III SA/Lu 682/11

III SA/Lu 682/11 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2011-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OSK 788/12 - Wyrok NSA z 2013-10-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 130a ust. 6 i 10
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art. 102 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 50 poz 449
par. 2 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postepownaiu egzekucyjnym  w administracji
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 836
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. R. i W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu przejętego na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 21 stycznia 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 502/99, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. R. i W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków za dozór pojazdu przyjętego na rzecz Skarbu Państwa – oddalił skargę.
Wskazanym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2009 r. (Nr [...]), którym przyznano skarżącym zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru przez okres [...] dni oraz wynagrodzenie za dozór motocykla marki WSK w łącznej kwocie 5.020,21 zł. Organ w swoim rozstrzygnięciu przyjął stawkę dobową w kwocie 3,95 za rok 2003 ([...] jednostek dobowych), 3,66 zł za rok 2004 ([...] jednostek dobowych), 4,88 zł za rok 2005 ([...] jednostek dobowych), 3,66 zł za rok 2006 ([...] jednostek dobowych) i 3,60 zł za rok 2007 ([...] jednostki dobowe).
Sąd podzielił argumentację organu, że początkowym okresem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów parkowania jest data upływu sześciomiesięcznego terminu od dnia usunięcia motocykla z drogi. Tym samym za nieusprawiedliwione zostało uznane stanowisko skarżących, że w grę powinien wchodzić okres od dnia usunięcia pojazdu z drogi do momentu odbioru pojazdu z parkingu.
Odnośnie zaś należności za dozorowanie przedmiotowego motocykla, Sąd stwierdził, że rzeczą organu było ustalić i przyznać stronie stosowne wynagrodzenie zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, według którego, organ egzekucyjny przyznaje, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Skoro strona skarżąca nie podała kosztów utrzymania parkingu, organ miał prawo we własnym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe. Wynik tego postępowania doprowadził do ustalenia przyjętych w rozstrzygnięciu średnich stawek dobowych za poszczególne lata. Pozwoliło to na określenie przez organ prawidłowej wysokości wynagrodzenia.
Na skutek skargi kasacyjnej M. R. i W. R. od wskazanego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie sygn. I OSK 730/10 – uchylił zaskarżony wyrok, a także postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], wobec naruszenia przepisów prawa materialnego.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w uchwale 7 sędziów z 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OPS 1/10, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że "Jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, w których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449)". Oznacza to tym samym, że stanowisko skarżących odnośnie okresu za jaki należne jest wynagrodzenie dozorcy było prawidłowe.
Natomiast w zakresie wysokości wynagrodzenia dozorcy Naczelny Sąd Administracyjny – ponownie odwołując się do przytoczonej uchwały – wskazał, że dozorca występując do organu egzekucyjnego o zwrot wydatków i wynagrodzenia za dozór może przedstawić pokwitowanie i rachunki w związku z poniesionymi wydatkami oraz wskazać trudy związane ze sprawowaniem dozoru. Przy określeniu wynagrodzenia, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, należy więc uwzględnić zakres obowiązków dozorcy (przechowawcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości. Wskazane wcześniej okoliczności dotyczące opłat powinna uwzględnić rada powiatu, która zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy ustala wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. Opłaty te mają zastosowanie także wtedy, gdy właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie. Można bowiem uznać, że już od chwili usunięcia z drogi pojazdu porzuconego z zamiarem wyzbycia się wyznaczona jednostka zaczyna sprawowanie nad nim dozoru, a warunkiem właściwego sprawowania tego dozoru jest przemieszczenie pojazdu na parking strzeżony.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] – po rozpatrzeniu zażalenia M. R. i W. R. – utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], na mocy którego skarżącym przyznano zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie cały okres dozoru pojazdu przejętego na rzecz Skarbu Państwa na mocy art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.).
Wysokość tego wynagrodzenia dotyczącego motocykla marki WSK (bez numeru rejestracyjnego) określona została na kwotę 5.754,91 zł, zaś koszty usunięcia pojazdu z drogi (holowania) na kwotę 122 zł (łącznie 5.876,91 zł).
Odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżących, organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego zastosował się do tezy uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. I OPS 1/10 i przyznał wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz uwzględnił koszty usunięcia pojazdu (holowania) z drogi w prawidłowej wysokości.
Natomiast nie zgodził się ze stanowiskiem skarżących, że organ I instancji przy określaniu wysokości wynagrodzenia za dozór powinien zastosować stawki ustalone przez Radę Powiatu w podjętej uchwale.
Dążąc do ustalenia prawidłowej wysokości stawki dobowej za dozór i holowanie pojazdu, Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił zarówno do Starosty jak i Rady Powiatu o podanie stawek za usunięcie i parkowanie pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, prosząc jednocześnie o wskazanie w jaki sposób i w oparciu o jakie kryteria dokonano wyliczenia tych opłat. W odpowiedzi dostarczono jedynie kopie uchwał Rady Powiatu z dnia 30 grudnia 2002 r. nr III/14/2002 i z dnia 26 września 2007 r. nr X/46/2007, wraz z cennikami opłat za parkowanie, stanowiącymi załączniki do tych uchwał. Odpowiedzi na zadane pytania organy samorządowe nie udzieliły.
W tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego na Naczelniku Urzędu Skarbowego spoczywał obowiązek samodzielnego określenia stawki należności za dozór i holowanie pojazdu zgodnie z przepisem art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, również za okres pierwszych sześciu miesięcy przechowywania pojazdu, co zostało zrealizowane. Organ wskazał nadto, że stawki zawarte w art. 130a ust. 6a ustawy Prawo o ruchu drogowym, obowiązujących od dnia 21 sierpnia 2011 r. na terenie całego kraju, są stawkami maksymalnymi.
Skarżący wnieśli na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie:
1) art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie stawki dobowej za dozór w sytuacji, gdy skarżący poinformowali organ I instancji o wysokości dobowej stawki wynikającej z uchwały Rady Powiatu,
2) art. 6, 7, 8 oraz 77 k.p.a.,
3) art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędne zastosowanie jako podstawy prawnej postanowienia organu I instancji,
4) naruszenie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez niezastosowanie taryfy urzędowej w postaci stosownej uchwały Rady Powiatu, w której wskazane są stawki wynagrodzenia za dozór, zwrot poniesionych wydatków oraz kosztów usunięcia z drogi pojazdów.
Mając wskazane zarzuty na względzie, skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
W ocenie skarżących wysokość należności za usunięcie z drogi oraz cały okres przechowywania pojazdu przejętego na rzecz Skarbu Państwa na mocy art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika wprost z uchwały Rady Powiatu wydanej na mocy ustawowego upoważnienia (art. 12 pkt 11 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym) i powinna ona mieć zastosowanie do określenia wynagrodzenia i zwrotu kosztów za dozór i usunięcie pojazdu. Organy niezasadnie uznały, iż w sytuacji braku uzasadnienia i wyszczególnienia przez Starostę i Radę Powiatu stawek uchwalonych uchwałami Rady Powiatu za dozór i holowanie pojazdu, organ nie jest związany uchwałą i niezasadnie dokonał własnych wyliczeń przy zastosowaniu metody porównawczej, ustalając w tym celu stawki stosowane na rynku lokalnym wśród jednostek zajmujących się świadczeniem usług parkingowych , jak i zwracając się do ościennych organów likwidacyjnych w celu ustalenia wysokości stawki uiszczanej za dozór jednostkom parkującym w latach 2000-2008 na terenie ich działania.
Zadaniem skarżących, gdyby nawet przyjąć założenie, że art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia dozorcy, to w tym zakresie należało posiłkować się odpowiednio art. 836 kodeksu cywilnego. Oznacza to, że przy ustalaniu wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach należało uwzględnić zakres obowiązków przechowawcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, to jest miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię zajętą do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości. Niezbędne było zatem uwzględnienie opłat stosowanych u innych podmiotów prowadzących podobną co dozorca działalność, jak również specyfiki parkingu prowadzącego dozór. Parkingami prowadzącymi podobną co skarżący działalność są inne parkingi depozytowe dozorujące pojazdy usunięte z drogi przez Policję. Nie mogą zostać uznane za parkingi prowadzące "podobną działalność" przyjęte przez organ parkingi strzeżone z terenu miasta, na których kierowcy pozostawiają pojazdy na podstawie zawartej z właścicielem parkingu umowy cywilnoprawnej, gdyż specyfika obu rodzajów parkingów jest różna.
Parkingi dozorujące mają obowiązek realizowania każdego zlecenia Policji dotyczącego umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym i powiadamiania urzędów skarbowych o nieodebraniu pojazdów przez właścicieli i są zobowiązane przechowywać pojazdy z uszkodzeniami powypadkowymi. Pojazdy takie wymagają szczególnego nadzoru i dodatkowych czynności związanych z umieszczaniem na parkingu i przygotowaniem do wydania zgłaszającemu się przedstawicielowi Skarbu Państwa, na który przeszła własność pojazdu.
Rada Powiatu na podstawie upoważnienia ustawowego (art. 12 pkt 11 i art. 40 ust 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym) wydała uchwały zawierające stawki usuwania i przechowywania pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie skarżących żaden przepis prawa nie wyłącza Skarbu Państwa z obowiązku ich przestrzegania, gdyż wysokość wynagrodzenia przechowawcy prowadzącego parking strzeżony określona jest administracyjnie – taryfą ustanowioną w uchwale właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2011 r. (data stempla pocztowego na kopercie nadawczej), pełnomocnik skarżących sprecyzował skargę w ten sposób, że zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 130a ust. 1 pkt 5c i 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także art. 6, 7, 8 oraz 77 i 8 k.p.a., odstąpił zaś od popierania zarzutu naruszenia przepisu art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (pismo procesowe – k. 29-31; dowód nadania – k. 32).
Wojewódzki Sąd Administracyjny R. zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że organy administracji wyjaśniły należycie wszystkie istotne okoliczności sprawy, wyczerpująco zebrały, rozważyły i oceniły materiał dowodowy oraz prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Tym samym nie sposób przypisać organom naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie sposób w szczególności podzielić zarzutu, że organy bezpodstawnie prowadziły postępowanie mające na celu ustalenie wysokości stawki dobowej za dozór pojazdu w okresie jego sprawowania, w oparciu o którą możliwe byłoby określenie wysokości należnego dozorcy wynagrodzenia.
Biorąc pod uwagę treść zarzutów podniesionych w skardze, istotę w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy stanowiło ustalenie, według jakich zasad należało określić przysługujące – co do zasady – skarżącym wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za usunięcie z drogi i przechowywanie za cały okres dozoru motocykla przejętego na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm., dalej jako "u.p.r.d."), a ściślej według jakich stawek wynagrodzenie to winno zostać ustalone.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy administracji, na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 marca 2011 r., sygn. I OSK 730/10, zarówno wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2011 r. (sygn. III SA/Lu 502/09), jak i postanowień organów obu instancji.
W uchylonych postanowieniach organy wyraziły pogląd, że brak podstaw prawnych do przyznania skarżącym należności z tytułu sprawowania dozoru nad pojazdami usuniętymi z drogi za okres pierwszych sześciu miesięcy dozoru, czyli za okres sprzed przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Powyższe zagadnienie zostało jednoznacznie przesądzone uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. I OPS 1/10 (ONSAiWSA 2011, z.1, poz. 3), w której stwierdzono, że jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a.") w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). Do uchwały tej odwołał się wprost Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 2011 r., sygn. I OSK 730/10. Oznacza to, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Rozpoznając sprawę ponownie organy zastosowały się do przytoczonej uchwały. Uznały, że skarżącym przysługuje – na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi.
Stanowisko to nie jest przez skarżących kwestionowane. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się już jedynie do kwestii wysokości należnego wynagrodzenia, a ściślej stawek stanowiących podstawę jego określenia oraz poniesionych przez dozorcę w związku z dozorem kosztów.
Nie można podzielić poglądu skarżących, że wynagrodzenie za dozór przyznawane na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. ustalone powinno być przy zastosowaniu stawek określonych w uchwale rady powiatu, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 u.p.r.d.
Przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.
Powołany przepis przewiduje dwa rodzaje roszczeń dozorcy: zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenie za dozór. Jeśli chodzi o pierwszą należność dozorcy, to jest zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, w postępowaniu administracyjnym należy ustalić rzeczywiste wydatki poniesione przez dozorcę na wykonywanie dozoru. W orzecznictwie podkreśla się, że wydatki konieczne związane z wykonywaniem dozoru muszą być konkretne i muszą odnosić się do danego dozorcy i określonego pojazdu (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. I OSK 585/09; z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. I OSK 62/08; z dnia 20 lutego 2007 r., sygn. I OSK 1797/06; z dnia 8 września 2006 r., sygn. I OSK 1185/05, niepublikowane).
Ponadto z dyspozycji art. 102 § 2 u.p.e.a. wynika, że dozorca nie tylko powinien wskazać konieczne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale musi również przedstawić sposób obliczenia tych kwot. Dopiero wtedy, gdy dozorca zgłaszający roszczenie z tytułu zwrotu wydatków koniecznych nie przedstawi żadnych dowodów i wyliczeń dotyczących wydatków poniesionych na dozór konkretnego pojazdu, konieczne jest ich ustalenie w drodze dowodów podejmowanych przez organ z urzędu. Dowody te w sprawach dozoru mogą odnosić się do kosztów ponoszonych przez podmioty prowadzące tego rodzaju działalność (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2009 r.: sygn. I OSK 831/08, I OSK 832/08 oraz I OSK 833/08, niepublikowane).
Natomiast jeśli chodzi o wynagrodzenie za dozór, w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia, co powoduje, że należy w tym zakresie stosować odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, dotyczące umowy przechowania.
Zgodnie z art. 836 k.c., jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach.
Nie ulega zatem wątpliwości, że w przypadku, gdy żądanie wynagrodzenia zgłasza jednostka wyznaczona przez organ administracji publicznej do usuwania pojazdów z drogi i przechowywania ich na parkingu strzeżonym na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nie wchodzi w grę wynagrodzenie określone w umowie albo w taryfie, będącej urzędowo ustalonym wykazem stawek opłat za przechowanie. Jednostkę tę wiąże bowiem z organem administracji publicznej stosunek administracyjnoprawny. Nie obowiązują zarówno unormowania umowne, jak również taryfowe, z istoty swej odnoszące się do stosunków cywilnoprawnych między stronami umowy przechowania.
Podkreślenia przy tym wymaga, że nie jest taryfą w rozumieniu powołanych przepisów uchwała rady powiatu wydana na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nie dotyczy ona bowiem stawek stosowanych przez podmioty świadczące usługę przechowania na podstawie przepisów prawa cywilnego. Dodać należy, że w wyroku z dnia 17 listopada 2009 r. (I OSK 131/09, niepubl.), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wyłączone jest odpowiednie stosowanie art. 836 k.c. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o wysokości wynagrodzenia za przechowanie określonej w umowie albo taryfie. Odpowiednie zastosowanie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odnieść wyłącznie do zastosowania art. 836 k.c. w zakresie, w którym stanowi on o należnym wynagrodzeniu przyjętym w danych stosunkach.
Przyjmuje się, że wysokość wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach w rozumieniu art. 836 k.c. powinna zostać ustalona na podstawie kryterium wynagrodzenia faktycznie stosowanego najczęściej przez innych przechowawców na terenie, w miejscu, gdzie przechowawca wykonuje umowę i dla rzeczy danego rodzaju. Na gruncie art. 102 § 2 u.p.e.a. orzecznictwo wskazuje, że uwzględniać należy zakres obowiązków przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jak: miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu, powierzchnię niezbędną do jego składowania w taki sposób, jaki wynika z właściwości przechowywanej rzeczy i z okoliczności (zob. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10; wyrok NSA z dnia 16 lutego 1999 r., I SA/Wr 2390/97 – ONSA z 2000 r. nr 1, poz. 28). Wyrażany jest też pogląd, że ustalając wysokość wynagrodzenia należnego jednostce wykonującej dozór pojazdów usuniętych z drogi, organ powinien wziąć pod uwagę wynagrodzenia uzyskiwane przez inne podmioty prowadzące parkingi depozytowe dozorujące pojazdy usunięte z drogi (zob. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2009 r., III SA/Łd 493/08 i III SA/Łd 503/08, niepubl.). Podkreśla się w tej kwestii, że posłużenie się – przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia za dozór – stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące parkingi depozytowe, pozwala na ustalenie wynagrodzenia za dozór konkretnego pojazdu w sposób bardziej precyzyjny i w większym stopniu odpowiadający istocie tego wynagrodzenia, niż posłużenie się stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące inne parkingi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2010 r., I OSK 1194/09 i z dnia 17 listopada 2009 r., I OSK 585/09, niepubl.).
Dominuje również pogląd, że przy obliczaniu wynagrodzenia za dozór nie ma podstaw do stosowania stawek określonych w uchwale rady powiatu, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Przepis art. 130a ust. 6 w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy, dokonanej z dniem 21 sierpnia 2011 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) stanowił, że wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, czyli opłat za usunięcie pojazdu z drogi w przypadkach określonych w ustawie oraz parkowanie tego pojazdu ustala rada powiatu. Powołany przepis nie wskazywał sposobu ustalenia stawek opłat, w szczególności zaś nie zobowiązywał rady powiatu do uwzględniania przy ustalaniu stawek tych okoliczności, które powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu wynagrodzenia dozorcy na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w omówionej wyżej uchwale z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10, stwierdzając, że "wskazane wcześniej okoliczności, dotyczące wysokości opłat, powinna uwzględnić rada powiatu, która zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5c i 6 ustawy ustala wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. Opłaty te mają zastosowanie także wtedy, gdy właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie."
Powoływanie się przez skarżących na ten fragment uzasadnienia uchwały na poparcie swojego twierdzenia, jakoby wysokość wynagrodzenia przyznawanego na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. powinna być ustalana w oparciu o stawki wynikające z uchwały rady powiatu – jest błędne. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jedynie, że stawki opłat ustalanych przez radę powiaty także powinny uwzględniać takie okoliczności, jak zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu i warunki jego sprawowania oraz że mają one zastosowanie, gdy właściciel nie odebrał pojazdu w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził jednak, że według stawek tych obliczane powinno być wynagrodzenie jednostki sprawującej dozór. Przeciwnie, z treści uzasadnienia uchwały wynika w sposób nie nasuwający wątpliwości, że podstawą ustalenia wynagrodzenia dozorcy oraz zwrotu wydatków jest przepis art. 102 § 2 u.p.e.a., co oznacza obowiązek ustalenia tego wynagrodzenia oraz wydatków z uwzględnieniem wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny okoliczności, a nie stosowania wprost stawek ustalonych przez radę powiatu na innej podstawie i w innym celu.
Tylko ubocznie zauważyć należy, że po nowelizacji obowiązującej od dnia 21 sierpnia 2011 r. przepis art. 130a ust. 6 u.p.r.d. stanowi, że rada powiatu, ustalając stawki wymienionych opłat, bierze pod uwagę koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Wskazane zatem zostały okoliczności, które rada powiatu powinna brać pod uwagę przy ustalaniu stawek opłat ponoszonych przez właścicieli pojazdów usuniętych z drogi.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że zastosowana przez organy metoda porównawcza i sposób wyliczenia wynagrodzenia za wykonywanie przez skarżących dozoru nad pojazdem (motocyklem) usuniętym z drogi oraz wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, w szczególności kosztów usunięcia pojazdu z drogi, są prawidłowe. Podkreślić należy, że skarżący nie udokumentowali innych koniecznych wydatków podlegających zwrotowi, stąd nie mogły zostać one uwzględnione przez organ likwidacyjny.
Zastosowana przez organy metoda ustalenia wynagrodzenia polegała na obliczeniu średniej arytmetycznej stawek stosowanych przez Naczelników Urzędów Skarbowych [...] na innych parkingach, wykonujących dozór pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym (parkingach specjalistycznych), czyli parkingach prowadzących taką samą, co skarżący działalność. Stawki obowiązujące na terenie działania wymienionych organów egzekucyjnych w okresie wykonywania dozoru zostały zsumowane, a następnie podzielone przez liczbę organów, co pozwoliło na obliczenie stawek dobowych w poszczególnych latach dozoru w następującej wysokości: w 2004 r. – 3,66 zł, w 2005 r. – 4,88 zł, w 2006 r. – 3,66 zł, w 2007 r. – 3,60 zł za parkowanie oraz w 2003 r. – 122 zł za holowanie (usunięcie). Jedynie odnośnie stawki za dozór w roku 2003, wobec braku odpowiednich danych, zsumowano ustalone stawki za późniejsze lata dozoru, a następnie obliczono na ich podstawie wysokość stawki średniej, która wyniosła 3,95 zł.
W oparciu o te stawki organ pierwszej instancji wyliczył należne skarżącym wynagrodzenie z tytułu dozoru oraz koszty usunięcia (holowania) pojazdu za okresy wskazane w postanowieniu.
Organy uwzględniły zatem wszystkie wskazane wyżej okoliczności mające wpływ na ustalenie należności przyznawanych na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. Brak w tej sytuacji podstaw do kwestionowania wysokości przyznanego skarżącym wynagrodzenia za dozór oraz ustalonych przez organ kosztów holowania pojazdu. Należy również zauważyć, że jak wynika z ustaleń organu, średnie stawki stosowane przez urzędy skarbowe są zbliżone do średnich stawek stosowanych na rynku lokalnym na innych parkingach strzeżonych.
Natomiast żądane przez skarżących stawki za parkowanie i holowanie, określone w uchwałach Rady Powiatu z dnia 30 grudnia 2002 r. nr 111/14/2002 i z dnia 26 września 2007 r. nr X/46/2007 odbiegają znacząco od stawek stosowanych przez organy egzekucyjne oraz stawek stosowanych przez podmioty prowadzące parkingi strzeżone świadczące usługi przechowania na podstawie umów cywilnoprawnych.
Z powyższych względów nie było uzasadnionych podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego bądź procesowego, a tym samym domagania się uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności. W konsekwencji skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i podlegała oddaleniu.
Dlatego mając przytoczoną argumentację na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.