III SA/LU 641/24

III SA/Lu 641/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom
Jerzy Drwal
Jerzy Marcinowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GZ 367/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 99 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 75 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] z dnia 12 lipca 2024 r., nr [...]; II. przyznaje radcy prawnemu G. S. - H. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) podatku od towarów i usług z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 sierpnia 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. P. (dalej jako "skarżący") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej jako "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] z dnia 12 lipca 2024 r., nr [...], w przedmiocie skierowania kierowcy na badania lekarskie.
Jednozdaniowe uzasadnienie decyzji wydanej w I instancji, a sporządzonej na urzędowym blankiecie druku decyzji brzmi następująco: "Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami została wydana, ponieważ (...) na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy albo kierującego tramwajem." Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.), dalej jako "u.k.p.".
Od powyższej decyzji odwołał się J. P. podnosząc, że wydane rozstrzygnięcie nie jest zasadne, gdyż jest zdrowy, posiada prawo jazdy od około 30 lat. Nie spowodował żadnego wypadku drogowego i od lat nie otrzymał żadnego mandatu karnego. Prawo jazdy jest skarżącemu niezbędne do wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Opinie, na które powołał się Prokurator Prokuratury Rejonowej Bielsko-Biała-Południe zawierają błędne rozpoznanie.
Kolegium, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że Prokurator Prokuratury Rejonowej Bielsko-Biała-Południe w piśmie, które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w T. L. w dniu 10 lipca 2024 r. zawnioskował o skierowanie J. P. na badania lekarskie, z uwagi na uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, celem stwierdzenia przeciwwskazań lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. W piśmie tym wskazano, że w toku postępowania wykonawczego toczącego się przed Sądem Rejonowym w T. L. powołany został dowód w postaci opinii sądowo-psychiatrycznej, z której wynika, że skarżący ze względu na stan zdrowia psychicznego nie może wykonywać nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne.
Te okoliczności legły u podstaw decyzji wydanej w I instancji.
Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania i stwierdziło, że w myśl art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Przy czym z utrwalonego stanowiska judykatury wynika, że nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do kierowania pojazdem będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany. Niezbędne jest jednak wysokie prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym, co musi być potwierdzone przez starostę w toku prowadzonego postępowania.
Organ odwoławczy podniósł, że decyzja pierwszoinstancyjna w niniejszej sprawie wydana została na podstawie informacji zawartej w treści pisma Prokuratury Rejonowej Bielsko-Biała-Południe w Bielsku Białej oraz powołanej w treści tego pisma opinii sądowo-psychiatrycznej. Te dokumenty – w ocenie Kolegium, w sposób jednoznaczny potwierdzają, że w sprawie zaistniały przesłanki, warunkujące skierowaniem skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi.
J. P. złożył skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie
prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz niepodjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej i decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., w myśl którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Przy czym tego rodzaju decyzję starosta wydaje z urzędu, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych (art. 99 ust. 2 pkt 1a) u.k.p.
Wydanie decyzji nie musi być poprzedzone ustaleniem, czy stwierdzone zastrzeżenia co do stanu zdrowia stanowią przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. W postępowaniu w sprawie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami organy obowiązane są jednak do ustalenia, czy rzeczywiście w danym przypadku istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, które mogłyby wpływać na zdolność do prowadzenia pojazdów.
Pojęcie "uzasadnione" było wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi w judykaturze. Przyjmuje się zgodnie, że "uzasadnione" to tyle, co oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach, zaś "poważne" to dotyczące takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Te uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Powyższe zastrzeżenia mogą wynikać m.in. z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 października 2024 r., sygn. II GSK 1084/24; z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. II GSK 46/24; z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. II GSK 1002/23; z dnia 17 października 2023 r., sygn. II GSK 1835/22; z dnia 13 października 2023 r., sygn. II GSK 1805/22; z dnia 6 października 2023 r., sygn. I OSK 1173/20).
Niewątpliwie po powzięciu informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierowcy, starosta zobligowany jest do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy. W toku tego postępowania powinien ocenić na podstawie zebranych dowodów, czy rzeczywiście zaistniał przypadek budzący zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy i odpowiednio do wyniku tej oceny wydać decyzję administracyjną. Jest oczywiste, że w ww. przepisie nie chodzi o jakiekolwiek zastrzeżenia co do ogólnego stanu zdrowia kierowcy, ale wyłącznie o zastrzeżenia związane ze stanem zdrowia danej osoby, które nasuwają wątpliwości co do jej zdolności bezpiecznego funkcjonowania jako kierowcy w ruchu drogowym. Za uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia można uznać jedynie takie, z których – przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym. Nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany. Niezbędne jest jednak wysokie prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym, co musi być potwierdzone przez właściwego starostę w toku przeprowadzonego postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2319/21).
Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w indywidualnej sprawie administracyjnej można dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Niewątpliwie zatem informacja, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. może być zawarta w różnorodnych dokumentach przekazanych organowi, w tym może wynikać przykładowo: z orzeczeń lekarskich, karty informacyjnej leczenia szpitalnego, opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów.
Organ nie może bezkrytycznie podchodzić do wszystkich otrzymywanych informacji i zawiadomień, bowiem niezależnie od ich źródła, do organu należy decyzja o wszczęciu postępowania i jego wyniku. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy muszą wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych w sprawie i z dużym prawdopodobieństwem wskazywać na istotne pogorszenie sprawności danej osoby jako kierowcy. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której w przypadku każdego zawiadomienia o niedomaganiach zdrowotnych kierowcy, automatycznie kieruje się go na badania lekarskie. Z tego powodu decyzja o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie powinna być poprzedzona rzetelną analizą okoliczności wskazanych w dostarczonych informacjach oraz oceną, czy są one wiarygodne i wystarczająco umotywowane do powzięcia obaw co do ewentualnych przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Istotą postępowania administracyjnego jest bowiem ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego. Organ administracji publicznej jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności faktycznych w sprawie, w tym zgromadzenia i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w oparciu o który następuje ocena czy dana okoliczność została udowodniona, w myśl reguł wskazanych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przytoczonych wyżej przepisów oraz z naruszeniem art. 75 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skierowanie skarżącego na badania lekarskie zostało bowiem wydane, bez zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego i bez wykazania przesłanek niezbędnych do wydania takiej decyzji.
Z akt administracyjnych wynika, że Prokurator Prokuratury Rejonowej Bielsko-Biała-Południe w Bielsku-Białej skierował do Starostwa Powiatowego w T. L. wniosek z dnia 2 lipca 2024 r. (data wpływu: 10 lipca 2024 r.) o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania J. P. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Prokuratura Rejonowa Bielsko-Biała-Południe w Bielsku-Białej nadzorowała postępowanie wykonawcze toczące się przed Sądem Rejonowym w T. L. wobec J. P. (sygn. akt [...], [...]) oraz że w postępowaniu tym uzyskano m.in. opinię sądowo-psychiatryczną, z której wynika, że "(...) w aktualnym stanie zdrowia psychicznego nie może on wykonywać nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne.".
Należy zaznaczyć, że Starosta [...] 11 lipca 2024 r. wszczął w przedmiotowej sprawie postępowanie, w oparciu o powyższy wniosek.
Z akt administracyjnych wynika również, że 12 lipca 2024 r. (następnego dnia po wydaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania) organ I instancji wydał decyzję zawierającą lakoniczną, jednozdaniową treść, nie wskazując na jakikolwiek dowód.
Przyjęcie w takiej sytuacji, że została spełniona przesłanka, o której mowa w art. art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stanowi naruszenie przez organy wskazanych wcześniej reguł proceduralnych
Organ I instancji po wpłynięciu ww. wniosku nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego. To, czy z okoliczności sprawy zasygnalizowanej przez prokuratora wynikały zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego organ powinien ustalić we własnym zakresie. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie zebrano w sprawie jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że istnieją konkretne i uzasadnione okoliczności, które mogłyby powodować wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Zauważyć również należy, że Starosta [...], w przesłanym skarżącemu zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, pouczył go o prawie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości zgłoszenia dowodów w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Organ "nie odczekał" jednak do upływu wyznaczonego terminu, bo już następnego dnia po wszczęciu postępowania wydał decyzję.
Organ II instancji nie dostrzegając powyższych uchybień, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nie sposób podzielić poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że informacja podana we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego z dnia 2 lipca 2024 r. stanowi przesłankę warunkującą skierowanie skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że prokurator powołał się na opinię sądowo-psychiatryczną, z której ma wynikać, że w aktualnym stanie zdrowia psychicznego J. P. nie może wykonywać nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne, lecz nie dołączył tego dokumentu do wniosku. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie tylko nie zweryfikowały otrzymanej informacji, ale nawet nie uzupełniły materiału dowodowego o rzeczoną opinię. Nie została zatem ustalona, istotna w sprawie okoliczność, czy niemożność wykonywania przez skarżącego nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne, z uwagi na jego stan zdrowia, wpływa jednocześnie na zdolność do prowadzenia pojazdów.
Nie można zatem podzielić stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że informacja uzyskana z Prokuratury Rejonowej Bielsko-Biała-Południe w Bielsku-Białej oraz powołana w treści pisma (wniosku z dnia 2 lipca 2024 r.) opinia sądowo-psychiatryczna "w sposób jednoznaczny potwierdzają, iż w sprawie zaistniały przesłanki warunkujące skierowanie skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi.".
Z tych względów należało wyeliminować z obrotu prawnego decyzje wydane w obu instancjach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.".
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Ponownie rozpoznając sprawę, organy orzekające dostosują się do wskazań zawartych w uzasadnieniu.