III SA/Lu 67/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-04-16
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowymiędzynarodowy przewózświadectwo kierowcykara pieniężnaUstawa o transporcie drogowymRozporządzenie WE 1072/2009kontrola drogowaodpowiedzialność przewoźnika

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę spółki transportowej na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za brak wymaganego świadectwa kierowcy podczas międzynarodowego przewozu drogowego.

Spółka M. T. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora IAS nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której kierowca obywatel Ukrainy, wykonując międzynarodowy przewóz drogowy, nie okazał podczas kontroli ważnego świadectwa kierowcy. Sąd administracyjny uznał, że spółka ponosi odpowiedzialność za brak dokumentu u kierowcy, nawet jeśli świadectwo zostało wydane, a kierowca jedynie zapomniał je zabrać. Oddalono skargę jako niezasadną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę M. T. Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy karę pieniężną za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej. Sprawa dotyczyła kontroli drogowej z 6 maja 2023 r., podczas której stwierdzono, że kierowca obywatel Ukrainy nie okazał wymaganego świadectwa kierowcy. Spółka argumentowała, że kierowca miał świadectwo, ale zapomniał je zabrać, a dokument został okazany później, oraz że kontrolujący wykorzystali trudności językowe kierowcy. Sąd administracyjny, podzielając stanowisko organu odwoławczego, uznał, że brak okazania świadectwa podczas kontroli jest naruszeniem, a późniejsze jego przedstawienie nie niweluje odpowiedzialności przewoźnika. Sąd podkreślił, że przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za zapewnienie kierowcy posiadania wymaganych dokumentów podczas przewozu i nie może zasłaniać się nieznajomością języka przez kierowcę ani jego roztargnieniem. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu za prawidłową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak okazania świadectwa kierowcy podczas kontroli jest naruszeniem, a późniejsze jego przedstawienie nie niweluje odpowiedzialności przewoźnika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek posiadania i okazywania świadectwa kierowcy podczas międzynarodowego przewozu drogowego wynika z przepisów prawa UE i krajowego. Brak okazania dokumentu w momencie kontroli jest naruszeniem, a odpowiedzialność przewoźnika obejmuje nie tylko wydanie dokumentu, ale także dopilnowanie, aby kierowca go posiadał i okazywał.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

Rozp. 1072/2009 art. 5 § 1, 2, 6

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009

Określa wymogi dotyczące wydawania i posiadania świadectwa kierowcy w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy przez kierowców z państw trzecich.

u.t.d. art. 32a

Ustawa o transporcie drogowym

Stosowanie przepisów Rozporządzenia nr 1072/2009 do kierowców z państw trzecich.

u.t.d. art. 87 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Obowiązek posiadania i okazywania świadectwa kierowcy w międzynarodowym transporcie drogowym.

u.t.d. art. 92a § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

u.t.d. § Załącznik nr 3, lp. 1.12

Ustawa o transporcie drogowym

Kara za niewyposażenie kierowcy w dokumenty wymagane art. 87 u.t.d.

u.t.d. § Załącznik nr 3, lp. 3.3.3

Ustawa o transporcie drogowym

Kara za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy.

Pomocnicze

u.t.d. art. 4 § 22

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

u.t.d. art. 92c § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Okoliczności wyłączające odpowiedzialność za naruszenie.

Rozp. 2016/403 § Załącznik I, Tabela 10

Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403

Klasyfikacja naruszeń przepisów rozporządzenia nr 1072/2009, w tym dotyczących świadectwa kierowcy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 76 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Moc dowodowa protokołu.

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak okazania świadectwa kierowcy podczas kontroli jest naruszeniem, nawet jeśli dokument został wydany i kierowca go posiadał. Odpowiedzialność przewoźnika obejmuje dopilnowanie, aby kierowca miał przy sobie i okazywał wymagane dokumenty. Naruszenia z lp. 1.1.12 i lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. dotyczą odrębnych stanów faktycznych i nie mogą być stosowane kumulatywnie.

Odrzucone argumenty

Kierowca okazał świadectwo przed zakończeniem kontroli, a późniejsze jego okazanie powinno być wystarczające. Kontrolujący wykorzystali trudności językowe kierowcy i nie sporządzili protokołu rzetelnie. Spółka nie miała wpływu na naruszenie, które wynikło z przyczyn leżących wyłącznie po stronie kierowcy (roztargnienie, zapomnienie dokumentu).

Godne uwagi sformułowania

Przedsiębiorca odpowiedzialny jest co najmniej za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, i nie może ograniczać się wyłącznie do samego przekazania dokumentów kierowcy ale również obejmuje dopilnowanie ich posiadania przez kierowcę w czasie wykonywania przewozu i ich okazanie organom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli. Protokół z kontroli drogowej jest dokumentem urzędowym i korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Przewoźnik korzystający z usług kierowcy, który nie zna języka kraju, przez którego terytorium ma być realizowany przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości.

Skład orzekający

Ewa Ibrom

przewodniczący

Anna Strzelec

sprawozdawca

Agnieszka Kosowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadectwa kierowcy w międzynarodowym transporcie drogowym, odpowiedzialność przewoźnika za działania kierowcy, rozróżnienie naruszeń przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku okazania dokumentu podczas kontroli, mimo jego posiadania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy codziennych problemów firm transportowych związanych z dokumentacją i kontrolami drogowymi, a także interpretacji przepisów unijnych. Pokazuje, jak ważne jest dokładne przestrzeganie procedur.

Zapomniał dokumentu, zapłacił karę. Sąd wyjaśnia, kiedy przewoźnik odpowiada za błędy kierowcy.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 67/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Ewa Ibrom /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 5 ust. 1, 2, 6
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 4 pkt 22; art. 32a; art. 87; art. 92c ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej "organ odwoławczy", "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania M. T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej "spółka", "strona skarżąca"), uchylił decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej "organ I instancji") z dnia 29 września 2023 r. w części dotyczącej kary za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy (kwota kary 5000 zł) i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części, tj. w zakresie nałożenia kary pieniężnej za niewyposażenie kierowcy w świadectwo do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej (kwota kary 500 zł) utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.
W dniu 6 maja 2023 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w K. przeprowadzili kontrolę dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, ze zm.), dalej u.t.d., posiadanych przez obywatela Ukrainy V. O., kierowcę zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] [...] Kontrola miała miejsce na kierunku wyjazdu z Polski z ładunkiem substancji zapachowych o łącznej masie brutto 14378 kg.
W trakcie kontroli ustalono, że kierowca nie okazał do kontroli ważnego świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej wydanej przewoźnikowi, ani karty pobytu wydanej na podstawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
W wyniku przeprowadzonej kontroli funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej wobec braku wymaganego świadectwa kierowcy stwierdził naruszenia określone w lp. 1.12 i lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj.:
- niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. - za każdy dokument, wysokość kary pieniężnej wynosi 500 zł, oraz
- wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę
nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, wysokość kary pieniężnej wynosi 5000 zł.
Na okoliczność przeprowadzonej kontroli wykonano kserokopie okazanych dokumentów oraz sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia 6 maja 2023 r. Kierowca podpisując protokół kontroli, nie zgłosił żadnych uwag.
W piśmie z dnia 25 maja 2023 r. spółka wyjaśniła, że kierowca V. O. został wyposażony w zezwolenie A [...] na pracę cudzoziemca oraz świadectwo kierowcy [...] ważne do 21 października 2026 r. W dniu kontroli kierowca przez roztargnienie zostawił w domu oba wymienione dokumenty dlatego proponował funkcjonariuszowi, że specjalny pracownik dostarczy brakujące dokumenty w ciągu 45 minut na Terminal w K.. Sytuacja opisana w protokole kontroli jest w zasadzie zgodna z faktem w części dotyczącej braku dokumentów, mija się jednocześnie z faktem (w zakresie wskazania) zaniechania ze strony spółki oraz zarządzającego transportem.
W toku postępowania organ I instancji w oparciu o informacje udzielone przez Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (pismo GITD z 17 sierpnia 2023 r.) potwierdził fakt posiadania przez spółkę zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji wspólnotowej [...]; zgłoszenia pojazdu oraz udzielenia świadectwa kierowcy [...] ważnego do 21 października 2026 r.
W piśmie z dnia 14 sierpnia 2023 r. spółka wskazała, że postępowanie zostało wszczęte bezpodstawnie, a protokół z kontroli drogowej nie został sporządzony rzetelnie i nie odzwierciedla przebiegu kontroli. Z relacji kierowcy wynika bowiem, że kontrolujący wykorzystali trudności językowe kierowcy i mimo, że otrzymali wszystkie wymagane dokumenty nie oznaczyli tego w protokole a kierowca nie zrozumiał przyczyn kontroli i podpisał protokół, gdyż było to warunkiem by mógł jechać dalej. Spółka podkreśliła, że z tego co przekazał kierowca świadectwo, jak i wszystkie pozostałe dokumenty, ostatecznie w toku kontroli okazał, a spółka nie miała żadnego, nawet hipotetycznego, wpływu na zaistnienie rzekomego naruszenia, które wynikło z przyczyn wyłącznie leżących po stronie kierowcy, a to winno skutkować umorzeniem postępowania. Swoje stanowisko spółka podtrzymała w piśmie z dnia 11 września 2023 r.
W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z dnia 29 września 2023 r. organ I instancji nałożył na spółkę - podmiot wykonujący przewóz drogowy, karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł, to jest: za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy oraz za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy do celów zarobkowego przewozu rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, stosownie do Lp. 1.12 i Lp. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.
Spółka złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie, w razie wątpliwości co do zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Spółka podniosła, że podczas kontroli stwierdzono, iż rzekomo kierowca nie okazał ważnego świadectwa kierowcy, co jest oczywistą nieprawdą. Kierowca okazał takie świadectwo przed zakończeniem kontroli w przeciwnym wypadku nie umożliwiono by mu dalszej jazdy. Mało tego w aktach postępowania znajduje się kopia świadectwa wykonana w toku kontroli. Zdaniem spółki kontrolujący zmanipulowali protokół kontroli oraz wykorzystali nieznajomość języka polskiego przez kierowcę by osiągnąć założony cel fiskalny. O powyższym świadczy również to, że jedno zdarzenie zostało zakwalifikowane do dwóch naruszeń i to wykluczających się wzajemnie. Z ostrożności spółka wniosła o zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d.
Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją z dnia 27 grudnia 2023 r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia 29 września 2023 r. w części dotyczącej nałożenia na spółkę kary za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy (kwota kary 5000 zł) i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, tj. w zakresie nałożenia na spółkę kary pieniężnej za niewyposażenie kierowcy w świadectwo do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej (kwota kary 500 zł).
W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji wskazał w pierwszej kolejności, że zgodnie z zapisami znajdującego się w aktach sprawy, okazanego w dniu kontroli dokumentu CMR miejscem załadunku towaru była gmina L. F. [...] w [...] a miejscem przeznaczenia miasto B. w [...] a więc przewóz odbywał się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Przewóz drogowy wykonywany w niniejszej sprawie wypełniał zatem definicję międzynarodowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 u.t.d. W myśl natomiast art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy rozporządzenia nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 72 ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1072/2009". Zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy.
Jak podnosił organ II instancji stosownie do postanowień ustępu 2 i ust. 6 wskazywanego przepisu rozporządzenia świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
Organ odwoławczy podkreślił, że z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. wprost wynika, iż podczas wykonywania przewozu drogowego, kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, (...), w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane. Zatem późniejsze, już po rozpoczęciu kontroli, a tym bardziej po jej zakończeniu, dostarczenie dokumentu jest bezskuteczne. Tymczasem, z akt sprawy wynika, że kierujący pojazdem obywatel Ukrainy wykonywał przewóz drogowy, pozostawał w dyspozycji spółki podczas kontroli 6 maja 2023 r. i nie okazał na żądanie kontrolującego funkcjonariusza świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej wydanej dla strony skarżącej. Organ odwoławczy podkreślił, że ustaleń protokołu kontroli nie mogą zmienić późniejsze składane w toku postępowania oświadczenia spółki. Protokół z kontroli drogowej jest dokumentem urzędowym i korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Strona dowodu przeciwnego nie przedstawiła, co istotne też protokół sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Organ II instancji dodał przy tym, że jedyna kopia świadectwa kierowcy znajdująca się w aktach sprawy to niepoświadczony wydruk zdjęcia wykonany 12 maja 2023 r., który spółka nadesłała wraz z pismem z 15 maja 2023 r. Organ II instancji nie podzielił również argumentacji spółki, że kierowca musiał okazać świadectwo kierowcy w toku kontroli, gdyż w przeciwnym wypadku nie umożliwiono by mu kontynuowania jazdy. Wskazał także, że na gruncie przepisów o przewozach drogowych ugruntowane jest orzecznictwo sądowe o braku zobowiązania organów kontrolnych do powoływania tłumacza podczas wykonywania kontroli drogowej. Ponadto skoro w niniejszej sprawie kierowca podpisał protokół bez zastrzeżeń, to należy uznać, że miał świadomość jakiego rodzaju dokument podpisuje, czego on dotyczy i jakie naruszenia wskazuje. Gdyby kierowca nie rozumiał znaczenia dokonywanej przez siebie czynności, bądź nie zgadzał się w jakimkolwiek zakresie z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli z pewnością odmówiłby podpisania protokołu, bądź sporządziłby o powyższym fakcie stosowną adnotację w języku ojczystym.
Ponadto, w ocenie organu odwoławczego o ile w stanie faktycznym niniejszej sprawy kara pieniężna w wysokości 500 zł za stwierdzone w toku kontroli naruszenie z lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. została prawidłowo nałożona na spółkę, o tyle, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do nałożenia na kary pieniężnej w wysokości 5000 zł za naruszenie z lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. W sytuacji bowiem, gdy w toku kontroli drogowej zostało ustalone, że w obrocie prawnym istniało ważne świadectwo kierowcy, jednak kierowca faktycznie nie zabrał ze sobą wymaganego ważnego świadectwa kierowcy (nie został w to świadectwo przez przewoźnika wyposażony, pomimo jego uzyskania (istnienia w obrocie prawnym), to przewoźnik powinien być ukarany jedynie karą pieniężną w wysokości 500 zł, na podstawie lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.
Organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko prezentowane w judykaturze, że pozycje załącznika nr 3 dotyczą dwóch odrębnych naruszeń, mających zastosowanie w dwóch odrębnych stanach faktycznych, co znajduje potwierdzenie w przepisach prawa unijnego. Wyjaśnił, z odwołaniem do regulacji rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19 marca 2016, str. 8), dalej "rozporządzenie nr 2016/403", że przypadku świadectwa kierowcy zostały przewidziane dwa rodzaje naruszeń, do których może dojść w odrębnych okolicznościach faktycznych. Pierwsze naruszenie, z poziomem przewinienia BPN, to przewóz towarów bez ważnego świadectwa kierowcy (chodzi tu o brak świadectwa kierowcy, jego sfałszowanie, wycofanie, utrata ważności itp.) Drugie naruszenie z poziomem przewinienia PN dotyczy z kolei sytuacji, w której, jak wskazano, kierowca lub przewoźnik nie jest w stanie przedstawić ważnego świadectwa kierowcy lub ważnego uwierzytelnionego wypisu ze świadectwa kierowcy funkcjonariuszowi służb kontrolnych (tj. zaświadczenie lub uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy, zostały zgubione, uszkodzone, zapomniano je zabrać itp.). Tym samym w tej sprawie, naruszenia z lp. 1.1.12 i lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. są odrębne i niezależne od siebie. Racjonalny ustawodawca przewidział sankcjonowanie nielegalnych zachowań w różnych stanach faktycznych, a nie kumulowanie wszystkich naruszeń jakich można dopatrzeć się w regulacji załącznika nr 3 do u.t.d. bez ich skonkretyzowanego odniesienia do stanu faktycznego sprawy.
W tych okolicznościach uzasadnionym było skorygowanie rozstrzygnięcia organu I instancji.
W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż spółka nie udowodniła twierdzenia, że nie miała wpływu na ujawnioną nieprawidłowość, i że w sprawie zaistniały okoliczności zwalniające stronę skarżącą z odpowiedzialności, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Nie można zdaniem organu odwoławczego, jak sugeruje strona skarżąca , przypisać jej dochowania należytej staranności, albowiem fakt "otrzymania" przez kierowcę dokumentu świadectwa przed rozpoczęciem przewozu nie oznacza automatycznie, że dokument ten będzie towarzyszył kierowcy w trakcie wykonywanego przejazdu. Przedsiębiorca odpowiedzialny jest co najmniej za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, i nie może ograniczać się wyłącznie do samego przekazania dokumentów kierowcy ale również obejmuje dopilnowanie ich posiadania przez kierowcę w czasie wykonywania przewozu i ich okazanie organom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli. Zatem okoliczność, że kierowca nie zabrał ze sobą dokumentu świadectwa kierowcy, która spółka wskazała w piśmie z 15 maja 2023 r., nie świadczy o tym, że strona nie podlega karze pieniężnej. Brak nadzoru przedsiębiorcy w tym zakresie świadczy o nieprawidłowościach w zarządzaniu przedsiębiorstwem transportowym i nie może zwalniać z odpowiedzialności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a.", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie;
2. art. 7 k.p.a., przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;
3. art. 8 k.p.a., przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa;
4. art. 87 ust. 1, art. 89 ust 1 i art. 92a ust. 1 u.t.d., przez błędne zastosowanie, podczas gdy mając na uwadze okoliczności sprawy i materiał dowodowy jednoznacznie potwierdzają, iż kierowca okazał wszystkie wymagane dokumenty, a jedno samo rzekome naruszenie, które zostało zarzucone stronie skarżącej zostało zakwalifikowano jako dwa różne naruszenia;
5. art. 92c ust. 1 u.t.d., przez jego niezastosowanie, podczas gdy ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty, okoliczności oraz dowody, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że strona skarżąca nie miała żadnego wpływu na powstanie naruszenia;
6. art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, przez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść strony jako przedsiębiorcy tak by nałożyć na niego możliwie dotkliwą karę.
Mając na uwadze powyższe zarzuty spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji oraz uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu skargi spółka przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów ponownie wskazując, że kierowca jednak okazał takie świadectwo przed zakończeniem kontroli w przeciwnym wypadku nie umożliwiono by mu dalszej jazdy, oraz że w aktach niniejszego postępowania znajduje się kopia świadectwa kierowcy wykonana w toku kontroli. Ponadto, kontrolujący sami stwierdzili, że kierowca otrzymał od spółki świadectwo i jak sam organ stwierdza, że rzekomo "przez roztargnienie zostawił w domu" przekazane mu przez spółkę wszystkie wymagane dokumenty, a skoro tak, to jak można czynić zarzut, że spółka nie wyposażyła kierowcy w wymagane dokumenty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.
Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja organu w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy.
Obowiązek kierowcy pojazdu samochodowego, podczas wykonywania przewozu drogowego w międzynarodowym transporcie drogowym, posiadania przy sobie i okazywania, na żądanie uprawnionego organu kontroli, świadectwa kierowcy, jeżeli jest wymagane, określa przepis art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.
Natomiast instytucja świadectwa kierowcy jest uregulowana w rozporządzeniu nr 1072/2009.
Przedmiotowe rozporządzenie znajduje zastosowanie do międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy w przejazdach na terytorium Wspólnoty (art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009). Przewóz międzynarodowy w rozumieniu rozporządzenia nr 1072/2009 oznacza, między innymi, przejazd pojazdu z ładunkiem z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu (art. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia).
W świetle pkt 2 i 3 preambuły do rozporządzenia nr 1072/2009, ma ono na celu ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej). Dla realizacji tego celu rozporządzenie określa warunki dotyczące udzielania i cofania licencji wspólnotowych oraz rodzaju przewozów, do których mają one mieć zastosowanie, a także okresy ważności licencji i szczegółowe zasady korzystania z nich oraz ustanawia świadectwo kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (pkt 11 i 12 preambuły do rozporządzenia).
Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego – świadectwa kierowcy.
Zatem rozporządzenie nr 1072/2009 uzależnia wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadza obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w odniesieniu do kierowców z państw trzecich.
Stosownie do art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który: jest posiadaczem licencji wspólnotowej (lit. a) oraz albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim (lit. b).
Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (art. 5 ust. 2 rozporządzenia).
Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
Na mocy art. 32a u.t.d. powyższe przepisy rozporządzenia nr 1072/2009 dotyczące świadectwa kierowcy stosuje się do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy.
W świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to, między innymi obowiązki lub warunki wynikające z rozporządzenia nr 1072/2009, wymienionego w art. 4 pkt 22 lit. e u.t.d.
Organ właściwy do wydania świadectwa kierowcy oraz postępowanie w tym przedmiocie normuje art. 32b u.t.d. Zgodnie z tym przepisem Główny Inspektor Transportu Drogowego, w drodze decyzji administracyjnej, wydaje, odmawia wydania, zmienia, cofa świadectwo kierowcy lub zawiesza wydawanie świadectw kierowców (ust. 1). Świadectwo kierowcy wydaje się na wniosek przedsiębiorcy, posiadającego licencję wspólnotową, złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej (ust. 2). Świadectwo kierowcy wraz z wypisem ze świadectwa kierowcy wydaje się przedsiębiorcy na okres do 5 lat (ust. 3). Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać: 1) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres; 2) imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz obywatelstwo kierowcy (ust. 4). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się: 1) kopię licencji wspólnotowej; 2) zaświadczenie o zatrudnieniu kierowcy oraz kopię: a) karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej z aktualnym wpisem kodu 95 oraz posiadanego prawa jazdy albo b) prawa jazdy wydanego w państwie członkowskim Unii Europejskiej z aktualnym wpisem kodu 95; 3) kserokopię dokumentu tożsamości; 4) kserokopię prawa jazdy; 5) kserokopię dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie społeczne kierowcy (ust. 5).
Z przytoczonych przepisów wynika, że jeżeli przewoźnik, posiadający licencję wspólnotową, wykonuje na jej podstawie międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 16, str. 44 ze zm.), dalej "dyrektywa nr 2003/109/WE", w świadectwo kierowcy. Kierujący pojazdem obywatel państwa trzeciego jest obowiązany legitymować się świadectwem kierowcy, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej przewoźnika, na którego wniosek świadectwo zostało wydane i okazywać świadectwo kierowcy na żądanie uprawnionego organu kontroli.
Z dokumentów okazanych w toku kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu 6 maja 2023 r. bezsprzecznie wynika, po pierwsze, że pojazdem wykonywany był międzynarodowy zarobkowy przewóz rzeczy, zaś po drugie, kierowca, będący obywatelem Ukrainy, nie okazał do kontroli świadectwa kierowcy.
Brak posiadania przez kierowcę świadectwa w momencie kontroli potwierdziła sama spółka składając wyjaśnienia z dnia 15 maja 2023 r. Spółka wyjaśniła, że kierowca V. O. został wyposażony w zezwolenie A [...] na pracę cudzoziemca oraz świadectwo kierowcy [...] ważne do 21 października 2026 r. W dniu kontroli jednak kierowca przez roztargnienie zostawił w domu oba wymienione dokumenty dlatego proponował funkcjonariuszowi, że specjalny pracownik dostarczy brakujące dokumenty w ciągu 45 minut na Terminal w K..
Z ustaleń organów wynika, że przewoźnik dla kontrolowanego w dniu 6 maja 2023 r. kierowcy, obywatela Ukrainy istotnie uzyskał świadectwo kierowcy ważne do 21 października 2026 r. (pismo GITD z dnia 17 sierpnia 2023 r., k.17 akt adm.).
W toku postępowania stanowisko strony skarżącej jednak ewoluowało. Spółka twierdziła bowiem, że protokół z kontroli drogowej nie został sporządzony rzetelnie i nie odzwierciedla przebiegu kontroli. Spółka powołując się na relacje kierowcy wskazała, że kontrolujący wykorzystali trudności językowe kierowcy i mimo, że otrzymali wszystkie wymagane dokumenty nie oznaczyli tego w protokole a kierowca nie zrozumiał przyczyn kontroli i podpisał protokół, gdyż było to warunkiem by mógł jechać dalej. Spółka podkreśliła, że z tego co przekazał kierowca świadectwo, jak i wszystkie pozostałe dokumenty, ostatecznie w toku kontroli okazał, a spółka nie miała żadnego, nawet hipotetycznego, wpływu na zaistnienie rzekomego naruszenia, które wynikło z przyczyn wyłącznie leżących po stronie kierowcy, a to winno skutkować umorzeniem postępowania.
W ocenie sądu powyższe stanowisko strony skarżącej nie jest jednak zasadne. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, przedmiotowe świadectwo nie zostało okazane na żądanie funkcjonariuszy przed podpisaniem protokołu, tj. przed zakończeniem kontroli.
Jak wynika z akt kopia tego dokumentu została przez spółkę nadesłała wraz z pismem z dnia 15 maja 2023 r., a więc po kontroli. Wbrew oczekiwaniu skarżącej spółki, przedłożenie świadectwa już po zakończeniu kontroli nie jest wystarczające do wypełnienia obowiązku ciążącego na przedsiębiorcy. Przedstawienie świadectwa kierowcy po zakończeniu kontroli nie ma znaczenia z punktu widzenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie, które zostało stwierdzone podczas kontroli, to jest za naruszenie z lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. – niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. Protokół kontroli drogowej, z uwagi na niemożność późniejszego czynienia ustaleń faktycznych, uznawany jest w judykaturze za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., protokół podpisany przez osoby uczestniczące w czynności stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Protokół taki może być podważony jedynie przez konkretny dowód, że dane w nim zgromadzone są nieprawdziwe. Taki dowód nie został w sprawie niniejszej przedstawiony. Utrwalone protokołem czynności kontrolne mają charakter materialno-techniczny i odzwierciedlają jedynie przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Przeprowadzenie czynności kontrolnych z udziałem strony, która nie włada dostatecznie językiem polskim, nie wymaga zapewnienia tłumacza, gdyż ustawodawca, jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, nie wprowadza takiego wymogu. Ze sporządzonego w niniejszej sprawie protokołu kontroli z dnia 6 maja 2023 r. nie wynika by kierowca wnosił do tego protokołu jakieś zastrzeżenia, w tym że nie włada lub nie rozumie języka polskiego. Poza tym, nawet odmowa podpisania protokołu przez kierowcę nie wywołuje skutku w postaci nieważności przeprowadzonych czynności kontrolnych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 2987/15, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
Przewoźnik korzystający z usług kierowcy, który nie zna języka kraju, przez którego terytorium ma być realizowany przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości. Nieznajomość języka polskiego, w świetle obowiązku składania oświadczeń przed organami władzy publicznej w języku polskim, zgodnie z wymogami ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2021 r., poz. 672 ze zm., art. 4 i 5 ustawy) nie może więc być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa, tym bardziej, że kierowca w toku kontroli nie zgłaszał problemów ze zrozumieniem języka polskiego i podpisał protokół bez żadnych uwag.
W ocenie sądu, organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, kara pieniężna w wysokości 500 zł za stwierdzone w toku kontroli naruszenie z lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. została prawidłowo nałożona na skarżącą spółkę, natomiast brak było podstaw do nałożenia na spółkę kary pieniężnej w wysokości 5000 zł za naruszenie z lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.
Skoro na dzień kontroli przewoźnik dysponował świadectwem kierowcy, jednak nie wyposażył kierowcy w świadectwo kierowcy na potrzeby wykonywanego przewozu drogowego, to oczywistym jest, że nie mogło więc dojść do jednoczesnego naruszenia, o którym mowa w lp. 1.1.12 i lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., które to naruszania, zdaniem sądu, dotyczą innych okoliczności faktycznych.
Sąd podziela stanowisko organu w tym przedmiocie zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a wyprowadzone z orzecznictwa, w tym i tutejszego sądu (por. m.in. orzeczenia w sprawach sygn. akt III SA/Lu 236/23 i III SA/Lu 421/23,CBOSA). Z opisu naruszenia z lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, że dotyczy ono sytuacji, gdy wymagany dokument w sensie formalnym istnieje (występuje w obrocie prawnym), jednak przewoźnik drogowy nie wyposażył kierowcy w ten dokument (kierowca nie posiada go podczas wykonywania przewozu).
Natomiast zgodnie z treścią lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., sankcją (karą pieniężną w wysokości 5000 zł) objęte jest wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. Chodzi zatem o brak w ogóle w obrocie prawnym ważnego świadectwa kierowcy, a nie o kwestie związane z aspektem faktycznym, jakim jest nieokazanie przez kierowcę w toku kontroli świadectwa kierowcy.
Wskazane pozycje załącznika nr 3, zdaniem składu orzekającego, dotyczą dwóch odrębnych naruszeń, mających zastosowanie w dwóch odrębnych stanach faktycznych, co znajduje potwierdzenie w przepisach prawa unijnego (por. też wyrok NSA z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt II GSK 336/20, CBOSA).
Jak argumentował organ II instancji podkreślenia wymaga, że zmiana treści załącznika nr 3 do u.t.d., która miała miejsce z dniem 3 września 2018 r., na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.1481) wynikała z konieczności wypełnienia przez Polskę zobowiązań nałożonych przez rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19 marca 2016, str. 8), dalej rozporządzenie nr 2016/403 – w zakresie unormowań dotyczących kwalifikacji naruszeń dotyczących przewozu drogowego.
Kierunkowe zmiany zaproponowane w załącznikach do u.t.d. polegały na dostosowaniu brzmienia poszczególnych naruszeń do postanowień załącznika nr I do rozporządzenia nr 2016/403 i określeniu kwalifikacji poszczególnych naruszeń (tj. poważne naruszenie – PN, bardzo poważne naruszenie – BPN, najpoważniejsze naruszenie – NN), a także dostosowaniu wysokości kary do wagi naruszenia, przy uwzględnieniu m.in. wpływu na wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego, bezpieczeństwo publiczne, ochronę interesów pasażerów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji.
Przy lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., sankcjonującej wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy znajduje się odesłanie (przypis 7) do tabeli 10 załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403.
Tabela 10 załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403 dotyczy z kolei grupy naruszeń przepisów rozporządzenia nr 1072/2009 (dostęp do rynku międzynarodowych przewozów drogowych). Z tabeli tej wprost wynika zaś, że w przypadku świadectwa kierowcy zostały przewidziane dwa rodzaje naruszeń, do których może dojść w odrębnych okolicznościach faktycznych. Pierwsze naruszenie, z poziomem przewinienia BPN, to przewóz towarów bez ważnego świadectwa kierowcy (jak wskazano chodzi tu o brak świadectwa kierowcy, jego sfałszowanie, wycofanie, utrata ważności itp.) Drugie naruszenie z poziomem przewinienia PN dotyczy z kolei sytuacji, w której, jak wskazano, kierowca lub przewoźnik nie jest w stanie przedstawić ważnego świadectwa kierowcy lub ważnego uwierzytelnionego wypisu ze świadectwa kierowcy funkcjonariuszowi służb kontrolnych (tj. zaświadczenie lub uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy, zostały zgubione, uszkodzone, zapomniano je zabrać itp.).
Jak zasadnie argumentował organ odwoławczy naruszenie z lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., to naruszenie godzące w ogólne zasady i warunki wykonywania zawodu przewoźnika drogowego, a naruszenie z lp. 3.3.3. tego załącznika, to naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych. Celem sankcji określonej w lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, by kierowca każdorazowo posiadał w pojeździe kompletną wymaganą dokumentację związaną z wykonywanym przejazdem. Z kolei w lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., chodzi o wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg (choćby poprzez właściwy dobór kierowców, legitymujących się stosownymi uprawnieniami, w tym ważnym świadectwem kierowcy).
Tym samym naruszania z lp. 1.1.12 i lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. są odrębne i niezależne od siebie, co uzasadniało uchylenie decyzji organu I instancji w części dotyczącej kary za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy i umorzenie postępowanie w tym zakresie.
W ocenie sądu, w świetle powołanych wyżej przepisów, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy był wykonywany przez skarżącego z naruszeniem obowiązków określonych w art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.
Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12000 zł za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 zł do 40000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Pod pozycją 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument. Zatem w ustalonych okolicznościach sprawy prawidłowo została nałożona na stronę skarżącą kara w wysokości 500 zł, określonej w lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d.
Zgodzić się również należy ze stanowiskiem organu, że w toku postępowania administracyjnego (ani też w skardze) strona skarżąca nie powoływała wyjątkowych okoliczności, które w świetle art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności spółki za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przy tym przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca. Stąd też ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przewidziane w przepisach prawa przesłanki zwolnienia z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie spoczywa na przedsiębiorcy, który wywodzi z tych przepisów skutki prawne. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie nie jest możliwe do przewidzenia i uniknięcia nawet przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej.
Spółka podniosła, że nie miała żadnego, nawet hipotetycznego, wpływu na zaistnienie naruszenia, które wynikło z przyczyn wyłącznie leżących po stronie kierowcy, a to winno skutkować umorzeniem postępowania.
W odniesieniu do powyższego, podnieść należy, jak już wyżej wskazano, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Jeżeli przewoźnik zatrudnia w charakterze kierowców obywateli państw trzecich, powinien zaznajomić się z przepisami prawa w tym zakresie i wyposażyć kierowcę wykonującego przejazd we wszystkie wymagane dokumenty występując uprzednio o ich wydanie do odpowiednich organów. Strona skarżąca powinna i mogła dołożyć należytej staranności, aby zapoznać się z zasadami prowadzenia międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy. Trafnie wywodzi organ odwoławczy, że nie można, jak sugeruje spółka, przypisać jej dochowania należytej staranności, albowiem fakt "otrzymania" przez kierowcę dokumentu świadectwa przed rozpoczęciem przewozu nie oznacza automatycznie, że dokument ten będzie towarzyszył kierowcy w trakcie wykonywanego przejazdu. Przedsiębiorca, podejmując odpowiednie działania, ma wpływ a wręcz mieć powinien na posiadanie przez kierowcę przy sobie niezbędnych do wykonywania przewozu dokumentów. Samo wyposażenie kierowcy w dokument świadectwa jest niewystarczające, aby przedsiębiorcę zwolnić od odpowiedzialności za powstałe naruszenie. Nie mniej ważny jest bowiem nadzór przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przepisów prawa przez zatrudnianych pracowników.
Wobec czego zarzuty co do naruszenia przepisów postępowania i art. 92c ust. 1 u.t.d. uznać należy za chybione. W sprawie nie zaistniały również pozostałe okoliczności, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d.
Z tych wszystkich względów sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W sprawie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia. Ocena organu co do zaistnienia naruszenia była prawidłowa i oparta na właściwie zastosowanych przepisach prawa materialnego. W ocenie sądu, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że w sprawie pozostawały niedające się usunąć wątpliwości zarówno co do stanu faktycznego, jak i co do treści normy prawnej, dlatego też zarzuty skargi co do naruszenia art. 10 i art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców również uznać należy za nietrafne.
W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a." sąd oddalił skargę.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca nie oponowała.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI