III SA/Lu 686/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-01-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjaekwiwalent za urlopniewykorzystany urlopprawo pracyTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjnośćsłużby munduroweprawo administracyjneorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające policjantowi wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, uznając, że przepis określający zaniżoną wysokość ekwiwalentu jest niekonstytucyjny.

Skarżący, funkcjonariusz Policji, domagał się wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający za niekonstytucyjny przepis określający wysokość tego ekwiwalentu (1/30 miesięcznego uposażenia). Organy Policji odmówiły, powołując się na przepisy przejściowe ustawy nowelizującej. WSA w Lublinie uchylił decyzje organów, stwierdzając, że przepis przejściowy ograniczający skutki wyroku TK jest niezgodny z Konstytucją i zasadą równości.

Sprawa dotyczyła skargi funkcjonariusza Policji, J. M., na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w L., utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w C. o odmowie przyznania wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Skarżący został zwolniony ze służby w lutym 2018 r. i otrzymał ekwiwalent obliczony według ówcześnie obowiązującego art. 115a ustawy o Policji (1/30 miesięcznego uposażenia). Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał ten przepis za niezgodny z art. 66 ust. 2 Konstytucji, skarżący domagał się wyrównania. Organy odmówiły, powołując się na art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach, który nakazywał stosowanie przepisów w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu za okres przed tą datą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach jest przejawem wtórnej niekonstytucyjności, gdyż powiela rozwiązanie uznane już za niekonstytucyjne, naruszając tym samym moc wiążącą wyroków TK oraz zasadę równości wobec prawa. Sąd stwierdził, że zaniżony przelicznik 1/30 jest oczywiście niekonstytucyjny i nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Nakazał organom ponowne przeliczenie ekwiwalentu zgodnie z wytycznymi TK, uwzględniając wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny uznał, że zaniżony przelicznik 1/30 nie stanowi równowartości urlopu, naruszając istotę prawa do corocznego płatnego urlopu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.o.p. art. 115a

Ustawa o Policji

Przepis w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego (1/30 miesięcznego uposażenia) uznany za niekonstytucyjny. Nowe brzmienie (1/21) stosowane do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. lub wszczętych po tej dacie.

u.o.s.s.m. art. 9 § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Norma intertemporalna nakazująca stosowanie przepisów w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu za okres przed tą datą, uznana za niekonstytucyjną.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia praw i wolności tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie.

Pomocnicze

u.o.p. art. 114 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o Policji

u.o.p. art. 82 § ust. 1

Ustawa o Policji

Dotyczy wymiaru urlopu wypoczynkowego w dniach kalendarzowych.

u.o.p. art. 121 § ust. 1

Ustawa o Policji

Określa wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu.

u.o.s.s.m. art. 1 § pkt 16

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Nadaje nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji (współczynnik 1/21).

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki przewidziane w ustawie dla danego rodzaju rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania.

k.p.a. art. 6

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów działania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 61 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wszczęcia postępowania.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Moc wiążąca wyroków Trybunału Konstytucyjnego.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Niezawisłość sędziowska i podleganie tylko Konstytucji i ustawom.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego jest niezgodny z Konstytucją. Przepis przejściowy art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach jest wtórnie niekonstytucyjny i narusza moc wiążącą wyroków TK oraz zasadę równości. Sąd ma prawo odmówić zastosowania przepisu oczywistej sprzecznego z Konstytucją.

Odrzucone argumenty

Organy Policji argumentowały, że ekwiwalent został wypłacony zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie zwolnienia, a przepisy przejściowe należy stosować. Organ odwoławczy powołał się na art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, który ograniczał stosowanie nowych zasad do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r.

Godne uwagi sformułowania

przepis ten stanowi przejaw tzw. wtórnej niekonstytucyjności oczywista niekonstytucyjność nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną narusza istotę corocznego płatnego urlopu

Skład orzekający

Ewa Ibrom

sprawozdawca

Iwona Tchórzewska

członek

Jadwiga Pastusiak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy stosowania przepisów przejściowych ograniczających skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w kontekście praw nabytych i zasady równości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji zwolnionych ze służby w określonym okresie i ich prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacją wyroków Trybunału Konstytucyjnego w kontekście przepisów przejściowych. Pokazuje konflikt między prawem a jego implementacją.

Policjanci walczą o pełny ekwiwalent za urlop: Sąd staje po ich stronie przeciw przepisom przejściowym.

Sektor

służby mundurowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 686/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 747/22 - Wyrok NSA z 2024-04-17
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 360
art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 9
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 119 pkt 2, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...].
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w L. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w C. z [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania i wypłaty J. M. (dalej jako "skarżący") wyrównania wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] lutego 2018 r. J. M. został zwolniony ze służby w Policji. Funkcjonariuszowi został wypłacony ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Wysokość należnego ekwiwalentu ustalono na podstawie art. 115a w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 z dnia 6 kwietnia 1990 r. ustawy o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o policji", w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia skarżącego ze służby, w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego z dodatkami o charakterze stałym, należnym na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.
Wnioskiem z [...] grudnia 2018 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w C. o ponowne naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy z uwzględnieniem należnych mu odsetek. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., wydany w sprawie sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102).
Decyzją z [...] lipca 2021 r. Komendant Miejski Policji w C. (dalej jako "organ I instancji") odmówił uwzględnienia wniosku. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 115a ustawy o Policji, art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz.735 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610 ), dalej jako "ustawa o szczególnych rozwiązaniach".
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] września 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w L. (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że ekwiwalent pieniężny za dni niewykorzystanego urlopu został już skarżącemu naliczony i wypłacony na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym na dzień zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji, wprowadzone ustawą o szczególnych rozwiązaniach, określające mnożnik 1/21 części miesięcznego uposażenia do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego policjanta zwalnianego ze służby, obowiązuje dopiero od dnia 1 października 2020 r. Potwierdza to także art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, z którego wynika, że przepis art. 115a ustawy o Policji w znowelizowanym brzmieniu stosuje się jedynie do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty tych świadczeń policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Powyższe oznacza, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach poprzednio obowiązujących.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję złożył J. M., wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz nakazanie organowi zakończenia w sposób procesowy, postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania i wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, poprzez wydanie decyzji o umorzeniu (art. 105§ kpa), a nadto o zobligowanie organów Policji do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2018 r. o wyrównanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, należnego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, z pominięciem art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 115a ustawy o Policji, w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, a przez to pozbawienie należnych świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop;
2. art. 66 ust. 2 Konstytucji poprzez pozbawienie funkcjonariusza Policji prawa do
urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem konieczności stosowania ustawy o szczególnych rozwiązaniach z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt K 7/15;
3. art. 6 w zw. z art. 61 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie w niniejszej sprawie pomimo braku żądania skarżącego wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z pominięciem wyroku Trybunał Konstytucyjnego;
4. art. 82 ust. 1 w zw. z art. 121 ust.1 ustawy o Policji poprzez ich niezastosowanie w sprawie i nieprzeliczenie w dniach roboczych właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy;
5. art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w zw. z art. 115a ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie wobec oczywistej sprzeczności tego przepisu z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r.;
6. selektywne i wybiórcze oraz nieuzasadnione wykorzystywanie poszczególnych ustaw z pominięciem uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt K 7/15.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a". W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez obie strony: skarżącego w skardze oraz przez organ w odpowiedzi na skargę.
Niesporne jest, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2018 r. W związku ze zwolnieniem ze służby skarżącemu wypłacono ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym wraz z dodatkami o charakterze stałym.
Istota sporu w rozpoznanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy istnieje podstawa prawna do ponownego obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy i wypłacenia skarżącemu wyrównania, w sytuacji, kiedy świadczenia te zostały wypłacone skarżącemu w wysokości określonej w przepisach obowiązujących w chwili zakończenia służby, uznanych w późniejszym czasie za niekonstytucyjne co do wysokości świadczeń.
Przepis art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego ze służby stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3, ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Wyrokiem z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wskazany wyżej przepis, w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Przeprowadzona przez Trybunał Konstytucyjny ocena art. 115a ustawy o Policji wskazuje, że nie została zakwestionowana konstytucyjność prawa do ekwiwalentu sama przez się. Policjantom zwalnianym ze służby przysługuje zatem w dalszym ciągu prawo do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego należnego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Trybunał Konstytucyjny uznał natomiast, że niekonstytucyjne jest unormowanie zawarte w przepisie art. 115a, regulujące sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, zgodnie z którym za każdy dzień niewykorzystanego urlopu policjant otrzymywał 1/30 część miesięcznego uposażenia, czyli tylko ok. 73 % dziennego uposażenia.
Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ten stan jest wynikiem zmian ustawodawczych i braku kompleksowości ich przeprowadzania. Kwestionowany art. 115a nawiązuje do poprzednich unormowań wymiaru urlopu wypoczynkowego, ponieważ przyjęty w nim współczynnik [...] odnosi się do wymiaru urlopu obliczanego według dni kalendarzowych, nie zaś roboczych. Zgodnie bowiem z art. 82 ustawy o Policji przed zmianą wprowadzoną ustawą nowelizującą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2001 r., Nr 100, poz.1084), która weszła w życie z dniem 19 października 2001 r. policjantom przysługiwało prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 30 dni kalendarzowych. Zmiana regulacji wymiaru corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego na 26 dni roboczych nie została natomiast odpowiednio skorelowana ze sposobem obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
Trybunał Konstytucyjny dokonał także ustalenia znaczenia zwrotu "ekwiwalent". Użycie przez ustawodawcę tego słowa na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Oznacza to, że po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące jego ekwiwalentem, czyli równoważnikiem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Z tych względów wskazał, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.
Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza tym samym, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu, chronionego przepisem art. 66 ust. 2 Konstytucji.
Trybunał nie odroczył utraty mocy obowiązującej przepisu art. 115a ustawy o Policji, a zatem w zakresie, w jakim określa on ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem ogłoszenia wyroku, to jest z dniem 6 listopada 2018 r.
Nie ma wątpliwości, że cytowany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter wyroku zakresowego. Po jego wydaniu obowiązkiem ustawodawcy była bezzwłoczna zmiana niekonstytucyjnej części tego przepisu.
Ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610), mającą na celu wykonanie wyżej wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, obowiązującą od dnia 1 października 2020 r., nadano nowe brzmienie przepisowi art. 115a ustawy o Policji (art. 1 pkt 16). Określono, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego wynosi 1/21 części miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast art. 9 ust. 1 powołanej ustawy zawiera normę intertemporalną, zgodnie z którą przepis art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu nadanym ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.
Jak wynika z omawianego przepisu, w przypadku ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r., należy przyjąć zasady wynikające z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., a więc te, które zostały zakwestionowane wprost w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., jako niezgodne z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji.
Sąd podziela utrwalony już pogląd orzecznictwa, że przepis art. 9 ust. 1 ustawy dnia 14 sierpnia 2020 r. stanowi przejaw tzw. wtórnej niekonstytucyjności, która polega na tym, że ustawodawca powiela rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznacza to, że prawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału, które wiążą również ustawodawcę (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 193/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 449/21; wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 43/21; wyroki WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 141/21 i z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 185/21; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 252/21). Należy bowiem podkreślić, że w odniesieniu do funkcjonariuszy zwolnionych że służby przed dniem 6 listopada 2018 r. przepis art. 9 ust. 1 nakazuje przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu za urlop stosować przepisy stare, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne. W konsekwencji prowadzi to do sytuacji, w której osoby zwolnione ze służby w tym samym lub zbliżonym do siebie czasie będą miały różnie ukształtowaną sytuację prawną w zakresie wysokości należnych świadczeń. Ponadto przepis art. 9 ust. 1 zróżnicował w istotny sposób sytuację funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w Policji przed dniem 6 listopada 2018 r. w zależności od tego, czy postępowanie w sprawie o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy zostało zakończone czy nie, nakazując stosowanie nowych, zgodnych z konstytucją przepisów tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r.
W konsekwencji więc należy przyjąć, że zastosowana przez organy norma prawna, wyprowadzona z art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach przy ustalaniu należnego policjantom ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed dniem 6 listopada 2018 r., która nakazuje stosować zaniżony przelicznik 1/30 jest oczywiście niekonstytucyjna i jako taka nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Na mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to, że sądy mogą odmówić zastosowania wynikającej z przepisu normy prawnej sprzecznej w sposób oczywisty z Konstytucją. Oczywista niekonstytucyjność w niniejszej sprawie wynika natomiast z faktu, że norma prawna, która w wyniku kontroli konstytucyjności dokonanej przez Trybunał została uznana za niekonstytucyjną, została ponownie powtórzona w procesie stanowienia prawa, stwarzając jedynie pozory restytucji konstytucyjności.
Zauważyć należy, że regulacja zawarta w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach narusza nie tylko zasadę mocy wiążącej ostatecznych wyroków Trybunału, lecz również zasadę równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, stosownie do art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Do jej istoty należy bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów charakteryzujących się podobnymi cechami prawnie istotnymi, znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania tych podmiotów. Natomiast omawiany przepis faktycznie różnicuje sytuację prawną funkcjonariuszy, poprzez wskazanie dwóch wymiarów mnożnika ułamkowego należnego im ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, w tym jednego odpowiadającego standardom konstytucyjnym.
W ocenie sądu brak było podstaw do zwieszenia postępowania w sprawie niniejszej. Sądowi znane jest postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 866/20, w którym sąd ten postanowił przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach (...) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r., w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. – jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r."
Wobec wyrażonego wyżej stanowiska, że art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach jest w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego oczywiście niekonstytucyjny i jako taki nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, nie jest uzasadnione zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchamiały procedurę kolejnych pytań prawnych.
Stwierdzone przez sąd naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organy powinny zastosować wyrażoną powyżej ocenę prawną oraz dokonać wyliczenia i wypłaty skarżącemu należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji, interpretowanego zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji. Należny skarżącemu ekwiwalent powinien być obliczony z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt 7/15, a zatem z pominięciem przelicznika 1/30 miesięcznego uposażenia za jeden dzień niewykorzystanego urlopu. Prawidłowe wyliczenie powinno odnosić się do wynagrodzenia za jeden dzień roboczy.
Wyrównanie i wypłata ekwiwalentu następuje w drodze czynności materialno-technicznej.
Brak było natomiast podstaw do nakazania organowi w wyroku zakończenia w sposób procesowy postępowania administracyjnego, jak tego domagał się skarżący. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takie rozstrzygnięcie zapadło w sprawie niniejszej. Nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, a w konsekwencji jednoczesnego umorzenia w wyroku postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Nie zachodziły również przesłanki do zastosowania art. 145a § 1 p.p.s.a. Uwzględnienie wniosku skarżącego nie sprowadza się do wydania decyzji lub postanowienia, lecz do dokonania czynności materialno-technicznej, polegającej na wypłacie wyrównania otrzymanego już ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI