III SA/LU 668/24

III SA/Lu 668/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-12-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Jerzy Marcinowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 869/25 - Wyrok NSA z 2025-11-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 64; art. 64d; art. 140aa ust. 1, 2, 3, 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7; art. 8; art. 76 § 1; art. 77 § 1; art. 80; art. 107 § 1; art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2016 poz 2022
§ 3 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.
Uzasadnienie
UZASA1DNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 26 sierpnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia 6 maja 2024 r. w przedmiocie nałożenia na [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej też jako "skarżąca spółka", "skarżąca") kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie prawnym.
21 grudnia 2023 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Oddziału Celnego w [...] przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu członowego, złożonego z ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej chłodni marki [...] o nr rej. [...], podczas której skontrolowali jego wymiary oraz naciski osi. Środkiem transportowym przewożony był ładunek podzielny, tj. oliwki w zalewie octowej oraz oliwki w solance w 31 opakowaniach (paletach), o łącznej masie brutto 21292 kg.
Pomiary parametrów pojazdu dotyczące dynamicznego ważenia pojazdu opisane w pkt 5a protokołu wskazały przekroczenie nacisku dla grupy trzech osi nienapędowych naczepy, przy odległości między osiami składowymi wynoszącej 132 cm o 150 kg, co stanowi przekroczenie dopuszczalnego nacisku wynoszącego 24000 kg o 0,64 %. Powtórne ważenie dynamiczne pojazdu wskazało przekroczenie nacisku na tej samej grupie osi o 200 kg, co stanowi przekroczenie wartości dopuszczalnego nacisku o 0,83 %. Z protokołów wynika, że pomiaru masy całkowitej wagą statyczną nie wykonano, pozostałe zaś zmierzone parametry pojazdu, tj. parametry zewnętrzne, nie przekraczały dopuszczalnych wartości.
W toku kontroli kierujący pojazdem przedstawił następujące dokumenty: wypis [...] z licencji dotyczącej wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy [...] ważnej do 20.04.2027 r., wydanej przewoźnikowi firmie [...] Sp. z o.o., [...], [...] 71, świadectwo kierowcy [...] wydane przewoźnikowi dla kierowcy [...], międzynarodowe samochodowe listy przewozowe CMR nr [...] z 20.12.2023 r. i nr [...] z 20.12.2023 r., wywozowy dokument towarzyszący MRN [...] i [...], paszport [...] oraz dowody rejestracyjne pojazdów.
Na podstawie wyników kontroli pojazd został uznany za nienormatywny, w świetle bowiem art. 64 i art. 64d ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), dalej też jako "p.r.d.", ruch pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, w tym przypadku V. Kierowca pojazdu nie posiadał przy sobie i nie okazał na żądanie upoważnionego do kontroli funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej zezwolenia kategorii V. Przejazd takim pojazdem stanowi naruszenie przepisów Prawa o ruchu drogowym.
Decyzją z 6 maja 2024 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej "organ I instancji") nałożył na skarżącą spółkę - wykonującą przewóz drogowy, karę pieniężną w wysokości [...] zł za przewóz po drogach publicznych w dniu 21 grudnia 2023 r. pojazdem nienormatywnym o nr rej. [...] ładunku podzielnego - jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.
Skarżąca spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Wyjaśniła, że zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi do ważenia pojazdów w ruchu – wagi o klasie dokładności D mają dopuszczalne odchylenie obciążenia osi +/- 4%, zatem wynik ważenia 0,63% mieścił się w odchyleniu, a zatem w tolerancji błędu, a tym samym na stronę nie powinna zostać nałożona kara. Odnotowane przekroczenie nacisku grupy trzech osi naczepy było niewielkie, zaledwie 150 kg (0,63%), w trakcie drugiego o 200 kg (0,83%). Przy dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu wynoszącej 40000 kg oraz dopuszczalnym nacisku grupy osi wynoszącym 24000 kg stanowi to przekroczenie niemal mikroskopijne. Dodatkowo skarżąca w oparciu o przepisy zarządzenia GITD, prawa wewnętrznego obowiązującego Inspekcję Transportu Drogowego, przewidujące obowiązek stosowania korekty wskazań wagi (pomniejszania wskazań o 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty) i nie wszczynania postępowań gdy wartość po korekcie mieści się w dopuszczalnej wielkości, podważa prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy KAS. Wskazuje, że w przypadku kontroli przeprowadzanych przez funkcjonariuszy Służby Ceno-Skarbowej brak jest analogicznych przepisów (dot. korekty), jednakże aktualna pozostaje niepewność związana z niewielkimi przekroczeniami dopuszczalnej masy pojazdów, czy też dopuszczalnego nacisku osi. Przy pomiarach, których rezultatem są wyniki rzędu kilkunastu ton, w granicy błędu pomiarowego mieści się przekroczenie około stukilogramowe. Zdaniem skarżącej, wynik takiego pomiaru nie daje pewności co do faktu wystąpienia naruszenia a tylko jednoznaczne, niebudzące jakichkolwiek wątpliwości ustalenia faktu, że strona naruszyła prawo (...), pozwala na nałożenie kary pieniężnej. Ponadto uzyskanie dwóch różnych wyników ważeń wykonanych jedno po drugim, poddaje w wątpliwość wiarygodność uzyskanych wyników. Hipotetycznie nie można wykluczyć, że kolejne ważenia dałyby jeszcze inne wyniki, być może nie przekraczające dopuszczalnego parametru. Gdyby przekroczenie parametru wskazane przez wagi było znaczne, wówczas można by uznać, że rzeczywiście miało ono miejsce, jeżeli natomiast jest ono marginalne (poniżej 1%), to przy tej różnicy wyników budzi to poważne wątpliwości odnoście możliwości nałożenia znacznej kary pieniężnej. (...) Dowodzi to, że wagi używane do pomiarów są nieprecyzyjne, w każdym przypadku kolejne wyniki ważenia są rozbieżne i nie powtarzają się, zatem okoliczność ta powinna zostać wyjaśniona. W zakresie zarzutu naruszenia przepisu art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a.", skarżąca wskazała, że stwierdzone podczas kontroli przekroczenie nacisku osi było niewielkie (zaledwie 0,63%) a jednocześnie żadne inne parametry nie zostały przekroczone. Kontrola nie wykazała żadnej innej nieprawidłowości. W związku z tym, że waga ewentualnego naruszenia była znikoma w postępowaniu powinien znaleźć zastosowanie art. 189f k.p.a., nakazujący organom administracji odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu w przypadku, w którym waga naruszenia prawa jest znikoma a strona zaprzestała naruszania prawa. Skarżąca twierdzi, że druga spośród powyższych przesłanek jest spełniona, natomiast w zakresie znikomej wagi naruszenia podnosi, że stwierdzone naruszenie jest mikroskopijne. Przekroczenie takie, jeśli w ogóle miało miejsce, nie miało żadnego, choćby minimalnego wpływu zarówno na bezpieczeństwo wykonywanego przewozu, jak i na stan dróg i szybkość uszkadzania ich nawierzchni. Skoro naruszenie nie mogło w żaden sposób przyczynić się do stworzenia zagrożenia na drodze lub degradacji nawierzchni to nałożenie kary jawi się jako bezcelowe a przy tym nieproporcjonalne. Za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia także naruszenie przez nałożoną karę zasady proporcjonalności. (...) W ustawie Prawo o ruchu drogowym wysokość kary pieniężnej (...) [...] zł jest przewidziana dla każdego przekroczenia nacisku osi aż do 10 %. Oznacza to, że każdy podmiot poniesie karę w tej samej wysokości za naruszenia rożnej wagi. W hipotetycznej sytuacji gdyby strona przekroczyła dopuszczalny nacisk osi o maksymalną przewidzianą dla kary [...] zł wartość 10 % nacisk ten zostałby przekroczony o 2400 kg. W tej sprawie strona przekroczyła nacisk zaledwie o 150 kg co daje podstawy twierdzenia, że kara jest nieproporcjonalna. W ocenie skarżącej, w tej sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a., bowiem przepisy p.r.d. nie zawierają kompleksowej regulacji dotyczącej zasad nakładania kar, odstępowania od nich i ich miarkowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ II instancji", "organ odwoławczy") zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zapisami w listach CMR z 20 grudnia 2023 r., skarżąca spółka wykonywała przewóz oliwek w zalewie octowej i oliwek w solance, o łącznej masie brutto 21292 kg z M. P. do odbiorcy w pobliżu Moskwy w [...]. Skarżąca dokonała przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym naruszając tym samym przepisy Prawa o ruchu drogowym. Warunki ruchu pojazdu nienormatywnego określa art. 64 ust. 1 p.r.d. Z kolei zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35b p.r.d., ładunek niepodzielny to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Intencją ustawodawcy wyrażoną w cytowanym wyżej przepisie było umożliwienie przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego, przy którym nie ma technicznej możliwości przewiezienia tego ładunku w sposób zgodny z obowiązującymi normami. W sytuacji natomiast przewozu ładunku podzielnego ustawodawca przyjął co do zasady istnienie możliwości przewozu tego ładunku pojazdami, których masa, naciski osi i wymiary są dopuszczalne. W sytuacji zatem przewozu ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, który wymagał zezwolenia kategorii V, zasadnym było nałożenie w niniejszej sprawie kary pieniężnej za przejazd ww. pojazdem nienormatywnym - jak za przejazd bez zezwolenia. Z treści przepisu art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. wynika, że wysokość ustalonej kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii V jest uzależniona od wielkości przekroczenia mierzonego parametru w stosunku do dopuszczalnej jego wartości. Odpowiedzialność, o której mowa w przepisie art. 140aa ust. 3 pkt. 1 p.r.d. ma charakter obiektywny co oznacza, że organy administracji ustalają jedynie, czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszenia po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Oznacza to, że odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy przewoźnika lub kierowcy, dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Dlatego też co do zasady, bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej dokonując kontroli parametrów pojazdów korzystają z zainstalowanych na terenach przejść granicznych urządzeń pomiarowych, które posiadają dokumenty legalizacyjne. Waga samochodowa do ważenia pojazdów w ruchu, znak fabryczny [...], nr [...], znak typu [...], użyta do kontroli w tej sprawie, posiadała ważne do 29 grudnia 2024 r. świadectwo legalizacji ponownej z 29 listopada 2022 r. Odnosząc się do możliwych błędów pomiaru podniesionych w odwołaniu organ podniósł, że zarówno przepisy ustawy - Prawo o miarach, jak też przepisy wydanych podstawie tej ustawy rozporządzeń, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją, zasadnym jest przyjęcie jako wynik ważenia wskazania wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Potwierdza to świadectwo legalizacji, wagi użytej do kontroli parametru nacisków osi pojazdu członowego, którego kopia znajduje się w aktach sprawy. Treść świadectwa zawiera wskazania odpowiednich wartości wielkości mierzonej przez przyrząd pomiarowy i nie zawiera zapisów odnoszących się do wyznaczania poprawek wskazań przyrządu pomiarowego oraz błędów, o których mowa w art. 6a ust. 3 Prawa o miarach. Wartość dopuszczalnego błędu granicznego wskazuje na możliwy ale dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o wartość błędu. Jest rzeczą oczywistą, że każda waga posiada określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma przy tym żadnych podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, jak tego domaga się skarżąca, skoro dopuszczalny błąd graniczny dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych. Takie działanie nie znajduje żadnego uzasadnienia powszechnie obowiązującego. Przyjmowanie wyników pomiaru jako odczyt wskazań z urządzeń wagowych (z ważną legalizacją) potwierdza stanowisko Głównego Urzędu Miar wyrażone w piśmie [...] z 30 listopada 2011 r., piśmie [...] z 19 marca 2021 r. oraz w piśmie [...] z 13 marca 2024 r. (kopie pism w aktach sprawy), tj. "jako wynik pomiaru należy przyjmować wyniki wskazane przez przyrząd pomiarowy bez uwzględniania jakichkolwiek korekt związanych z błędem pomiaru, czy błędami granicznymi dopuszczalnymi określonymi w wymaganiach technicznych dla danego rodzaju przyrządu pomiarowego".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej naruszenie:
1. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary, nastąpiło przy użyciu wagi, która w trakcie dwukrotnego ważenia wskazała wyniki dotyczące przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej, tj. w trakcie pierwszego ważenia przekroczenie o 150 kg (0,63 %), w trakcie drugiego o 200 kg (0,83 %), przy czym obydwa wyniki mieściły się w dopuszczalnym dla wagi klasy dokładności D odchyleniu wynoszący +/-4% oraz w granicach korekty wynoszącej 2 % zaokrąglonej w górę do każdych pełnych 100 kg, którą nakazuje stosować funkcjonariuszom ITD, § 29d pkt 5 zarządzenia nr [...] GITD z dnia 7 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, który jeżeli nie wprost, to przynajmniej w drodze analogii powinien znajdować zastosowanie do kontroli przeprowadzanych również przez inne organy;
2. art. 81a § 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców i wyrażonej w tych przepisach zasady rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości faktycznych na korzyść strony poprzez niezastosowanie tych przepisów i nierozstrzygnięcie występujących w niniejszej sprawie poważnych wątpliwości co do faktu popełnienia naruszenia prawa na korzyść strony, lecz nałożenie na stronę kary pieniężnej pomimo braku pewności co do tego, że w ogóle doszło do naruszenia prawa;
3. art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i ust, 2 pkt 2 u.t.d w zw. z § 29d pkt 5 zarządzenia nr [...] GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2022 r., Nr 188, poz. 1345), dalej jako "rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu", w szczególności danych z tabeli nr [...] dotyczącej dopuszczalnego odchylenia każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego zgodnie z którą w przypadku wagi o klasie dokładności D odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi wynosi +/-4%, a zatem wynik ważenia uzyskany w trakcie kontroli (0,63% i 0,83%) mieścił się w odchyleniu, a zatem w tolerancji błędu. Tym samym na stronę nie powinna zostać nałożona kara pieniężna;
4. art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie Prawo o ruchu drogowym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie p.r.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie PRD zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów p.r.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (skarżąca wskazał na wyroki w sprawach o sygn. akt: VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji;
5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji gdy kara [...] zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna, a ponadto w sytuacji gdyby kontrola była prowadzona przez inny organ - Inspektorów Transportu Drogowego (ITD), to wówczas zgodnie z § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr [...] z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, nie doszłoby w ogóle do stwierdzenia naruszenia, bowiem "w przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych lub wag przenośnych do pomiarów dynamicznych, od wskazania wagi stacjonarnej lub sumy wskazań wag przenośnych, dla każdej osi, odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty;
6. art. 140aa ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez nałożenie na stronę surowej kary pieniężnej za stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie nacisku osi o 0,63% lub 0,83%, w sytuacji gdy powyższe wyniki mieszczą się w tolerancji błędu wynoszącej 2% zaokrąglonych w górę do pełnych 100 kg, a wynikającej z zarządzenia GITD, które co najmniej w drodze analogii powinno znaleźć zastosowanie przy ustalaniu parametrów w trakcie kontroli i spowodować stwierdzenie, że parametry dopuszczalne przez prawo materialne w ogóle nie zostały naruszone.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także o zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu zarzutów skarżąca przedstawiła argumentację na ich poparcie podtrzymując stanowisko prezentowane na etapie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu odwoławczego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak bez zezwolenia kategorii V.
Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (art. 64 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym).
Jednocześnie, zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b u.p.r.d. to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.
Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach kara może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, które to okoliczności nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie.
W świetle art. 140ab ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, za brak zezwolenia kategorii V ustala się karę pieniężną w wysokości:
a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.
W myśl zaś art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
Bezspornym jest, że pojazdem członowym w niniejszej sprawie przewożone były oliwki w zalewie octowej oraz oliwki w solance w 31 opakowaniach (paletach), czyli ładunek podzielny. Dwukrotny pomiar nacisku grupy trzech osi wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku o 150 kg, czyli o 0,64% (pierwszy pomiar), i o 200 kg, czyli o 0,83% (powtórny pomiar). Oba wyniki mieściły zatem w przedziale nie więcej niż o 10%. Pozostałe parametry pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.
Przewóz wykonywany był pojazdem członowym składającym się z dwuosiowego pojazdu silnikowego i trzyosiowej naczepy, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów".
Dopuszczalne parametry pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały w przepisie art. 61 Prawa o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych pojazdów. Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b przedmiotowego rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi, w przypadku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości (d) między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,40 m (1,30 < d < 1,40) nie może przekraczać - 24 ton. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).
W świetle przytoczonych regulacji i stwierdzonych w trakcie kontroli okoliczności należało uznać, że organy prawidłowo ustaliły, że kontrolowany pojazd był nienormatywny z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku grupy trzech osi pojazdu. W świetle cytowanego wyżej art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym dla uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru.
Prawidłowo również organy przyjęły, że ze względu na przekroczenie nacisku grupy trzech osi kontrolowany pojazd wymagałby uzyskania zezwolenia kategorii V. Pojazdem tym przewożony był jednak ładunek podzielny, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym (z wyjątkiem niemającego w sprawie zastosowania przypadku przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I), wobec czego organy słusznie wymierzyły skarżącemu karę za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za brak zezwolenia kategorii V, na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 140ab ust. 2 p.r.d., a nie za brak samego zezwolenia. Wysokość kary zasadnie ustalono na postawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d.
W ocenie sądu, postępowanie organów w tym zakresie było prawidłowe. Protokoły z dokonanych czynności, które zawierają wszystkie prawem przewidziane elementy stanowią dokument urzędowy w świetle art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnione do tego organy w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów podważających wiarygodność protokołu kontroli i okoliczności z niego wynikających.
Zarzuty skargi koncentrują się na naruszeniu przez organ przepisów postępowania poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych wagą producenta [...] s.c. T., znak fabryczny [...], znak typu/ nr decyzji [...], numer fabryczny [...], rok produkcji 1998, posiadającej świadectwo legalizacji ponownej z dnia 29 listopada 2022 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. [...] w S.. W tym kontekście skarżąca zarzuca organowi nieuwzględnienie dla tego typu wagi obowiązku odliczenia błędu pomiaru. Skarżąca podnosi, że waga wykazała różnice pomiędzy dwoma kolejnymi pomiarów wartości aż 50 kg. Wyniki ważenia wykonanego w momencie kontroli są skrajnie niewiarygodne i nie powinny stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej. W jej ocenie obowiązek dokonania korekty od wskazań urządzenia, które z natury rzeczy nie podaje wyników bezbłędnych, wynika z treści przepisów rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, a potwierdza to stanowisko doktryny.
W ocenie sądu, argumentacja strony nie zasługuje na uwzględnienie.
Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli wynika, że kontrola nacisków osi pojazdu została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu [...], producent [...] s.c. T.. Waga jak już wskazano posiadała ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 29 listopada 2022 r. (ważne do dnia 29 grudnia 2024 r.), wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. [...] w S..
Zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 przedmiotowego rozporządzenia, waga elektroniczna jest skonstruowana i wykonana tak, aby w przypadku wystąpienia zakłóceń nie wystąpiło odchylenie znaczące, rozumiane jako różnica między błędem wskazania wagi a jej błędem wskazania wyznaczonym w warunkach odniesienia, która jest większa niż wartość działki elementarnej, a po wystąpieniu odchylenia znaczącego: a) podała sygnał ostrzegawczy, optyczny lub akustyczny trwający do momentu podjęcia przez operatora działań lub zniknięcia odchylenia albo b) przestała działać.
Z akt sprawy nie wynika, aby w trakcie ważenia doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości, a w szczególności aby system wagi sygnalizował błędy pomiaru, by proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia.
W tej sytuacji należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wyników pomiaru. Również obecny przy ważeniu kierowca nie zgłosił uwag w tym zakresie i podpisał protokół z dokonanych czynności.
W ocenie sądu, w niniejszej sprawie nie ma również żadnych podstaw do uznania, aby użytkownicy wagi podczas ważenia zobowiązani byli do uwzględniania jakichkolwiek błędów pomiaru.
Takiego obowiązku nie przewiduje ani załączona do akt sprawy "Terminal Wagowy [...] Waga Samochodowa Przejazdowa Instrukcja Obsługi", stanowiąca instrukcję stosowania programu komputerowego, obsługującego wagę typu ASM, czy dokumentacja techniczno-ruchowa wagi, ani obowiązujące przepisy prawa.
W ocenie sądu instrukcja dla użytkowników wagi elektronicznej typu ASM nie zobowiązuje do uwzględniania jakiegokolwiek błędu. Z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji dla użytkowników wagi nie wynika, że uzyskane wyniki pomiarów pomniejszać należy o jakiekolwiek wartości. Nie jest zatem obowiązkiem organu dokonującego pomiaru nacisków osi odejmowanie od wyniku ważenia wskazanego przez wagę korekty 2% w celu uzyskania wyniku ostatecznego, przyjmowanego do ustalenia rzeczywistych nacisków osi.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podtrzymuje dotychczas prezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stanowisko, że błędy pomiaru, na które powołuje się skarżący, to odchylenia dopuszczalne obciążenia osi, badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych. Dotyczą one pojazdów kontrolnych służących sprawdzeniu wagi.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że obowiązku korygowania wyników pomiaru nie da się wywieść także z przepisów rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, wydanego ma podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie Prawo o miarach. Przepisy zawarte w powołanym rozporządzeniu (§ 1) określają: 1) wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu; 2) szczegółowy zakres badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu; 3) sposoby i metody przeprowadzania badań i sprawdzeń, o których mowa w pkt 2.
Potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu jest świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez naczelników obwodowych urzędów miar.
W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem sądu, zasadnym było przyjęcie jako wyniku ważenia wartości nacisków osi pojazdu podanych przez tę wagę, co potwierdza włączona do akt korespondencja z Głównym Urzędem Miar (w tym pisma z dnia 19 marca 2021 r. i z dnia 13 marca 2024 r.), o czym będzie jeszcze mowa poniżej.
Zaznaczyć przy tym należy, że składowi orzekającemu znany jest pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony m.in. w wyrokach z dnia 12 października 2023 r. w sprawach sygn. akt: II GSK 737/23 i II GSK 2094/22, czy z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 472/24 i z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt II GSK 705/23 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że wadliwe jest oparcie się przez organy kontroli na świadectwie legalizacji ponownej urządzenia i odrzucenie potrzeby wyjaśnienia dopuszczalnych prawnie błędów pomiaru wagi.
W ostatnim z powołanych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, w zależności od odchylenia dopuszczalnego każdego obciążenia osi od skorygowanego obciążenia osi i statycznego obciążenia osi pojazdu dwuosiowego, rozróżnia się cztery klasy dokładności wag, przy pomiarze obciążenia osi oznaczane jako A, B, C i D (od najbardziej dokładnych po mniej dokładne). Zgodnie zaś z § 20 ust. 2 powołanego rozporządzenia, odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. W załączniku tym, Tabela nr 1: "Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego", dla klasy dokładności wagi D przewidziano dla zatwierdzenia typu i legalizacji wagi odchylenie ±2%, natomiast dla użytkowania wagi – odchylenie ±4%.
W ocenie NSA przeprowadzona ocena metrologiczna wagi i jej zakwalifikowanie do odpowiedniej klasy dokładności świadczy zatem o tym, że sprawdzenie dało wyniki, które mieszczą się w granicach dopuszczonych przez prawo błędów pomiaru, przez co można uznać, że waga działa z punktu widzenia prawa prawidłowo. Zdaniem NSA trudno jest jednak oczekiwać, aby każda waga, zainstalowana w różnych miejscach i warunkach, dokonywała takich samych pomiarów (tak precyzyjnych) jak waga działająca w warunkach laboratoryjnych, bez wpływu czynników zewnętrznych. Zaszeregowanie wagi do określonej klasy dokładności jest prawnym kryterium potwierdzającym, że uzyskiwany z jej wykorzystaniem wynik, będzie mniej lub bardziej dokładny, zbliżony do rzeczywistego, co jest z kolei uznawane przez prawo jako dopuszczalne. Jednakże, w ocenie NSA uzyskany wynik powinien być następnie zestawiony z zasadami procesowymi, nakazującymi m.in. ewentualne wątpliwości rozstrzygać na korzyść strony, co zobowiązuje do przeprowadzenia stosownej korekty na korzyść strony, chyba że organ może jednoznacznie wykazać, że uzyskane wyniki z całą pewnością wynoszą tyle, ile rzeczywiste wartości nacisków.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, w okolicznościach tej sprawy nie sposób zarzucić organom, że nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy celem wykazania, iż prawidłowym było przyjęcie wyników pomiarów jako odczyt wskazań użytej w sprawie wagi posiadającej ważne do 29 grudnia 2024 r. świadectwo legalizacji ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. [...] w S..
Zauważyć przy tym należy, co wskazywano wyżej, że zarówno z przepisów prawa materialnego jak i procesowego nie wynika jaka wielkość korekty i od jakiej wartości przekroczenia (czy w każdym przypadku) powinna zostać przyjęta (takiej wartości nie wskazuje również Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie), a organom nie można pozostawić w tej kwestii dowolności, zwłaszcza, gdy mamy do czynienia z nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej.
Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 31 stycznia Ministerstwo Finansów zwróciło się do Departamentu Certyfikacji Głównego Urzędu Miar z prośbą o zajęcie stanowiska w zakresie dopuszczalności stosowania tolerancji przy pomiarach wagowych pojazdów ciężarowych. W przedmiotowym piśmie przedstawiono stanowisko, które skład orzekający podziela (co wskazywano wyżej), że odchylenia i błędy graniczne zawarte w rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, dotyczą pojazdów kontrolnych służących do sprawdzenia wagi i nie wskazuje ono wielkości tolerancji jaka należy odejmować od uzyskanego wyniku podczas wykonywania pomiaru na miejscu kontroli. Z uwagi jednak na zakwestionowanie prawidłowość takiego postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach o sygn. akt II GSK 737/23 i II GSK 2094/22, zwrócono się o zajęcie stanowiska i wskazanie prawidłowego trybu postępowania, tj. uwzględniania ewentualnego błędu pomiaru wyłącznie na korzyść przewoźników drogowych, czy też przyjmowanie ważenia bez żadnej korekty, w przypadku gdy wyniki ważenia potwierdzają przekroczenie nacisku osi. W przypadku uznania, że wynik ważenia odczytany z urządzenia kontrolo-pomiarowego powinien podlegać korekcie poproszono o wskazanie wartości tej korekty oraz podstawy prawnej jej stosowania.
Odpowiedź udzielona przez Dyrektora Departamentu Nadzoru i Kontroli głównego Urzędu Miar jest jednoznaczna - "(...) podtrzymujemy stanowisko przekazane w piśmie (...) z dnia 19 marca 2021 r. (...). Od tamtego czasu w powoływanych przepisach ustawy Prawo o miarach oraz wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych (...) nie zmieniono wymagań, które miałyby wpływ na przekazane w ww. piśmie stanowisko Głównego Urzędu Miar. W kwestii odczytu wartości z przyrządów pomiarowych, podlegających prawnej kontroli metrologicznej, administracja miar stoi na stanowisku, że jako wynik pomiaru należy, przyjmować wyniki wskazane przez przyrząd pomiarowy bez uwzględnienia jakichkolwiek korekt związanych z błędem pomiaru, czy błędami granicznym dopuszczalnymi określonymi w wymaganiach technicznych dla danego rodzaju przyrządu pomiarowego".
W piśmie z dnia 19 marca 2021 r. Główny Urząd Miar wyjaśnił z kolei, że "Oczywiście zgodnie z teorią metrologii każdy pomiar rzeczywisty obarczony jest błędem pomiaru, którego źródłem jest zarówno sam przyrząd pomiarowy, jak i zewnętrzne czynniki wpływające. Natomiast, w przypadku metrologii prawnej, z przepisów prawa wynika, że jeśli przyrząd pomiarowy spełnia wymagania określone w przepisach prawa dotyczących prawnej kontroli metrologicznej dla danego rodzaju przyrządu, to jego błędy oraz wpływ czynników zewnętrznych są utrzymane na poziomie dopuszczalnym do stosowania w obszarach wskazanych w art. 8 ust. 1 Prawa o miarach, w tym przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz przy dokonywaniu kontroli celno-skarbowej. Przepisy ww. ustawy Prawo o miarach i wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze, w tym dotyczące wag nieautomatycznych oraz wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu nie przewidują korygowania wyników ważenia o jakiekolwiek błędy. W. sumaryczne masy pojazdu albo obciążenia osi odczytane z wagi należy stosować bezpośrednio, nie powinny być one zmieniane lub korygowane przez użytkowania wagi o jakiekolwiek wartości."
Tym samym za prawidłowe uznać należy stanowisko organu odwoławczego, że odchylenie dopuszczalne, o którym mowa w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak, wbrew stanowisku skargi, konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o wskazane wyżej odchylenia dopuszczalne. Nie budzi wątpliwości, że każda waga posiada określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie nie ma zatem żadnych podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, jak tego domaga się skarżąca. Odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych, a brak podstawy normatywnej do stosowania określonej wielkości korekty na korzyść przewoźnika to stanowisko potwierdza.
Jak już wyżej wskazano, wykorzystana w rozpoznawanej sprawie waga samochodowa do ważenia pojazdów w ruchu posiadała świadectwo legalizacji ponownej wydane w dniu 29 listopada 2022 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. Wydział [...] w S., ważne do dnia 29 grudnia 2024 r. Oznacza to, że waga spełniała formalne kryteria dopuszczające ją do użytku. Ponadto w obu protokołach kontroli z dnia 21 grudnia 2023 r. w pkt 11 wskazano, że kontroli nacisków osi dokonano zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkowania wydanej przez producenta oraz zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach umieszczonych przed wjazdem na wagę. W pkt 9 protokołu wskazana została nazwa wagi, jej producent, a ponadto wskazano datę wydania świadectwa legalizacji ponownej. Skarżąca nie kwestionowała, że pomiary nacisków osi zespołu pojazdów w rozpatrywanej sprawie zostały przeprowadzone bezpośrednio po wjechaniu pojazdu na teren Oddziału Celnego w [...] zatem uzyskane wyniki wskazują z jakim rzeczywistym naciskiem osi kontrolowany pojazd poruszał się po drogach publicznych.
Dodatkowo zauważyć wypada, że organ I instancji dołączył do akt sprawy raport z ważenia pojazdów za okres od dnia 1 grudnia do 31 grudnia 2023 r. w kierunku wyjazdowym dotyczący zapisów w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez funkcjonariuszy Służby Celno -Skarbowej w Oddziale Celnym w [...] na okoliczność prawidłowego działania wagi.
Jak wskazano z akt sprawy nie wynika, aby proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Okoliczności takich nie powołuje także strona skarżąca. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego, sama zaś okoliczność, że dwukrotny pomiar dał rozbieżne, a nie powtarzające się wyniki, nie oznacza sama przez się, wbrew stanowisku skargi, że pomiary uznać należy za nieprecyzyjne i wadliwe. Trafna jest bowiem argumentacja organu odwoławczego, że charakter ważenia dynamicznego powoduje, że wpływ na wynik pomiaru mogą wywierać różne czynniki, w tym: technika jazdy, różna prędkość przejazdu pojazdu przez pomost wagi (mieszcząca się w dopuszczalnym zakresie stałej prędkości wskazanym przez producenta tj. nie większą niż 6 km/h), zmiana tej prędkości poprzez przyśpieszenie lub przyhamowanie przed pomostem wagi lub na pomoście, regulacja wysokości osi, czy sposób załadunku i jego zabezpieczenie, itp.
Bezzasadne jest odwołanie się strony skarżącej do regulacji ustawy o transporcie drogowym, których to przepisów organ w sprawie nie stosował oraz do regulacji zawartej w § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr [...] z 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD z 2014 r., poz. 14). Jest to przepis niebędący źródłem powszechnie obowiązującego prawa, pomimo że stosowany jest w praktyce przez inspektorów ITD w sprawach kar administracyjnych z zakresu transportu drogowego na korzyść stron. Nie ma zatem żadnych podstaw do stosowania tego zarządzenia przez inne organy uprawnione do kontroli przewozów. Ponadto zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego wskazuje na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z nachylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych, przewiduje zatem korektę wyniku ważenia z uwagi na szczególne warunki pomiaru, przyrządami używanymi przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Jak natomiast wskazano z akt sprawy nie wynika, aby proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego. Ważenie uznać należy zatem za prawidłowe.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut niezastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. umieszczony został w Kodeksie postpowania administracyjnego w dziale IVa "Administracyjne kary pieniężne". Wykładnia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może zatem pomijać argumentów wynikających z jego wykładni systemowej, w tym zwłaszcza wymaga uwzględnienia, że zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a k.p.a., zgodnie z którym:
§ 1 W sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu.
§ 2 W przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z powołanej regulacji jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 oznacza, że przepisy tego działu nie mają zastosowania. Nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, a mianowicie, aby zakres normowania przepisów odrębnych pokrywał się z zakresem normowania określonym w przepisach wymienionego działu. Dany przepis działu IVa nie ma zatem zastosowania, jeżeli dane zagadnienie wymienione § 2 jest uregulowane, niezależnie od tego czy zakres normowania tego zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa, niezależnie zatem od tego czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny czy odmienny (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).
Przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine są w niniejszej sprawie przepisy p.r.d.
Jako przepis odrębny w stosunku do działu IVa k.p.a., reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia sankcjonowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a postępowanie wszczęte podlega umorzeniu. Stosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. wywołuje zatem w istocie ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a., gdyż za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana (por. też wyrok NSA w sprawie sygn. akt. II GSK 705/24).
W tej sytuacji nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skargi co do naruszenia art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
W ocenie sądu organy zasadnie stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140aa ust. 4, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:
a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
Przepis art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Skarżąca jako podmiot profesjonalny w zakresie przewozu ładunków po drogach publicznych, powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Przed rozpoczęciem przewozu powinna upewnić się, czy po załadowaniu towaru nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć bowiem, jak wyjaśniono, wpływ różne czynniki, w tym stan techniczny pojazdu czy sposób zabezpieczenia ładunku. Okoliczności, co do zaistnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. w niniejszej sprawie, nie wymagają szerszego uzasadnienia albowiem skarżąca w ogóle do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych się nie odnosi.
W końcu należy podkreślić, że jakkolwiek masa całkowita skontrolowanego zespołu pojazdów nie była przekroczona, to jednak nieprzekroczenie dopuszczalnych norm nie zwalnia skarżącej od odpowiedzialności. Wpływ na wynik sprawy miał bowiem przeprowadzony pomiar dynamicznego obciążenia grupy trzech osi pojazdu (naczepy), który wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości, przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 24 tony. Przekroczenie nacisku osi/grupy osi spowodowane może być z kolei nierównomiernym rozłożeniem ładunku. Obowiązek rozłożenia ładunku w sposób niepowodujący przekroczenia nacisku osi/grupy osi obciążał stronę skarżącą. Przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu powinien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym w ustawach normom, ponieważ jest zobowiązany do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w wykonywaniu przewozu. Przestrzeganie tych norm ma bowiem wpływ nie tylko na normatywność pojazdu, ale i na bezpieczeństwo w ruchu drogowym prowadzącego pojazd i innych użytkowników dróg publicznych. Nie można więc uznać, że strona skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, natomiast jako profesjonalny przewoźnik poprzez dołożenie należytej staranności mogła nie dopuścić do powstania naruszenia prawa.
W ocenie sądu organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy. Zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. są więc nieuzasadnione. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odniósł się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów i wyjaśnił stronie, dlaczego nie uznał ich za zasadne. Uzasadnienie skontrolowanej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne spełniające kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a. Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do uznania słuszności twierdzeń skarżącej.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.".
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).