III SA/Lu 655/12

III SA/Lu 655/12 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2012-12-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2012-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 548/13 - Wyrok NSA z 2014-10-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 73 ust. 1-5, art. 72 ust. 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr Km.[...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. Ł. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. Ł. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmawiającej rejestracji pojazdu marki Peugeot 607 nr [...] – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołując się na art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym podniosło, że rejestracji pojazdu dokonuje na wniosek właściciela starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania, wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną. Decyzja w przedmiocie rejestracji jest rozstrzygnięciem organu w zakresie spełnienia wymogów ustawowych przez osobę ubiegającą się o dokonanie rejestracji. Wśród dowodów wymaganych przy rejestracji pojazdu art. 72 ustawy wymienia między dowód własności pojazdu, przy czym prawo własności pojazdu winno być udokumentowane zgodnie ze stanem rzeczywistym przez wnioskodawcę ubiegającego się o rejestrację pojazdu. W niniejszej sprawie dowodem własności pojazdu, o rejestrację którego ubiegał się skarżący jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] września 2011 r., ustalający, że właścicielem pojazdu marki Peugeot 607, rok produkcji 2004, o nr nadwozia [...] – jest A. Ł.
W ocenie organu podstawową kwestią jaką należało przesądzić było ustalenie, w jaki sposób należało zakwalifikować wniosek skarżącego o rejestrację pojazdu, czy jako wniosek o pierwszą rejestrację samochodu osobowego na terytorium kraju, czy też jako wniosek o rejestrację pojazdu już zarejestrowanego na terytorium RP.
W tej kwestii wyjaśniono, że decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Starosta czasowo zarejestrował przedmiotowy pojazd na rzecz A. Ł. na podstawie dołączonych przez niego dokumentów. Po wydaniu tej decyzji wyszło na jaw, że skarżący sfałszował umowę kupna-sprzedaży przedmiotowego samochodu, co potwierdził prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt [...]. Stanowiło to jednocześnie podstawę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej rejestracją pojazdu na rzecz A. Ł. Po zakończeniu postępowania wznowieniowego Starosta decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] uchylił własną ostateczną decyzję z dnia [...] maja 2008 r. i odmówił rejestracji pojazdu. W tych warunkach wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] maja 2008 r. o rejestracji pojazdu spowodowało powrót do stanu sprzed rejestracji, a więc takiego, jakby przedmiotowy pojazd nie został zarejestrowany na terytorium RP, a skarżący ubiegał się o jego rejestrację po raz pierwszy.
Zdaniem organu drugiej instancji Starosta prawidłowo zakwalifikował wniosek z dnia [...] grudnia 2011 r. jako wniosek o pierwszą rejestrację pojazdu na terytorium RP, rozpatrując sprawę w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania przez organ I instancji, to jest 30 kwietnia 2012 r. W konsekwencji Kolegium podzieliło stanowisko Starosty , że w sprawie zaistniały przesłanki do odmowy rejestracji pojazdu.
Podkreślono, że jednym z dowodów wymaganych przy rejestracji po raz pierwszy na terytorium RP pojazdu sprowadzonego z zagranicy jest dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokument potwierdzający brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenie stwierdzające zwolnienie od akcyzy w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy (...) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej (art. 72 ust. 1 pkt 6a ustawy) oraz zaświadczenie wydane przez właściwy organ potwierdzający uiszczenie podatku VAT od pojazdów sprowadzonych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub brak takiego obowiązku (art. 72 ust. 1 pkt 8 ustawy).
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie podatkowe w sprawie określenia A. Ł. zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Peugeot 607. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] maja 2008 r. A.Ł. złożył w Urzędzie Celnym uproszczoną deklarację podatku akcyzowego dotyczącą nabycia wewnątrzwspólnotowego wymienionego pojazdu, a Naczelnik Urzędu Celnego wydał dokument potwierdzający zapłatę akcyzy z dnia [...] maja 2008 r. Ponieważ zadeklarowana kwota była zaniżona organ ten wszczął wobec A.Ł. postępowanie w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym w prawidłowej wysokości, które zakończył decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., ustalając to zobowiązanie na kwotę 5.350 zł. Decyzję tę A.Ł. zaskarżył do Dyrektora Izby Celnej. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a A.Ł. zaskarżył ją do WSA w Lublinie. Sąd ten wyrokiem z dnia 6 października 2010 r. w sprawie sygn. I SA/Lu 376/10, uchylił zaskarżoną decyzję zarzucając organowi luki w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w tym odnośnie ustalenia podmiotu zobowiązanego do uiszczenia podatku akcyzowego. Rozpatrując sprawę ponownie organ celny uznał, że A.Ł. nie jest zobowiązany do uiszczenia podatku akcyzowego, ponieważ pojazd nabył już w Polsce, a nie zaś w Niemczech, wobec czego nie był podmiotem dokonującym nabycia wewnątrzwspólnotowego. Umowa kupna-sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. zawarta pomiędzy [...] (zbywcą) a skarżącym A. Ł. (nabywcą) została przez tego ostatniego podrobiona, a ujawniony w niej zbywca faktycznie nim nie był ponieważ rzeczywistym sprzedawcą pojazdu był T. W. Wobec powyższego uznając, że A.Ł. nie nabył wewnątrzwspólnotowo pojazdu, organ umorzył wobec niego postępowanie w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym, wszczął zaś odrębne postępowanie wobec T. W.
W tym stanie faktycznym organ uznał, że dane nabywcy ujawnione w dokumencie potwierdzającym zapłatę akcyzy z dnia [...] maja 2008 r. są nieprawdziwe, bowiem nabywcą wewnątrzwspólnotowym była inna osoba. Podobnie uznano za nieodpowiadające stanowi faktycznemu zaświadczenie VAT-25 z dnia [...] maja 2008 r., w którym jako podmiot dokonujący dostawy ujawniony jest "[...]" w oparciu o sfałszowaną umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] maja 2009 r., które stosownie do art. 306a Ordynacji podatkowej potwierdza jedynie określony stan faktyczny lub prawny i stanowi czynność faktyczną, akt wiedzy, będący pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego wraz ze zmianą tych faktów lub stanu.
Mając zatem na uwadze, że zaświadczenia VAT-25 z dnia [...] maja 2008 r. oraz dokument potwierdzający zapłatę akcyzy z dnia [...] maja 2008 r. nie można było uznać za uprawniające do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na rzecz A.Ł., Kolegium utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2012 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2012 r. A.Ł. podniósł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest dla niego niezrozumiałe. Stwierdził, że wszystkie niezbędne dokumenty potwierdzające własność pojazdu zostały przez niego dostarczone Wydziałowi Komunikacji w 2008 r. i na ich podstawie samochód został zarejestrowany. Zarzucił urzędnikom, że wprowadzili go w błąd co do konsekwencji (ponownej rejestracji pojazdu), jakie będzie dla niego miało orzeczenie Sądu potwierdzające własność samochodu. Doprowadziło to do tego, że poniósł straty materialne.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z przepisem art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (aktualnie j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm., dalej jako "p.r.d."), rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5.
Według zaś art. 72 ust. 1 p.r.d., rejestracji dokonuje się na podstawie:
1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;
2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;
3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane;
4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederację Szwajcarską lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;
5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;
6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy lub pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;
8) zaświadczenia wydanego przez właściwy organ potwierdzający:
a) uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub
b) brak obowiązku, o którym mowa w lit. a
– jeżeli sprowadzany pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy, z zastrzeżeniem ust. 1a;
9) dowodu wpłaty, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, lub oświadczenia o podleganiu obowiązkowi zapewniania sieci zbierania pojazdów, o którym mowa w art. 11 ust. 4 tej ustawy, albo faktury zawierającej takie oświadczenie, jeżeli pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy.
Jak wynika z akt sprawy aktualnie właścicielem samochodu marki Peugeot 607 wyprodukowanego w 2004 r. o nr nadwozia [...], którego zarejestrowania decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił zarówno Starosta jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. – jest skarżący A.Ł.. Fakt ten został stwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] września 2011 r., w sprawie sygn. akt [...], w którym dokonano tego rodzaju ustalenia. Obie wskazane decyzje zostały wydane na skutek wniosku skarżącego o ponowną rejestrację pojazdu, po uzyskania przez niego potwierdzenia prawa własności pojazdu. Decyzje te zostały poprzedzone wznowieniem postępowania na mocy postanowienia Starosty z dnia [...] listopada 2009 r. wobec ustalenia, że pierwotna rejestracja pojazdu nastąpiła m.in. na podstawie sfałszowanej przez skarżącego umowy kupna-sprzedaży, za co został on skazany w postępowaniu karnym. Niewątpliwie zatem zachodziła podstawa do wznowienia postępowania, które zakończone zostało decyzją o rejestracji pojazdu na podstawie dokumentu uzyskanego za pomocą przestępstwa, a także podstawa do uchylenia decyzji o pierwotnej rejestracji pojazdu i odmowie jego zarejestrowania (postanowienie o wznowieniu postępowania – k. 27-28 akt adm.; odpis wyroku Sądu Rejonowego w sprawie sygn. [...] – k. 25; decyzja Starosty z dnia [...] grudnia 2009 r. – k. 32-33).
Zgodzić się w tym miejscu wypada ze stanowiskiem organów, że rozpatrywany obecnie wniosek skarżącego o rejestrację pojazdu, winien być rozpatrywany jako wniosek o pierwszą rejestrację samochodu osobowego na terytorium RP, tak jakby pojazd nigdy wcześniej na terenie kraju nie był zarejestrowany. Wynika to z tego, że decyzja o pierwotnej rejestracji pojazdu została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek decyzji zapadłej w wyniku wznowienia postępowania, którą odmówiono rejestracji pojazdu.
Kwestia ta ma takie znaczenia dla rozstrzygnięcia ponownego wniosku skarżącego o rejestrację pojazdu, że określa wymagane warunki wynikające z cytowanego wyżej przepisu art. 72 ust. 1 p.r.d., jakie winny zostać spełnione, aby możliwa była rejestracja pojazdu. Należy jednak zaakcentować, że obecna ocena przesłanek wymaganych do rejestracji pojazdu następować winna według ustaleń faktycznych i stanu prawnego istniejących w chwili złożenia przez skarżącego wniosku o rejestrację pojazdu z dnia [...] grudnia 2011 r. (k. 52 akt administracyjnych).
Na tym etapie postępowania skarżący legitymuje się dowodem własności pojazdu wynikającym z orzeczenia sądu powszechnego.
Organy zakwestionowały jednak spełnienie przez skarżącego innych przesłanek wymaganych do rejestracji pojazdu określonych w art. 72 ust. 1 pkt 6a p.r.d. i art. 72 ust. 1 pkt 8 lit. a p.r.d., czyli posiadania dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju oraz zaświadczenia wydanego przez właściwy organ potwierdzający uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej.
Odnośnie akcyzy należy zauważyć, że z treści decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika (k. 42-44 akt administracyjnych), że postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu przez skarżącego zostało jako bezprzedmiotowe – umorzone. Ustalono mianowicie – stosownie do ustaleń z postępowania karnego – że skarżący A.Ł. nie był zobowiązany do uiszczenia podatku akcyzowego, ponieważ przedmiotowy samochód został nabyty przez niego w Polsce, wobec czego nie był on podmiotem dokonującym nabycia wewnątrzwspólnotowego. Organ w uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że opisany pojazd został sprzedany przed pierwszą rejestracją na terytorium kraju na początku maja 2008 r. A. Ł. przez T. W. Tym samym ustalenie takie zawarte w decyzji ostatecznej było wiążące dla organów prowadzących postępowanie w przedmiocie rejestracji pojazdu, jednakże organy te nie wywiodły z niego żadnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy skutków prawnych.
Tymczasem w takich okolicznościach należało uznać, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2011 r. jest dokumentem potwierdzającym fakt, że skarżący A.Ł. nie jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku akcyzowego. Oznacza to w konsekwencji, że wskazana decyzja jest dokumentem potwierdzającym brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju przez wnioskującego o rejestrację pojazdu. Pomimo tego organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dokonał żadnej oceny w tym względzie, ograniczając się do stwierdzenia, że nie można uznać dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy z dnia [...] maja 2008 r. jako uprawniającego do zarejestrowania pojazdu. Stanowi to uchybienie przepisom postępowania w postaci braku w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz należytej jego oceny (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).
Natomiast odnośnie kwestii uiszczenia przez skarżącego podatku od towarów i usług (VAT), organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako argument przemawiający za odmową dokonania rejestracji pojazdu wskazał ogólnikowo, że dokumentu w postaci zaświadczenia VAT-25 z dnia [...] maja 2008 r. załączonego przez skarżącego do pierwszego wniosku o rejestrację pojazdu, nie można uznać za uprawniający obecnie do zarejestrowania przedmiotowego samochodu. Organ powołując się na stan faktyczny sprawy wynikający ze wznowienia postępowania i dokonanych potem ustaleń stwierdził jedynie, że dokument ten nie może stanowić podstawy do zarejestrowania samochodu, jednakże nie wyjaśnił w istocie dlaczego odmówił mocy dowodowej temu zaświadczeniu (k. 10 akt administracyjnych). Wynika z niego tymczasem to, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Organ nie przedstawił żadnej oceny, która przemawiałaby za wykluczeniem tego dokumentu jako dowodu uprawniającego do rejestracji pojazdu. Samo wskazanie przez organ, że zaświadczenie VAT-25 nie może stanowić podstawy do zarejestrowania jest niewystarczające, gdyż organ powinien przedstawić argumenty na poparcie tego rodzaju twierdzenia, w szczególności odnośnie tego, w jaki sposób ustalenia faktyczne dokonane po wznowieniu postępowania wpływają na wiarygodność i aktualność danych objętych tym zaświadczeniem. Dlatego w ocenie Sądu organ w sposób przekonujący nie wykazał, dlaczego nie uwzględnił tego dokumentu jako dowodu potwierdzającego uiszczenie przez skarżącego podatku od towarów i usług lub brak obowiązku uiszczenia tego podatku z tytułu nabycia środka transportu.
Reasumując dotychczasowe rozważania, w przedmiotowej sprawie zadaniem organów obu instancji było dokonanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. ustaleń faktycznych i oceny dowodów w aspekcie spełnienia przez skarżącego A.Ł. warunków do dokonania rejestracji pojazdu, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., czego organy nie uczyniły.
Naruszenie przez organy reguł postępowania wynikających ze wskazanych przepisów skutkuje koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obowiązane będą wyeliminować stwierdzone uchybienia oraz uwzględnić uwagi Sądu odnoszące się do należytej oceny okoliczności faktycznych sprawy w świetle norm prawa materialnego stosowanych przy rozpoznawaniu wniosku o rejestrację pojazdu.
Rozstrzygając o kosztach postępowania (pkt II wyroku) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie kierował się przepisami art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.