III SA/Lu 653/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2020-01-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek mieszkaniowydochódstan majątkowysprzedaż nieruchomościgospodarstwo rolneprawo administracyjnepostępowanie administracyjne WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego, uznając, że sprzedaż gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę stworzyła rażącą dysproporcję między jego dochodami a stanem majątkowym.

Skarżący E. K. domagał się przyznania dodatku mieszkaniowego, jednak organy administracji odmówiły, wskazując na sprzedaż przez niego gospodarstwa rolnego za znaczną kwotę. Sąd administracyjny pierwszej instancji, po wcześniejszym uchyleniu jego wyroku przez NSA z powodu błędów proceduralnych, ponownie rozpoznał sprawę. Sąd uznał, że mimo spełnienia formalnych kryteriów dochodowych, sprzedaż gospodarstwa rolnego przez skarżącego stworzyła rażącą dysproporcję między jego niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym, co stanowiło negatywną przesłankę do przyznania dodatku.

Sprawa dotyczyła skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Organ I instancji odmówił przyznania dodatku, mimo spełnienia przez skarżącego kryteriów dochodowych i powierzchniowych, wskazując na sprzedaż przez niego gospodarstwa rolnego za kwotę [...] zł w sierpniu 2016 r. Organ uznał, że skarżący dysponuje środkami ze sprzedaży, co tworzy rażącą dysproporcję między jego dochodami a stanem majątkowym, zgodnie z art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie pierwotnie stwierdził nieważność decyzji z powodu braku upoważnienia dla organu I instancji, jednak NSA uchylił ten wyrok, wskazując na konieczność merytorycznej oceny sprawy. Po ponownym rozpoznaniu, WSA oddalił skargę. Sąd uznał, że choć skarżący spełnił formalne kryteria dochodowe, to sprzedaż gospodarstwa rolnego za [...] zł stworzyła rażącą dysproporcję między jego niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym. Sąd podkreślił, że skarżący nie udokumentował przekazania środków swojej kuzynce, co obciążało go negatywnymi konsekwencjami. WSA przyjął, że skarżący posiadał środki ze sprzedaży, które mógł wykorzystać na pokrycie kosztów mieszkaniowych, co było sprzeczne z celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przeznaczonej dla osób w trudnej sytuacji materialnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, sprzedaż gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę, która doprowadziła do posiadania znacznych zasobów finansowych, stanowi negatywną przesłankę do przyznania dodatku mieszkaniowego, nawet jeśli wnioskodawca formalnie spełnia kryteria dochodowe.

Uzasadnienie

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych przewiduje możliwość odmowy przyznania świadczenia, gdy występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym na możliwość samodzielnego pokrycia wydatków mieszkaniowych. Wnioskodawca nie udowodnił, że wyzbył się środków ze sprzedaży gospodarstwa, co uzasadniało odmowę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.d.m. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

Dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, których średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza określonych progów.

u.d.m. art. 7 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

Organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych do kontroli legalności działalności administracji publicznej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy strona wykazała okoliczności uzasadniające jej żądanie.

u.d.m. art. 5

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

Normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego.

u.d.m. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

Katalog osób uprawnionych do dodatku mieszkaniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzedaż gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę stworzyła rażącą dysproporcję między jego niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania dodatku mieszkaniowego.

Odrzucone argumenty

Sam fakt posiadania przez wnioskodawcę znacznego majątku (ze sprzedaży gospodarstwa) nie powinien skutkować odmową przyznania dodatku mieszkaniowego, gdyż istotny jest dochód uzyskiwany przez gospodarstwo domowe.

Godne uwagi sformułowania

rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy jest adresowany do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, spełniających wymogi ustawy, w pokryciu kosztów utrzymania lokalu brak aktywności strony w zakresie udokumentowania przekazania środków obciąża ją negatywnymi konsekwencjami

Skład orzekający

Jadwiga Pastusiak

przewodniczący

Robert Hałabis

sprawozdawca

Anna Strzelec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w kontekście posiadania znacznych zasobów majątkowych uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości, mimo formalnego spełnienia kryteriów dochodowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy, który nie udokumentował wyzbycia się środków ze sprzedaży gospodarstwa rolnego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy środki zostały wydatkowane w sposób udokumentowany lub gdy okres od sprzedaży jest znacznie dłuższy i dochody zostały znacząco uszczuplone.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące pomocy społecznej, gdy wnioskodawca formalnie spełnia kryteria, ale posiada znaczący majątek. Jest to ciekawy przykład zastosowania zasady 'rażącej dysproporcji'.

Czy sprzedaż gospodarstwa zrujnuje Twoje szanse na dodatek mieszkaniowy? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 653/19 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2020-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Robert Hałabis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Sygn. powiązane
I OSK 1732/20 - Postanowienie NSA z 2020-11-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 180
art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Strzelec, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi J. R. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] zł w tym [...] zł podatku VAT z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 września 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 7 sierpnia 2017 r. (nr [...]) o odmowie przyznania E. K. dodatku mieszkaniowego.
Obie wskazane decyzje administracyjne wydane zostały w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 12 lipca 2017 r. skarżący E. K. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. Do wniosku załączył deklarację o wysokości dochodów za okres trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, oświadczenie o stanie majątkowym oraz umowę sprzedaży swojego gospodarstwa rolnego z dnia 30 sierpnia 2016 r. za kwotę [...]zł.
Decyzją z dnia 7 sierpnia 2017 r. organ I instancji – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu tej decyzji ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest kawalerem, nie posiada własnych dzieci i zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w [...] o powierzchni użytkowej 33,17 m2. Ustalono tym samym, że wnioskodawca spełnia kryterium normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego uprawniającej do przyznania dodatku mieszkaniowego. Łączna zaś wysokość wydatków mieszkaniowych poniesionych przez wnioskodawcę w miesiącu lipcu 2017 r. wraz z ryczałtem za brak ciepłej wody wyniosła [...] zł, a jego dochód w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosił [...] zł, co stanowiło średnio miesięcznie kwotę [...]zł. W takiej sytuacji organ stwierdził, że skarżący spełniał wprawdzie kryteria do przyznania mu wnioskowanego świadczenia, jednakże zaistniała negatywna przesłanka przyznania takiego świadczenia. Mianowicie przyczyną odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego było ustalenie, że skarżący w sierpniu 2016 r. sprzedał swoje gospodarstwo rolne położone we wsiach K. i S. wraz z budynkami i lasem za kwotę [...]zł na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w Kancelarii Notarialnej w P. (akt notarialny z dnia 30 sierpnia 2016 r., Rep. A Nr [...]). Z umowy tej wynikało, że sprzedaż dotyczyła gospodarstwa o pow. 4,98 ha oraz udziału we współwłasności w [...] części w nieruchomości o pow. 0,84 ha. Organ nie uwzględnił wyjaśnień skarżącego, że środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży skarżący przekazał swojej kuzynce, bo nie zostało to udokumentowane. Na tej podstawie uznał, że skarżący dysponuje tymi środkami i stwierdził, że zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy jego dochodami a faktycznym stanem majątkowym wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z lokalem mieszkalnym przy wykorzystaniu własnych środków oraz posiadanych zasobów. Jako podstawę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego organ I instancji wskazał przepis art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 września 2017 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Za prawidłowe uznał w szczególności stanowisko, że wobec dysponowania przez skarżącego środkami pieniężnymi ze sprzedaży gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, zachodziła przesłanka rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami strony a jej rzeczywistym stanem majątkowym, określona w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący E. K. zaskarżył powyższą decyzję w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił wyłącznie naruszenie przepisu art. 7 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, poprzez jego wadliwą wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że sam fakt posiadania przez niego znacznego majątku powinien skutkować wydaniem decyzji odmawiającej przyznania świadczenia, podczas gdy w odniesieniu do dodatku mieszkaniowego istotny jest dochód uzyskiwany przez gospodarstwo domowe.
W konsekwencji tak sformułowanego zarzutu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 8 maja 2018 r., wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Lu 1137/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z uwagi na to, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nie wykazał, aby posiadał prawidłowe upoważnienie pochodzące od Burmistrza Miasta K. do wydawania decyzji w sprawach dotyczących przyznawania dodatków mieszkaniowych. W takiej sytuacji Sąd uznał, że utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności na zasadzie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji stwierdzeniu nieważności podlegała również zaskarżona decyzja organu odwoławczego, albowiem utrzymanie w mocy w postępowaniu odwoławczym decyzji dotkniętej wadą nieważności oceniono w kategorii rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez organ odwoławczy – Samorządowe Kolegium Odwoławcze, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 3851/18, uchylił wskazany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji przedwcześnie dokonał oceny o zaistnieniu w tej sprawie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji, winien był bowiem w pierwszej kolejności wezwać organ do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy poprzez nadesłanie stosowanego upoważnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1a ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Organem właściwym do rozstrzygania spraw w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego jest organ wykonawczy gminy, jakim jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a decyzje w tym przedmiocie może wydawać również inna osoba, pod warunkiem, że legitymuje się ona stosownym upoważnieniem udzielonym przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Ponieważ organ odwoławczy do skargi kasacyjnej załączył właściwe upoważnienie dla orzekającego w pierwszej instancji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], to należało przyjąć, że organ ten legitymował się w dniu wydawania decyzji prawidłowym upoważnieniem Burmistrza [...] do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w drodze wydawania decyzji administracyjnych w sprawie przyznawania dodatków mieszkaniowych. Uzasadniało to uchylenie zapadłego w I instancji wyroku. Jednocześnie Sąd kasacyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę należy merytorycznie ocenić legalność decyzji odmawiających przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Rozpoznając sprawę ponownie należy przede wszystkim stwierdzić, że wniesiona przez skarżącego skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie zostały dotknięte wadami prawnymi, które uzasadniałyby ich uchylenie, bądź też stwierdzenie ich nieważności.
Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem kontroli tej działalności pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega to, czy zaskarżony akt organu odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie było obciążone wadami prawnymi uzasadniającymi uchylenie zapadłego rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie nieważności takiego aktu. Należało mieć również na względzie przepis art. 190 p.p.s.a., według którego Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przechodząc do merytorycznej oceny legalności wydanych przez organy decyzji należało mieć na względzie, że w skardze skarżący w ogóle nie podnosił zarzutów o proceduralnym charakterze, lecz wyłącznie zarzut naruszenia jednego przepisu prawa materialnego. W konsekwencji należało przyjąć, że organy dokonały w tej sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych na zasadzie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., natomiast – zdaniem skarżącego – dokonały wadliwej oceny prawnej zasadności zgłoszonego przez niego żądania na podstawie w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Z takim stanowiskiem skargi nie można się zgodzić.
Materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanych prze skarżącego decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133 – dalej jako "ustawa"), która reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach (art. 1 tej ustawy).
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych;
2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego;
3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych;
4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem;
5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.
Według art. 3 ust. 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Natomiast przepis art. 5 ustawy przewiduje normatywną powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego, jaka nie może zostać przekroczona w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, aby możliwe było przyznanie dodatku mieszkaniowego. W przypadku jednej osoby powierzchnia ta wynosi 35 m2 (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Z powyższych przepisów wynika zatem, że głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to jest adresowane do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, spełniających wymogi ustawy, w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoby te zamieszkują. W konsekwencji dotyczy to osób rzeczywiście ubogich spełniających ustawowe warunki. Dlatego też przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych pozwalają organom administracji na weryfikowanie składanych wniosków w przedmiocie przyznanie dodatków mieszkaniowych, także w sytuacjach, gdy wnioskodawcy formalnie spełniają wymogi ustawy, a więc między innymi wówczas, gdy ich niskie dochody wykazane we wniosku przemawiają za przyznaniem takiego wsparcia finansowego. Stosownie bowiem do art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, organ, o którym mowa w ust. 1, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.
Przepis ten był wielokrotnie przedmiotem wykładni sądów administracyjnych. W orzecznictwie przyjmuje się stanowisko, zgodnie z którym o rażącej dysproporcji między sytuacją majątkową osoby wnioskującej o przyznanie dodatku mieszkaniowego, ustaloną przez organ w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i wyrażającą się w posiadanych wartościowych przedmiotach lub innych zasobach, które sprzeciwiają się przyznaniu dodatku mieszkaniowemu, a deklarowanymi przez stronę dochodami, można mówić wówczas gdy różnica ta jest oczywista i łatwo dostrzegalna (zob. przykł. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1039/13; WSA w Kielcach z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 845/14, WSA w Lublinie z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 668/17; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2325/13). Zatem dysproporcja pomiędzy zadeklarowanymi dochodami a rzeczywistym stanem majątkowym osoby żądającej przyznania dodatku mieszkaniowego musi być – zgodnie z art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy – rażąca, a więc istotna, oczywista i niewątpliwa (zob. wyrok NSA z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1435/08). To z kolei oznacza, że powołany przepis wymusza ścisłe przestrzeganie jego dyspozycji i interpretację zawężającą. Chodzi w każdym razie o wyeliminowanie przypadków, w których dodatek mieszkaniowym byłby wypłacany osobom, których stan majątkowy pozwala na uiszczanie opłat związanych z zajmowanym mieszkaniem, choć osoby te wykazują formalnie dochody uzasadniające pobieranie tego rodzaju świadczenia.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo oceniły sytuację majątkową skarżącego w świetle art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przepis ten stanowi w istocie negatywną przesłankę przyznania dodatki mieszkaniowego.
Trzeba zauważyć, że skarżący spełnił wymogi formalne do otrzymania dodatku mieszkaniowego, ponieważ posiada tytuł prawny do zajmowanego w [...] lokalu mieszkalnego, jego powierzchnia normatywna odpowiada wymogom przewidzianym dla jednoosobowego gospodarstwa domowego (33,17 m2), a wysokość dochodów strony kwalifikuje gospodarstwo domowe do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. W załączonej bowiem do wniosku deklaracji o wysokości dochodów skarżący wykazał, że jego łączne dochody za miesiące kwiecień, maj oraz czerwiec 2017 roku wynosiły [...] zł, a zatem średnio [...] zł miesięcznie.
Jednakże z akt sprawy wynika mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, na co organy zasadnie zwróciły uwagę, że skarżący posiada również zasoby pieniężne w wysokości [...] zł, jakie uzyskał z tytułu sprzedaży w dniu 30 sierpnia 2016 r. swojego gospodarstwa rolnego. Wprawdzie sprzedaż ta nastąpiła na 10,5 miesiąca przed złożeniem wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, to jednak długość tego okresu jaki upłynął od daty transakcji oraz wysokość uzyskanych środków pieniężnych wskazuje, że kwotę tę skarżący posiada w dalszym ciągu, także w chwili ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wprawdzie skarżący podnosił w toku prowadzonego przez organy postępowania administracyjnego, że środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży gospodarstwa w całości przekazał swojej bratanicy w zamian za bliżej nieokreśloną opiekę, to jednak powyższych okoliczności w żaden sposób ani nie udokumentował, ani też nie próbował nawet wykazać, by tego rodzaju zdarzenie miało w ogóle miejsce oraz w jaki ewentualnie sposób powyższa kwota została rozdysponowana i z jakiej przyczyny. Brak aktywności strony w tym zakresie obciąża ją negatywnymi konsekwencjami, a w szczególności uznaniem, że środki ze sprzedaży znajdują się w dalszym ciągu w jej dyspozycji.
Choć przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają wprost przepisu regulującego formalny ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym, a więc nie wskazują bezpośrednio obowiązków (powinności) stron postępowania administracyjnego w zakresie przedstawienia dowodów potwierdzających okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to jednak strona postępowania administracyjnego ma obowiązek aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i przedstawiać dowody, od których zależy sposób rozstrzygnięcia sprawy. Choć w przypadku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej realizuję inicjatywę dowodową przede wszystkim z urzędu, co wynika z przyjętej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., to w sprawach, których przedmiotem jest pomoc publiczna, ciężar dowodu rozłożony jest na oba podmioty uczestniczące w postępowaniu, a przede wszystkim obciąża stronę w zakresie pozytywnego wykazania zaistnienia przewidzianych prawem podstaw przyznania pomocy. Dotyczy to w szczególności właśnie tego rodzaju spraw, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony, a tylko ona okoliczności te może w pełni wyjaśnić. Organy administracji nie są w takiej sytuacji zobowiązane do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, gdy ta środków takich nie przedstawia, a nie jest możliwe ustalenie danej okoliczności na podstawie innych środków dowodowych.
W konsekwencji, w okolicznościach tej sprawy skarżący wykazał co prawda, że posiada dochód w wysokości nieprzekraczającej kryterium ustawowego dla gospodarstwa jednoosobowego (1.154,84 zł) dla przyznania dodatku mieszkaniowego, to w świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jego rzeczywisty stan majątkowy jest odmienny, lepszy niż ten przez stronę ujawniony. Stan ten uzasadniał tym samym wydanie wobec skarżącego negatywnej decyzji w przedmiocie żądania przyznania dodatku mieszkaniowego. Stanowisko to wywiedzione przez organy było uzasadnione okolicznościami sprawy. Zasadnie doprowadziło organy do wniosku, że skarżący posiada dodatkowe zasoby majątkowe, które nie zostały przez niego wskazane we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, które mogą być wykorzystane w celu poprawienia jego sytuacji życiowej. Mając na uwadze cele dodatku mieszkaniowego, a więc pomoc osobom, które rzeczywiście nie są w stanie pokryć kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkują, bezspornie nie można akceptować sytuacji, w której dodatek będzie przyznawany również osobom, które mają obiektywną możliwość wykorzystania posiadanych dodatkowych zasobów, które posiadają i nie ujawniają ich z czysto subiektywnych względów.
W ocenie Sądu, nie do pogodzenia z celami ustawy o dodatkach mieszkaniowych byłby stan, w którym skarżący posiadający istotne zasoby finansowe mógłby jednocześnie korzystać ze wsparcia w postaci dodatku mieszkaniowego – który przeznaczony jest dla osób o niskich dochodach i które przy wykorzystaniu własnych możliwości nie są w stanie podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkują – tylko z tego względu, że spełnia formalne kryteria przyznania tego rodzaju dodatku w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o jego przyznanie.
W świetle powyższego organy zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej przez skarżącego deklaracji, a jego faktycznym stanem majątkowym, o której mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Okoliczność, że skarżący posiada zasoby majątkowe oznacza, że może wykorzystać je w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej. Skarżący w racjonalny i przekonujący sposób nie wykazał, by rzeczywiście wyzbył się – jak twierdził – środków uzyskanych ze sprzedaży swojego gospodarstwa rolnego. Dlatego należało przyjąć, że decyzję o odmowie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego prawa nie naruszają.
Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.
Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w pkt II wyroku znajduje natomiast uzasadnienie w przepisach art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI