III SA/Lu 683/21

III SA/Lu 683/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska /przewodniczący/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 627
art. 27 ust. 1; art. 45 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1784
§ 2 ust. 1; § 5 ust. 1 pkt 1; § 9; § 12  ust. 1, 2, 3; § 19 ust. 4a; § 30 ust. 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 2 ust. 2; art. 59 ust. 1;art. 70;  art. 74 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2019 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 sierpnia 2021 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy", "Dyrektor ARiMR"), po rozpatrzeniu odwołania W. T. (dalej: "skarżący"), uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. (dalej: "organ I instancji", "Kierownik ARiMR") z dnia 30 kwietnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu płatności ekologicznej (PROW 2014 -2020) na rok 2019 w całości i:
- odmówił przyznania W. T. płatności ekologicznej na 2019 r. do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Wariantu: 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;
- odmówił przyznania kwoty na refundację kosztów transakcyjnych na rok 2019 ;
- umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach Działania Rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 17 czerwca 2019 roku (wycofania Wariantu: 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji);
- ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym skarżącego na powierzchnię 11,16 ha.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 31 maja 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynął za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus wniosek W. T. o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2019 - wniosek w pierwszym roku realizacji zobowiązania. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu realizacji: Pakietu/Wariantu: 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji i Pakietu/Wariantu: 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji oraz o przyznanie kosztów transakcyjnych.
Następnie w dniu 17 czerwca 2019 r. skarżący złożył zmianę przedmiotowego wniosku, którą wycofał powierzchnię w ramach Pakietu/Wariantu: 7.1.
W ramach wszczętego postępowania administracyjnego złożony wniosek przeszedł kontrolę kompletności i kontrolę administracyjną.
Decyzją z dnia 30 kwietnia 2020 r. Kierownik ARiMR odmówił skarżącemu przyznania płatności ekologicznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach obu Wariantów. Decyzją z dnia z dnia 3 września 2020 r. Dyrektor ARiMR uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji wskazując na przekroczenie rozstrzygnięciem żądania skarżącego co do Wariantu 7.1. w sytuacji wycofania wniosku co do płatności w stosunku do powierzchni w ramach tego Wariantu.
Ponownie rozpoznając sprawę Kierownika ARiMR decyzja z dnia 30 kwietnia 2021 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności ekologicznej do działek zadeklarowanych w ramach Wariantu 1.1 na 2019 r. i kwoty na refundację kosztów transakcyjnych oraz nałożył sankcję w wysokości [...] zł, a także umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ekologicznej co do Wariantu 7.1 i ustalił
obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym skarżącego na powierzchnię 11,13 ha.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor ARiMR uchylił decyzję organu I instancji w całości oraz orzekł o odmowie przyznania W. T. płatności ekologicznej na 2019 r. w ramach Wariantu: 1.1, nałożył sankcję w wysokości [...] zł, odmówił przyznania kwoty na refundację kosztów transakcyjnych, umorzył postępowanie co do przyznania płatności w ramach Wariantu: 7.1 oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym na powierzchnię 11,16 ha.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola administracyjna wniosku skarżącego w oparciu o dane zawarte w protokole z oględzin działek referencyjnych w zakresie powierzchni PEG (kontrola z dnia 13 listopada 2019 r.) i bazę referencyjną Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni następujących działek ewidencyjnych:
. nr [...] (położona w województwie [...], powiat [...], gmina D. K., obręb ewidencyjny Kol. [...]), powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,34 ha (pow. deklarowana we wniosku – 1,42 ha);
. nr [...] (położona w województwie [...], powiat [...], gmina D. K., obręb ewidencyjny Kol. [...], powierzchnia stwierdzona wyniosła 9,77 ha (pow. deklarowana we wniosku – 16,04 ha);
. nr [...] (położona w województwie [...], powiat [...], gmina D. K., obręb ewidencyjny Kol. [...], powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,02 ha (pow. deklarowana we wniosku – 10,69 ha).
Dyrektor ARiMR wskazał, że w protokole z oględzin w terenie przedmiotowych działek w zakresie weryfikacji powierzchni MKO stwierdzono na działce [...] trawy na gruntach ornych na powierzchni 1,34 ha. Na działce [...] stwierdzono ściernisko oraz trawy na gruntach ornych na powierzchni 9,77 ha. Na działce [...] stwierdzono z kolei grunt omy zaorany i zasiany na powierzchni 0,02 ha. Na pozostałej powierzchni działek [...] i [...] stwierdzono głównie leżące na terenie podmokłym turzyce oraz trzciny w stanie wskazującym na zaniechanie przeprowadzania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych w okresie ocenianym na co najmniej 2 sezony wegetacyjne, poza tym zadrzewienia, zakrzaczenia oraz rowy i nie stwierdzono zmiany zasięgu pól zagospodarowania dla ww. zadrzewień, zakrzaczeń oraz rowów.
Organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające i dokonał ponownej weryfikacji maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) na podstawie informacji Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 18 czerwca 2020 r. oraz ustalił następujące powierzchnie działek ewidencyjnych:
. działka nr [...] powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,3624 ha (pow. deklarowana we wniosku – 1,42 ha);
. działka nr [...] powierzchnia stwierdzona wyniosła 9,7772 ha (pow. deklarowana we wniosku – 16,04 ha);
. działka nr [...] powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,02 ha (pow. deklarowana we wniosku – 10,69 ha).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenie powierzchni uzasadniającej przyznanie wnioskowanych przez rolnika płatności dokonywane jest poprzez kontrolę administracyjną wniosku, czyli przy wykorzystaniu bazy danych zgromadzonych w systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS) zawierających materiały kartograficzne (mapy i ortofotomapy) oraz przy wykorzystaniu geograficznego systemu informacji (GIS) zawierającego bazy danych referencyjnych dla ocen kwalifikowalności wniosków. Podkreślił, że dla ustalenia prawa do otrzymania płatności podstawowe znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest określona uprawa. Powierzchnia ewidencyjna działki to jej powierzchnia całkowita, natomiast powierzchnia działki rolnej obejmuje tylko obszar faktycznie użytkowany rolniczo (utrzymany w dobrej kulturze rolnej). Działka rolna i działka ewidencyjna to zupełnie odrębne pojęcia, służące innym celom. Działka rolna to zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Działka ewidencyjna zaś to wyodrębniony geodezyjnie obszar ujawniony w ewidencji gruntów i budynków.
Dyrektor ARiMR odwołał się m.in. do regulacji ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 poz. 627 ze zm., obecnie Dz.U.2021, poz. 2137 ze zm.), dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich" i wydanego na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 tej ustawy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm.), dalej "rozporządzenie ekologiczne", a także do ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U.2019, poz. 1353 ze zm. obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 1324). Następnie w kontekście argumentacji odwołania wskazał, iż weryfikację, czy w gospodarstwie rolnym prowadzona jest produkcja rolna zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, przeprowadzają Jednostki Certyfikujące na podstawie przepisów ustawy o rolnictwie ekologicznym w ciągu całego sezonu wegetacyjnego. Przy czym kontrola Jednostki Certyfikującej ma inny zakres i charakter aniżeli kontrola przeprowadzana w toku ubiegania się o płatności ekologiczne. Zakresem kontroli jednostki certyfikującej nie są objęte kwestie dotyczące spełnienia przesłanek do otrzymania płatności ekologicznej.
Organ odwoławczy przypomniał, że we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej skarżący zadeklarował powierzchnię, w ramach Wariant: 1.1, 28,15 ha. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania była mniejsza i wyniosła 11,14 ha. Wskazał, że powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/ 78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r. Nr 347, str. 549 ze zm.), dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013". Wskazał, że w świetle § 12 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że mając na uwadze treść § 5 ust. 1 i § 19 ust. 4a rozporządzenia ekologicznego organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w związku z brakiem dostarczenia przez stronę kopii planu działalności ekologicznej. Skarżący nie dostarczył wymaganego dokumentu. W tych okolicznościach zgodnie z § 30 ust. 5 rozporządzenia ekologicznego jeżeli rolnik nie posiada planu działalności ekologicznej, płatność ekologiczna za realizację zobowiązania ekologicznego, w odniesieniu do którego rolnik nie posiada planu działalności ekologicznej, przysługuje w wysokości zmniejszonej o 40%. Organ wyliczył, że procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych w ramach Wariantu: 1.1 stwierdzona w toku kontroli wynosi ponad 100,00%. Tym samym zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE.L z 2014 r., Nr 181 str. 48), dalej "rozporządzenie nr 640/2014", jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. W tych okolicznościach organ odwoławczy, w oparciu o regulacje § 15 i § 16 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego wyliczył wysokość kary na kwotę 15 853,32 zł [17,01 ha (różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną) x 932,00 zł (wysokość stawki za 1 ha określona w załączniku nr 8 do przedmiotowego rozporządzenia) i odmówił przyznania kwoty na refundację kosztów transakcyjnych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił również, że przeprowadzając kontrolę administracyjną wniosku organ ocenił dostępne dane GIS tj.: poprawność wyznaczenia wektorowych granic odniesienia dla przedmiotowej działki ewidencyjnej w powiązaniu z obrazem ortofotomapy (mając na uwadze widoczne granice użytkowania, analizę powierzchni sąsiednich działek ewidencyjnych) oraz poprawność wyznaczenia pól zagospodarowania na ortofotomapie. Pomiar wykonany przez organ odwoławczy został wykonany na podstawie ortofotomapy (będącej elementem systemu LPIS), która stanowi podstawowy materiał wykorzystywany do oceny kwalifikowalności deklarowanych powierzchni, powstała ona ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych przetworzonych do postaci metrycznej, co oznacza, że pomiary zarówno odległości jak i powierzchni można wykonywać tak jak na mapie.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż maksymalny kwalifikowalny obszar określony w systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej nie obejmuje wszystkich gruntów położonych na danej działce, a jedynie stanowią go grunty rolne spełniające określone kryteria. Maksymalny obszar kwalifikowany wyznaczany jest jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne, budynki, itp.). Zatem powierzchnia maksymalnego obszaru kwalifikowalnego wyznaczonego na danej działce ewidencyjnej jest powierzchnią uprawnioną do płatności. Organ podkreślił przy tym, że to na składającym wniosek spoczywa obowiązek podania faktycznie użytkowanej powierzchni uprawnionej do płatności. Wnioskodawca jest zobowiązany do deklarowania w złożonym wniosku działek rolnych zgodnie ze stanem faktycznym. Deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie upraw i rodzaj tych upraw muszą odpowiadać stanowi faktycznemu w danym okresie. Podstawowym zadaniem kontroli administracyjnej wniosku jest weryfikacja powierzchni i gatunków upraw deklarowanych przez wnioskodawców w danym roku gospodarczym. Z tego względu przy ustalaniu powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności uwzględnia się wynik kontroli wniosku dotyczącej roku referencyjnego, którego dotyczy kontrolowany wniosek.
Organ podniósł, że definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności, na podstawie której wyznaczana jest powierzchnia PEG, różni się zarówno od definicji użytków rolnych, na podstawie której określane są powierzchnie użytków rolnych w Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB), jak i od powierzchni gruntów, na podstawie której wymierza się stawkę konserwacyjną (melioracja), w związku z czym powierzchnie użytków rolnych określone zarówno w systemie EGiB, jak i powierzchnie, za które opłacana jest melioracja nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla przedmiotowych płatności. Ostatecznie różnice w wysokości sankcji nałożonych na producenta rolnego, przy uwzględnieniu stwierdzonych nieprawidłowości zdecydowały o podjęciu przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U., z 2021 r. poz. 735), dalej: "k.p.a.".
W kontekście podnoszonego przez skarżącego zjawiska suszy organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 640/2014 przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W przedmiotowej sprawie protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego został sporządzony w dniu 31 lipca 2019 r. Zatem 15-dniowy termin upłynął w dniu 15 sierpnia 2019 r. Skarżący nie zachował wymogu przewidzianego w tym przepisie i nie złożył za 2019 rok stosownego oświadczenia o wystąpieniu zjawiska siły wyższej. Organ odwoławczy podzielił natomiast zdanie skarżącego odnośnie do deklaracji konopi Białobrzeskich, jako zgodnej z załącznikiem nr 4 do rozporządzenia ekologicznego. Organ odwoławczy wyjaśnił również w odniesieniu do argumentacji odwołania, że skarżący nie żądał od organu I instancji zapewnienia mu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków ani nie żądał zapewnienia mu czynnego udziału w toczącym się postępowaniu przed organem I instancji, a organ w tym zakresie nie był zobowiązany do działania z urzędu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa poprzez nieuwzględnienie żądań, wyjaśnień i materiałów dowodowych przez niego przedstawionych, pochopne rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty z pominięciem przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, nieuwzględnienie dokumentacji dołączonej do wniosku o płatności na rok 2019, nieuwzględnienie wyników kontroli przeprowadzonej w dniu 2 września 2019 r. na działkach rolnych przez jednostkę certyfikującą Bioekspert Sp. z o.o., nieuwzględnienie warunków atmosferycznych stanowiących podstawę ogłoszenia stanu klęski suszy w czerwcu 2019 r., nieuwzględnienie dokumentacji związanej ze złożonym wnioskiem o udzielenie pomocy z tytułu wystąpienia suszy i przyjęcie za wiążące wyników oględzin przeprowadzonych w dniu 13 listopada 2019 r. i uznanie ich, jako jedynego i arbitralnego dowodu w przedmiotowej sprawie. Skarżący zarzucił również organowi brak znajomości przepisów prawa w zakresie odróżnienia procedowania stanu siły wyższej, a stanu klęski oraz błędną ocenę dowodów.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł "o zmianę zaskarżonej decyzji i ostateczne orzeczenie, co do istoty sprawy, lub o przekazanie jej do ponownego rozpoznania", "zasądzenie prawa wypłaty świadczenia pieniężnego z wnioskowanych (...) płatności na rok 2019 wraz prawem nakazu wypłaty maksymalnych odsetek za opóźnienie liczonych od dnia 30 kwietnia 2020 r., to jest od dnia wydania pierwszych decyzji przez organ I instancji", oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w skardze podstawą prawną, gdyż rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Mając na uwadze wskazane ramy kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w ocenie sądu, brak podstaw do wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodzić się należy ze skarżącym, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazły się odniesienia co do okoliczności nie objętych stanem faktycznym tej sprawy, np. co do przedstawienia przez skarżącego map geodezyjnych, czy zadeklarowania do płatności powierzchni powyżej 50 ha, jednakże są to uchybienia niemające żadnego wpływu na wynik sprawy. Oczywiście zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fragmentów nieprzystających do okoliczności danej sprawy świadczy o braku należytej staranności ze strony organu przy uzasadnianiu swojego stanowiska, jednakże, w tej sprawie, nie można uznać, iż mamy do czynienia z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na jej wynik.
Zobowiązanie ekologiczne, którego podjął się skarżący zostało uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 487 ze zm.), dalej: "rozporządzenie nr 1305/2013" oraz w przepisach krajowych – w ww. rozporządzeniu ekologicznym, wydanym na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.
W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Z przytoczonej regulacji wynika, że w postępowaniu w przedmiocie płatności ONW Kodeks postępowania administracyjnego jest stosowany w ograniczonym zakresie, a poinformowanie skarżącego co do zakończenia postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań następuje tylko na żądanie strony. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby skarżący wnosił, czy to o udzielenie mu dodatkowych informacji co do zasad przyznawania płatności lub sposobu wypełniania wniosku, czy też o umożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przez wydaniem decyzji, co czyni, świetle przedstawionych regulacji, zarzuty skargi w tym przedmiocie za bezpodstawne. Odnotować również wypada, że mając na uwadze zarzuty odwołania organ odwoławczy zapewnił skarżącemu czynny udział w postępowaniu i umożliwił mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów pomimo, iż skarżący wyraźnego żądania w tym zakresie nie składał. Z uprawnienia tego skarżący skorzystał składając dodatkowe dowodowy, które wbrew zarzutom skargi podlegały ocenie przez organ odwoławczy. Natomiast sam fakt odmiennej od oczekiwań skarżącego oceny dowodów przez organ nie świadczy o naruszeniu przepisów postepowania i wadliwości zaskarżonej decyzji.
Bez wątpienie pomoc przyznawana jest rolnikowi na jego wniosek. Zatem to wnioskodawca sam określa treść swojego żądania. Dlatego też, decyzje w sprawie przyznania płatności ekologicznej organ wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku przez wnioskodawcę. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, jeżeli m.in.: łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha; realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu; spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (pkt.2-4).
Natomiast zgodnie z § 12 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznej uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W świetle powołanych przepisów, podstawowe znaczenie dla przyznania płatności ekologicznej ma prawidłowe ustalenie powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie obowiązkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie pomocy jest podanie rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania tej pomocy.
Jak zasadnie argumentował organ odwoławczy maksymalny kwalifikowalny obszar określony w systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej nie obejmuje wszystkich gruntów położonych na danej działce, a jedynie stanowią go grunty rolne spełniające określone kryteria. Maksymalny obszar kwalifikowany wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne, budynki itp.). Zatem, to powierzchnia maksymalnego obszaru kwalifikowalnego wyznaczonego na danej działce ewidencyjnej jest powierzchnią uprawnioną do płatności, a obowiązkiem rolnika, jest wskazanie we wniosku powierzchnii działek rolnych, zgodnie ze stanem faktycznym. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne).
Ustalenie zaś, czy dane grunty kwalifikują się do objęcia pomocą z tytułu płatności ekologicznej następuje w wyniku przeprowadzonej zgodnie z treścią art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 kontroli administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Art. 74 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stanowi zaś, że państwa członkowskie za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku o przyznanie płatności z dnia 31 maja 2019 r., zmienionym wnioskiem z dnia 17 czerwca 2019 r. zadeklarował do płatności, w ramach Pakietu 1 działki o powierzchni 28,15 ha. W dniu 13 listopada 2019 r. przeprowadzono oględziny działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni MKO. W wyniku oględzin stwierdzono, że działka ewidencyjna nr [...] (położona w województwie [...], powiat [...], gmina D. K., obręb ewidencyjny Kol. [...] ma powierzchnię 1,34 ha, podczas gdy powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła 1,42 ha; działka ewidencyjna nr [...] (położona w województwie [...], powiat [...], gmina D. K., obręb ewidencyjny Kol. [...] ma powierzchnię 9,77 ha, a powierzchnia deklarowana we wniosku – 16,04 ha; zaś działka ewidencyjna nr [...] (położona w województwie [...], powiat [...], gmina D. K., obręb ewidencyjny Kol. [...] ma powierzchnię 0,02 ha, a powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła 10,69 ha. W protokole z oględzin w terenie wyżej wymienionych działek referencyjnych (k.[...] akt adm.) osoby przeprowadzające oględziny poczyniły w rubryce "Uwagi" następujące adnotacje: w odniesieniu do działki [...] stwierdzono "trawy na gruntach ornych na powierzchni 1,34 ha, obwód 977 m, tolerancja 0,12 ha, działkę zmierzono w dwóch częściach: część 1 powierzchnia zmierzona 1,23 ha obwód:827 m, część 2 powierzchnia zmierzona: 0,11 ha obwód: 150". W odniesieniu do działki nr [...] stwierdzono "ściernisko oraz trawy na gruntach ornych na powierzchni 9,77 ha, obwód 2277 m, tolerancja 0,28 ha, działkę zmierzono w dwóch częściach: część 1 powierzchnia 9,39 ha, obwód: 1850 m, część 2 powierzchnia zmierzona: 0,38 ha, obwód: 427 m, wyłączenie 1 na części 1: powierzchnia zmierzona 0,18 ha, obwód 242 m (zakrzaczenia). Na pozostałej powierzchni działki referencyjnej stwierdzono głównie leżące na terenie podmokłym turzyce oraz trzciny w stanie wskazującym na zaniechanie przeprowadzania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych w okresie ocenianym na co najmniej 2 sezony wegetacyjne, poza tym zadrzewienia, zakrzaczenia oraz rowy - nie stwierdzono zmiany zasięgu pól zagospodarowania dla w/w zadrzewień, zakrzaczeń oraz rowów". Co do działki nr [...] stwierdzono "grunt orny zaorany i zasiany na powierzchni 0,02 ha, obwód 0,71 m, tolerancja 0,01 ha. Na pozostałej powierzchni działki referencyjnej stwierdzono głównie leżące na terenie podmokłym turzyce oraz trzciny w stanie wskazującym na zaniechanie przeprowadzania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych w okresie ocenianym na co najmniej 2 sezony wegetacyjne, poza tym zadrzewienia, zakrzaczenia oraz rowy – nie stwierdzono zmiany zasięgu pól zagospodarowania dla w/w zadrzewień, zakrzaczeń oraz rowów".
Stwierdzona przez organ I instancji powierzchnia działek rolnych wynosiła 11,13 ha. Organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił powierzchnię uprawnioną do płatności na podstawie systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS), o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Powołany przepis przewiduje, że system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali – 1: 10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000. Organ odwoławczy w oparciu o informację na temat wartości MKO dla działek z dnia 18 czerwca 2020 r. (nr [...]) – (k.[...] akt adm.), opracowaną przez Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR, stwierdził powierzchnie MKO dla działek: działka ewidencyjna nr [...] – 1,3624 ha (deklarowano – 1,42 ha); działka ewidencyjna nr [...] – 9,7772 ha (deklarowano – 16,04 ha); działka ewidencyjna nr [...] – 0,0249 ha (deklarowano – 10,69 ha). Jaka wynika z przedmiotowej informacji uwzględniono w niej także wyniki kontroli na miejscu. Trafnie również wyjaśnił organ odwoławczy, że ortofotomapy działek ewidencyjnych prezentują w sposób rzeczywisty i czytelny stan pokrycia oraz zagospodarowania terenu. Przy ustalaniu maksymalnej powierzchni kwalifikowanej odlicza się powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Ponadto w przypadku kontroli metodą inspekcji terenowej (pomiar za pomocą GPS) istnieje błąd tolerancji pomiaru. W przypadku natomiast pomiaru na ortofotomapie nie występuje błąd tolerancji pomiaru, skutkiem czego pomiar ten jest bardziej dokładny niż pomiar wykonany w terenie za pomocą GPS.
Stwierdzona przez organ odwoławczy powierzchnia działek rolnych – w wyniku porównania powierzchni zadeklarowanej z maksymalnym kwalifikowalnym obszarem– wyniosła 11,16 ha, podczas gdy skarżący deklarował do płatności powierzchnię 28,15 ha. W zaskarżonej decyzji wymieniono wszystkie działki i powierzchnie deklarowane przez skarżącego przyporządkowując jednocześnie do nich maksymalny kwalifikowalny obszar stwierdzony dla danej działki ewidencyjnej. Organ odwoławczy wyjaśnił również w oparciu o jakie dowody i informacje ustalił powierzchnię uzasadniającą przyznanie wnioskowanych przez skarżącego płatności. Prawidłowości wyników tej kontroli nie może skutecznie podważyć żaden z zarzutów sformułowanych w skardze.
Nie zasługiwał w szczególności na uwzględnienie zarzut dotyczący nieuwzględnienia wyników kontroli w gospodarstwie skarżącego w dniu 2 września 2019 r., przeprowadzonej przez jednostkę certyfikująca Bioekspert Sp. z o.o., a to przede wszystkim z tego powodu, że kontrola jednostki certyfikującej przeprowadzana na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym ma inny zakres i charakter aniżeli kontrola przeprowadzana w toku postępowania o przyznanie płatności ekologicznej. Przypomnieć należy, że celem kontroli na miejscu przeprowadzonej u skarżącego w dniu 13 listopada 2019 r. była weryfikacji MKO w gospodarstwie skarżącego. Kontrole wykonywane przez jednostki certyfikujące mają natomiast przede wszystkim na celu stwierdzenie, czy produkty z gospodarstwa producenta rolnego mogą być wprowadzone do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego i odnoszą się one do zakresu wymagań zawartych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 lipca 2007 r., nr 189, str. 1), dalej: "rozporządzenie nr 843/2007". Zgodnie bowiem z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia nr 834/2007, oraz przepisami wydanymi w trybie tego rozporządzenia. Jak trafnie uzasadniał Dyrektor ARiMR, z odwołaniem do regulacji ustawy o rolnictwie ekologicznym, do zadań jednostki certyfikującej w ramach systemu kontroli, certyfikacji i wsparcia finansowego rolnictwa ekologicznego należy między innymi prowadzenie kontroli, o której mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007 oraz sporządzenie i przekazania wykazu producentów, w którym umieszczane są dane odnośnie wszystkich producentów ekologicznych spełniających wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym bez względu na to czy dany producent ekologiczny ubiega się o wsparcie w ramach działania rolnictwo ekologiczne czy też nie korzysta z ww. wsparcia. Zakresem kontroli jednostki certyfikującej nie są więc objęte kwestie dotyczące spełnienia przesłanek do otrzymania płatności ekologiczne. To do kompetencji organów ARiMR należy między innymi przyjmowanie wniosków o przyznanie płatności, przeprowadzanie kontroli administracyjnej, w tym weryfikacja deklarowanych do płatności powierzchni gruntów rolnych z systemem identyfikacji działek rolnych i ustalenie kwalifikowalności do płatności.
Wyniki kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą w gospodarstwie skarżącego nie mogły mieć zatem wpływu na ustalenie powierzchni uprawnionej do przyznania płatności. Takie stanowisko wyraził również tutejszy sąd w sprawach skarżącego dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i płatności ONW za 2019 r. (zobacz wyroki w sprawach III SA/Lu 1178/20 i III SA/Lu 1179/20 -orzezczenia.nsa.gov.pl)
Nietrafne także pozostają zarzuty skargi, co do nieuwzględnienia warunków atmosferycznych stanowiących podstawę ogłoszenia stanu suszy w czerwcu 2019 r., co uzasadniało w ocenie skarżącego odstąpienie od przeprowadzenia kontroli na miejscu 13 listopada 2019 r., skoro w dniu 7 listopada 2019 r. skarżący złożył w organie I instancji swój wniosek o udzielnie pomocy finansowej w związku z wystąpieniem klęski suszy. Zdaniem skarżącego, w tych okolicznościach przyjęcie protokołu z kontroli na miejscu jako jedynego i bezwzględnego dowodu w sprawie było nieuprawnione. Skarżący uważa również, że nie miał obowiązku, zgłoszenia zjawiska suszy do organu skoro uczynił to za niego wojewoda, a stan ten potwierdza protokół dołączony do wniosku o udzielenie pomocy finansowej z tego tytułu. Ze stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić. Po pierwsze jak już wskazano protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 13 listopad 2019 r. nie był jedynym dokumentem w oparciu o który organ ustalił powierzchnię uprawnioną do przyznania płatności. Po drugie sąd podziela w pełni stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także w powołanych wyżej wyrokach tutejszego sądu, co obowiązku rolnika wynikającego z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. rozporządzenia w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (art. 4 ust. 2). Art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 stanowi z kolei, że do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach: a) śmierć beneficjenta; b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym; d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym; e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw; f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.
Nie ma znaczenia przy tym, co mocno akcentuje skarżący, jak należy zakwalifikować zjawisko suszy, czy jako zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności, tak jak chce skarżący, czy jako siłę wyższą, jak robi to organ. Najistotniejsze dla sprawy jest bowiem to, że jak ustaliły organy, a skarżący tych ustaleń skutecznie nie podważył, skarżący nie wykazał, że zgłaszał na piśmie przypadek zaistnienia suszy, w terminie zakreślonym w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. Ponadto pojęcie siły wyższej należy rozumieć jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Ustalenie czy dana sytuacja jest siłą wyższą czy nie zależy od tego w jakich konkretnych okolicznościach doszło do danego zdarzenia, a więc czy w tych okolicznościach to zdarzenie było nadzwyczajne i nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności.
Organ odwoławczy nie kwestionował, że w dniu 7 listopada 2019 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy, oraz że w dniu 17 czerwca 2020 r. taka pomoc została wnioskodawcy udzielona. Jednakże, w świetle treści art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, nie można odmówić racji Dyrektorowi ARiMR, gdy wywodzi, że skoro protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego został sporządzony w dniu 31 lipca 2019 r., to ten dzień należy przyjąć jako początkową datę biegu 15-dniowego terminu, o którym mowa w ww. przepisie na złożenie pisemnego oświadczenia wraz z dowodami potwierdzającymi zaistnienie tych okoliczności. Skoro tak, to w przedmiotowej sprawie termin 15-dniowy upłynął w dniu 15 sierpnia 2019 r. Do tego dnia, co jest bezsporne skarżący stosownego oświadczenia o wystąpieniu zjawiska suszy na jego działkach nie złożył. Natomiast sam fakt objęcia danego obszaru zjawiskiem suszy, nie oznacza automatycznie, jak tego chce skarżący, że rolnik jest zwolniony z obowiązku poinformowania o tym właściwego organu, co do jego działek zadeklarowanych do płatności, w terminie wskazanym w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014.
Trafna jest zatem konkluzja organu odwoławczego, że kiedy skarżący dysponował już dokumentem w postaci protokołu oszacowania strat jego obowiązkiem było złożyć stosowane oświadczenie do organu w tym przedmiocie, czego nie uczynił. Tym samym zarzut nieuwzględnienia warunków atmosferycznych stanowiących podstawę ogłoszenia stanu suszy w czerwcu 2019 r. musiał zostać uznany za bezzasadny.
W tym miejscu odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego złożonego na rozprawie o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci pisma P. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 17 sierpnia 2017 r. wskazać należy, iż sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił tego wniosku dowodowego nie uwzględnić. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega więc na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ. W ocenie sądu, w analizowanej sprawie nie wystąpiły natomiast niezbędne do wyjaśnienia istotne wątpliwości.
W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest również to, a którą to kwestię skarżący w ogóle pomija, że zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego rolnik realizujący zobowiązanie ekologiczne posiada plan działalności ekologicznej, który sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie zaś z § 19 ust. 4a tego aktu rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 15 lipca roku, w którym podjął zobowiązanie ekologiczne, kopie stron planu działalności ekologicznej, na których:
1) są zawarte informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia,
2) jest zawarty wykaz działek rolnych i zobowiązań realizowanych w gospodarstwie rolnym oraz lat realizacji poszczególnych zobowiązań
- z tym że kopie stron, na których są zawarte informacje, o których mowa w pkt 2,
oraz informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, zawierają również podpis doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony ten plan.
Mając powyższe na uwadze w dniu 2 kwietnia 2020 r. organ I instancji wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w związku z brakiem dostarczenia przez stronę kopii planu działalności ekologicznej i z pouczeniem, że nie dostarczenie wskazanych dokumentów w zakreślonym terminie będzie miało wpływ na ustalenie wysokości należnej płatności. Ww. wezwanie zostało odebrane za potwierdzeniem odbioru w dniu 16 kwietnia 2020 r. Jednakże skarżący żądanego dokumentu na wezwanie organu nie dostarczył. Skarżący przyznał wprost w odwołaniu, że w tym samym dniu otrzymał również dwie decyzje organu co do płatności bezpośrednich i płatności ONW i uznał to wezwania za nieistotne.
Zgodnie natomiast z § 30 ust. 5 rozporządzenia ekologicznego, jeżeli rolnik nie posiada planu działalności ekologicznej, płatność ekologiczna za realizację zobowiązania ekologicznego, w odniesieniu do którego rolnik nie posiada planu działalności ekologicznej, przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 40%.
Organ prawidłowo zatem zastosował przedmiotową regulację do podstawy swoich wyliczeń podobnie jak i regulacje § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie, z którymi wysokość płatności ekologicznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność ekologiczna, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności (ust. 1). Wysokość stawek płatności, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 8 do rozporządzenia (ust. 2).
W oparciu o powyższe organ odwoławczy wyliczył, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną wynosi 17,01 ha, co daje 152,69 % (17,01 ha: 11,14 ha x 100%). Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. W oparciu o powyższe organ odwoławczy wyliczył, że kwota sankcji po uwzględnieniu stawki płatności do 1 ha w ramach Wariantu: 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji, która została określona w załączniku nr 8 do rozporządzenia ekologicznego na kwotę 932 zł wyniesie 15 853,32 zł (17,01 ha x 932,00 zł).
Skarżący nie kwestionował powyższych wyliczeń pod względem rachunkowym. Jednakże należy zwrócić uwagę na pewne uchybienia organu odwoławczego w tej materii, które jednak, z uwagi na zakaz reformationis in peius nie uzasadniają wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z regulacją art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Otóż ustalając różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną organ jako powierzchnię stwierdzoną przyjął wartość 11,14 ha, gdy z wcześniejszych ustaleń organu jasno wynika, że organ odwoławczy ustalił tę powierzchnię i zobowiązanie do gruntów ornych podjęte w dniu 15 marca 2019 r. na powierzchnię równą 11,16 ha. Tym samym przy zastosowaniu pow. 11,16 ha wyliczona rożna procentowa wyniosłaby nie 152,69% ale 152,24% (28,15 ha -11,16 ha = 16,99 ha; 16,99 ha:11,16 ha x 100% = 152,24%). Następnie organ przyjął do wyliczenia kwotę 932 zł z 1 ha wskazując na regulację załącznika nr 8 do rozporządzenia ekologicznego co do Wariantu:1.1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji. Tymczasem, zgodnie z powołanym załącznikiem 8 w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie dla Pakietu 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji (Pakiet ten nie zawiera podziału na Warianty) stawka płatności wynosiła 966zł/ha (a po 5 lipca 2019 r. - 1.137 zł /ha). Przyjęta przez organ odwoławczy kwota 932 zł/ha, jak wynika z treści Załącznika nr 8 dotyczyła Pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji i to w brzmieniu od 5 lipca 2019 r. Tym samym, w ocenie sądu, przy zastosowaniu właściwej stawki, tj. 966 zł/ha sankcja powinna wynieść 16.412,34 zł (16,99 ha x 966 zł), a zatem powinna być wyższa od ustalonej przez Dyrektora ARiMR. Dlatego też mając na względzie regulacje art. 134 § 2 p.p.s.a i uznając zarazem brak podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, sąd nie stwierdził przesłanek do uchylenia kontrolowanego rozstrzygnięcia.
W konsekwencji również należało ocenić, że pomimo stwierdzonych uchybień, które nie uzasadniały wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obiegu prawnego organ odwoławczy zasadniczo wyprowadził trafne wnioski ze zgromadzonego materiału dowodowego. Stwierdzenie ujawnionych nieprawidłowości skutkować musiało odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Podkreślić również należy, że płatności ekologiczne przyznawane są zawsze na wniosek rolnika, który dobrowolnie zobowiązuje się przestrzegać rygorystycznych warunków przyznania płatności stanowiących pomocowe środki publiczne. Przez to, że przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu prowadzenia działalności rolniczej, to beneficjent pomocy winien dołożyć należytej staranności, aby ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej spełnić wszystkie przesłanki płatności określone w przepisach prawa. Dlatego w interesie skarżącego leżało szczegółowe zapoznanie się z zasadami przyznawania płatności. Ponadto, zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatność oświadczył przecież, że zasady przyznawania pomocy są mu znane, a ponadto zobowiązał się do zawiadomienia Agencji o każdym zdarzeniu mającym wpływ na przyznanie płatności i jej wysokość, czego jednak w tej sprawie zaniechał. Skarżący skutecznie nie podważył ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy, który zasadnie przyjęty został jak wiążący przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a - zobowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.