III SA/Lu 65/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kuratora Oświaty odmawiającą objęcia dziecka indywidualnym nauczaniem, uznając, że organy nieprawidłowo oceniły stan zdrowia dziecka i nie uzasadniły wystarczająco swojej decyzji.
Skarżąca E. H. wniosła o objęcie jej syna A. H. indywidualnym nauczaniem ze względu na jego stan zdrowia, który utrudniał mu uczęszczanie do szkoły. Organ pierwszej instancji (zespół orzekający poradni) odmówił, wskazując na potrzebę kształcenia specjalnego, a Kurator Oświaty utrzymał tę decyzję w mocy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nieprawidłowo zinterpretowały przesłankę "stanu zdrowia uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły" i nie uzasadniły swoich rozstrzygnięć w sposób wystarczający.
Sprawa dotyczyła skargi E. H. na decyzję Kuratora Oświaty, która utrzymała w mocy orzeczenie zespołu orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej odmawiające objęcia dziecka A. H. indywidualnym nauczaniem. Matka dziecka argumentowała, że jego stan zdrowia (upośledzenie umysłowe, problemy z zachowaniem, nadpobudliwość) uniemożliwia mu efektywne uczęszczanie do szkoły, nawet w klasie integracyjnej, i wymaga indywidualnego wsparcia. Organy administracji uznały, że stan zdrowia dziecka nie spełnia kryteriów "znacznie utrudniającego lub uniemożliwiającego uczęszczanie do szkoły", a adekwatnym rozwiązaniem jest kształcenie specjalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na istotne naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd podkreślił, że organy nie dokonały prawidłowej oceny stanu zdrowia dziecka w kontekście przesłanki umożliwiającej indywidualne nauczanie, nie odniosły się do zgromadzonej dokumentacji medycznej i opinii specjalistów, a ich uzasadnienia były lakoniczne i niewystarczające. Sąd zwrócił uwagę, że "stan zdrowia" powinien być rozumiany szerzej niż tylko fizyczne przeszkody, obejmując również problemy psychiczne i behawioralne, które znacząco utrudniają naukę. Ponadto, sąd wskazał na potencjalne naruszenia proceduralne dotyczące składu zespołu orzekającego. W konsekwencji, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, stan zdrowia dziecka, uwzględniający jego upośledzenie umysłowe, problemy z zachowaniem i potrzebę stałego wsparcia, powinien być brany pod uwagę jako czynnik znacznie utrudniający lub uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły, nawet jeśli nie stanowi fizycznej przeszkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo zinterpretowały przesłankę "stanu zdrowia" i nie odniosły się wystarczająco do zgromadzonej dokumentacji medycznej, psychologicznej i pedagogicznej, która wskazywała na znaczące trudności dziecka w funkcjonowaniu szkolnym i potrzebę indywidualnego wsparcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (29)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.s. art. 71b § 1a
Ustawa o systemie oświaty
u.o.s. art. 71b § 3
Ustawa o systemie oświaty
u.o.s. art. 71b § 4
Ustawa o systemie oświaty
rozp. MEN z 12.02.2001 r. art. 1 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.s. art. 71b § 5
Ustawa o systemie oświaty
u.o.s. art. 71b § 5a
Ustawa o systemie oświaty
u.o.s. art. 1
Ustawa o systemie oświaty
u.o.s. art. 1 § pkt 4
Ustawa o systemie oświaty
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 106 § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
rozp. MEN z 12.02.2001 r. art. 10 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania
rozp. MEN z 12.02.2001 r. art. 7 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania
rozp. MEN z 12.02.2001 r. art. 8 § ust. 1, 3
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania
rozp. MEN z 12.02.2001 r. art. 11
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania
rozp. MEN z 12.02.2001 r. art. 5 § ust. 8
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania
rozp. MEN z 12.02.2001 r. art. 10 § ust. 5
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania
rozp. MEN z 12.02.2001 r. art. 3 § ust. 1-2
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania
rozp. MENiS z 29.01.2003 r. art. 2 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 stycznia 2003 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży
rozp. MENiS z 11.12.2002 r. art. 6 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stan zdrowia dziecka (upośledzenie umysłowe, problemy z zachowaniem) znacząco utrudnia lub uniemożliwia uczęszczanie do szkoły. Organy nieprawidłowo zinterpretowały i zastosowały przesłankę stanu zdrowia wymaganą do przyznania indywidualnego nauczania. Uzasadnienia organów były lakoniczne i nie spełniały wymogów formalnych. Potencjalne naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących składu zespołu orzekającego.
Odrzucone argumenty
Stan zdrowia dziecka nie spełnia kryteriów "znacznie utrudniającego lub uniemożliwiającego uczęszczanie do szkoły". Kształcenie specjalne w klasie integracyjnej jest adekwatnym rozwiązaniem. Nie ma zakazu jednoczesnego wydania orzeczenia o kształceniu specjalnym i indywidualnym nauczaniu (argumentacja sądu, nie organów).
Godne uwagi sformułowania
stanu zdrowia dziecka uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły nie należy tłumaczyć tylko jako stan zdrowia uniemożliwiający fizyczne pokonanie drogi z domu do szkoły powinny być brane pod uwagę również psychiczne przeciwwskazania do uczęszczania do szkoły problemy te, jak je nazwał organ, są elementem stanu zdrowotnego ucznia lakoniczne i niewystarczające
Skład orzekający
Jacek Czaja
przewodniczący
Jadwiga Pastusiak
sprawozdawca
Jerzy Marcinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki \"stanu zdrowia uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły\" w kontekście indywidualnego nauczania, wymogi formalne uzasadniania decyzji administracyjnych w sprawach oświatowych, kontrola sądowa orzeczeń zespołów orzekających."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dziecka z upośledzeniem umysłowym i problemami behawioralnymi; interpretacja przesłanki stanu zdrowia może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu edukacji dzieci ze specjalnymi potrzebami i pokazuje, jak sądy mogą korygować błędne interpretacje przepisów przez organy administracji, gdy chodzi o prawa dziecka.
“Czy problemy z zachowaniem dziecka to powód do indywidualnego nauczania? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 65/07 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2007-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-03-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Jacek Czaja /przewodniczący/ Jadwiga Pastusiak /sprawozdawca/ Jerzy Marcinowski Symbol z opisem 6149 Inne o symbolu podstawowym 614 Hasła tematyczne Oświata Sygn. powiązane I OSK 1388/07 - Wyrok NSA z 2007-11-08 Skarżony organ Kurator Oświaty Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269 art. 1 par. 1 i 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 1 - 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572 art. 71b Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 107 par. 1 i 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy objęcia dziecka indywidualnym nauczaniem uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną z upoważnienia Kuratora Oświaty na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 71b ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572) oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. z 2001 r. nr 13, poz. 114 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. H., przedstawiciela ustawowego A. H., od orzeczenia zespołu orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia [...] października 2006 r. nr [...] stwierdzającego, że nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania A. H., utrzymano w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia [...] września 2006 r. skierowanym do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej E. H. zwróciła się o wydanie orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania dla syna A. H., ucznia kI. IV szkoły podstawowej. Wniosek uzasadniła tym, że indywidualne nauczanie będzie szansą na dalszą naukę dla syna bez dodatkowych stresów oraz tym, że poprzez swoją nerwowość i nadpobudliwość chłopiec dezorganizuje pracę klasy integracyjnej, w której się uczy. Ponadto E. H. złożyła w tym samym dniu drugi wniosek, w którym prosi o przyznanie dla syna kształcenia specjalnego. Owo kształcenie miałoby być realizowane w klasie integracyjnej, gdyż, jak pisze wnioskodawczyni, "szkoła integracyjna jest potrzebna mojemu synowi po to, żeby miał prawidłowe wzorce zdrowych dzieci do naśladowania na co dzień". Do wniosku załączyła zaświadczenia lekarskie z [...] czerwca oraz [...] września 2006 r., stwierdzające organiczne uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, oligofrenię, afazję, niedojrzałość emocjonalno-społeczną z zaburzeniami procesu komunikacji. Lekarz wystawiający zaświadczenie napisał, że uczeń wymaga kompleksowego i interdyscyplinarnego wsparcia na bazie szkoły masowej celem wyrównania deficytów. Przeprowadzone w poradni badania psychologiczne, pedagogiczne oraz logopedyczne wykazały, że rozwój umysłowy chłopca jest upośledzony w stopniu umiarkowanym. Jest on dzieckiem sprawnym ruchowo, lecz głębiej upośledzonym umysłowo. Zespół orzekający rozpatrzył obydwa wnioski pani E. H. w dniu [...] października 2006 r. Po przeanalizowaniu posiadanej dokumentacji medycznej, psychologicznej, pedagogicznej i logopedycznej zespół podjął decyzję odmowną w sprawie indywidualnego nauczania A. uznając jednocześnie potrzebę kształcenia specjalnego. W uzasadnieniu decyzji odmownej zespół podał, że aktualny stan zdrowia chłopca nie jest czynnikiem znacznie utrudniającym lub uniemożliwiającym uczęszczanie do szkoły, co jest warunkiem koniecznym przy orzekaniu tej formy kształcenia, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. z 2001.r. nr 13, poz. 114 z późn. zm.). A. uczy się od klasy pierwszej w klasie integracyjnej, w jego stanie zdrowia nie nastąpiły istotne zmiany na przestrzeni ostatnich lat, tak jak dotychczas może uczęszczać do klasy integracyjnej (zgodnie z wolą matki), lub pobierać naukę w placówce kształcenia specjalnego. Organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenie odmowne w sprawie indywidualnego nauczania A. H. zostało wydane zgodnie z prawem. Wydane orzeczenie odmowne jest poprawne pod względem formalnym oraz zasadne pod względem merytorycznym. Podnoszone przez wnioskodawczynię problemy syna związane z nauką i zachowaniem nie są czynnikiem znacznie utrudniającym lub uniemożliwiającym uczęszczanie do szkoły. Adekwatnym środkiem zaradczym na te problemy, przewidzianym w systemie edukacji, jest dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do indywidualnych potrzeb psychofizycznych ucznia zgodnie z art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572), a ponadto stosowanie specjalnej organizacji i metod pracy z chłopcem. A. otrzymał w poradni stosowne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, które może być realizowane bądź w klasie integracyjnej (gdzie obecnie się uczy), bądź w placówce kształcenia specjalnego. Natomiast nie jest możliwe, w świetle obowiązującego prawa oświatowego, przyznanie jednocześnie kształcenia w klasie integracyjnej i indywidualnego nauczania. Na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] znak: [...] E. H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 6, art. 9 i art. 106 § 5 k.p.a. oraz § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania, polegające na przyjęciu, iż w stosunku do A. H., przy występującym u niego upośledzeniu umysłowym, brak jest podstaw do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia indywidualnego, a także nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy, w tym opinii o uczniu pedagoga specjalnego A. Ł. Skarżąca we wniosku o orzeczenie potrzeby kształcenia specjalnego z dnia [...] września 2006 r. wskazała, iż syn z uwagi na opóźniony rozwój nie radzi sobie z programem nauczania, co powoduje, iż program ten winien być dostosowany do jego możliwości i zasobu wiedzy, a jego realizację może zapewnić szkoła integracyjna. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja została wydana bez wnikliwej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. W świetle zgromadzonych dokumentów za najbardziej celowe należy uznać dostosowanie programu nauczania do rozwoju intelektualnego chłopca, przy pozostawieniu go w obecnej szkole. Takie nauczanie dla dyrektora szkoły może być uciążliwe, tym niemniej ma on ustawowy obowiązek do zorganizowania go, jeżeli wymaga tego stan zdrowia dziecka. Niewątpliwie w przypadku A. H. o takim stanie zdrowia można mówić. Indywidualne nauczanie może odbywać się w szkole, do której uczęszcza wyżej wymieniony, przy udziale jednego lub kilku nauczycieli, którym dyrektor szkoły powierzy prowadzenie zajęć. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skargę E. H., przedstawiciela ustawowego A. H., należy uwzględnić. Zaskarżone i poprzedzające je rozstrzygnięcie w przedmiocie orzeczenia, że nie zachodzi potrzeba nauczania indywidualnego, wydane zostały na wniosek E. H. z dnia [...] września 2006 r. o wydanie orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego. Kwestia wniosku E. H. z tego samego dnia o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jest sprawą wykraczającą poza granice niniejszej sprawy, w związku z czym sąd, który jest związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), nie ma uprawnienia do zajmowania się ani prawidłowością wydania orzeczenia nr [...], ani tym bardziej zasadnością orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią art. 71b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. z 2001 r. nr 12, poz. 114 ze zm.). Zgodnie z art. 71b ust. 1a ustawy o systemie oświaty indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Opinię o potrzebie indywidualnego nauczania dziecka wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (art. 71b ust. 3 ustawy). Orzeczenia w przedmiocie potrzeby indywidualnego nauczania wydawane są na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka poparty dołączoną do wniosku dokumentacją uzasadniającą wniosek oraz zaświadczeniem o stanie zdrowia dziecka, jeśli takie jest wymagane. W razie braków dokumentacji przewodniczący wzywa wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów, których brakuje, zaś jeśli wnioskodawca takiej dokumentacji nie posiada, badania niezbędne do wydania orzeczenia przeprowadzają członkowie zespołu lub inne osoby wskazane przez przewodniczącego zespołu. Zespół może zasięgnąć opinii nauczycieli uczących ucznia w celu przedstawienia problemów dydaktycznych i wychowawczych ucznia (§ 4-5 rozporządzenia z 12 lutego 2001 r.). W przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, które jest wydawane na czas określony (§ 7 ust. 1, 5 rozporządzenia). W przypadku nieuwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje orzeczenie odmowne, stwierdzające, że nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania, przy czym uzasadnienie orzeczenia odmownego powinno zawierać w szczególności: wskazanie faktów, które zespół uznał za istotne w sprawie, oraz przyczyn, z powodu których odmówił orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania (§ 8 ust. 1, 3 rozporządzenia). W ocenie sądu organy nie zastosowały prawidłowo przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, wydając zaskarżone i poprzedzające je rozstrzygnięcie. Organy nie poddały szczegółowym rozważaniom sformułowania "stanu zdrowia dziecka uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły" w świetle zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badań psychologicznych, pedagogicznych i logopedycznych i nie odniosły się do kwestii, czy stan zdrowia A. H. uczonego przez szereg lat w formie kształcenia specjalnego w szkole podstawowej w oddziale integracyjnym, a wymagającego – jak to wynika z akt sprawy – w rzeczywistości indywidualnego wsparcia pedagogicznego, jest tożsamy ze stanem zdrowia dziecka uniemożliwiającym lub znacznie utrudniającym uczęszczanie do szkoły. Jak wskazano powyżej indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły (art. 71b ust. 1a ustawy, § 1 pkt 2 rozporządzenia z 12 lutego 2001 r.). Przesłanka ta jest jedyną przesłanką orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego. Tymczasem organ pierwszej instancji, Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, nie odniósł się do powyższej przesłanki. Oprócz zdania, że zespół po zapoznaniu się z dokumentacją chłopca, jak również z wynikami badań psychologicznych, pedagogicznych, logopedycznych oraz opinią szkoły, orzekł, że dostarczona dokumentacja nie uzasadnia potrzeby nauczania indywidualnego i skoncentrował się na potrzebie kształcenia specjalnego i wskazaniu, iż należy opracować indywidualny program rewalidacji i rehabilitacji. Natomiast organ drugiej instancji, Kurator Oświaty, odnośnie przesłanki stanu zdrowia dziecka uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły wskazał, że podnoszone przez wnioskodawczynię problemy syna związane z nauką i zachowaniem nie są czynnikiem wypełniającym tę przesłankę. Tak uzasadnione stwierdzenie braku istnienia ustawowej przesłanki ocenić należy jako lakoniczne i niewystarczające i wnioskować stąd, że organ pierwszoinstancyjny w ogóle nie wziął pod uwagę istnienia wiążących go w dacie orzekania uregulowań zawartych w ustawie o systemie oświaty i rozporządzeniu z 12 lutego 2001 r., a organ odwoławczy, oprócz tego że sam tylko jednozdaniowo odniósł się do głównej przesłanki, to nie skontrolował uzasadnienia pierwszoinstancyjnego pod tym względem i nie "naprawił" tego błędu. Organy motywując rozstrzygnięcie powinny wziąć pod uwagę fakt, że orzeczenie musi być uzasadnione w sposób zrozumiały dla stron, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, pedagogicznej czy psychologicznej, a obowiązany jest ocenić, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem. Również wnioski z konsultacji przeprowadzonych przez członków zespołu orzekającego w dniu 5 października 2006 r. – są lakoniczne, krótkie, przeważnie jednozdaniowe, i jeśli zawierają konkluzję o braku wskazań do nauczania indywidualnego, to nie jest ona umotywowana. Naruszono tym samym art. 6 (zasadę działania organów na podstawie przepisów prawa), art. 8 (zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), art. 11 (zasadę wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwianiu sprawy), zasady uzasadniania rozstrzygnięć określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z § 11 rozporządzenia z 12 lutego 2001 r., w myśl którego do postępowania w sprawach o wydanie orzeczenia, w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszono § 8 ust. 3 rozporządzenia wskazujący elementy uzasadnienia orzeczenia odmownego. Zwrócić również trzeba uwagę, że sformułowanie "stan zdrowia uniemożliwiający lub znacznie utrudniający uczęszczanie do szkoły" nie należy tłumaczyć tylko jako stan zdrowia uniemożliwiający fizyczne pokonanie drogi z domu do szkoły, stawienie się w niej i fizyczne przebywanie w szkole w czasie godzin lekcyjnych. Zdaniem Sądu, przesłanki z art. 71b ust. 1a ustawy nie zawężono jedynie do fizycznych przeszkód, co oznacza, że powinny być brane pod uwagę również psychiczne przeciwwskazania do uczęszczania do szkoły. Jeśli upośledzenie ucznia niepełnosprawnego jest tego stopnia, że nie może on uczestniczyć w pełni w pracy całej klasy, nie osiąga postępów w nauce, dezorganizuje niemal całkowicie pracę klasy integracyjnej, wymaga pełnego skupienia uwagi nauczyciela na tym właśnie uczniu, widać efekty pracy z nim tylko, gdy pedagog pracuje z nim indywidualnie – organ powinien uwzględnić te okoliczności w procesie rozważania, czy zaistniała przesłanka stanu zdrowia dziecka uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły. Do organu właściwego do wydania orzeczenia w badanej sprawie, tj. do zespołu odpowiednio wykształconych specjalistów, należy bowiem ocena, czy stan zdrowia ucznia, również psychiczny, uwzględniający jego upośledzenie, jest taki, by pozwolić na uczęszczanie na lekcje w klasie, nawet w trybie nauczania specjalnego w oddziale integracyjnym. Dlatego nie można się zgodzić z organem odwoławczym, że problemy dziecka związane z nauką i zachowaniem nie są czynnikiem znacznie utrudniającym lub uniemożliwiającym uczęszczanie do szkoły – "problemy" te, jak je nazwał organ, są elementem stanu zdrowotnego ucznia, który powinien być brany pod uwagę w ocenie jego możliwości uczęszczania do szkoły. Neurolog dziecięcy J. D. w zaświadczeniu z dnia [...] listopada 2006 r. wskazała, że "niski próg frustracji, stany gniewliwości i autoagresji wymagają stworzenia klimatu w indywidualnej pracy z dzieckiem celem poprawy funkcjonowania". W zaświadczeniu lekarskim tego samego lekarza z [...] września 2006 r. wydanego w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym stwierdzono, że w przypadku A. H. konieczne jest kompleksowe i interdyscyplinarne wsparcie na bazie szkoły, powtarzanie i objaśnianie poleceń. Lekarz neurolog Poradni Neurologicznej W. A. w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] czerwca 2006 r. wskazała, że niezbędne jest indywidualne nauczanie na terenie szkoły z integracją w grupie rówieśniczej oraz że jest bezwzględne wskazanie do nauczania indywidualnego. W opinii logopedycznej szkoły stwierdzono, że chłopiec ma problemy ze skupieniem uwagi podczas wykonywanych zadań, szybko się rozprasza i zniechęca do dalszej pracy. Również z opinii pedagogów specjalnych, A. T. i A. Ł., wynika, że uczeń jest mało samodzielny, potrzebuje stałej opieki drugiej osoby. Według pedagog A. T. podczas przerw nie można zostawić ucznia samego w klasie ze względu na jego bezpieczeństwo, nie ma poczucia własnego bezpieczeństwa, w czynnościach samoobsługowych potrzebuje pomocy drugiej osoby, o samodzielnej pracy na lekcjach nie ma mowy, uczeń bardzo szybko się męczy, można go zainteresować pracą przez 20 minut, podczas lekcji organizowanych na powietrzu musi być pod ciągłą kontrolą nauczyciela (Ocena poziomu funkcjonowania ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi z dnia [...] września 2006 r.). Według pedagoga specjalnego A. Ł. uczeń wymaga stałej kontroli podczas pracy, zarówno jeśli chodzi o poprawność wykonywanych zadań, jak i o skupienie się na zadaniu, potrafi skupić się na krótki okres czasu, tylko podczas indywidualnej z nim pracy, z uwagi na coraz szerszy zakres materiału wykraczający poza możliwości ucznia wskazane byłoby nauczanie indywidualne na dalszym etapie nauczania (Opinia szkoły o uczniu). Pedagog A. Ł. podniosła również w piśmie z dnia [...] października 2006 r., że nauczanie indywidualne byłoby korzystne zarówno dla samego chłopca, jak też i dla całej klasy i że na obecnym etapie praca z A. jest w rzeczywistości pracą indywidualną. Nawet w diagnozie pedagoga – członka zespołu orzekającego (k. nr 6) z dnia [...] listopada 2006 r. stwierdzono, że uczeń jest mało samodzielny, potrzebuje przy sobie stale drugiej osoby. Również w opinii psychologa – członka zespołu orzekającego zwrócono uwagę na brak samodzielności u badanego. Wymaga on stałej opieki i obecności opiekuna. Wymaga również pomocy w czynnościach samoobsługowych i nie ma poczucia zagrożenia własnego bezpieczeństwa. W sytuacjach, które są dla niego trudne, pojawiają się reakcje agresji skierowane na przedmioty, np. rwie kartki i na siebie – zagryza policzki. Psycholog potwierdza spostrzeżenia pedagoga specjalnego ze szkoły, iż A. H. ma trudności z koncentracją (uwagę skupia przez ok. 20 min.) i jest podatny na bodźce rozpraszające. W uzasadnieniach zaskarżonego i poprzedzającego go rozstrzygnięcia nie odniesiono się do powyższych opinii, nie motywując nawet, dlaczego organy nie zgadzają się z nimi i dlaczego wskazań podnoszonych w tych dokumentach nie można uznać za wykazujące stan zdrowia A. H. jako uniemożliwiający lub znacznie utrudniający uczęszczanie do szkoły. Pamiętać należy, że zgodnie z § 5 ust. 8 rozporządzenia zespół może zasięgnąć opinii nauczycieli uczących ucznia w celu przedstawienia problemów dydaktycznych i wychowawczych ucznia, zatem odniesienie się do znajdujących się w aktach sprawy opinii pedagogicznych, pozostawałoby w zgodzie z powyższym zaleceniem. Odnosząc się do argumentu organów, że nie można jednocześnie wydać orzeczenia o nauczaniu indywidualnym i orzeczenia o kształceniu specjalnym, wskazać trzeba, że przepisy ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzenia z 12 lutego 2001 r. nie wprowadzają zakazu jednoczesnego wydania takich orzeczeń. W § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 29 stycznia 2003 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2003 r. nr 23, poz. 193) jako miejsce prowadzenia zajęć w ramach indywidualnego nauczania wskazano miejsce pobytu ucznia, w szczególności dom rodzinny, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy lub placówkę opiekuńczo-wychowawczą; wprowadzenie katalogu otwartego miejsc prowadzenia zajęć indywidualnych oznacza, że katalog ten może być modyfikowany w zależności od danego przypadku i wskazań medyczno-psychologiczno-pedagogicznych. Nie wydaje się więc, że starosta, właściwy ze względu zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego obowiązany w myśl art. 71b ust. 5 ustawy do zapewnienia odpowiedniej formy kształcenia uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenie umysłowego oraz jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka obowiązana w myśl art. 71b ust. 5a ustawy do zapewnienia na wniosek rodziców odpowiedniej formy kształcenia, jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych – nie mogą takiej odpowiedniej formy kształcenia zapewnić – z uwzględnieniem również wydanego orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego. Zwrócić również należy uwagę na naruszenie przepisów postępowania przy wydawaniu przedmiotowych rozstrzygnięć. Zgodnie z § 1 rozporządzenia z 12 lutego 2001 r. orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania wydają zespoły orzekające publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych. Zespoły poradni powołuje dyrektor poradni, zaś w skład zespołu wchodzą: dyrektor poradni lub upoważniona przez niego osoba – jako przewodniczący zespołu, psycholog – opracowujący diagnozę psychologiczną, pedagog- opracowujący diagnozę pedagogiczną, logopeda – opracowujący diagnozę logopedyczną, lekarz – opracowujący diagnozę lekarską oraz inni specjaliści, jeżeli ich udział jest niezbędny (§ 3 ust. 1-2 rozporządzenia). Tymczasem zespół orzekający w pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie, w tym siebie na przewodniczącego zespołu, powołał Wicedyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej (zarządzenie z dnia [...] października 2006 r. - k. nr 8), a w aktach sprawy nie ma dokumentu wydanego przez dyrektora poradni upoważniającego go do powołania zespołu oraz do przewodniczenia pracom zespołu. Powyższe w obliczu § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz. U. z 2002 r. nr 5, poz. 46), zgodnie z którym poradnią kieruje dyrektor, oznacza, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania nie poddając badaniom tych okoliczności. Jeśli wicedyrektor poradni nie legitymuje się upoważnieniem do powoływania zespołu i przewodniczenia mu – w postępowaniu administracyjnym doszło do wydania orzeczenia pierwszej instancji przez podmiot nieupoważniony. Przeprowadzając ponownie postępowanie odwoławcze, organ zbada prawidłowość podjęcia orzeczenia pierwszej instancji przez zespół orzekający, któremu przewodniczy wicedyrektor i podda szczegółowej, wyczerpującej analizie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności pod kątem wskazanych przez sąd powyżej wątpliwości, odnosząc się wyczerpująco do faktu spełnienia lub braku spełnienia przesłanki "stanu zdrowia dziecka uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły". W przypadku stwierdzenia, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń i udzielenie odpowiedzi na nasuwające się wątpliwości, organ powinien zasięgnąć opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty na podstawie § 10 ust. 5 rozporządzenia z 12 lutego 2001 r. Przeprowadziwszy postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami prawa, organ wyda rozstrzygnięcie, uzasadniając je według art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI