Decyzję skierowano do skarżącego, będącego właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Na koszty usunięcia pojazdu z drogi, jego przechowania i szacowania składają się następujące koszty:
a) 246 zł - usunięcie pojazdu z drogi,
b) 580,00 zł - przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym w okresie od dnia 27 czerwca 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., tj. 188 dni, ze stawką dzienną 35 zł;
c) 5.490 zł - przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., tj. 366 dni, ze stawką dzienną 15 zł;
d) 1.248 zł - przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 6 kwietnia 2021 r., tj. 96 dni, ze stawką dzienną 13 zł;
e) 150 zł - koszt oszacowania pojazdu;
Od powyższych kosztów odjęto kwotę za demontaż pojazdu w wysokości 369 zł.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako: "organ odwoławczy", "Kolegium" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji, powołując przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. wskazano, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Kolegium przedstawiło szczegółowo stan sprawy i stwierdziło, że dyspozycję usunięcia z drogi przedmiotowego pojazdu wydał w dniu 27 czerwca 2019 r. funkcjonariusz Policji. Z notatki służbowej sporządzonej w tym dniu wynika, że adres skarżącego, kierującego pojazdem to ul. [...], Ś.. Pojazd został nabyty przez skarżącego w dniu 24 czerwca 2019 r., co ustalone zostało na podstawie umowy sprzedaży. Dokumenty te przekazano organowi I instancji z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Lublinie w dniu 18 października 2019 r. Wniosek do Sądu Rejonowego Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku został złożony w dniu 30 października 2019 r. Wniosek ten został jednak zwrócony zarządzeniem z dnia 19 maja 2020 r., z uwagi na niewłaściwą wysokość uiszczonej opłaty od wniosku.
Organ I instancji otrzymał zarządzenie o zwrocie wniosku w dniu 13 sierpnia 2020 r., po czym złożył ponowny wniosek o orzeczenie przepadku w dniu 19 sierpnia 2020 r.
Przepisy prawa nie określają ściśle terminu, w jakim powinien zostać złożony wniosek o orzeczenie przepadku. Organ odwoławczy podniósł, że od dnia wpływu do organu I instancji akt sprawy do dnia złożenia opłaconego wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu minęło około 8 miesięcy, co nie było okresem rażąco długim. Wskazał także, że w sprawie nie miał zastosowania art. 35 k.p.a., ponieważ nie toczyło się wówczas postępowanie administracyjne.
Na przedłużenie postępowania przed sądem miały wpływ okoliczności niezależne od sądu i organu, wynikające z nieodbierania przez stronę korespondencji. Skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazał adres ul. [...], [...], czyli adres podany przez organ we wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu złożonym do sądu, co może świadczyć o tym, że wydłużenie się postępowania mogło mieć źródło także w działaniach bądź zaniechaniach strony. Niezrozumiałe jest nieodbieranie pism w sytuacji, gdy komornik sądowy stwierdził, że skarżący może zamieszkiwać pod wskazanym adresem, a następnie strona w toku postępowania także podała ten adres.
Postanowieniem z dnia 4 września 2020 r., sygn. akt I Ns 689/20, Sąd Rejonowy Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Gminy Lublin.
Kolegium podkreśliło, że koszty przechowywania pojazdu ustala się do dnia uprawomocnienia się powyższego orzeczenia o przepadku pojazdu, bowiem w tym dniu Gmina Lublin stała się właścicielem pojazdu. Postępowanie w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu było wynikiem działania skarżącego, który nie odebrał pojazdu z parkingu strzeżonego.
Organ II instancji przedstawił szczegółowe wyliczenia oraz wskazał stawki, na podstawie których należało obliczyć wysokość kosztów. Koszty usunięcia i przechowywania pojazdu ustalono na podstawie:
- § 1 pkt 3 i § 2 pkt 3 uchwały Rady Miasta Lublin z dnia 25 października 2018 r. Nr 1249/XLIX/2018 w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie na parkingach strzeżonych oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu w 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2018r., poz. 5486);
- § 2 pkt 3 uchwały Rady Miasta Lublin z dnia 17 października 2019 r. nr 383/X/2019 w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie na parkingach strzeżonych oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu w 2020 r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2019 r. poz. 5772);
- uchwały Rady Miasta Lublin z dnia 19 listopada 2020 r. Nr 744/XXIII/2020 w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie na parkingach strzeżonych oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu w 2021 roku (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2020 r. poz. 5943).
Do tak ustalonej kwoty dodano koszt oszacowania pojazdu - 150 zł (zgodnie z fakturą VAT z dnia 15 czerwca 2022 r.) oraz odjęto kwotę uzyskaną za demontaż pojazdu - 369 zł (zgodnie z umową nr [...] zawartą pomiędzy Gminą Lublin a "Z. " z siedzibą w K.).
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez zaniechanie uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, pomimo tego, że w pierwszej instancji doszło do naruszenia prawa materialnego art. 130a ust. 10h p.r.d.;
- art. 35 § 1 i art. 12 k.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10 p.r.d.;
- art. 2 Konstytucji RP;
- art. 6 k.p.a.;
- art. 8 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że postępowanie organu było rażąco nielojalne wobec obywatela. Zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d. w zw. z art. 35 § 1, obowiązkiem organu było niezwłoczne zawiadomienie skarżącego o obowiązku odebrania pojazdu. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wspomina nawet o dacie powiadomienia. Po upływie terminów wynikających z art. 130a ust. 10 i 10a p.r.d., organ powinien niezwłocznie wystąpić do sądu o orzeczenie przepadku. Tymczasem nastąpiło to 17 sierpnia 2020 r., czyli po upływie prawie roku. W decyzji pierwszoinstancyjnej nie wskazano przyczyny opóźnienia. Sąd powszechny rozpoznał sprawę bardzo szybko, gdyż postanowienie zapadło w dniu 4 września 2020 r. Po wydaniu orzeczenia, postępowanie zostało zawieszone na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., tj. z uwagi na niewskazanie przez organ adresu skarżącego. Uprawomocnienie się orzeczenia nastąpiło dopiero w dniu 7 kwietnia 2021 r. Zdaniem skarżącego przewlekłość ta spowodowana była zaniechaniami organu, jako wnioskodawcy w postępowaniu sądowym.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja o ustaleniu kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu.
Stosownie do art. 130a ust. 5c p.r.d. pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7.
Przepisy art. 130a ust. 6-6e p.r.d. normują kwestie związane m.in. z opłatami, o których mowa w ust. 5c. Wynika z nich, że wysokość opłat jest ustalana corocznie w drodze uchwały rady powiatu, przy czym nie może przekraczać stawek maksymalnych określonych w ustawie.
W myśl art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Nie jest sporne w orzecznictwie, że określenie "zakończenie postępowania", o którym mowa w przywołanym art. 130a ust. 10h p.r.d. odnosi się do postępowania o stwierdzenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego o przepadku, właścicielem pojazdu staje się bowiem powiat i od tego momentu nie ma już podstaw do obciążania kosztami osoby niebędącej już właścicielem pojazdu.
Ratio legis art. 130a ust. 10h p.r.d. było to, aby wymienione koszty ponosiła osoba, której niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowanie, koszty te spowodowało. Właściciel pojazdu powinien zostać obciążony tylko kosztami, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takimi, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji. Z przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d. wynika, że starosta występuje do sądu cywilnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, jeżeli właściciel - prawidłowo powiadomiony - nie odebrał pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Przy czym, z powyższym wnioskiem może wystąpić nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art. 130a ust. 10 p.r.d.). Starosta zobligowany jest złożyć wniosek bez zbędnej zwłoki. Nie można zaaprobować długotrwałej bezczynności organu w zakresie wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu i obciążanie właściciela pojazdu kosztami za cały okres przechowywania pojazdu, do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego. Bezczynność i zaniechania organu generuje powstanie kosztów, którymi następnie – w nieuprawniony sposób usiłuje się obciążyć właściciela pojazdu.
W orzecznictwie dominuje pogląd, że właściciel pojazdu winien ponosić koszty przechowywania, ale tylko uzasadnione, a więc takie, które są normalnym następstwem swojego niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są spowodowane zaniechaniem organu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1476/19; 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2990/17; 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1328/20; 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK1932/20 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Łodzi, z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 410/23; w Łodzi, z dnia 6 września 2023 r. sygn. III SA/Łd 141/23; w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 338/23; w Szczecinie, z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1078/20; w Gdańsku, z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 113/20; w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. III SA/Po 98/23; w Łodzi z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Łd 498/22; w Opolu z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. II SA/Op 40/22; w Łodzi z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Łd 131/22).
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości powyższe stanowisko.
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał, że z art. 2 Konstytucji RP wywodzić należy zasadę lojalności państwa wobec obywatela, która wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań.
Zasada lojalności państwa wobec obywatela musi być uwzględniana także przy wykładni przepisów prawa, stanowiących podstawę decyzji administracyjnych nakładających na obywateli określone obowiązki (por. wyrok NSA z 25 maja 2018 r., sygn. I OSK 2990/17, wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 1476/19).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy odpowiedzieć na pytanie, czy organy wykazały istnienie normatywnych przesłanek do obciążenia skarżącego pełnymi kosztami związanymi z usunięciem i przechowywaniem przedmiotowego pojazdu od dnia usunięcia z drogi publicznej i umieszczenia go na parkingu strzeżonym (27 czerwca 2019 r.) do dnia 6 kwietnia 2021 r. (do tego dnia skarżący pozostawał właścicielem pojazdu) oraz, czy wszystkie ustalone koszty są normalnym następstwem niewłaściwego zachowania skarżącego, czy też zostały spowodowane niewłaściwym działaniem bądź zaniechaniem organu. Powyższe ustalenia powinny być poczynione przez organy orzekające w sprawie.
Niesporne jest, że pojazd stanowiący własność skarżącego został zabezpieczony i usunięty z ul. [...] w L., na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 6 p.r.d., a następnie umieszczony na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w L.. Dyspozycję usunięcia pojazdu wydał funkcjonariusz Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w L. w dniu 27 czerwca 2019 r.
Z akt sprawy wynika, że pojazd był przechowywany na parkingu strzeżonym od dnia 27 czerwca 2019 r. do dnia 6 kwietnia 2021 r. Wysokość kosztów za jego przechowywanie ustalono na podstawie trzech uchwał Rady Miasta Lublin:
- od dnia 27 czerwca 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., tj. 188 dni, na podstawie uchwały Rady Miasta Lublin z dnia 25 października 2018 r. Nr 1249/XLIX/2018 w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie na parkingach strzeżonych oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu w 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2018r. poz. 5486);
- od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., tj. 366 dni, na podstawie uchwały Rady Miasta Lublin z dnia 17 października 2019 r. nr 383/X/2019 w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie na parkingach strzeżonych oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu w 2020 r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2019 r. poz. 5772);
- od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 6 kwietnia 2021 r., tj. 96 dni, na podstawie uchwały Rady Miasta Lublin z dnia 19 listopada 2020 r. Nr 744/XXIII/2020 w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie na parkingach strzeżonych oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu w 2021 roku (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2020r. poz. 5943).
Podkreślić należy, że skarżący nie kwestionował podstawy wyliczenia wysokości tych kosztów oraz zastosowanych stawek, na podstawie których ustalono koszty związane z usunięciem, przechowywaniem oraz oszacowaniem wartości pojazdu. Sąd również nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wysokości.
Z akt administracyjnych wynika, że funkcjonariusz policji doręczył skarżącemu w dniu 4 lipca 2019 r. zezwolenie na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego. W aktach tych nie znajduje się natomiast powiadomienie o usunięciu pojazdu, które powinno zawierać m.in. pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu (art. 130a ust. 10 p.r.d.), zgodnie z wzorem przewidzianym w Załączniku Nr 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 2285). Nie jest jednak sporne, że ów dokument nie został wytworzony, ani tym bardziej doręczony skarżącemu.
Przy piśmie z dnia 15 października 2019 r. Wydział Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Lublinie przesłał do organu I instancji dokumenty związane z przedmiotowym pojazdem, jego usunięciem z drogi i umieszczeniem na parkingu strzeżonym (k. 8 akt administracyjnych).
Gmina Lublin reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), wnioskiem z dnia 24 października 2019 r., który wpłynął do Sądu Rejonowego Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku w dniu 4 listopada 2019 r. (k. 17 akt administracyjnych) domagała się orzeczenia przepadku na jej rzecz przedmiotowego pojazdu. Sprawę zarejestrowano pod sygn. I Ns 1305/19. Sędzia Sądu Rejonowego Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku, zarządzeniem z dnia 19 maja 2020 r. zwrócił wniosek złożony przez Gminę Lublin, z uwagi na brak fiskalny polegający na nieuiszczeniu opłaty we właściwej wysokości. Fizycznego zwrotu pozwu dokonano w dniu 7 sierpnia 2020 r. (k. 14 i k. 16 akt administracyjnych). Nie ulega wątpliwości, że zwrócony wniosek nie wywołał żadnych skutków prawnych.
Gmina Lublin ponownie złożyła wniosek o orzeczenie przepadku na jej rzecz przedmiotowego pojazdu w dniu 17 sierpnia 2020 r. (k. 34 akt administracyjnych). Sprawę zarejestrowano pod sygn. I Ns 689/20.
Postanowieniem z dnia 4 września 2020 r. Sąd Rejonowy Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Gminy Lublin (k. 47 akt administracyjnych). Orzeczenie to stało się jednak prawomocne dopiero od dnia 7 kwietnia 2021 r. (k. 68 akt administracyjnych), gdyż wcześniej postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z dnia 11 stycznia 2021 r., na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.a. (k. 60 akt administracyjnych).
Analiza decyzji pierwszoinstancyjnej przekonuje, że nie zawiera ona jakichkolwiek ustaleń dotyczących tego, czy wszystkie określone przez organ koszty były normalnym następstwem niewłaściwego zachowania skarżącego, czy też zostały spowodowane niewłaściwym działaniem bądź zaniechaniem organu.
Kolegium również nie ustaliło tych kwestii. Przyjęło jednak, że złożenie przez organ I instancji skutecznego (prawidłowo opłaconego) wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu, nie nastąpiło w sposób "rażąco opieszały". Powyższe stwierdzenie należy jednak uznać za dowolne, skoro materiały dotyczące przedmiotowej sprawy, organ otrzymał z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Lublinie w dniu 18 października 2019 r., zaś wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu (skuteczny) wysłał dopiero 19 sierpnia 2020 r., a zatem 10 miesięcy od tego momentu. Ponadto organy w ogóle nie rozważały kwestii, czy brak powiadomienia o usunięciu pojazdu, przyczynił się do nieodebrania pojazdu przez skarżącego, a w konsekwencji, czy miało to wpływ na wysokość kosztów jego przechowywania.
Nie ustalono również, czy przedłużanie się okresu pomiędzy wydaniem przez sąd postanowienia w dniu 4 września 2020 r. o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz Gminy Lublin a stwierdzeniem prawomocności tego orzeczenia (dzień 7 kwietnia 2021 r.) wynikało wyłącznie z zachowania (działania/zaniechania) skarżącego, wiążącego się z ustalaniem prawidłowego adresu jego zamieszkania.
Skoro decyzje wydane w obu instancjach zapadły z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niedokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz art. 8 poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, a nadto z naruszeniem art. 130a ust. 10h p.r.d. w związku z art. 130a ust. 10 p.r.d. poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu, przeto podlegały one uchyleniu.
Ponownie rozpoznając sprawę organy dostosują się do wskazań zawartych w uzasadnieniu i wydadzą stosowne do poczynionych ustaleń rozstrzygnięcia.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § pkt 1a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Zasądzona na rzecz skarżącego kwota 401 zł stanowi uiszczony przez niego wpis od skargi.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ administracji w odpowiedzi na skargę, a skarżący nie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI