III SA/Lu 630/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2021-12-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjaekwiwalent za urlopniewykorzystany urlopzwolnienie ze służbyTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjnośćprawo administracyjnesłużby munduroweuposażenieorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające policjantowi wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, uznając, że przepis ograniczający jego wysokość jest niezgodny z Konstytucją.

Policjant zwolniony ze służby w 2015 roku otrzymał ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, obliczony według przepisów obowiązujących w tamtym czasie (1/30 miesięcznego uposażenia). Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. kwestionującym tę metodę obliczeń, funkcjonariusz wystąpił o wyrównanie. Organy policji odmówiły, powołując się na przepisy przejściowe nowelizacji z 2020 r., które miały ograniczać stosowanie korzystniejszych zasad do spraw wszczętych po określonej dacie. WSA w Lublinie uznał te przepisy przejściowe za wtórnie niekonstytucyjne i uchylił decyzje odmawiające wypłaty wyrównania.

Sprawa dotyczyła policjanta D. Z., zwolnionego ze służby w dniu 3 kwietnia 2015 r., któremu wypłacono ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Wysokość ekwiwalentu została ustalona na podstawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia, tj. w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego z dodatkami stałymi za jeden dzień urlopu. Wnioskiem z listopada 2018 r. skarżący domagał się ponownego naliczenia i wypłaty wyrównania, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał przepis art. 115a ustawy o Policji za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim ustalał wysokość ekwiwalentu w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Organy Policji odmówiły, wskazując, że nowelizacja z 2020 r. (wprowadzająca mnożnik 1/21) stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. lub wszczętych po tej dacie, a dla spraw dotyczących okresu przed 6 listopada 2018 r. należy stosować zasady poprzednio obowiązujące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za uzasadnioną. Sąd stwierdził, że przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. (ustawa o szczególnych rozwiązaniach) stanowi przejaw wtórnej niekonstytucyjności, powielając rozwiązanie uznane już za niekonstytucyjne przez TK. Zdaniem sądu, przepis ten narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK oraz zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), różnicując sytuację prawną funkcjonariuszy zwolnionych ze służby. Sąd odmówił zastosowania przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, uznając go za oczywiście niekonstytucyjny, i uchylił zaskarżone decyzje. Sąd wskazał, że organy powinny ponownie rozpoznać sprawę, stosując art. 115a ustawy o Policji w interpretacji zgodnej z Konstytucją, co oznacza wypłatę ekwiwalentu w wyższej wysokości. Sąd nie mógł natomiast zobowiązać organu do wypłaty odsetek ustawowych, gdyż roszczenie to powinno być dochodzone przed sądem powszechnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten jest wtórnie niekonstytucyjny i narusza zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK oraz zasadę równości wobec prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis przejściowy (art. 9 ust. 1 ustawy z 2020 r.) powiela rozwiązanie uznane za niekonstytucyjne przez TK (art. 115a ustawy o Policji w poprzednim brzmieniu) i narusza zasadę równości, różnicując sytuację prawną funkcjonariuszy zwolnionych ze służby przed i po 6 listopada 2018 r. w zakresie wysokości ekwiwalentu za urlop.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.o.p. art. 115a

Ustawa o Policji

Przepis uznany za niekonstytucyjny w zakresie sposobu obliczania ekwiwalentu (1/30 miesięcznego uposażenia). Po nowelizacji z 2020 r. określa ekwiwalent w wysokości 1/21 miesięcznego uposażenia.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie praw i wolności tylko w drodze ustawy i tylko w uzasadnionym zakresie.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa i równego traktowania.

Pomocnicze

u.o.p. art. 114 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o Policji

Określał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia.

u.o.s.s.m. art. 9 § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Przepis przejściowy, który zdaniem sądu jest wtórnie niekonstytucyjny, ponieważ ogranicza stosowanie korzystniejszych zasad obliczania ekwiwalentu za urlop do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. lub wszczętych po tej dacie.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wyroki Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Niezawisłość sędziowska i podleganie tylko Konstytucji i ustawom.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego ze służby, w zakresie ustalającym wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, w zakresie w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r.) do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r., w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r., jest oczywiście niekonstytucyjny i narusza zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK oraz zasadę równości wobec prawa.

Odrzucone argumenty

Organy Policji argumentowały, że nowelizacja z 2020 r. i przepisy przejściowe ograniczają stosowanie korzystniejszych zasad obliczania ekwiwalentu do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. lub wszczętych po tej dacie, a dla spraw dotyczących okresu przed 6 listopada 2018 r. należy stosować zasady poprzednio obowiązujące.

Godne uwagi sformułowania

przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. stanowi przejaw tzw. wtórnej niekonstytucyjności prawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału oczywista niekonstytucyjność w niniejszej sprawie wynika natomiast z faktu, że norma prawna, która w wyniku kontroli konstytucyjności dokonanej przez Trybunał została uznana za niekonstytucyjną, została ponownie powtórzona w procesie stanowienia prawa, stwarzając jedynie pozory restytucji konstytucyjności.

Skład orzekający

Ewa Ibrom

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Marcinowski

sędzia

Jadwiga Pastusiak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność wyroków Trybunału Konstytucyjnego i ich moc wiążąca dla ustawodawcy, problem wtórnej niekonstytucyjności przepisów przejściowych, prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r. i stosowania przepisów przejściowych po wyroku TK. Kwestia odsetek powinna być dochodzona przed sądem powszechnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego – mocy obowiązującej wyroków Trybunału Konstytucyjnego i próby obejścia ich skutków przez ustawodawcę. Pokazuje, jak prawo może być interpretowane na korzyść obywatela w obliczu niekonstytucyjnych przepisów.

Sąd: Ustawodawca nie może ignorować wyroków Trybunału Konstytucyjnego!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 630/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /przewodniczący sprawozdawca/
Jadwiga Pastusiak
Jerzy Marcinowski
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 665/22 - Wyrok NSA z 2024-04-17
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 360
art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Inne z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...]lipca 2021 r., nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w C. z [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania i wypłaty D. Z. (dalej jako "skarżący") wyrównania wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:
W dniu 3 kwietnia 2015 r. D. Z. został zwolniony ze służby w Policji. Funkcjonariuszowi został wypłacony ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Wysokość należnego ekwiwalentu ustalono na podstawie art. 115a w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 z dnia 6 kwietnia 1990 r. ustawy o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o policji", w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia skarżącego ze służby, w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego z dodatkami o charakterze stałym, należnym na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.
Wnioskiem z [...] listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w C. o ponowne naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy z uwzględnieniem należnych mu odsetek. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., wydany w sprawie sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102).
Decyzją z [...] lipca 2021 r. Komendant Miejski Policji w C. (dalej jako "organ I instancji") odmówił uwzględnienia wniosku. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 115a ustawy o Policji, art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz.735 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610 ), dalej jako "ustawa o szczególnych rozwiązaniach".
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] sierpnia 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że ekwiwalent pieniężny za dni niewykorzystanego urlopu został już skarżącemu naliczony i wypłacony na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym na dzień zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji, wprowadzone ustawą o szczególnych rozwiązaniach, określające mnożnik 1/21 części miesięcznego uposażenia do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego policjanta zwalnianego ze służby, obowiązuje dopiero od dnia 1 października 2020 r. Potwierdza to także art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, z którego wynika, że przepis art. 115a ustawy o Policji w znowelizowanym brzmieniu stosuje się jedynie do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty tych świadczeń policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Powyższe oznacza, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach poprzednio obowiązujących.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję złożył D. Z., wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zobowiązanie organu do wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami.
Skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 115a ustawy o Policji, w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, a przez to pozbawienie należnych świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop;
2) działanie, które uniemożliwiło skarżącemu realizację gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji prawa do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu pod pretekstem konieczności stosowania ustawy o szczególnych rozwiązaniach z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 7/15.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a". W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Niesporne jest, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 3 kwietnia 2015 r. W związku ze zwolnieniem ze służby skarżącemu wypłacono ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym wraz z dodatkami o charakterze stałym.
Istota sporu w rozpoznanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy istnieje podstawa prawna do ponownego obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy i wypłacenia skarżącemu wyrównania, w sytuacji, kiedy świadczenia te zostały wypłacone skarżącemu w wysokości określonej w przepisach obowiązujących w chwili zakończenia służby, uznanych w późniejszym czasie za niekonstytucyjne co do wysokości świadczeń.
Przepis art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego ze służby stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3, ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Wyrokiem z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wskazany wyżej przepis, w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Przeprowadzona przez Trybunał Konstytucyjny ocena art. 115a ustawy o Policji wskazuje, że nie została zakwestionowana konstytucyjność prawa do ekwiwalentu sama przez się. Policjantom zwalnianym ze służby przysługuje zatem w dalszym ciągu prawo do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego należnego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Trybunał Konstytucyjny uznał natomiast, że niekonstytucyjne jest unormowanie zawarte w przepisie art. 115a, regulujące sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, zgodnie z którym za każdy dzień niewykorzystanego urlopu policjant otrzymywał 1/30 część miesięcznego uposażenia, czyli tylko ok. 73 % dziennego uposażenia.
Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ten stan jest wynikiem zmian ustawodawczych i braku kompleksowości ich przeprowadzania. Kwestionowany art. 115a nawiązuje do poprzednich unormowań wymiaru urlopu wypoczynkowego, ponieważ przyjęty w nim współczynnik 1/30 odnosi się do wymiaru urlopu obliczanego według dni kalendarzowych, nie zaś roboczych. Zgodnie bowiem z art. 82 ustawy o Policji przed zmianą wprowadzoną ustawą nowelizującą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2001 r., Nr 100, poz.1084), która weszła w życie z dniem 19 października 2001 r. policjantom przysługiwało prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 30 dni kalendarzowych. Zmiana regulacji wymiaru corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego na 26 dni roboczych nie została natomiast odpowiednio skorelowana ze sposobem obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
Trybunał Konstytucyjny dokonał także ustalenia znaczenia zwrotu "ekwiwalent". Użycie przez ustawodawcę tego słowa na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Oznacza to, że po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące jego ekwiwalentem, czyli równoważnikiem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Z tych względów wskazał, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.
Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza tym samym, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu, chronionego przepisem art. 66 ust. 2 Konstytucji.
Trybunał nie odroczył utraty mocy obowiązującej przepisu art. 115a ustawy o Policji, a zatem w zakresie, w jakim określa on ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem ogłoszenia wyroku, to jest z dniem 6 listopada 2018 r.
Nie ma wątpliwości, że cytowany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter wyroku zakresowego. Po jego wydaniu obowiązkiem ustawodawcy była bezzwłoczna zmiana niekonstytucyjnej części tego przepisu.
Ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610), mającą na celu wykonanie wyżej wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, obowiązującą od dnia 1 października 2020 r., nadano nowe brzmienie przepisowi art. 115a ustawy o Policji (art. 1 pkt 16). Określono, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego wynosi 1/21 części miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast art. 9 ust. 1 powołanej ustawy zawiera normę intertemporalną, zgodnie z którą przepis art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu nadanym ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.
Jak wynika z omawianego przepisu, w przypadku ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r., należy przyjąć zasady wynikające z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., a więc te, które zostały zakwestionowane wprost w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., jako niezgodne z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji.
Sąd podziela utrwalony już pogląd orzecznictwa, że przepis art. 9 ust. 1 ustawy dnia 14 sierpnia 2020 r. stanowi przejaw tzw. wtórnej niekonstytucyjności, która polega na tym, że ustawodawca powiela rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznacza to, że prawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału, które wiążą również ustawodawcę (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 193/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 449/21; wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 43/21; wyroki WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 141/21 i z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 185/21; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 252/21). Należy bowiem podkreślić, że w odniesieniu do funkcjonariuszy zwolnionych że służby przed dniem 6 listopada 2018 r. przepis art. 9 ust. 1 nakazuje przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu za urlop stosować przepisy stare, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne. W konsekwencji prowadzi to do sytuacji, w której osoby zwolnione ze służby w tym samym lub zbliżonym do siebie czasie będą miały różnie ukształtowaną sytuację prawną w zakresie wysokości należnych świadczeń. Ponadto przepis art. 9 ust. 1 zróżnicował w istotny sposób sytuację funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w Policji przed dniem 6 listopada 2018 r. w zależności od tego, czy postępowanie w sprawie o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy zostało zakończone czy nie, nakazując stosowanie nowych, zgodnych z konstytucją przepisów tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r.
W konsekwencji więc należy przyjąć, że zastosowana przez organy norma prawna, wyprowadzona z art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach przy ustalaniu należnego policjantom ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed dniem 6 listopada 2018 r., która nakazuje stosować zaniżony przelicznik 1/30 jest oczywiście niekonstytucyjna i jako taka nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Na mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to, że sądy mogą odmówić zastosowania wynikającej z przepisu normy prawnej sprzecznej w sposób oczywisty z Konstytucją. Oczywista niekonstytucyjność w niniejszej sprawie wynika natomiast z faktu, że norma prawna, która w wyniku kontroli konstytucyjności dokonanej przez Trybunał została uznana za niekonstytucyjną, została ponownie powtórzona w procesie stanowienia prawa, stwarzając jedynie pozory restytucji konstytucyjności.
Zauważyć należy, że regulacja zawarta w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach narusza nie tylko zasadę mocy wiążącej ostatecznych wyroków Trybunału, lecz również zasadę równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, stosownie do art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Do jej istoty należy bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów charakteryzujących się podobnymi cechami prawnie istotnymi, znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania tych podmiotów. Natomiast omawiany przepis faktycznie różnicuje sytuację prawną funkcjonariuszy, poprzez wskazanie dwóch wymiarów mnożnika ułamkowego należnego im ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, w tym jednego odpowiadającego standardom konstytucyjnym.
Odnosząc się do żądania wypłaty także świadczenia adhezyjnego (ustawowych odsetek) podnieść należy, że zarówno przepisy ustawy o Policji, jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie zawierają regulacji, która przyznaje organom Policji kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych, w tym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1467/13, droga administracyjna w przedmiocie dochodzenia odsetek przysługuje tam, gdzie przepis określonej pragmatyki służbowej przewiduje prawo do odsetek, a jednocześnie nie zarezerwował dla ich dochodzenia drogi przed sądem powszechnym (por. także wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 1713/97). Ponieważ przepisy ustawy o Policji nie przewidują prawa funkcjonariusza do odsetek za niewypłacenie mu w terminie uposażenia, ekwiwalentu lub innych świadczeń ze stosunku służbowego, należy zatem uznać, że roszczenie o odsetki jest oparte na cywilnoprawnej konstrukcji opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego i może być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym.
W ocenie sądu brak było podstaw do zwieszenia postępowania w sprawie niniejszej. Sądowi znane jest postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 866/20, w którym sąd ten postanowił przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach (...) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r., w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. – jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r."
Wobec wyrażonego wyżej stanowiska, że art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach jest w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego oczywiście niekonstytucyjny i jako taki nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, nie jest uzasadnione zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchamiały procedurę kolejnych pytań prawnych.
Stwierdzone przez sąd naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organy powinny zastosować wyrażoną powyżej ocenę prawną oraz dokonać wyliczenia i wypłaty skarżącemu należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji, interpretowanego zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji. Wyrównanie i wypłata ekwiwalentu następuje w drodze czynności materialno-technicznej.
Brak było natomiast podstaw do uwzględnienia w wyroku żądania "zobowiązania organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami". Zgodnie bowiem z art. 145a § 1 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Przepis ten dotyczy spraw załatwianych w formie decyzji lub postanowienia. Natomiast uwzględnienie wniosku skarżącego nie sprowadza się do wydania decyzji lub postanowienia, lecz do dokonania czynności materialno-technicznej, polegającej na wypłacie wyrównania otrzymanego już ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Jedynie odmowa przyznania ekwiwalentu następuje w formie decyzji administracyjnej. W konsekwencji sąd nie może zobowiązać organu do dokonania czynności materialno-technicznej w postaci wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz ewentualnie świadczeń dodatkowych (odsetek ustawowych), dla których nie istnieje podstawa prawna w administracyjnym toku instancji.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI