III SA/Lu 668/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę funkcjonariusza Policji na odmowę przyjęcia jego odwołania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, uznając, że ustawa o Policji prawidłowo ogranicza krąg obrońców w postępowaniu dyscyplinarnym do funkcjonariuszy Policji.
Funkcjonariusz Policji D. M. wniósł skargę na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji odmawiające przyjęcia jego odwołania od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej. Skarżący zarzucił naruszenie konstytucyjnych praw do obrony i sprawiedliwego procesu, argumentując, że ustawa o Policji, ograniczając możliwość ustanowienia obrońcy do funkcjonariuszy Policji, narusza jego prawo do wyboru fachowego obrońcy (adwokata). Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że specyfika postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Policji uzasadnia odmienne uregulowanie prawa do obrony niż w postępowaniu karnym, a zaskarżone postanowienie nie narusza Konstytucji.
Skarżący, sierż. szt. D. M., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] października 2004 r., które odmówiło przyjęcia jego odwołania od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną, co wynikało z art. 135f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, który stanowi, że obwiniony ma prawo ustanowić obrońcę spośród policjantów. Skarżący zarzucił naruszenie art. 42 ust. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, twierdząc, że ograniczenie wyboru obrońcy do funkcjonariuszy Policji uniemożliwia mu skorzystanie z fachowej pomocy prawnej adwokata, co czyni jego prawo do obrony i sprawiedliwego procesu iluzorycznym. Podkreślił, że postępowanie dyscyplinarne jest zbliżone do postępowania karnego, a przepisy k.p.k. są w nim stosowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd uznał, że postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy Policji jest odrębnym trybem postępowania, uregulowanym w ustawie o Policji, a nie w ustawie karnej. Choć Konstytucja gwarantuje prawo do obrony w postępowaniu karnym, specyfika służby policyjnej uzasadnia odmienne uregulowanie prawa do obrony w postępowaniu dyscyplinarnym. Sąd przywołał liczne przykłady innych ustaw regulujących postępowania dyscyplinarne, które również ograniczają krąg dopuszczalnych obrońców. Podkreślono, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania, a zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jest niezasadny, gdyż skarżący skorzystał z prawa do sądu, wnosząc skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczenie to nie narusza konstytucyjnych praw. Postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy Policji jest odrębnym trybem postępowania, a specyfika służby policyjnej uzasadnia odmienne uregulowanie prawa do obrony niż w postępowaniu karnym. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszy Policji jest specyficzne i odrębne od postępowania karnego. Choć Konstytucja gwarantuje prawo do obrony, ustawa o Policji może w sposób uzasadniony ograniczyć krąg dopuszczalnych obrońców, biorąc pod uwagę charakter służby. Przywołano przykłady innych ustaw, które również wprowadzają podobne ograniczenia. Zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
u.o. Policji art. 135f § 1 pkt 4
Ustawa o Policji
Konstytucja RP art. 42 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.o. Policji art. 135f § 3
Ustawa o Policji
u.o. Policji art. 135p § 1
Ustawa o Policji
u.o.u.s.p. art. 113
Ustawa o ustroju sądów powszechnych
u.o.p. art. 75
Ustawa o prokuraturze
r. M.Sp. ws. r.d.f.S.W. art. 15 § § 15
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej
u.o.d.w. art. 53 § 4
Ustawa o dyscyplinie wojskowej
r. M.Z.i.O.S. ws. p.w.o.z.l. art. 15 § § 15 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy
u.o.i.a. art. 58
Ustawa o izbach aptekarskich
u.o.d.p. art. 66
Ustawa o doradztwie podatkowym
r. M.Z.i.O.S. ws. p.w.o.z.p.i.p. art. 15 § § 15 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej pielęgniarek i położnych
u.o.P.S.P. art. 124a
Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej
u.o.s.w. art. 131 § 4
Ustawa o szkolnictwie wyższym
u.o.S.C. art. 70 § 1
Ustawa o Służbie Celnej
u.o.S.G. art. 136a § 1
Ustawa o Straży Granicznej
r.R.M. ws. p.k.d. art. 26 § § 26 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie powoływania komisji dyscyplinarnych orzekających za naruszenie obowiązków przez mianowanych pracowników samorządowych i postępowania przed tymi komisjami
r.P.R.M. ws. u.w.i.p.d.f.A.W. art. 21 § pkt 3
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Wywiadu
Prawo o adwokaturze art. 1 § 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
Prawo o adwokaturze art. 4 § 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
u.P.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 42 ust. 2 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie swobodnego wyboru obrońcy (adwokata) w postępowaniu dyscyplinarnym. Naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy na skutek niemożności ustanowienia fachowego obrońcy.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie dyscyplinarne stanowi odrębny tryb postępowania, uregulowany w ustawie o Policji, a nie w ustawie karnej. Specyfika służby policyjnej wymagała uregulowania prawa do obrony w sposób określony w ustawie. Zasada demokratycznego państwa prawnego nakazuje stosowanie gwarancji konstytucyjnych także w postępowaniach dyscyplinarnych, jako że są to postępowania represyjne.
Skład orzekający
Marek Zalewski
przewodniczący-sprawozdawca
Jadwiga Pastusiak
sędzia
Maria Wieczorek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja prawa do obrony w postępowaniach dyscyplinarnych funkcjonariuszy służb mundurowych, w szczególności ograniczeń w wyborze obrońcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Policji; inne służby mogą mieć odmienne regulacje.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego prawa do obrony w specyficznym kontekście postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy Policji, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i karnym.
“Czy policjant w postępowaniu dyscyplinarnym może wybrać adwokata?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 668/04 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2004-12-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2004-11-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Jadwiga Pastusiak Marek Zalewski /przewodniczący sprawozdawca/ Maria Wieczorek Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070 Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2002 nr 21 poz 206 Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze- tekst jednolity Dz.U. 1996 nr 135 poz 634 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej. Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058 Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity. Dz.U. 2002 nr 7 poz 58 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.- tekst jednolity Dz.U. 1993 nr 61 poz 284 Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej oddala skargę Uzasadnienie Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2004 r. wydanym na podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 i art. 135 k ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t. j. - Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.). Komendant Wojewódzki Policji odmówił przyjęcia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. wydanej w sprawie dyscyplinarnej sierż. szt. D. M., ze względu na to, że odwołanie zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną. Odwołanie zostało wniesione przez będącego adwokatem obrońcę obwinionego. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z zapisem art. 135f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy za jego zgodą spośród policjantów. Jednocześnie zgodnie z zapisem ust. 3 powołanego wyżej artykułu ustanowienie obrońcy uprawnia go do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł obwiniony reprezentowany przez pełnomocnika i podniósł: 1. naruszenie art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uniemożliwienie obwinionemu D. M. swobodnego wyboru obrońcy, a w konsekwencji uniemożliwienie mu podjęcia skutecznej obrony w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym; 2. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie obwinionego prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia jego sprawy przez właściwy sąd na skutek uniemożliwienia mu swobodnego wyboru obrońcy, a w konsekwencji podjęcia skutecznej obrony w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że na mocy orzeczenia Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 roku w sprawie oznaczonej sygn. SPR 1016/04. Komendant Powiatowy Policji wymierzył sierż. sztab. D. M. karę dyscyplinarną nagany za to, że w dniu [...] kwietnia 2004 roku przed przystąpieniem do służby jako kierujący pojazdem służbowym odmówił poddania się badaniu urządzeniem Lion SD 400 na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, przez co - zdaniem Komendanta Powiatowego Policji - nie wykonał polecenia służbowego asp. G. S. dopuszczając się przy tym naruszenia dyscypliny służbowej. Orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji zostało zaskarżone przez będącego adwokatem obrońcę obwinionego. Na mocy zaskarżonego postanowienia z dnia [...] października 2004 roku Komendant Wojewódzki Policji odmówił przyjęcia odwołania, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie dyspozycją art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, z której to wynika, iż obwiniony policjant ma prawo do ustanowienia obrońcy spośród policjantów. Skarżący podnosi, że postępowanie dyscyplinarne ma na celu nie tylko ustalenie winy obwinionego, ale także - po stwierdzeniu, że dopuścił się on naruszenia dyscypliny służbowej, wymierzenie mu określonej kary dyscyplinarnej. Postępowanie dyscyplinarne jest w swej istocie stosunkowo bliskie postępowaniu karnemu. Bliską korelację miedzy postępowaniem dyscyplinarnym toczącym się przed właściwymi organami Policji, a postępowaniem karnym regulowanym przez kodeks postępowania karnego, potwierdza art. 135 p ust. 1 ustawy o Policji, który stanowi, iż w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym w oznaczonym zakresie stosuje się przepisy kodeksu postępowania karnego. Jednocześnie art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przyznaje każdemu, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, prawo do obrony i do posiadania obrońcy. Prawo do obrony i obrońcy z natury rzeczy może być skutecznie realizowane tylko przez obrońcę mającego fachowe przygotowanie do udzielania pomocy prawnej i reprezentowania osób trzecich. Według przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze osobą uprawnioną do udzielania pomocy prawnej jest wyłącznie osoba posiadająca tytuł zawodowy adwokata. W tym stanie rzeczy skarżący stwierdza, że art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji jest sprzeczny z art. 42 ust. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Pozbawienie obwinionego policjanta możliwości ustanowienia w postępowaniu dyscyplinarnym fachowego obrońcy (czy pełnomocnika) prowadzi do sytuacji, w której gwarantowane konstytucyjnie prawo do obrony i sprawiedliwego procesu staje się iluzoryczne. Wyłącznie bowiem obrońca posiadający odpowiednie umiejętności i fachową wiedzę, polegającą na interpretowaniu i stosowaniu prawa, może podjąć skuteczną i profesjonalną obronę obwinionego - funkcjonariusza Policji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Organ wskazał dodatkowo, że po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego Komendant Powiatowy Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 roku wymierzył obwinionemu karę dyscyplinarną nagany. W dniu [...] września 2004 roku do Komendanta Wojewódzkiego Policji wpłynęło odwołanie pełnomocnika obwinionego od ww. orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji oraz zażalenie obwinionego na postanowienie rzecznika dyscyplinarnego z dnia [...] sierpnia 2004 roku nr 7/9/04o odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego. Organ II instancji uwzględniając fakt, iż zażalenie obwinionego na postanowienie rzecznika dyscyplinarnego z dnia [...] sierpnia 2004 roku o odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego wpłynęło po wydaniu przez Komendanta Powiatowego Policji orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] sierpnia 2004 roku, jednakże w terminie ustawowym dla złożenia odwołania od orzeczenia, przyjął zażalenie jako odwołanie od orzeczenia. Po jego rozpatrzeniu Komendant Wojewódzki Policji w dniu [...] października 2004 roku wydał orzeczenie nr [...] uchylające orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] sierpnia 2004 roku w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne nie zostało dotychczas zakończone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W zakresie wniesionej skargi organ wskazał, że zaskarżone postanowienie nie jest sprzeczne z Konstytucją RP. Art. art. 42 ust. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowią gwarancję prawa do obrony oraz wyboru lub ustanowienia z urzędu obrońcy każdemu przeciwko komu prowadzone jest postępowanie karne jak również prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Dotyczy to postępowania karnego, w którym rozpatrywany jest czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Postępowanie dyscyplinarne dotyczy czynów, za które policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną. Czyn zarzucany obwinionemu nie jest czynem zabronionym pod groźbą kary przez ustawę. Odpowiedzialność policjantów w postępowaniu dyscyplinarnym jest związana z nieprzestrzeganiem zasad etyki zawodowej oraz przekroczeniem uprawnień lub niewykonaniem obowiązków wynikających z szeregu przepisów prawnych, rozkazów i poleceń przełożonych. Ustawa o Policji w art.135 p ust. 1 daje jedynie umocowanie do odpowiedniego stosowania w postępowaniu dyscyplinarnym przepisów kodeksu postępowania karnego, jednakże tylko w zakresie przepisów dotyczących wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości stosowania kar porządkowych i stosowania art. 184 kpk. Postępowanie dyscyplinarne stanowi odrębny tryb postępowania, uregulowany w ustawie o Policji, a nie w ustawie karnej. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy o Policji nie zostały zmienione ani uchylone przez inną ustawę, ani Trybunał Konstytucyjny, więc posiadają moc obowiązującą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem (art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Szereg aktów prawnych dotyczących grup zawodowych przewiduje szczególny rodzaj odpowiedzialności dyscyplinarnej, jakiej poddane są osoby należące do tych zawodów. Przepisy te regulują również zasady postępowania w ramach odpowiedzialności dyscyplinarnej. W każdym z tych postępowań obwiniony ma prawo dobrać sobie obrońcę, różnie jednak jest opisywany zakres uprawnionych do pełnienia tej funkcji. Tytułem przykładu wskazać należy, że niektóre regulacje zawodowe wprost dopuszczają udział adwokata w postępowaniu dyscyplinarnym w charakterze obrońcy obwinionego, np.: - art. 113 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98 poz. 1070 z późn. zm.) wskazuje, że obwiniony może ustanowić obrońcę spośród sędziów lub adwokatów. - art. 75 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2002 r. nr 21 poz. 206) początkowo wskazywał, że obwiniony może ustanowić obrońcę tylko spośród prokuratorów, natomiast od czasu nowelizacji z dniem 14 stycznia 2004 r. stanowi, że obwiniony może ustanowić obrońcę tylko spośród prokuratorów lub adwokatów. - § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. nr 135 poz. 634 z późn. Zm.) stanowi, że obrońcą, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, może być adwokat lub wskazany przez obwinionego funkcjonariusz. - art. 53 ust. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 nr 42 poz. 370) stanowi, że w postępowaniu w sprawach o przewinienia dyscyplinarne przed sądem wojskowym obrońcą może być żołnierz, o którym mowa w ust. 3, lub adwokat. - § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 26 września 1990 r. w sprawie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy (Dz. U nr 69 poz.406) stanowi, że lekarz, którego dotyczy postępowanie, może ustanowić obrońców spośród lekarzy lub adwokatów w każdym stadium postępowania. - art. 58 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U z 2003 r. nr 9 poz. 108 z późn. zm.) stanowi, że obwiniony może przybrać w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności zawodowej obrońców spośród członków izby aptekarskiej lub adwokatów. Inne regulacje nie precyzują kwestii, kto może być obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym, np. - art. 66 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym. Dz. U. z 2002 nr 9 poz. 86 z późn. Zm.) stanowi, że obwiniony może ustanowić obrońcę. - § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 stycznia 1993 r. w sprawie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej pielęgniarek i położnych (Dz. U. nr 9 poz. 45) wskazuje, że pielęgniarka lub położna, której dotyczy postępowanie, może ustanowić obrońców w każdym stadium postępowania. - art. 124 a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 147 poz. 1230 z późn. zm.) stanowi, że obwiniony ma prawo korzystania z pomocy obrońcy. - art. 131 ust. 4 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 65 poz. 385 z późn. zm.) stanowi, że obwiniony ma prawo korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy. Jeszcze inne regulacje wskazują, kto może być obrońcą, nie wymieniając jednak przy tym podmiotów zajmujących się zawodowo świadczeniem pomocy prawnej, np. - art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 nr 156 poz. 1641), zgodnie z którym obwiniony ma prawo korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy spośród funkcjonariuszy celnych. - art. 136a ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 171 poz. 1399 z późn. zm.) zgodnie z którym obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym może być funkcjonariusz Straży Granicznej wskazany przez obwinionego - § 26 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie powoływania komisji dyscyplinarnych orzekających za naruszenie obowiązków przez mianowanych pracowników samorządowych i postępowania przed tymi komisjami. (Dz. U. nr 57 poz. 336) zgodnie z którym obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym może być mianowany pracownik samorządowy. - § 21 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Wywiadu Dz. U. nr 160 poz. 1557) zgodnie z którym w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, funkcjonariusza Agencji Wywiadu, jeżeli funkcjonariusz ten wyrazi na to zgodę. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 123 poz. 1058 z późn. zm.) adwokatura powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 cyt. ustawy - zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Normę tę należy zatem potraktować jako ogólną, zaś poszczególne powyżej przedstawione regulacje jako regulacje szczegółowe. W ustawach szczególnych dotyczących specyficznych postępowań dyscyplinarnych zawarte są normy dopuszczające do obrony inne podmioty w ramach środowiska w którym postępowanie się toczy. Osoby te jako znające np. szczególne normy deontologiczne danego zawodu, mogą reprezentować obwinionego w takim postępowaniu, mimo braku uprawnień wymaganych od obrońcy na zasadach ogólnych, przewidzianych w przepisach dotyczących adwokatów czy radców prawnych. Zamieszczony w rozdziale II Konstytucji (Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela) art. 42 ust. 2 stanowi, że - Każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 września 2001 r. sygn. akt SK 17/00, publ. w OTK 2001/6/165 - Z zasady demokratycznego państwa prawnego Trybunał Konstytucyjny wyprowadzał wniosek co do stosowania, także w postępowaniach dyscyplinarnych, gwarancji ustanowionych w rozdziale II Konstytucji. Gwarancje te bowiem, w ocenie Trybunału, odnoszą się "do wszelkich postępowań represyjnych, tzn. postępowań, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania lub jakiejś sankcji" (K. 41/97, op. cit., s. 655, por. także wyrok z 16 listopada 1999 r., SK 11/99, OTK ZU Nr 7/1999, s. 811). Jak wskazuje doktryna prawa karnego, "zjawisko karania nie ogranicza się wyłącznie do sfery państwowego prawa karnego. Najbliższe państwowemu prawu karnemu jest prawo dyscyplinarne, które wprost uważać można za szczególną gałąź czy rodzajową odmianę prawa karnego" (M. Cieślak: Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia, Warszawa 1994, s. 22-23). Takie ujęcie postępowania dyscyplinarnego i zbliżenia gwarancji tego postępowania i postępowania karnego wynika również z prawa międzynarodowego w zakresie praw człowieka. Zgodnie z art. 6 ust. 3 c Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61 poz. 284 z późn. zm.), każdy oskarżony o popełnienie czynu zagrożonego karą ma co najmniej prawo do (m. in.) bronienia się osobiście lub przez ustanowionego przez siebie obrońcę. Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 27 sierpnia 1991 r. (Demicoli v. Malta), publ. w J 13057/87, cyt. za LEX nr 81159 wskazał, że – "Zrozumiałe jest, że Państwa mają prawo do rozróżniania pomiędzy przestępstwami a przewinieniami dyscyplinarnymi w prawie krajowym, jednakże ta klasyfikacja nie jest decydująca z punktu widzenia Konwencji. Sformułowanie "oskarżenie w wytoczonej sprawie karnej" w art. 6 ust. 1 Konwencji ma znaczenie autonomiczne i Trybunał musi podkreślić, że linia graniczna w prawie wewnętrznym (pomiędzy przestępstwem w świetle prawa karnego a przewinieniem dyscyplinarnym) nie narusza przedmiotu i celu art. 6 ust. 1". Regulacja art. 6 ust. 1 i art. 6 ust. 3 c Konwencji jest spójna i dotyczy prawa do rzetelnego procesu. W ocenie Sądu pogląd wyrażony przez ETPC na gruncie art. 6 ust. 1 Konwencji dotyczy również narzędzi realizacji celu tam wskazanego, zawartych m. in. w art. 6 ust. 3 c Konwencji. Odpowiedzialność dyscyplinarna policjantów uregulowana została w przepisach art. 132-139 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zmianami). O prawie do obrony w tym postępowaniu stanowi przepis art. 135 f ust. 1 pkt 3 przyznający obwinionemu prawo do ustanowienia obrońcy spośród policjantów, a zakres uprawnień obrońcy uregulowany jest w art. .135 f ust. 3,4, 5, 6. Nie ulega zatem wątpliwości, ze funkcjonariusz policji w postępowaniu dyscyplinarnym na zagwarantowane ustawowe prawo do obrony. W tej sytuacji zarzut skargi naruszenia art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie nie zasługiwał na uwzględnienie. Podkreślić należy, że policja spełnia ważną z punktu widzenia interesu społecznego rolę w państwie. Funkcjonariusze policji zaliczani są do tzw. służb mundurowych, a specyfika ich pracy wymagała uregulowania prawa do obrony w sposób określony w ustawie. Uregulowanie to, zdaniem Sądu, nie narusza wzorca konstytucyjnego określonego w art. 42 ust. 2 Konstytucji. Odesłanie zawarte w art. 135 p ustawy o policji do przepisów kodeksu postępowania karnego, dotyczy odpowiedniego stosowania tych przepisów w zakresie wezwań terminów, doręczeń, świadków, a nie prawa do obrony realizowanego przez adwokata. Zupełnym nieporozumieniem natomiast wydaje się być zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji, bowiem prawo do sądu realizuje skarżący w sprawie niniejszej poprzez wniesienie skargi. Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI