III SA/LU 64/24

III SA/Lu 64/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Jerzy Drwal
Jerzy Marcinowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 § 2 w zw. z art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 13 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie na rzecz K. B. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2023 r. nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia K. B. (dalej jako "skarżąca"), uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Rykach z dnia 19 października 2023 r. nr [...] (dalej jako "organ I instancji", "PPIS") w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco.
PPIS w dniu 15 września 2023 r. wystawił wobec K. B. tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek poddania jej małoletniego syna O. B. (ur. 20 lipca 2020 r.) szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (Poliomyelitis), inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu B, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, śwince i różyczce.
Pismem z dnia 9 października 2023 r., skarżąca wniosła zarzuty do powyższego tytułu wykonawczego, które obejmowały brak wymagalności obowiązku, z uwagi na odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepień. Zarzuciła również, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów określonych art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), dalej jako "u.p.e.a.", poprzez niewłaściwe podaną podstawę obowiązku o charakterze niepieniężnym i brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. PPIS uznał zarzuty skarżącej za nieuzasadnione.
Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącą zażalenia, postanowieniem z dnia 13 grudnia 2023 r., organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ odwoławczy uznał, że postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jako podstawę procesową rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 755 z późn. zm.), dalej w skrócie "k.p.a.".
Organ II instancji podzielił stanowisko strony, że zastosowane w zaskarżonym postanowieniu sformułowanie "uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione" nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć określonym w art. 34 § 2 u.p.e.a. Stwierdził również, że organ I instancji ograniczył się jedynie do wskazania przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, natomiast nie odniósł się merytorycznie do złożonych zarzutów, a w szczególności nie odniósł się do aktualnej sytuacji zdrowotnej dziecka.
Organ odwoławczy podniósł jednocześnie, że pozostałe zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Tytuł wykonawczy zawiera treść obowiązku podlegającego egzekucji oraz prawidłowo wskazaną przez wierzyciela podstawę prawną obowiązku, tj. art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b, ust. 2 art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń" oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.), które obowiązywały na dzień wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 15 września 2023 r.
Organ II instancji polecił organowi I instancji, by ponownie rozpatrując sprawę, miał na uwadze obowiązki wynikające z przepisów wskazanych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz ustalił, czy odbyły się kolejne wizyty kwalifikacyjne dziecka do szczepień ochronnych, jeżeli nie miały miejsca, co było przyczyną tego stanu, a także czy dziecko w wyniku skierowania przez lekarza z prywatnego gabinetu lekarskiego w dniu 24 stycznia 2023 r. było konsultowane przez wskazanego specjalistę. Organ I instancji powinien odnieść się do aktualnej sytuacji zdrowotnej dziecka oraz zwrócić się do lekarza, który wydał zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, w którym stwierdzono długotrwałe przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, o wyniki konsultacji specjalistycznych na które zostało skierowane dziecko.
K. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o umorzenie postępowania administracyjnego oraz zarzucając:
1) naruszenie art. 138 § 1 i 2 k.p.a., poprzez nierozpoznanie przez organ II instancji istoty sprawy i przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi I instancji, podczas gdy zebrany w toku postępowania materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy;
2) naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przyczyna braku wymagalności obowiązku powstała przed wszczęciem postępowania, a zatem postępowanie winno być umorzone;
3) naruszenie art. 7, art. 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego i pominięcie istotnej kwestii, tj. braku możliwości określenia wymagalności obowiązku.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o oddalenie sprzeciwu, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie podnieść trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że wykładnia językowa art. 64a p.p.s.a., wskazuje na to, że sprzeciw, o którym mowa w tym przepisie może być złożony wyłącznie od decyzji kasacyjnych wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Analiza art. 64a p.p.s.a., zgodnie z którym "od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw (...)", wskazuje na to, że ma on charakter wyjątku od zasady zaskarżania ostatecznych rozstrzygnięć organów administracji publicznej w drodze skargi składanej do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego. Trzeba zatem uznać, że poza zakresem przedmiotowym tego środka zaskarżenia znalazły się postanowienia wydane na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. (por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 marca 2020 r., sygn. akt II OZ 111/20; z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 3583/18; z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2595/18; z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1519/18; z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 2146/18; postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 130/18).
Powyższe stanowisko podziela w całości skład orzekający.
W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy błędnie pouczył skarżącą o przysługującym jej prawie wniesienia sprzeciwu od postanowienia pierwszoinstancyjnego, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Tymczasem na postanowienie wydawane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnoszona za pośrednictwem organu w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Stosownie jednak do art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Niezależnie zatem od zatytułowania przez skarżącą pisma z dnia 10 stycznia 2024 r., w którym kwestionuje ona postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 grudnia 2023 r., mając na uwadze treść pisma, sąd uznał, że należy je potraktować jako skargę. Termin do wniesienia skargi został zachowany, bowiem postanowienie organu II instancji zostało doręczone skarżącej w dniu 29 grudnia 2023 r., zaś pismo z dnia 10 stycznia 2024 r. zostało nadane w dniu 11 stycznia 2023 r.
Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja (postanowienie) ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien przy tym wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Możliwość wydania przez organ odwoławczy orzeczenia kasacyjnego stanowi odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy, wynikającej z art. 138 § 1 k.p.a. Przyjmuje się, że naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo gdy postępowanie wyjaśniające zostało wprawdzie przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych, w szczególności gdy stronę pozbawiono udziału w postępowaniu. Chodzi zatem o sytuację, w której zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie okoliczności mogących mieć istotny wpływ na treść decyzji.
Przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie może być zatem zastosowany, gdy zasadniczo materiał wymagany do rozstrzygnięcia sprawy został zgromadzony, a kwestią sporną będzie tylko jego ocena lub gdy zakres koniecznego postępowania wyjaśniającego będzie możliwy do zrealizowania przy wykorzystaniu art. 136 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
Art. 136 k.p.a. daje organowi odwoławczemu uprawnienie do uzupełnienia materiału dowodowego w niezbędnym zakresie i jednocześnie określa granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym, w których mieści się przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów. W sytuacji zatem, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania na podstawie art. 136 k.p.a. umożliwiłoby prawidłowe załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, bądź też gdy nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, podjęcie rozstrzygnięcia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uznać należy za równoznaczne z naruszeniem tego przepisu.
Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musi skutkować jego eliminacją z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie organ II instancji stwierdził, że PPIS przeprowadził postępowanie z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, bowiem ograniczył się jedynie do wskazania przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych i nie odniósł się merytorycznie do złożonych zarzutów, a w szczególności nie ocenił aktualnej sytuacji zdrowotnej dziecka.
Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić. Analiza akt sprawy oraz postanowienia pierwszoinstancyjnego, w kontekście zaprezentowanej wyżej wykładni art. 138 § 2 k.p.a., prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy w zasadzie uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Przede wszystkim zauważyć należy, że przed wysłaniem upomnienia z dnia 3 lipca 2023 r., wierzyciel wielokrotnie zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu jego zaszczepienia (pisma kierowane do [...] z dnia 22 lipca 2022 r., 10 sierpnia 2022 r., 2 marca 2023 r.). W udzielanych odpowiedziach podmiot leczniczy informował organ I instancji o niedopełnieniu przez opiekunów prawnych obowiązku szczepienia małoletniego (pisma z dnia 3 sierpnia 2022 r., 17 sierpnia 2022 r.). W piśmie z dnia 7 marca 2023 r. placówka poinformowała natomiast, że dziecko nie posiada aktywnej deklaracji lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w [...]. Do dnia 14 marca 2023 r. nowa placówka nie wystąpiła o przekazanie kart szczepień (zob. pismo z tej samej daty). Organ I instancji zwrócił się pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. do nowego podmiotu leczniczego, do którego zapisane zostało dziecko – [...] o udzielenie informacji czy rodzice zgłosili się z synem na badania kwalifikacyjne i wyszczególnienie zaległych szczepień ochronnych
Wskazane w zaskarżonym postanowieniu zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z dnia 24 stycznia 2023 r. i długoterminowym odroczeniu szczepień ochronnych wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 27 lutego 2023 r. Jak wynika zatem z akt sprawy, organ I instancji po otrzymaniu zaświadczenia kilkukrotnie próbował ustalić, jaki jest aktualny stan zdrowia dziecka, jego stan uodpornienia i czy rodzice stawiali się na kolejne wizyty kwalifikacyjne do szczepień ochronnych (pismo z dnia 2 marca 2023 r., a po wysłaniu upomnienia – pismo z dnia 23 sierpnia 2023 r.). W odpowiedzi z dnia 6 września 2023 r., a więc tuż przed wystawieniem tytułu wykonawczego, [...] poinformował organ, że w dniu 7 marca 2023 r., ojciec dziecka przedstawił zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym wykonanym przez lekarza B. Ś., w którym stwierdzono długotrwałe przeciwwskazania do szczepień przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, śwince i różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (Poliomyelitis), inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu B. Zaświadczenie nie dotyczy natomiast gruźlicy, wirusowego zapalenia wątroby typu B oraz inwazyjnych zakażeń Streptococcus pneumoniae. Placówka wskazała jednocześnie, jakie są opóźnienia w wymaganych szczepieniach oraz, że karta uodpornienia nie posiada żadnych wpisów o wykonanych szczepieniach.
Mając na uwadze powyższe, nie można skutecznie zarzucić organowi I instancji, że wystawiając tytuł egzekucyjny nie oparł się na informacji od lekarza, pod którego opieką dziecko się znajduje, wskazującej stan uodpornienia i występujących przeciwskazaniach do szczepień i nie ustalił, czy odbyły się kolejne wizyty kwalifikacyjne dziecka do szczepień ochronnych.
Wbrew stanowisku organu odwoławczego, nie można również uznać, że organ I instancji nie odniósł się do zaświadczenia z dnia 24 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał bowiem, że nie ma ono znaczenia w sprawie, ponieważ strona od ośmiu miesięcy nie przeprowadziła konsultacji reumatologicznej i alergologicznej, co sugeruje celowe zaniechanie rodziców przeprowadzenia badań. Stanowisko organu odwoławczego wskazuje raczej na odmienną ocenę tego dowodu w zakresie jego uwzględnienia, niż zaniechania proceduralne organu I instancji.
Uchylając postanowienie wydane w I instancji, organ odwoławczy zlecił ustalenie, czy odbyły się kolejne wizyty kwalifikacyjne dziecka do szczepień ochronnych, a jeżeli nie miały miejsca, co było przyczyną tego stanu, a także czy dziecko w wyniku skierowania było konsultowane przez wskazanego specjalistę.
Jak już wyżej wskazano, bezpośrednio przed wystawieniem tytułu wykonawczego, organ I instancji pozyskał od [...] informację z dnia 6 września 2023 r. Jeżeli organ odwoławczy miał jakiekolwiek wątpliwości w zakresie treści pisma, to na podstawie art. 136 k.p.a., sam mógł zwrócić się do placówki medycznej o doprecyzowanie zawartej w nim treści. Organ odwoławczy mógł również sam zwrócić się do lekarza, który wystawił zaświadczenie z dnia 24 stycznia 2024 r., czy posiada on wiedzę odnośnie tego, czy strona zgłosiła się do poradni alergologicznej i reumatologicznej i ewentualnej diagnostyce dziecka w tym zakresie, bądź zlecić takie działanie organowi I instancji w ramach art. 163 k.p.a.
Nie ulega wątpliwości, że stosownie do art. 7 i art. 77 k.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa ciężar udowodnienia faktów stanowiących podstawę orzekania. Zauważyć jednak należy, że z zasady oficjalności postępowania dowodowego nie wynika, że obowiązek ten jest nieograniczony. Strona, we własnym interesie jest zobligowana wykazywać należytą dbałość o przedstawienie odpowiednich środków dowodowych. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, do czasu wydania postanowień w obu instancjach, a więc przez ponad dziewięć miesięcy od wystawienia zaświadczenia z dnia 24 stycznia 2023 r., strona nie przedłożyła żadnego innego dowodu o ewentualnych wizytach w poradni reumatologicznej i alergologicznej, do których dziecko zostało wówczas skierowane. Podnieść trzeba również, że w dniu 7 marca 2023 r., skarżący dokonali zmiany lekarza rodzinnego, przepisując dziecko do nowej placówki medycznej – [...], w której przedstawili to samo zaświadczenie z dnia 24 stycznia 2023 r. To po stronie rodziców leży obowiązek poddania dziecka badaniu – na podstawie wystawionego skierowania, które potwierdzi lub wykluczy istnienie takich przeciwwskazań. Trudno natomiast przyjąć, że PPIS miałby wyręczać stronę w tym zakresie i dokonywać własnych ustaleń, czy strona zgłosiła się na konsultację specjalistyczną i jaki był jej wynik, zwłaszcza, że w zaświadczeniu nie wskazano konkretnej nazwy poradni alergologicznej i reumatologicznej.
Wskazać należy, że z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Po przeprowadzeniu takiego badania lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny jego wykonania (ust. 4). Zgodnie zaś z art. 17 ust. 2 tej ustawy, w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Stosownie natomiast do § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172 z późn. zm.), lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 9 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Tożsamą regulację zawiera obecnie obowiązujący § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077).
Zaświadczenie z dnia 24 stycznia 2023 r. nie zawiera informacji, wymaganych mocą obowiązującego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego rozporządzenia. W szczególności nie wskazano w nim okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Nie można natomiast uznać, że zaświadczenie takie może zostać wystawione bezterminowo, skoro zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., jak i § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r., lekarz specjalista ma obowiązek odnotowania w dokumentacji medycznej okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy). Artykuł 17 ust. 1 ustawy tej stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1.
Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy – Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
Odnosząc się natomiast do zakwestionowanego przez organ odwoławczy sformułowania rozstrzygnięcia organu I instancji "uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione" wskazać należy, że zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a., wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Należy się zgodzić z organem odwoławczym, że zastosowane w zaskarżonym postanowieniu sformułowanie "uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione" nie mieści się w powyższym katalogu rozstrzygnięć. Zauważyć jednak trzeba, że z uzasadnienia postanowienia organu I instancji w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że chodziło o oddalenie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Wobec jasnej treści uzasadnienia postanowienia pierwszoinstancyjnego, organ odwoławczy mógł przecież samodzielnie naprawić wskazany błąd.
W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem uznać, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, bądź postępowanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że materiał wymagany do rozstrzygnięcia sprawy został zgromadzony, zaś ewentualne dodatkowe wyjaśnienia w zakresie zaświadczenia z dnia 24 stycznia 2023 r. organ mógł uzyskać przy wykorzystaniu art. 136 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł.
Wskazówki co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy wynikają wprost z treści uzasadnienia.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.