II SA/KA 739/03

II SA/Ka 739/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-01-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Jużków
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant : Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Sanitarny w B., na podstawie art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5,art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), §1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) stwierdził, że u Pana K. Z. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu -wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do wspomnianego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
W uzasadnieniu decyzji w pierwszym rzędzie wskazał, że dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną występującego schorzenia jako choroby zawodowej.
Swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji oparł na orzeczeniu Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] r. i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r., które to placówki nie rozpoznały zawodowej.
W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że wprawdzie Pan K. Z. pracował w warunkach narażenia go na działanie czynnika szkodliwego w "A" S.A. w B. w latach 1964-2000 oraz w "B" S.A. w okresie od [...] 2000 r. do [...] 2001 r. , to jednak z uwagi na treść orzeczeń lekarskich brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
W odwołaniu od tej decyzji K. Z. nie zgodził się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. Podniósł, że pracował 35 lat bez odpowiednich zabezpieczeń w warunkach narażenia na działanie hałasu spowodowanego pracą maszyn i urządzeń i nie rozumie dlaczego lekarz orzecznik stwierdził u niego ograniczenie słuchu, podając parametry tego ograniczenia ale odejmując tzw. poprawkę na wiek. Podniósł, że w chwili badania miał 52 lata, utrata słuchu przeszkadza mu w życiu codziennym. Domagał się ponownego rozpoznania jego sprawy.
Po rozpoznaniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, co oznacza, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy.
Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, a dotyczące przebiegu pracy skarżącego i zajmowanych przez niego stanowisk pracy. Uznał, że pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej.
Dalej wskazał, iż pracownik był badany w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K., ( orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2002 r.) oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] r. nie rozpoznała u niego choroby zawodowej narządu słuchu. Zdaniem placówki diagnostycznej II stopnia obustronne obniżenie ostrości słuchu nie powodowało skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie uszkodzenia narządu słuchu spowodowanego działaniem hałasu.
Nie rozpoznanie przez orzeczników obu kompetentnych placówek diagnostycznych choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji - stwierdził na końcu organ odwoławczy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. Z. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia j decyzji. Zarzucił organowi inspekcji sanitarnej, nieprawidłowe ustalenie związku przyczynowego między występującym u niego ubytkiem słuchu, a narażeniem na czynnik szkodliwy. Podniósł, że 36 lat pracował w warunkach, w których były przekroczone normy hałasu, a stwierdzenie że ubytek słuchu należy wiązać z wiekiem uznał za bezzasadne.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia obu placówek diagnostycznych uniemożliwiały wydanie innej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 85 powołanej ostatnio ustawy z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne, działające na podstawie przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z § 1 pkt. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72 poz. 652) dla obszaru województwa [...] utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji władny był rozpoznać niniejszą sprawę.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które to naruszenia w istotny sposób mogły wpłynąć na wynik sprawy. Polegały one na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wprowadzeniu pozaprawnych elementów definicji choroby zawodowej narządu słuchu, a w konsekwencji mogły doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Materialnoprawne przesłanki jej stwierdzania wyznaczał § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz Przychodnia Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. , na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto zadaniem placówki diagnostycznej jest jedynie rozpoznanie u badanego pracownika schorzenia. Ocena, czy schorzenie to jest chorobą zawodową ujętą w wykazie chorób zawodowych spowodowaną działaniem czynnika szkodliwego w środowisku pracy należy już do organu orzekającego.
W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia w swoim orzeczeniu stwierdziła, że w uchu lepiej słyszącym nastąpiło obniżenie czułości słuchu, które nie powoduje upośledzenia społecznej wydolności słuchu, to kryterium uznano za przesądzające o braku choroby zawodowej narządu słuchu. W opinii nie wyjaśniono tego stanowiska.
Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano hałas. Jednak oceniając orzeczenie placówki diagnostycznej I stopnia nie wyjaśniono, dlaczego wykluczono istnienie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami pracy.
Natomiast Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w
S. w swoim orzeczeniu z dnia [...] r. uznał, że odbiorczy ubytek
słuchu w uchu [...][...] dB, w uchu [...][...] dB po odjęciu poprawki na wiek, nie
powodował skutków zdrowotnych uzasadniających uszkodzenie słuchu
spowodowanego działaniem hałasu. W tej opinii także nie wyjaśniono bliżej tego stanowiska. Nie wskazano wartości granicznej upośledzenia słuchu, przekroczenie której pozwalałoby na stwierdzenie choroby zawodowej. Organ odwoławczy winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko, dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u K. Z. schorzeniem w postaci ubytku słuchu i stwierdzonym narażeniem go na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy przy jednoczesnym wykluczeniu choroby zawodowej. Powołanie się jedynie na budzące wątpliwości orzeczenia placówek diagnostycznych, bez wyjaśnienia wątpliwości oraz wprowadzenie pozaprawnych kryteriów stwierdzania chorób zawodowych nie było wystarczającym dowodem na obalenie domniemania związku przyczynowego.
Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu. Uwzględnić winien również fakt, że na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36 / 98 (publikowany OSN nr 6, poz. 192 z 1999 r.) wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę akceptuje ten pogląd. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego; narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego, jakim był hałas i domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy.
Nadto należy wziąć pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można będzie uzależnić ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu.
Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.