III SA/Lu 70/25

III SA/Lu 70/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1218
art. 10a ust. 1; art. 22 ust. 2a;  art. 26 ust. 1 i 2 oraz ust. 4a i 5;
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 25 listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 20 sierpnia 2024 r., w przedmiocie nałożenia na skarżącą T. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w L. kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 14 listopada 2023 r. funkcjonariusze Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego przeprowadzili w miejscowości W. kontrolę zestawu ciężarowego o nr rej. [...], przewożącego gaz propan butan klasyfikowany do kodu CN 2711. Towar przewożono na podstawie zbiorczego zgłoszenia z dnia 13 listopada 2023 r. o nr [...], w którego skład wchodziły m.in. zgłoszenia nr [...] i [...] Nadawcą towaru i jednocześnie przewoźnikiem była T. Spółka z o.o. W trakcie kontroli, w wyniku sprawdzenia w aplikacji SENT-GEO oraz w systemie CKD, stwierdzono brak przekazywania przez urządzenie lokalizacyjne (lokalizator nr [...] przypisany do zgłoszenia zbiorczego SENT w zgłoszeniach przewozu nr [...] i [...]) sygnału GPS do systemu SENT-GEO od miejsca załadunku towaru (rozpoczęcia przewozu) do czasu i miejsca przeprowadzenia kontroli. Towar został załadowany w dniu [...] ok. godz. 10:19 - ważenie 1 oraz o godz. 11:09 - ważenie 2. Kontrolę pojazdu w miejscowości W. rozpoczęli ok. godz. 12:40 funkcjonariusze KMP WRD w Białej Podlaskiej, a ok. godz. 13:00 kontrola została przekazana funkcjonariuszom służby celno-skarbowej. W toku kontroli w wyniku rozmowy z kierowcą cysterny ustalono, że pojazd poruszał się na aplikacji mobilnej. Kierowca okazał smartfona z uruchomioną aplikacją, na której widoczne były trzy zielone kontrolki, a nr biznesowy urządzenia [...] zgadzał się numerem wpisanym do systemu SENT. Kierowca w obecności funkcjonariuszy wyłączył, a następnie ponownie uruchomił aplikację łącznie z zaznaczeniem wyboru przewozu SENT. W wyniku wykonanych przez kierowcę czynności, około godziny 13:40 w aplikacji SENT-GEO pojawił się sygnał lokalizatora. Kierowca do protokołu zgłosił, że po zatankowaniu cysterny na składzie podatkowym odbył dodatkowo 45 minutową pauzę na terminalu. Wyjechał z niego około godziny 12:00, a policja zatrzymała go do kontroli o godz. 12:40.
W wyniku kontroli stwierdzono przewóz bez przekazywania danych geolokalizacyjnych - od miejsca załadunku towaru, (rozpoczęcia przewozu) do czasu i miejsca kontroli drogowej. Przebieg kontroli udokumentowano w protokole nr [...]
W odpowiedzi na wezwanie Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej Centrum Informatyki Resortu Finansów poinformowało między innymi, że od dnia 13 listopada 2023 r. godz. 10:34 do dnia 14 listopada 2023 r. godz. 13:00 lokalizator nr [...] nie pojawił się w okolicach miejsca załadunku, tj. w miejscowości M. ([...]) oraz, że kontrola odbyła się około 45 km (około 1h jazdy) od miejsca załadunku. Ponadto Centrum Informatyki poinformowało, że nie wystąpiły błędy, ani związane z usługą, ani z urządzeniem oraz nie stwierdzono błędów w systemie SENT-GEO. Centrum Informatyki wskazało także, że w okresie ważności zgłoszeń SENT w ramach zgłoszenia zbiorczego [...] nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od aplikacji e-TOLL oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu.
Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej:
- nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10000 zł za niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218 z późn. zm., dalej jako "ustawa SENT"), w zgłoszeniu przewozu nr [...] z dnia 13 listopada 2023 r.:
- odstąpił od nałożenia kary w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT w zgłoszeniu przewozu nr [...] z dnia 13 listopada 2023 r.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia 25 listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że przewożony na podstawie zgłoszeń SENT nr [...] i nr [...] gaz propan butan podlegał systemowi monitorowania drogowego. Skarżąca spółka T. była zarówno podmiotem wysyłającym, jak i przewoźnikiem. Zgłoszenia zostały zarejestrowane przez skarżącą w dniu 13 listopada 2023 r. o godz. 10:33. Miejscem załadunku towaru był terminal przeładunkowo-składowy przy ul. [...] w M. . Na podstawie zebranego materiału, w tym oświadczenia kierowcy organ ustalił, że pojazd wyjechał z miejsca załadunku ok. godz. 12:00.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. W okolicznościach niniejszej sprawy ustalono zaś, że znajdujący się w pojeździe lokalizator GPS [...] nie przekazywał danych geolokalizacyjnych na trasie całego przejazdu od miejsca załadunku w M. do miejsca i czasu przeprowadzenia kontroli przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej, tj. w godzinach 12:00 do 13:41. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym m.in. protokołu kontroli drogowej, pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów z dnia 17 stycznia 2024 r. oraz zapisów w bazie danych systemu SENT-GEO dla lokalizatora [...] w dniu 14 listopada 2023 r. wynika, że kierowca kontrolowanego pojazdu włączył aplikację po raz pierwszy o godzinie 13:40. Centrum Informatyki Resortu Finansów poinformowało bowiem, że w systemie SENT-GEO dla lokalizatora [...] w dniu 14 listopada 2023 r. stwierdzono jako pierwsze zdarzenia:- ; "app_start" o godz. 13:40 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085;-,,app_sent_start" dla zgłoszenia nr [...] o godz. 13:40 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085;-,,app_sent_start" dla zgłoszenia nr [...] o godz. 13:40 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085;-,,app_sent_stop" dla zgłoszenia nr [...] o godz. 13:41 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085;-,,app_sent_stop" dla zgłoszenia nr [...] o godz. 13:41 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085;- "app_stop" o godz. 13:41 - "app_start" o godz. 13:41;-,,app_sent_start" dla zgłoszenia o nr [...] o godz. 13:41;-,,app_sent_start" dla zgłoszenia o nr [...] o godz. 13:41.
W ocenie organu bezspornie należało zatem uznać, że kierowca S. R. włączył aplikację po pierwszy o godzinie 13:40 ("app_start" o godz. 13:40 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085). Odcinek od miejsca załadunku towaru (od godz. 12:00) do miejsca kontroli drogowej (godz. 13:00} kierowca przebył bez włączonego lokalizatora. Brak włączenia lokalizatora przez kierowcę od czasu rozpoczęcia przewozu spowodował brak przekazywania danych geolokalizacyjnych do systemu SENT, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Organ podkreślił, że czynności dokonane przez kierowcę podczas kontroli odzwierciedlają zapisy w bazie danych systemu SENT-GEO dla lokalizatora [...] w dniu 14 listopada 2023 r. Kierowca w obecności funkcjonariuszy służby celno-skarbowej wyłączył, a następnie ponownie uruchomił aplikację łącznie z zaznaczeniem wyboru przewozu SENT - świadczy o tym: - "app_sent_start" dla zgłoszenia nr [...] o godz. 13:40 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085;-,,app_sent_start" dla zgłoszenia nr [...] o godz. 13:40 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085;-,,app_sent_stop" dla zgłoszenia nr [...] o godz. 13:41 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085;-,,app_sent_stop" dla zgłoszenia nr [...] o godz. 13:41 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085.
Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że zgodnie z informacją Centrum Informatyki Resortu Finansów, w okresie od 13 listopada 2023 r. godz. 10:34 – do 14 listopada 2023 r. godz. 13:00 (okres od przypisania urządzenia do pierwszego z wymienionych zgłoszeń SENT do momentu rozpoczęcia kontroli) dane dla urządzenia [...] nie były odrzucane.
Organ zauważył jednocześnie, że aplikacja daje kierowcy szereg możliwości zorientowania się w nieprawidłowościach w czasie łączenia się urządzenia z serwerem poprzez informację zwrotną, a w interesie przewoźnika leży odpowiednie przeszkolenie kierowcy w zakresie właściwej obsługi aplikacji mobilnej. Potwierdzeniem tej tezy jest fakt prawidłowego przekazywania danych przez kierowcę dopiero w trakcie kontroli w obecności funkcjonariuszy. Kierowca powinien sprawdzać, czy realizuje przewóz zgodnie z obowiązkami nałożonymi ustawą, a w razie potrzeby zatrzymać pojazd i zweryfikować, z jakiego powodu sygnał nie jest transmitowany. Zarówno kierowca, jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych (na stronie internetowej PUESC oraz w Aplikacji Mobilnej Kierowcy). Za pośrednictwem platformy PUESC zarówno kierowca, jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji poprzez wysłanie komunikatu 406. Odpowiedzią na komunikat 406 jest informacja o aktualnym położeniu lokalizatora. W niniejszej sprawie przewoźnik nie nadzorował wykonywanego przewozu, nie monitorował przewozu za pośrednictwem strony internetowej PUESC. Nie zapewnił zatem przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu, co stanowi naruszenie obowiązku określonego w art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
W ocenie organu, kierowca nie zastosował się do wytycznych wskazanych w Instrukcji przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu do rejestru SENT z wykorzystaniem aplikacji mobilnej e-TOLL PL. Informacje uzyskane z Centrum Informatyki Resortu Finansów są jednoznaczne i nie ma wątpliwości, że lokalizator wskazany w zgłoszeniach nie został włączony przez kierowcę i nie przekazywał danych geolokalizacyjnych od miejsca rozpoczęcia przewozu do miejsca kontroli drogowej. Nie stwierdzono również w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Tak więc brak transmisji danych leży po stronie przewoźnika, który ma obowiązek nie tylko zaopatrzyć środek transportu w lokalizator, ale przede wszystkim podjąć wszelkie działania niezbędne do aktualnego przekazywania danych geolokalizacyjnych do systemu SENT-GEO. Z pisma z CIRF wynika także, że kierowca nie zastosował się do kroku 2 instrukcji. Kierowca dokonał włączenia lokalizatora, ale nie rozpoczął przekazywania danych do SENT-GEO. Następnie w trakcie przewozu kierowca nie zwrócił uwagi czy realizuje przewóz zgodnie z obowiązkami nałożonymi ustawą. Wprawdzie przewoźnik wyposażył kierowcę w lokalizator i wymaganą aplikację, ale z punktu widzenia prawidłowości stosowania przepisów ustawy SENT nie jest to wystarczające. Konieczne jest podjęcie dalszych działań zmierzających do zapewnienia przekazywania do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu. Kierowca nie wykonał nakazu ustawowego odnośnie przekazywania danych geolokalizacyjnych. Spowodowało to, że pojazd nie był widoczny dla kontrolujących w trakcie przejazdu, tym samym zaistniało ryzyko wystąpienia możliwości nielegalnego obrotu towarem. Mogło to mieć miejsce w czasie, gdy dane dotyczące aktualnego położenia przewozu nie były przekazywane do systemu. W toku postępowania wykazano, że kierowca dopiero w trakcie kontroli prawidłowo uruchomił aplikację do przekazywania danych.
Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji poprawnie zbadał, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, uwzględniając proporcjonalność nałożenia kary pieniężnej w odniesieniu do całokształtu okoliczności stanu faktycznego. Organ pierwszej instancji wziął pod uwagę proporcję między karą, a przewinieniem i podjął decyzję o nałożeniu kary tylko w przypadku jednego zgłoszenia SENT. Podejmując decyzję o nałożeniu kary pieniężnej tylko za jedno naruszenie organy wzięły pod uwagę fakt, że strona prowadzi legalną działalność gospodarczą, nie zalega w zapłacie podatków i innych należności publicznoprawnych, nie jest wobec strony prowadzone postępowanie egzekucyjne. Uwzględniono również fakt, że dwa naruszenia miały miejsce w tym samym dniu.
Organ drugiej instancji wyjaśnił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej jest wyjątkiem od zasady. Niezamierzone działanie nie może samo w sobie stanowić o spełnieniu przesłanki interesu publicznego. Organ przeanalizował przesłankę ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego i stwierdził, że skarżąca spółka nie wykazała, że uiszczenie nałożonej kary doprowadziłoby do zagrożenia egzystencji prowadzonej przez nią firmy oraz zagrażałoby bytowi strony. Spółka nie przedłożyła żadnej dokumentacji obrazującej sytuację finansową firmy.
Organ zwrócił też uwagę, że w świetle analizy Rejestru SENT, w okresie od 14 kwietnia 2017 r. do 21 maja 2024 r. strona wystąpiła w roli nadawcy w 48992 zgłoszeniach, jako przewoźnik w 5714 oraz jako odbiorca w 48621 zgłoszeniach. Ponadto z programu KARTA2 wynika, że przewoźnik nie po raz pierwszy nie dołożył należytej staranności realizując zapisy ustawy SENT. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu prowadził w 2023 r. w stosunku do strony postępowanie za takie samo przewinienie (tj. naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy SENT), a Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno - Skarbowego w Białej Podlaskiej decyzją nr [...] umorzył wobec skarżącej postępowanie również w zakresie naruszenia przepisów ustawy SENT. Biorąc pod uwagę ilość zgłoszeń SENT, w których wystąpiła skarżąca, organ odwoławczy wywiódł, że przewoźnik posiada duże doświadczenie w prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie przewozu towarów wrażliwych, a tym samym wiedzę w zakresie obowiązków nakładanych ustawą, jak i grożących kar za ich nieprzestrzeganie. Ponadto każdy przedsiębiorca, podejmując decyzję o prowadzeniu działalności, bierze na siebie odpowiedzialność za jej prowadzenie w każdym aspekcie jej funkcjonowania. To oznacza, że nie tylko odpowiada za jakość świadczonych usług, ale także za profesjonalne jej zarządzanie, tak by nie naruszyć swojego interesu poprzez działanie, które podlega sankcjom karnym.
Organ zaznaczył, że dolegliwość wynikająca z zapłacenia kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie strony, uzasadniającym całkowite odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Dolegliwość kary jest celowym zamierzeniem ustawodawcy, a uchybienia pozostające bez konsekwencji podatkowych, na co powołuje się strona w odwołaniu, nie są wystarczającą podstawą do całkowitego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Jednocześnie organ zauważył, że niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych stanowiło poważne naruszenie, uniemożliwiające realizację celów ustawy SENT, czyli wykonania kontroli przewozu. Bieżące monitorowanie umożliwia skontrolowanie pojazdu i przewożonego towaru w trakcie przemieszczania się po terytorium państw członkowskich UE, jak też skontrolowanie realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, wypacza zatem cel ustawy SENT. Brak danych geolokalizacyjnych nie pozwala monitorować całej trasy przejazdu, a co za tym idzie ustalić, którędy nastąpił przejazd w trakcie przerw w nadawaniu danych, czy odbyły się postoje i czy nie nastąpił przeładunek towaru. Przekazywanie danych geolokalizacyjnych daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też stwierdzone naruszenie uniemożliwiło monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym.
Zdaniem organu, wymierzona w sprawie kara pieniężna jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego, uwzględniającej treść zasady proporcjonalności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu odwoławczego z dnia 25 listopada 2024 r. skarżąca zarzuciła naruszenie:
I. art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ust. 1, art. 26 ust. 1 i 2 oraz ust. 4a i 5 ustawy SENT, przez uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że skarżąca jako przewoźnik nie wywiązała się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że skarżąca dopełniła wszelkich starań zmierzających do wywiązania się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT;
II. art. 187 § 1 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 z późn. zm. dalej jako "o.p.") i w konsekwencji przeprowadzenie niepełnego postępowania dowodowego, przez pominięcie przez organ i pozostawienie całkowicie poza atencją i rozważaniami organu kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia; tj.: ewentualnej odpowiedzialności operatora sieci komórkowej jako odrębnego od przewoźnika uczestnika procesu monitorowania w przewozie drogowym, albowiem operator ponosi odpowiedzialność za przekazywanie danych do platformy PUESC po swojej stronie, a przewoźnik nie może odpowiadać za ewentualną słabą sieć (tj. za słaby zasięg lub brak zasięgu) bądź inne zewnętrzne zakłócenia nadawania;
III. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., przez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego rozpatrzenia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, niezastosowanie w sprawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy spółka spełniła przesłanki do zastosowania tej instytucji, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jej stronie obowiązek podatkowy, co powoduje, że działanie organu stoi w sprzeczności z zasadą zaufania obywatela do państwa, gdyż spółka podjęła wszelkie starania w celu prawidłowego wypełnienia swojego obowiązku, a drobne uchybienie, pozostające bez jakichkolwiek konsekwencji podatkowych, (co do którego nie miała świadomości, że jest ono w istocie uchybieniem skutkującym nałożeniem na nią dotkliwej kary), nie powinno skutkować tak daleko idącymi konsekwencjami;
IV. art. 233 § 1 pkt 1 o.p., przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że istnieją przesłanki do uchylenia przedmiotowej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie;
V. art. 22 ust. 2a i 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, pomimo że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o. p., a w szczególności zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny;
VI. art. 2, art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT, poprzez nałożenie na przewoźnika wysokiej kary pieniężnej (sankcji) w związku ze stwierdzonym niedopełnieniem warunku formalnego, w sytuacji gdy w związku z przewozem towaru nie istniało jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnej, a stwierdzone naruszenie nie było zawinione przez przewoźnika, a zatem sankcja w wysokości 10000 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia (por. orzeczenie TSUE z 21 października 2021 r., C-583/20) oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia ciążącego na przewoźniku obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości (por. wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r., C-935/19).
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła szeroką argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W szczególności nie zgodziła się ze stanowiskiem, że nie zapewniła przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych, podczas gdy geolokalizator zamontowany w pojeździe przewoźnika był włączony przez cały czas wykonywania przewozu, którego dotyczyło zgłoszenie SENT. W ocenie skarżącej kierowca w sposób prawidłowy zgłosił rozpoczęcie przejazdu, bowiem podczas kontroli przedstawił inspektorom włączoną aplikację e-TOLL z trzema zielonymi ikonkami wskazującymi na prawidłowe działanie aplikacji oraz z aktywnym kafelkiem SENT. Potwierdzało to, że kierowca wykonał prawidłowo wszystkie operacje i nie miał wpływu na brak przesyłu danych przez aplikację. Fakt, że aplikacja wyświetlała prawidłowe komunikaty, został wykazany również w przeprowadzonej kontroli, gdyż inspektorzy widząc prawidłowo włączoną aplikację z trzema zielonymi ikonkami i z aktywnym kafelkiem SENT zasugerowali reset urządzenia. Po jego wykonaniu w systemach USC pojawiła się pozycja GPS cysterny. Powyższe jednoznacznie wskazuje na błąd przesyłu danych przez aplikację pomimo prawidłowego włączenia się aplikacji i wyświetlania prawidłowych komunikatów. Skarżąca podkreśliła, że środek transportu był wyposażony w lokalizator, który nie przejawiał żadnych cech niesprawności, a zarówno przewoźnik jak i kierowca dopełnili wszelkich wymaganych wymogów. Kierowca włączył aplikację i prawidłowo zgłosił rozpoczęcie przejazdu. Kierowca nie miał świadomości, że transmisja danych nie działa w sposób prawidłowy, bowiem aplikacja wyświetlała ikony stanowiące o prawidłowym działaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna. Wbrew zarzutom strony zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami prawnymi, skutkującymi koniecznością jej uchylenia.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218 z późn. zm., dalej jako "ustawa SENT") oraz przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1157, dalej "rozporządzenie z dnia 25 kwietnia 2022 r." lub "rozporządzenie").
W rozpoznawanej sprawie pozostaje poza sporem, że w dniu 14 listopada 2023 r. pojazdem o nr rej. [...] skarżąca przewoziła gaz propan butan kod CN 2711 na podstawie zbiorczego zgłoszenia nr [...] z dnia 13 listopada 2023 r., w którego skład wchodziły m.in. zgłoszenia nr [...] i [...] Nadawcą towaru i jednocześnie przewoźnikiem była skarżąca.
W trakcie kontroli funkcjonariusze stwierdzili brak przekazywania przez urządzenie lokalizacyjne (lokalizator nr [...] przypisany do zgłoszenia zbiorczego SENT) sygnału GPS do systemu SENT-GEO w godz. 12:00 - 13:41.
W oparciu o powyższe ustalena organ pierwszej instancji na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 10000 zł za niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT w zgłoszeniu przewozu nr [...] oraz odstąpił od nałożenia kary w wysokości 10000 zł za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT w zgłoszeniu przewozu nr [...]
Skarżąca nie zgadza się z nałożoną na nią karą pieniężną podnosząc, że dopełniła wszelkich starań zmierzających do wywiązania się z obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem zbiorczym nr [...] z dnia 13 listopada 2023 r. W tych okolicznościach, zdaniem skarżącej, zachodziły przesłanki do odstąpienia w całości od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, a nadto organ winien umorzyć postępowanie.
W ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych sprawy stanowisko skarżącej nie zasługuje jednak na podzielenie. Prawidłowe jest natomiast stanowisko organów co do zasadności odstąpienia od nałożenia kary w stosunku tylko do jednego naruszenia i nałożenia kary za drugie naruszenie.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy.
W art. 3 ust. 11 ustawy SENT wyrażone zostało upoważnienie dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze rozporządzenia, towarów innych niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając zagrożenie bezpieczeństwa narodowego lub konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego.
Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2022 r. systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi jest objęty przewóz towaru przewożonego w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. towaru objętego pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, bez względu na ich ilość w przesyłce.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodnego nie budzi wątpliwości ocena organów, że skarżąca dopuściła się naruszenia art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
Zgodnie z powołanym przepisem przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.
Stosownie do art. 10a ust. 2 ustawy, przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (art. 10a ust. 3).
Przepis art. 22 ust. 2a ustawy SENT stanowi, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10000 zł.
Z kolei art. 10b ustawy SENT określa obowiązki kierującego środkiem transportu wyposażonym w lokalizator. Powołany przepis stanowi, że w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany:
1) włączyć lokalizator:
a) przed rozpoczęciem przewozu towaru - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a w przypadku kilku miejsc załadunku na terytorium kraju z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru z pierwszego miejsca załadunku na terytorium kraju,
b) z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1;
2) wyłączyć lokalizator nie wcześniej niż z chwilą:
a) dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju, a w przypadku kilku miejsc dostarczenia towaru na terytorium kraju z chwilą dostarczenia towaru do ostatniego miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju,
b) zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju.
W myśl art. 10c ust. 1 ustawy SENT, w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Przewóz towaru środkiem transportu może być kontynuowany po: 1) przywróceniu sprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji albo 2) przeładunku towaru na środek transportu wyposażony w sprawny lokalizator albo którego dane geolokalizacyjne są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji, albo 3) wyposażeniu środka transportu w sprawny lokalizator, albo 4) nałożeniu zamknięć urzędowych na środek transportu lub towar albo zarządzeniu konwoju, o którym mowa w art. 67 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.) (art. 10c ust. 3 ustawy SENT).
Konsekwencje niedopełnienia przez kierującego pojazdem obowiązków, o których mowa w art. 10b i art. 10c określa art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy SENT. Zgodnie z tymi przepisami, w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli: niedopełnienia powyższych obowiązków, kierujący podlega karze grzywny w wysokości od 5000 do 7500 zł. Orzekanie w sprawie nałożenia grzywny, o której mowa w ust. 1, następuje w trybie określonym w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 977) (art. 32 ust. 3 ustawy SENT).
Zatem w świetle przytoczonych wyżej przepisów, przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT jest zobowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.
Tymczasem, zgodnie z prawidłowymi ustaleniami organu, lokalizator o numerze [...], przypisany do zgłoszenia nr [...], w dniu 14 listopada 2023 r. od ok. godz. 12.00 do godz. 13.40, tj. przez cały czas przewozu od jego rozpoczęcia i aż do czasu ponownego uruchomienia aplikacji mobilnej na urządzeniu podczas kontroli, nie przekazywał danych geolokalizacyjnych. Jak wynika z akt sprawy, w tym w szczególności protokołu kontroli oraz notatki służbowej z dnia 14 listopada 2023 r., kierowca po zatankowaniu cysterny odbył 45 minutową pauzę na terminalu, z którego wyjechał około godziny 12:00. Funkcjonariusze policji, którzy rozpoczęli kontrolę pojazdu o godz. 12:40, zawiadomili funkcjonariuszy służby celno-skarbowej, którzy rozpoczęli kontrolę o godz. 13:00. Zgodnie z treścią protokołu kontroli, kierowca okazał kontrolującym smartfona z uruchomioną aplikacją, na której widoczne były trzy zielone kontrolki, a nr urządzenia [...] zgadzał się numerem wpisanym do systemu SENT. Kierowca w obecności funkcjonariuszy wyłączył, a następnie ponownie uruchomił aplikację łącznie z zaznaczeniem wyboru przewozu SENT. W protokole odnotowano, że w wyniku wykonanych przez kierowcę czynności, około godziny 13:40 w aplikacji SENT-GEO pojawił się sygnał lokalizatora.
Analiza danych geolokalizacyjnych pozyskanych z Centrum Informatyki Resortu Finansów (CIRF) bezsprzecznie wykazała, że od dnia 13 listopada 2023 r. od godz. 10:34 do dnia 14 listopada 2023 r. godz. 13:00 lokalizator nr [...] w ogóle nie pojawił się w okolicach miejsca załadunku, tj. przy ul. [...] w M. oraz że kontrola odbyła się około 45 km (około 1h jazdy) od miejsca załadunku. Ponadto z informacji z CIRF w sposób jednoznaczny wynika, że w okresie ważności zgłoszeń SENT w ramach zgłoszenia zbiorczego [...] nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od aplikacji e-TOLL, jak również, że w okresie od dnia 13 listopada 2023 r. od godz. 10:34 do dnia 14 listopada 2023 r. godz. 13:00 dane dla urządzenia [...] nie były odrzucane. Jednocześnie w okresie ważności zgłoszeń SENT w ramach zgłoszenia zbiorczego [...] nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu.
Informacje uzyskane z Centrum Informatyki Resortu Finansów są jednoznaczne i nie ma wątpliwości, że lokalizator wskazany w zgłoszeniu nie przekazywał danych geolokalizacyjnych przez cały czas od rozpoczęcia przewozu aż do czasu kontroli, w trakcie której dopiero uzyskano przesyłanie sygnału przez lokalizator. Oznacza to zaś niewypełnienie obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
Bez wątpienia też niewypełnienie tego obowiązku ma negatywny wpływ na możliwość sprawowania skutecznej kontroli nad przewozem towarów objętych systemem monitorowania drogowego, a brak danych geolokalizacyjnych jest głównym czynnikiem utrudniającym sprawowanie kontroli, na co słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji. Trafnie podkreślił organ odwoławczy, że zaistniało ryzyko wystąpienia możliwości nielegalnego obrotu towarem, a w konsekwencji i potencjalne ryzyko utraty dochodów budżetu państwa.
Skarżąca w istocie nie kwestionuje faktu braku przekazywania danych do systemu SENT. Natomiast skarżąca powołuje się na wystąpienie przyczyn niezależnych od przewoźnika, który pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że prawidłowo realizuje obowiązek przekazywania danych. Skarżąca wskazuje na okoliczność okazania przez kierowcę w czasie kontroli smartfona z włączoną aplikacją e-TOLL, z trzema zielonymi ikonami wskazującymi na prawidłowe działanie aplikacji oraz z aktywnym kafelkiem SENT. Ponadto strona powołuje się na odpowiedzialność operatora sieci komórkowej.
Powyższe argumenty nie podważają jednak odpowiedzialności skarżącej oraz prawidłowości zaskarżonej decyzji w przedmiocie nałożenia kary w związku ze stwierdzeniem naruszenia w odniesieniu do jednego z dwóch zgłoszeń SENT.
Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że zgodnie z powyższymi, w pełni wiarygodnymi informacjami, w okresie ważności zgłoszeń w ramach zgłoszenia zbiorczego [...] nie odnotowano wadliwości w przyjmowaniu danych od aplikacji urządzeń mobilnych, nie stwierdzono też odrzucania danych z przedmiotowego lokalizatora oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu.
Tym samym, skoro w okresie ważności zgłoszenia SENT nie odnotowano błędów w działaniu systemu SENT-GEO, w tym problemów z przyjmowaniem danych od aplikacji e-TOLL, a jednocześnie w trakcie kontroli po wyłączeniu i ponownym uruchomieniu aplikacji na smartfonie, łącznie z zaznaczeniem wyboru przewozu SENT (protokół kontrolki k. 14-15 oraz notatka służbowa k. 3 akt administracyjnych), uzyskano bez problemu przesył sygnału przez geolokalizator, to uznać należy, że brak przekazywania aktualnych danych przez geolokalizator nie wynikał z zewnętrznych i niedających się przezwyciężyć przeszkód, ale był związany z brakiem skutecznego uruchomienia przekazywania danych przez lokalizator nr [...], w sposób który skutkowałby przesyłaniem danych do systemu SENT-GEO.
Wymaga przy tym zaznaczenia, że w świetle informacji zawartych w opracowanym przez Ministerstwo Finansów Podręczniku użytkownika aplikacji mobilnej, w przypadku prawidłowego uruchomienia lokalizatora z aplikacją mobilną brak Internetu i problemy z komunikacją z serwerem wspierającym nie powoduje utracenia danych, ale opóźnione ich wysyłanie do serwera. Przy braku Internetu aplikacja zbiera dane i wysyła je w momencie połączenia z siecią Internet. Natomiast tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Informacje z Centrum Informatyki Resortu Finansów wskazują, że dane z lokalizatora nr [...] od czasu rozpoczęcia kontrolowanego przewozu do czasu uruchomienia przesyłu w czasie kontroli nie zostały w ogóle przesłane, dane takie nie były również odrzucane przez system.
Przekazane przez CIRF informacje z historii zdarzeń w odniesieniu do lokalizatora nr [...] (k. 33 akt administracyjnych) jednoznacznie wskazują, że dopiero o godzinie 13:40 w dniu 14 listopada 2023 r. stwierdzono jako pierwsze zdarzenia: - "app_start" o godz. 13:40 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085; -,,app_sent_start" dla zgłoszenia o nr [...] o godz. 13:40 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085; -,,app_sent_start" dla zgłoszenia o nr [...] o godz. 13:40 dla koordynatów: 52,03367833 22,914085. Dane te, w szczególności widniejący w historii zdarzeń zapis "app_start" o godz. 13:40, uzasadniają ustalenie, że kierujący pojazdem włączył w sposób prawidłowy aplikację wraz z równoczesnym przekazywaniem danych po raz pierwszy dopiero o godzinie 13:40. Jeszcze raz podkreślić należy, że w dniu 14 listopada 2023 r. nie miały miejsca problemy z przyjmowaniem przez system SENT-GEO danych przesyłanych za pomocą aplikacji e-TOLL.
W świetle powyższego nietrafna jest argumentacja skarżącej, że naruszenie nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych.
Chybiony jest też zarzut powołujący się na ewentualną odpowiedzialność operatora sieci komórkowej, jako odrębnego od przewoźnika uczestnika procesu monitorowania w przewozie drogowym, za przekazywanie danych do platformy PUESC.
Podkreślić należy, że ustawa SENT określa zasady monitorowania drogowego przewozu towarów na terytorium kraju i odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów podmiotów obowiązanych tj. podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika oraz kierującego środkiem transportu. Zgodnie z art. 10a ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, a niewywiązanie się z tego obowiązku skutkuje nałożeniem kary z art. 22 ust. 2a ustawy. Z przepisami tymi koreluje art. 10c ustawy SENT, według którego w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Przewóz może być kontynuowany dopiero w sytuacjach opisanych w ust. 3 art. 10c ustawy SENT.
Z przytoczonych przepisów wynika zatem wprost odpowiedzialność przewoźnika za przekazywanie danych geolokalizacyjnych pojazdu dokonującego przewozu towarów objętych monitorowaniem. Wśród podmiotów odpowiedzialnych za realizację obowiązków nałożonych ustawą SENT nie ma natomiast operatora sieci komórkowej. Jednocześnie, jak wskazano już wyżej, brak Internetu i problemy z komunikacją z serwerem wspierającym nie powodują utraty danych, ale opóźnione ich wysyłanie do serwera. Jednak w okolicznościach sprawy jakiekolwiek dane nie zostały w ogóle przesłane z lokalizatora, którym posługiwał się kierujący pojazdem.
Zasadnie również organy wskazywały na możliwość zweryfikowania, zarówno przez kierowcę, jak i przewoźnika, prawidłowości w zakresie połączenia lokalizatora z serwerem i przekazywania sygnału. Skarżąca w tym zakresie podnosi, że kierowca okazał do kontroli smartfon z trzema świecącymi zielono ikonami oraz aktywnym kafelkiem SENT, potwierdzającymi włączenie aplikacji, która nie informowała kierowcy o braku sygnału geolokalizacyjnego. W związku z tym, zdaniem skarżącej, stwierdzone nieprawidłowości musiały wynikać z przyczyn niezależnych od przewoźnika, który pozostawał w uzasadnionym przekonaniu z wywiązywania się z obowiązku.
Zauważyć należy, że w protokole kontroli nie opisano elementu wskazywanego przez skarżącą jako "aktywny kafelek SENT". Niemniej, niezależnie od tej kwestii wymaga podkreślenia, że bezsprzecznie urządzenie lokalizacyjne w czasie kontroli i w stanie opisanym w protokole (z uruchomioną aplikacją, na której widoczne były trzy zielone kontrolki) nie przekazywało sygnału, a sygnał ten pojawił się po wyłączeniu i ponownym uruchomieniu aplikacji z zaznaczeniem wyboru przewozu SENT. Zatem istniała możliwość przesyłu danych. Jak wskazywano już wyżej, w dniu kontrolowanego przewozu nie było problemów z przekazywaniem danych z aplikacji do systemu SENT.
Natomiast z okoliczności sprawy nie wynika, aby kierujący pojazdem przez rozpoczęciem przewozu upewnił się, że lokalizator prawidłowo przesyła sygnał. Co istotne w sprawie, skarżąca, jako przewoźnik, także nie podjęła jakichkolwiek czynności w celu weryfikacji i monitorowania faktycznego wysyłania sygnału przez lokalizator, do czego była zobowiązana w świetle art. 10a ustawy SENT.
Zasadnie zaś zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji, że w czasie przejazdu zarówno kierowca, jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych, w tym poprzez wysłanie komunikatu 406 za pośrednictwem platformy PUESC. Odpowiedzią na komunikat 406 jest informacja o aktualnym położeniu lokalizatora. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie powoływała się na okoliczność, by kierowca lub strona jako przewoźnik weryfikowała czy dane geolokalizacyjne pojazdu są przekazywane prawidłowo. Skarżąca błędnie też wywodziła, że kierowca nie miał żadnej możliwości sprawdzenia czy aplikacja przekazuje dane o przebiegu trasy. Treść skargi wskazuje, że skarżąca podejmując się przewozu towarów podlegających systemowi SENT nie zapoznała się dostępnymi rozwiązaniami pozwalającymi na rzetelne realizowanie obowiązków nałożonych na przewoźnika przepisami ustawy SENT.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2038/22, w art. 10a ustawy SENT ustawodawca, nakładając na przewoźnika obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu, nie sprecyzował szczegółowo powinności, które obciążają przewoźnika. W tym stanie rzeczy to na przewoźniku ciążył obowiązek podjęcia wszelkich działań, nie tylko formalnych, jakie w danym przypadku są konieczne dla osiągnięcia celu w postaci zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych. Skoro strona podjęła się transportu towarów uznanych za "wrażliwe", to w jej interesie jest spełnić podwyższone standardy staranności, aby wypełnić w czasie rzeczywistym obowiązek zapewnienia przekazywania danych wynikających z ustawy SENT. Wykonanie tego obowiązku przez przewoźnika nie może ograniczać się jedynie do wyposażenia kierowcy w lokalizator, uruchomienia go w momencie rozpoczęcia przewozu oraz zgłoszenia przewozu do systemu SENT. Obowiązkiem przewoźnika jest także nadzorowanie przewozu, ciągłe monitorowanie go celem ustalenia czy dane geolokalizacyjne pojazdu są przekazywane do systemu SENT. Realizując zatem obowiązek ustanowiony w art. 10 ust. 1 ustawy SENT przewoźnik winien na bieżąco kontrolować wykonywany przewóz dla sprawdzenia, czy lokalizator przekazuje aktualne dane do systemu. Na stronie internetowej PUESC znajdują się wszelkie informacje związane ze stosowaniem sytemu SENT, w tym także związane z instalacją i obsługą lokalizatorów oraz monitorowaniem przewozu. Na tej stronie w komunikacie 406 wskazana jest lokalizacja urządzenia GPS pojazdu zgłoszonego do przewozu i można monitorować przekazywanie danych geolokalizacyjnych pojazdu do systemu SENT. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył również, że nie chodzi o monitorowanie przewozu wykonywane osobiście przez przewoźnika, gdyż czasami może okazać się to niemożliwe, gdy firma przewozowa posiada kilkanaście czy kilkadziesiąt różnych pojazdów. Czynności te może wykonywać określony pracownik firmy przewozowej. Kwestia, w jaki sposób firma przewoźnika realizuje obowiązek monitorowania przewozów zależy od organizacji pracy w firmie.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko przedstawione w przytoczonym wyroku. W okolicznościach sprawy można przy tym zauważyć, że strona skarżąca jest spółką prawa handlowego. Jak wynika z wyjaśnień kierowcy (protokół przesłuchania k. 170 akt), skarżąca ma też wydzielony dział transportu i dysponuje pracownikami, którzy powinni podejmować niezbędne w powyższym zakresie czynności.
Tak więc skarżąca nie może powoływać się skutecznie wyłącznie na fakt wyposażenia pojazdu w lokalizator oraz na okoliczność, że stan kontrolek na urządzeniu mobilnym nie wskazywał na nieprawidłowości w przesyłaniu sygnału.
Ustawa SENT nakłada nie tylko obowiązek wyposażenia pojazdu w lokalizator z zainstalowaną aplikacją, ale także obowiązek zapewnienia ciągłości przesyłu danych (obowiązki określone w art. 10a – 10c ustawy SENT), a jednocześnie, jak wyjaśniono wyżej, umożliwia sprawdzenie poprawności przesyłu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 maja 2023 r., sygn. Akt II SA/Bk 252/23). W tym kontekście niezasadne jest powoływanie się przez skarżącą na włączenie aplikacji mobilnej (trzy zielone ikonki na urządzeniu) w sytuacji, gdy jak wynika z materiału dowodowego, urządzenie nr [...] nie działało poprawnie – nie przekazywało danych do systemu SENT. Świadczy o tym w szczególności niekwestionowana przez skarżącą okoliczność, iż rozpoczęcie przekazywania danych w dniu 14 listopada 2023 r. nastąpiło dopiero po wyłączeniu i ponownym włączeniu aplikacji, z zaznaczeniem wyboru przewozu SENT, w obecności funkcjonariuszy celno-skarbowych.
Podkreślić przy tym należy, że przepisy ustawy SENT przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc niezależnie od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Podstawy do odstępstwa od nałożenia kary nie mogą też stanowić okoliczności związane z brakiem należytej staranności w realizacji obowiązków ustawowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1844/23). Przede wszystkim zaś w okolicznościach sprawy wymaga podkreślenia, że skarżąca, będąca przewoźnikiem i odpowiedzialna za przekazywanie danych geolokalizacyjnych przez cały czas trwania przejazdu, w żaden sposób nie monitorowała przejazdu, nie podjęła jakichkolwiek czynności w celu zweryfikowania czy rzeczywiście przekazywane są aktualne dane geolokalizacyjne pojazdu wykonującego przewóz na jej rzecz z towarem podlegającym wymogom ustawy SENT, objętego dokonanym przez skarżącą zgłoszeniem. Natomiast, jak wyjaśnił organ, skarżąca miała taką możliwość, chociażby za pomocą specjalnego komunikatu 406, która to usługa zgodnie z informacjami na stronie PUESC ma charakter bezpłatny. Z okoliczności sprawy nie wynika również, by kierowca przed rozpoczęciem przejazdu upewnił się w jakikolwiek sposób, że dane geolokalizacyjne rzeczywiście są przesyłane. Natomiast akcentowany przez skarżącą fakt, że kierowca był przekonany, iż dane są przekazywane prawidłowo, gdyż na telefonie w chwili kontroli widniały trzy zielone ikony, nie zwalniała skarżącej od obowiązków, które ciążą odrębnie na niej, jako na przewoźniku. Natomiast skarżąca nie tylko nie przedstawiła dowodów na podjęcie jakichkolwiek czynności weryfikacyjnych, ale nawet nie twierdziła, że tego rodzaju czynności w ogóle podejmowała. Z informacji CIRF jednoznacznie też wynika, że skarżąca nie korzystała z pomocy w systemie Help Desc.
W niniejszej sprawie przewoźnik nie nadzorował wykonywanego przewozu, nie monitorował przewozu za pośrednictwem strony internetowej PUESC, co słusznie organy uznały za brak staranności w organizowaniu przewozu. Skarżąca nie zapewniła przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu, co stanowi naruszenie obowiązku określonego w art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Podkreślić należy, że zaniechanie wykonania przez przewoźnika obowiązków wynikających z przepisów tej ustawy skutkuje powstaniem odpowiedzialności administracyjnej m.in. w postaci administracyjnych kar pieniężnych. Kary pieniężne nakładane na przewoźnika na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT zostały bezwzględnie oznaczone, co oznacza, że organ w sytuacji wystąpienia materialnoprawnych przesłanek jej nałożenia zobowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną z powodu powyżej opisanego deliktu administracyjnego w wysokości 10000 zł. W okolicznościach sprawy zasadnie zatem organ pierwszej instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT z uwagi na niewywiązywanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1.
Jednocześnie zaznaczyć należy, że ustawodawca odrębnie uregulował odpowiedzialność przewoźnika i kierującego środkiem transportu za naruszenie przepisów ustawy SENT. Na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się administracyjną karę pieniężną. Natomiast zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 10b (pkt 2), niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 10c ust. 1 (pkt 3) - kierujący podlega karze grzywny. Są to więc dwa różne środki prawne sankcjonujące naruszenie obowiązków wynikających z ustawy SENT, tj. administracyjne (art. 22 ust. 2a ustawy SENT) oraz penalne (art. 32 ust. 1 ustawy SENT), których adresatami są różne podmioty tj. przewoźnik i kierujący (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1272/24). Z porównania tych regulacji bezsprzecznie wynika, że odpowiedzialność przewoźnika jest odpowiedzialnością obiektywną i ma szerszy charakter, gdyż dotyczy całej trasy przewozu, podczas gdy odpowiedzialność kierowcy powstaje w razie niesprawności lokalizatora w okresie przekraczającym godzinę. Zauważyć należy, że nawet wywiązanie się przez kierowcę z obowiązku nałożonego przez art. 10c ustawy SENT nie oznacza uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności za brak przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu. Art. 10a ustawy SENT wymaga od przewoźnika przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu w trakcie całej trasy przewozu, niezależnie od czasu jego trwania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 403/21).
Zasadnie zatem uznały organy, że skoro odpowiedzialność przewoźnika z tytułu naruszenia art. 10a ust. 1 ustawy SENT jest odpowiedzialnością odrębną względem odpowiedzialności kierowcy z art. 10c ust. 1 tej ustawy, to fakt uniewinnienia kierowcy w sprawie dotyczącej wykroczenia z art. 32 ust. 1 ustawy SENT, prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Białej Podlaskiej, sygn. akt II [...] nie ma wpływu na odpowiedzialność przewoźnika w zakresie naruszenia art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Trafnie też wskazano w decyzji organu pierwszej instancji, że podstawą uniewinnienia kierowcy mogło być uznanie niespełnienia przewidzianego w art. 10b ustawy SENT wymiaru czasu 1 godziny nieprzekazywania danych.
Obowiązki przewoźnika wynikające z art. 10a ustawy SENT nie budzą wątpliwości. Zgodnie z tym przepisem, przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu objęty zgłoszeniem w lokalizator GPS oraz zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem. Jak wyjaśniono wyżej, obowiązki przewoźnika i przewidziane za nie kary administracyjne są odrębnie uregulowane od obowiązku kierowcy i grzywny, której on podlega za naruszenie własnych obowiązków. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odpowiedzialność przewoźnika. Prawidłowo zatem organy uwzględniając obowiązujące przepisy i stan faktyczny sprawy uznały, że skarżąca, jako przewoźnik podlega karze administracyjnej przewidzianej w art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
Wbrew zarzutom skargi, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie doszło do naruszenia zasady neutralności podatku VAT. Skarżąca odwołując się do art. 2 i art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm., dalej: dyrektywa 2006/112/WE) oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2a ustawy SENT, zarzuciła, że sankcja w wysokości 10000 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości i jej rodzaju. Skarżąca powołała się na orzeczenia TSUE w sprawach C-583/20 i C- 935/19.
Wskazać należy, że w pierwszym z wymienionych wyroków uznano, iż art. 273 dyrektywy 2006/112/WE oraz zasadę proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu (w tym przypadku węgierskiemu), które nakłada na podatnika zakwalifikowanego jako "podatnika obarczonego ryzykiem" w rozumieniu prawa krajowego grzywnę mającą na celu ukaranie nieprawidłowości, jakich dopuścił się on przy deklarowaniu wysyłki towarów, której wysokość w żadnym wypadku nie może być niższa niż od 30% do 40% wartości towarów.
W drugim, dotyczącym polskiej regulacji - ustawy o VAT - uznano, że art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE i zasadę proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, które nakładają na podatnika, który błędnie zakwalifikował transakcję zwolnioną z podatku od wartości dodanej (VAT) jako transakcję podlegającą temu podatkowi, sankcję wynoszącą 20% kwoty zawyżenia zwrotu VAT nienależnie żądanej, w zakresie, w jakim sankcja ta ma zastosowanie bez rozróżnienia zarówno w sytuacji, w której nieprawidłowość wynika z błędu w ocenie popełnionego przez strony transakcji co do podlegania przez dostawę opodatkowaniu, który to błąd cechuje brak przesłanek wskazujących na oszustwo i uszczuplenia wpływów do Skarbu Państwa, jak i w sytuacji, w której nie występują takie szczególne okoliczności.
Przytoczone orzeczenia nie wskazują jednak na naruszenie przepisów unijnych przez rozwiązania zawarte w ustawie SENT. Jak wskazuje w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, oba te wyroki dotyczą takich rozwiązań prawnych, które w sposób sztywny i nie dopuszczający rozsądnego luzu decyzyjnego, określały sankcje związane czy to z naruszeniem obowiązków przewozowych (sprawa węgierska), czy to dodatkową sankcję za naruszenia przepisów ustawy o VAT (sprawa polska). Jakkolwiek więc ustawa SENT przewiduje względem przewoźników sztywne stawki kar za stwierdzone naruszenia, to jednak stawki te są przede wszystkim zróżnicowane, z uwzględnieniem charakteru naruszenia (im poważniejsze naruszenie, tym wyższa kara), co stanowi pierwszy poziom uwzględnienia konstytucyjnej zasady proporcjonalności, a także zasady neutralności VATu. Co równie istotne i czego brak było w rozwiązaniach ocenianych przez TSUE, kara z ustawy SENT nie jest karą nakładaną w sposób absolutny i zawsze. Choć niewątpliwie rozwiązania te są surowe, co w sposób oczywisty wymusza i zarazem uzasadnia potrzeba ochrony systemu podatkowego przed jego naruszaniem, zwłaszcza w sposób zorganizowany, to jednak w każdym indywidualnym przypadku zastosowanie kary poprzedzone musi zostać analizą przesłanek odstąpienia od niej, o czym stanowi m.in. art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Zarówno zróżnicowanie kar już na poziomie ustawy z uwzględnieniem wagi naruszenia, jak i przede wszystkim przewidziana możliwość odstąpienia od ich nakładania, zapewnia prawne mechanizmy łagodzące nadmierny formalizm prawny, wpisując się tym samym w zasadę neutralności podatku VAT, przenosząc oceny w tym zakresie na etap stosowania prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II GSK 752/24, a także wyrok NSA z dnia 25 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1464/24). Przedstawione stanowisko podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, uznając tym samym zarzut zawarty w pkt VI skargi za oczywiście bezzasadny.
Nie zasługują również na podzielenie podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT kwestionujące prawidłowość dokonanej przez organ analizy okoliczności sprawy w świetle ustawowych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Przede wszystkim wymaga zaznaczenia, że organy zastosowały powołane przepisy, odstępując od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10000 zł za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT w zgłoszeniu przewozu o nr [...]
W ocenie Sądu w stanie faktycznym sprawy nie znajduje podstaw stanowisko skarżącej, według której organ powinien był odstąpić w całości od wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone w toku kontroli naruszenia z uwagi na to, że do naruszeń doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącą, uchybienie miało charakter jedynie formalnej nieprawidłowości i nie doszło wskutek niego do uchybienia obowiązkowi uiszczenia daniny publicznej.
W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że ustawodawca nie przewidział w ustawie SENT możliwości miarkowania kar, ani zmiany ich wysokości przez organ w ramach uznania administracyjnego (por. dla przykładu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20 oraz z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18). Jednocześnie przepisy ustawy SENT uregulowały możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów (art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 3, art. 22a ust. 2 i art. 24 ust. 3 ustawy). W okolicznościach sprawy rozważeniu podlegał przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT, który odnosi się między innymi do kary przewidzianej w art. 22 ust. 2a ustawy. Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w myśl art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Stwierdzić należy, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w sposób należyty wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się odmawiając zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT w odniesieniu do jednej z dwóch kar za stwierdzone w dniu 14 listopada 2023 r. naruszenia. Zdaniem Sądu stanowisko organów o braku w okolicznościach sprawy przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary w całości z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny jest prawidłowe. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ odwoławczy rozważając przesłanki ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie dopuścił się naruszenia prawa.
Pojęcia ważnego interesu przewoźnika (podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo podmiotu wysyłającego) oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać. Pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga wyraźnego odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzję. O istnieniu ważnego interesu podmiotu wysyłającego uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Niewątpliwie ważny interes wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, mogą go uzasadniać także trudności finansowe, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego. Pojęcia ważnego interesu nie należy przy tym ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona nie miała wpływu. Ważny interes podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony, a więc innymi słowy, odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej ma być motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją, w jakiej pozostaje do ważnego interesu wymienionego podmiotu lub interesu publicznego, a zasadności tego wniosku nie podważa odesłanie do art. 26 ust. 3 tej ustawy, albowiem jego cel oraz funkcje są inne. Ocena zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie lub interesem publicznym) wiąże się między innymi z potrzebą uwzględnienia konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 13/22).
Ważny interes podmiotu uzasadniają przede wszystkim nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, a także trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego. Zaznaczyć należy, że skarżąca nie przedstawiła argumentów, ani okoliczności, na podstawie których organy i Sąd mogłyby wywieść, że zapłata nałożonej kary w wysokości 10000 zł nie będzie możliwa z uwagi na jej sytuację finansową, bądź inne okoliczności.
Zasadne jest stanowisko Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej, podzielone przez organ odwoławczy, iż obciążenie karą w wysokości 10000 zł nie wiąże się z zagrożeniem dla skarżącej i jej istotnego interesu i nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej strony w taki sposób, aby była ona zmuszona do wyzbycia się majątku trwałego lub aby brakowało jej środków na bieżącą działalność gospodarczą. Jak wynika z dokumentów dotyczących stanu majątkowego skarżącej, spółka w latach 2022 i 2023 osiągnęła wysokie przychody – odpowiednio – [...] oraz [...] zł. Słusznie również organ pierwszej instancji wywodził, że o dostępności środków finansowych decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Podzielić także należy argumentację, iż skarżąca posiada majątek na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy w celu pozyskania środków na uiszczenie kary pieniężnej.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo również oceniły, że w okolicznościach sprawy interes publiczny nie przemawia za całkowitym odstąpieniem od nałożenia kary.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażane w orzecznictwie i przywołane już wyżej stanowisko, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego, jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana, jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków. Jak wynika zatem z uzasadnienia projektu ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 176/22, z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt II GSK 34/22, z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1829/21, z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20, z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 790/20, z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20, z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 291/21).
Dokonując analizy "interesu publicznego" organ nie stwierdził, by doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Ocena ta jest prawidłowa, gdyż stwierdzone naruszenie, polegające na niezapewnieniu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem, odnosi się do zasadniczego celu ustawy SENT, którym jest monitorowanie przewozu towarów.
W ocenie Sądu, organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się wymierzając skarżącemu karę pieniężną za jedno ze stwierdzonych naruszeń. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z wywodami organów, nie świadczy o niezrealizowaniu zasady zaufania do organów administracji.
Wymaga wyjaśnienia, że celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał za zasadne, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Monitorowanie przewozu tych towarów poprzez przesyłanie do systemu danych geolokalizacyjnych stanowi bardzo istotny element służący realizacji tego celu. Funkcją regulacji ustawy SENT jest prewencja, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów. Odstępowanie od kary w przypadku naruszenia z art. 10a ust. 1 ustawy SENT powinno następować w wyjątkowych sytuacjach, gdyż naruszenie to godzi w istotę i podstawowe cele ustawy SENT. W interesie publicznym leży zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a rolą profesjonalnego przewoźnika prowadzącego działalność gospodarczą związaną z transportem towarów "wrażliwych" jest podjęcie takich rozwiązań organizacyjnych (w tym przeszkolenie pracowników), aby zadośćuczynić wymogom ustawy.
W świetle powyższego w żadnym razie nie można podzielić stanowiska skarżącej, że naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT, jest naruszeniem o charakterze wyłącznie formalnym. Trafnie podniósł organ odwoławczy, że naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT wypacza cel tej ustawy. Brak danych geolokalizacyjnych nie pozwala monitorować całej trasy przejazdu, a co za tym idzie ustalić, którędy nastąpił przejazd, czy odbyły się postoje i czy nie nastąpił przeładunek towaru. Przekazywanie danych geolokalizacyjnych daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też stwierdzone naruszenie uniemożliwiało monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako przemawiające za całkowitym odstąpieniem od nałożenia kary ze względu na interes publiczny.
Prawidłowości zaskarżonej decyzji nie może podważyć zarzut, iż w świetle jej uzasadnienia trasa przejazdu była znana organowi, przejazd odbył się w czasie prawidłowym dla tego dystansu, a ponadto organ dysponuje dostępem do zapisów systemu e-TOLL oraz dokumentami zgłoszeń celnych. Przepisy ustawy SENT zobowiązują bowiem przewoźników do bieżącego przekazywania danych geolokalizacyjnych w ramach systemu SENT, co umożliwia bieżące monitorowanie przejazdu przez powołane do tego służby. Także okoliczność, że organ na podstawie ogółu zgromadzonych dowodów ustalił następczo, skąd odbywał się przejazd, nie może wyłączyć wskazanego obowiązku przewoźnika.
Wbrew stanowisku strony, w sprawie nie można też mówić jedynie o przerwie w przesyłaniu sygnału geolokalizacyjnego, gdyż sygnał nie był przesyłany przez cały czas od momentu rozpoczęcia przewozu aż do czasu kontroli. Zasadnie stwierdził organ odwoławczy, że niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych stanowiło poważne naruszenie, uniemożliwiające realizację celów ustawy SENT czyli wykonania kontroli przewozu.
Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą faktu braku uszczuplenia należności podatkowych podnieść przede wszystkim wypada, że przepisy ustawy SENT co do zasady nie uzależniają nakładania kar pieniężnych od powstania uszczupleń podatkowych, a zatem posługiwanie się argumentem w postaci braku uszczuplenia wpływów budżetowych nie jest w żadnym razie uzasadnione i nie świadczy o automatycznym zaistnieniu interesu publicznego przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary. Brak bieżących danych geolokalizacyjnych środka transportu może bowiem sprzyjać sytuacjom naruszenia prawa mającym wpływ na uiszczanie należności podatkowych, a zatem może zagrażać interesom fiskalnym Skarbu Państwa. Jak wskazał też Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1765/23, w sytuacji gdy geolokalizator nie został uruchomiony przez kierowcę w chwili rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, a przewoźnik mający dostęp do strony internetowej nie zareagował, to zgodzić się należy z oceną organu, że brak jest podstawy do powoływania się przez skarżącą spółkę na interes publiczny w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej. W takim przypadku nie ma znaczenia czy powyższe naruszenie miało czy też nie miało wpływu na dochody Skarbu Państwa (uszczuplenie podatkowe). Sam fakt wyposażenia pojazdu w geolokalizator i przeszkolenie pracownika jest niewystarczające do uznania, że przedsiębiorca zapewnił prawidłową realizację obowiązków nałożonych ustawą SENT.
Trafnie zatem organy uznały, że odstąpienie od nałożenia kary w całości byłoby sprzeczne z celami ustawy SENT.
Z przyczyn szeroko omówionych już wyżej nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż do naruszeń doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącą. Jak wyjaśniono, strona poza wyposażeniem środka transportu w geolokalizator nie podjęła żadnych czynności dla zapewnienia realizacji obowiązku przewidzianego w art. 10a ustawy SENT. W żaden sposób nie monitorowała czy geolokalizator rzeczywiście został poprawnie uruchomiony i przekazuje sygnał. Jednocześnie treść informacji z Centrum Informatyki Resortu Finansów oraz fakt, że w toku kontroli po wykonaniu prostych czynności uzyskano sygnał z geolokalizatora wskazują jednoznacznie na brak obiektywnych przeszkód w realizacji przez skarżącą spoczywającego na niej obowiązku. Strona profesjonalnie zajmująca się przewozem towarów objętych ustawą SENT i mająca w tym zakresie doświadczenie potwierdzone bardzo dużą liczbą zgłoszeń nie może też powoływać się na brak świadomości, że stwierdzone w sprawie naruszenie jest uchybieniem skutkującym nałożeniem na kary w wysokości jednoznacznie określonej w ustawie.
Z omówionych względów niezasadne są zarzuty naruszenia art. 22 ust. 2a i 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Organy w sprawie prawidłowo zastosowały wskazane przepisy w ustalonym stanie faktycznym. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie naruszył art. 233 § 1 pkt 1 o.p.
Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie miały zastosowania art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
W ocenie Sądu, organy podjęły w tej sprawie wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć dokonanych w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa. Nietrafne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. Przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego skarżąca była informowana o terminie i sposobie zapoznania się z aktami sprawy, a przebieg postępowania utrwalony w aktach wskazuje, że skarżąca czynnie w tym postępowaniu uczestniczyła. Wbrew zarzutom skargi okoliczności faktyczne sprawy nie budziły i nie budzą wątpliwości, bowiem ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach Ordynacji podatkowej. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia znalazło wyraz w uzasadnieniu zarówno decyzji organu pierwszej instancji, jak i decyzji organu odwoławczego.
Podsumowując, w ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej art. 22 ust. 2a ustawy. Jednocześnie organy po rozważeniu przesłanek zawartych w art. 22 ust. 3 ustawy SENT prawidłowo uznały, że w interesie publicznym zasadne będzie odstąpienie od nałożenia kary w wysokości 10000 zł. Podejmując decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za jedno naruszenie i odstąpieniu od nałożenia kary za drugie naruszenie, organy wzięły pod uwagę fakt, że strona prowadzi legalną działalność gospodarczą, nie zalega w zapłacie podatków i innych należności publicznoprawnych, nie jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, a dwa naruszenia zostały popełnione w tym samym dniu. W tej sprawie nałożenie kary w wysokości 10000 zł za niedopełnienie obowiązku w jednym zgłoszeniu SENT spełni swój cel prewencyjny, a sytuacja materialna skarżącej umożliwia jej uiszczenie kary i nie będzie stanowić dla niej zbyt dużej dolegliwości.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn zm., dalej "p.p.s.a.") Sąd oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy.