III SA/Lu 62/25

III SA/Lu 62/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 73 ust. 8 pkt 2
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi [...] Spółki jawnej z siedzibą w L. na rozstrzygnięcie protestu Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z dnia 20 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 62/25
UZASADNIENIE
Zaskarżonym rozstrzygnięciem protestu z dnia 20 grudnia 2024 r. Lubelska Agencja Wspierania Przedsiębiorczości (dalej jako "LAWP" lub "organ") nie uwzględniła protestu spółki [...] Spółka jawna (dalej jako "skarżąca" lub "spółka") od negatywnej oceny projektu pod tytułem: "[...]", zgłoszonego w ramach Priorytetu I Badania naukowe i innowacje, Działania 1.3 Badania i innowacje w sektorze przedsiębiorstw programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny i prawny przedstawiał się następująco:
W dniu 26 kwietnia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu w ramach konkursu nr FELU.01.03-IP.01-001/24. Wniosek pozytywnie przeszedł etap weryfikacji warunków formalnych, w konsekwencji czego został zakwalifikowany do etapu oceny merytorycznej. Jednak pismem z dnia 24 października 2024 r. Komisja Oceny Projektów (KOP) LAWP poinformowała spółkę o negatywnej ocenie projektu ze względu na niespełnienie kryteriów oceny merytorycznej tj.: "Zgodność projektu z obowiązującymi przepisami prawa na poziomie unijnym i krajowym oraz z zapisami Regulaminu wyboru projektów" oraz "Projekt obejmuje komponent B+R i komponent wdrożeniowy". Oceniono bowiem, że zadania opisane w projekcie, nie dotyczą komponentu B+R i nie dotyczą badań przemysłowych i/lub eksperymentalnych prac rozwojowych. Projekt jest z zakresu informatyki, dotyczący tworzenia oprogramowania, ale nie pociąga za sobą postępu nauki lub techniki prowadzącego do zwiększenia zakresu wiedzy w tej dziedzinie, co jest niezbędne do zakwalifikowania do działalności B+R w przypadku tworzenia oprogramowania.
W takiej sytuacji pismem z dnia 10 listopada 2024 r. skarżąca złożyła protest, w którym podniosła, że nie zgadza się z dokonaną przez organ oceną projektu w zakresie zakwestionowanych kryteriów, jak również wyartykułowała zarzut proceduralny, zgodnie z którym powinna zostać wezwana do poprawy wniosku na etapie oceny merytorycznej, co umożliwiłoby ustosunkowanie się do zastrzeżeń KOP, a w konsekwencji złożenie stosownych wyjaśnień i potencjalne pozytywne rozstrzygnięcie sprawy.
Rozstrzygnięciem z dnia 20 grudnia 2024 r. (nr [...]) – działając na podstawie art. 68 w zw. z art. 66 pkt 2 oraz art. 69 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1079, ze zm. – dalej jako: "ustawa wdrożeniowa") – Lubelska Agencja Wspierania Przedsiębiorczości nie uwzględniła protestu.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ powołał się m.in. na przepis art. 43 ustawy wdrożeniowej, zgodnie z którym wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru. Zwrócono uwagę, że ogłoszenie konkursu nr FELU.01.03-IP.01-001/24 zostało opublikowane na stronie internetowej Fundusze Europejskie dla Lubelskiego – funduszeEU.lubelskie.pl, obejmowało Regulamin konkursu wraz z załącznikami, w tym w szczególności kryteria wyboru projektów do dofinasowania. Wyjaśniono, że udział wnioskodawców w naborze jest dobrowolny. Przystąpienie przez podmiot aplikujący do konkursu w ramach danego działania jest równoznaczne z zapoznaniem się z dokumentacją konkursową i stosowaniem się do określonych nią zasad i ma szczególnie istotne znaczenie z punktu widzenia weryfikacji dokonanej oceny projektu, bowiem pozwala przyjąć, że wnioskodawca przed przystąpieniem do konkursu zapoznał się z Regulaminem wyboru projektów oraz załącznikami, których całość składa się na dokumentację konkursową.
W przedmiotowej sprawie LAWP wskazała, że zgodnie z definicjami zawartymi w Rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art 107 i 108 Traktatu (Dz. U. L 187 z 26 czerwca 2014, p. 1178) oraz wskazanymi w Regulaminie wyboru projektów, a także bazując na Podręczniku Frascati OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju), należy stwierdzić, że działalność badawcza i rozwojowa powinna cechować się łącznie takimi elementami, jak nowatorstwo, twórczość, nieprzewidywalność, metodyczność, jak również możliwość do przeniesienia lub odtworzenia.
Natomiast zgodnie z opisem projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie przedmiotem projektu miały być prace B+R i wdrożeniowe, tj.: badania przemysłowe prowadzące do zdobycia nowej wiedzy w zakresie tworzenia oprogramowania
e-learningowego i eksperymentalne prace rozwojowe prowadzące do uzyskania nowej technologii, która wprowadzi znaczący postęp w dziedzinie tworzenia kursów i edukacji online, a następnie wdrożenie wyników prac do działalności podmiotu aplikującego. Rezultatem projektu miało być opracowanie oprogramowania o nowych cechach funkcjonalnych w odniesieniu do produktów firm konkurencyjnych, tj. cyfrowa innowacja produktowa w skali krajowej w postaci "[...]", wdrożona do działalności gospodarczej.
ILPC miało umożliwić, niedostępne obecnie, zautomatyzowane tworzenie z pojedynczych materiałów multimedialnych natywnych kursów e-learning, których interfejsem będzie interaktywna plansza w formie ścieżki edukacyjnej i pozwoli na: automatyzację procesu generowania e-kursów (bez kodowania), wyposażenie kursów (w zautomatyzowany sposób) w ścieżkę nauki w formie planszy interaktywnej i generowanie kursów natywnych off-line, które będą tworzyły na urządzeniu docelowym własną bazę danych (zachowają funkcjonalność punktacji, oceny i zaliczenia).
Spółka w ramach projektu zaplanowała 3 zadania, które zostały podzielone na badania przemysłowe (podzielone na etap 1 i 2), eksperymentalne prace rozwojowe (rozróżnione na etap 3 i 4) oraz bezpośrednie wdrożenie.
Etap 1 ma na celu uzyskanie nowej wiedzy w zakresie sposobu tworzenia kursów e-learning, o jakości i funkcjonalnościach umożliwiających wykorzystanie potencjału ILPC wyróżniającego się holistycznym podejściem do e-learningu. Obejmuje budowanie hipotez i ich weryfikację dla potwierdzenia wykonalności projektu badawczego i narzędzia w zakresie wymagań. Innowacyjność ILPC to zastosowanie funkcjonalności, których nie oferuje holistycznie żaden dostępny w Polsce kreator
e-Iearningu.
Ramowy zakres prac etapu 1 miał obejmować badania analityczne i laboratoryjne, w tym wstępny dobór technologii do budowy ILPC, opracowanie koncepcji architektury podstawowej - sekcje ILPC: Manager plików, Sekcja doboru treści, Kreator ścieżki edukacyjnej, Edytor ocen, Kompilator kursu i technologii implementacji, opracowanie strategii zarządzania Git-em, przygotowanie środowisk programistycznych vagrant/docker, tworzenie modeli doświadczalnych dla ww. sekcji w formie szablonów i mockupów, testowanie modeli w kontrolowanym środowisku laboratoryjnym.
Główne elementy planu badawczego etapu 1 to weryfikacja przewidywań w zakresie wybranych komponentów technologii i zasadności wymagań projektowych przez pogłębioną analizę porównawczą technologii konkurencyjnych w zakresie wyróżników ILPC i weryfikację przez ekspertów i porównanie z potrzebami użytkowników. Realizacja etapu 1 oceniona przez weryfikację kamienia milowego - przeprowadzenie testu interakcji użytkownika dla każdego modelu doświadczalnego.
Etap 2 rozpocznie się po zakończeniu etapu 1. Ramowy zakres prac: opracowanie technologii ILPC na podstawie prac z etapu 1, wdrażanie koncepcji graficznej do modułów, prace programistyczne według wyników badań analitycznych i laboratoryjnych, (w tym opracowanie nowego algorytmu adaptacyjnego, który pozwala na dynamiczne dostosowywanie treści kursu do potrzeb użytkownika), utworzenie docelowej struktury modelu architektury ILPC złożonej z: sekcji, modułów, komponentów, subkomponentów i elementów funkcjonalnych, stworzenie w pełni funkcjonalnych modeli jednostkowych dla każdego z 12 modułów struktury drugiego poziomu ILPC.
Główne elementy planu badawczego etapu 2: badania właściwości modeli jednostkowych pod kątem intuicyjności i łatwości nawigacji, szybkości i wydajności, kompletności funkcjonalności między modułami i komponentami, bezpieczeństwa danych i poprawności działania; badania wydajnościowe; autorskie testy; akceptacyjne end-to-end dla zweryfikowania spełnienia wymagań użytkowników; integracyjne; zgodności z różnymi urządzeniami i przeglądarkami; bezpieczeństwa; funkcjonalne. Finalnie zostanie dokonana demonstracja modelu systemu w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.
Ocena etapu 2 to weryfikacja kamienia milowego - przeprowadzenie testów integracyjnych i użytkownika dla wszystkich 12 modeli jednostkowych.
Etap 3, którego celem jest utworzenie kodu źródłowego prototypu zintegrowanego ILPC. Prototyp zintegrowany będzie odzwierciedlał przepływ zależności w całym kreatorze ILPC, tzn. pomiędzy głównymi sekcjami: File Manager (Manager plików), Content Selection (Wybór treści do kursu), Learning Path Designer (Kreator ścieżki edukacyjnej), Scoring Editor (Edytor ocen), Content Compiler (Kompilacja kursu) i wewnątrz wszystkich modułów ILPC: File Uploader (Moduł uploadu plików), File Storage (Magazyn plików), Course Management (Zarządzanie całymi kursami), Course Category and Task Management Module (Moduł zarządzania kategoriami i zadaniami kursu), New Learning Path (Moduł dodawania nowej ścieżki edukacyjnej), Basic Learning Path Parameters (Podstawowe parametry ścieżki edukacyjnej), Advanced Learning Path Parameters (Rozszerzone parametry ścieżki edukacyjnej), Conditional Learning Path (Warunkowanie ścieżki edukacyjnej), Evaluation Form (Formularz oceny), Score table (Tabela wyników), Course Generation (Generowanie kursu), Course Download (Pobieranie kursu).
Ramowy zakres prac etapu 3: projektowanie przepływu zależności między poziomami abstrakcji systemu na podstawie architektury oprogramowania stworzonej w wyniku etapu 2; tworzenie/pisanie kodu źródłowego prototypu zintegrowanego (kodu reprezentującego funkcjonalności, nowe algorytmy i procedury końcowego systemu w zakresie wzajemnej interakcji jego części składowych); testowanie prototypu zintegrowanego (testy, które pozwolą na identyfikację i rozwiązanie problemów integracji, wydajności i użyteczności systemu oraz zidentyfikowane obszary wymagające optymalizacji, które będą poddane dalszym działaniom); optymalizacja zintegrowanej aplikacji i poprawa jej wydajności według testów (działania mające na celu usprawnienie działania systemu i poprawienie jego wydajności).
Etap 3 zostanie oceniony przez weryfikację kamienia milowego, którym jest utworzenie zintegrowanego prototypu ILPC, który będzie odzwierciedlał poziom abstrakcji oprogramowania zgodnie ze schematem przepływu zdarzeń na wszystkich poziomach struktury organizacyjnej ILPC.
ETAP 4 finalnie sprawdzi technologię w warunkach rzeczywistych i dostosuje ILPC do zastosowań produkcyjnych. Ramowy zakres prac obejmie: optymalizację jakości kodu i funkcjonalności systemu, dla zapewnienia spełnienia określonych w projekcie parametrów techniczno-eksploatacyjnych ILPC, w tym zapewnienie innowacyjności narzędzia poprzez docelowy poziom połączenia funkcjonalności (Self-Generating Course Creator, Interactive Pathway Interface, Interactive Learning Tree, Native E-Course - e-kurs).
Główne elementy planu prac rozwojowych to: badania nad czytelnością kodu i nad utrzymaniem kodu, badania nad bezpieczeństwem; badanie łatwości użycia i dostępności dla różnych użytkowników, badania nad przenośnością, badania wydajności.
Realizacja etapu 4 będzie oceniona poprzez weryfikację kamienia milowego - utworzenie demonstracyjnej wersji aplikacji ILPC spełniającej parametry techniczno-eksploatacyjne zgodnie z założeniami projektu badawczego. Weryfikacja wykonania tego etapu poprzez przeprowadzenie 3 rodzajów testów: jakości kodu źródłowego, funkcjonalności ILPC z udziałem 6 testerów reprezentujących instytucje zainteresowane tworzeniem kursów i funkcjonalności ILPC z udziałem 6 testerów reprezentujących użytkowników kursów. Wszystkie testy przeprowadzone zostaną w warunkach rzeczywistych.
Spółka podkreśliła, że o postępie naukowym lub technicznym w tworzeniu oprogramowania, świadczą unikalne i dotychczas niespotykanych w Polsce funkcjonalności programu. Tymi funkcjonalnościami są m.in.: automatyczne tworzenie kursów e-learningowych, autonomicznie generowana interaktywna ścieżka edukacyjna czy możliwość tworzenia kursów offline z zachowaniem wyników.
Jednak w ocenie LAWP niektóre z wymienionych przez spółkę podmiotów konkurencyjnych oferują platformy e-learningowe, które umożliwiają tworzenie kursów online, monitorowanie postępów uczestników, zarządzanie materiałami edukacyjnymi, wymianę ścieżek naukowych, nagrywanie kursów na przenośne nośniki oraz oferują atrakcyjne plansze, a także intuicyjną nawigację. Jak wskazała sama skarżąca, w porównaniu do produktu będącego wynikiem realizacji projektu, większość dostępnych na rynku produktów nie posiada takich funkcjonalności jak m.in. tworzenie plansz interaktywnych, automatyzm tworzenia kursów lub generowanie bazy danych na urządzeniach i praca w trybie offline.
LAWP stwierdził, że funkcjonalności jakie spółka uznaje za "nowatorskie" czy "innowacyjne" już występują na rynku. Dla przykładu Adobe Captive o jakim wspomina skarżąca ma funkcje takie jak automatyzm tworzenia kursów i plansz interaktywnych, Spring Suite umożliwia pracę offline. Genially zapewnia tworzenie interaktywnych plansz edukacyjnych.
LAWP nie może też nie zauważyć, że z grafiki określającej architekturę oprogramowania (prototyp zintegrowany, prototyp demonstracyjny) i wyróżniającej 5 modułów doświadczalnych, 12 modułów jednostkowych, 30 komponentów i 66 elementów nazywanych m.in. menadżerami, walidatorami, statystyką lub generatorami wynika, że oprogramowanie ILPC będzie w gruncie rzeczy realizować bardzo proste zadania (np. przycisk: "usuń kurs", okno dialogowe "edytuj tytuł") nieróżniące się od rozwiązań już dostępnych na rynku.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem LAWP, jednoznacznie należy wskazać, że projekt będzie polegał na dodaniu "nowych funkcjonalności" jedynie w subiektywnym odczuciu spółki do istniejących już rozwiązań użytkowych. Same zadania zaplanowane przez skarżącą będą też realizowane na podstawie znanych metod i istniejących narzędzi informatycznych.
LAWP podkreślił, że skarżąca wychodzi z błędnego założenia, że tworzenie każdego nowego oprogramowania stanowi zawsze działalność badawczą i rozwojową. Oceniany projekt nie posiada żadnych pytań badawczych, na jakie należy znaleźć odpowiedź. Skoro nie ma pytań badawczych spółka nie mogła w projekcie wskazać nawet potencjalnych hipotez badawczych podlegających weryfikacji na gruncie zaplanowanych "badań". Zasygnalizowano jedynie, że dojdzie do weryfikacji hipotez w trakcie badań przemysłowych na etapie 1. Jakie one są/będą już nie sprecyzowano, bo w gruncie rzeczy bez postawienia pytań nie można sformułować hipotez. Pytanie badawcze w przypadku projektu nie może dotyczyć możliwości stworzenia oprogramowania o funkcjonalnościach jak tworzenie plansz interaktywnych, automatyzm tworzenia kursów, gdyż na te pytaniem jest już znana odpowiedź. Aplikacje z tymi funkcjami już istnieją. Zdaniem LAWP "Problem badawczy związany z koniecznością przezwyciężenia ograniczeń w dysponowaniu zaawansowaną wiedzą techniczną i czasochłonność tworzenia kursów został już rozwiązany, tym samym system ILPC, gdyby powstał - wbrew zapewnieniom spółki - nie przyniesie zmian standardów w dziedzinie e-learningu. Holistyczność planowanego systemu również nie decyduje o występowaniu jakiegokolwiek zagadnienia badawczego. Połączenie kilku już funkcjonujących, informatycznych rozwiązań rynkowych w nowej konfiguracji świadczy o tym, że mamy do czynienia z rutynowymi pracami inżynierskimi.
Analiza całości informacji o zaplanowanych etapach prac nie wskazuje, że w projekcie założono wykorzystanie jakiejkolwiek metody badawczej, czyli takiej, która polega na stawianiu i krytyce hipotez. Zapowiedź stawiania hipotez i ich weryfikacji obecna w dokumentacji aplikacyjnej nie prowadzi do wyjaśnienia, co de facto chce "badać" spółka i czym jest np. nowy algorytm adaptacyjny oraz jakie są choćby pierwotne jego założenia. Spółka nie wykazała w żaden sposób w dokumentacji aplikacyjnej, że opracowanie ILPC, będzie pociągało za sobą postęp nauki lub techniki prowadzący do zwiększenia wiedzy w tej dziedzinie. Tylko takie działanie mogłoby powodować, że projekt, posiadałby komponent B+R, a co za tym idzie spełniałby kryteria naboru.
Zdaniem LAWP "nowa wiedza" czyli zwrot jakiego używa spółka w stosunku do sposobu tworzenia kursów e-learninigowych sprowadza się właściwie do wiedzy tego czy innego informatyka o metodzie programowania ILPC. Wiedza jaką zdobędzie ten konkretny informatyk może być faktycznie dla niego nowa, ale w sytuacji, kiedy funkcjonalności jakie spółka zaplanowała w projekcie nie są wcale nowe na rynku, wiązanie tej okoliczności z postępem nauki lub techniki jest zdecydowanie nieuprawnione.
Zdaniem spółki, o badawczej naturze zaplanowanych prac ma świadczyć także ich złożoność czy nieprzewidywalność. Wielomodułowa, wielopoziomowa struktura oprogramowania, w przypadku projektu ma mieć wpływ na uznanie go za związany z B+R. Złożoność jest cechą nowoczesnych systemów informatycznych i upatrywanie w tym elemencie wyróżnika prac B+R jest nieuprawnione. Co do nieprzewidywalności wyników projektu, czyli niepewności technologicznej scharakteryzowanej przez spółkę możliwością wystąpienia różnych ryzyk, organ podkreślił, że w związku z istnieniem już na rynku zaplanowanych w projekcie funkcjonalności ta niepewność została całkowicie zredukowana.
W ocenie LAWP prace zaplanowane przez spółkę są rutynowymi pracami inżynierskimi, albowiem będą polegać na połączeniu kilku już funkcjonujących, informatycznych rozwiązań rynkowych w nowej konfiguracji. Zatem nie jest możliwe uznanie, że spółka zaplanowała w projekcie eksperymentalne prace rozwojowe, albowiem nie mogą one obejmować rutynowych lub okresowych zmian wprowadzanych do istniejących produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych, usług oraz innych operacji w toku, nawet jeśli takie zmiany mają charakter ulepszeń, a takie właśnie działania zaplanowała spółka w projekcie.
Kamienie milowe, które zostały wyznaczone w projekcie są nieprecyzyjne. Etapy prac zaplanowane w projekcie, które miały się kończyć weryfikacją na podstawie kamieni milowych, polegałyby na testach, dokonywanych przez zespół testerów, gdzie skala testu będzie wynosiła od 1 do 5 i w zależności od liczby testerów wynikiem pozytywnym testów będzie osiągnięcie pozytywnej oceny przez minimum 4 z 5 lub 4 z 6 testerów. LAWP uznał, iż na podstawie tak przedstawionych kamieni milowych wyniki prac będą trudne do weryfikacji rezultatów jakościowych. Opis kamienia milowego powinien wskazywać jednoznacznie, jakich minimalnych wartości oczekujemy od naszego rozwiązania w konkretnym momencie prac badawczych. W projekcie spółki takich konkretnych, mierzalnych parametrów brakuje, ocena w ramach dokonanych testów powinna polegać na wyznaczeniu konkretnych parametrów czy to prototypów, czy samego oprogramowania, które powinny być osiągnięte, a następnie w skali punktowej wyznaczonej przez spółkę ocenione. Takich elementów brakuje w projekcie. Etapy realizacji projektu weryfikowane kamieniami milowymi powinny prowadzić do osiągnięcia weryfikowalnych celów. Te powinny być powiązane z konkretnymi efektami w postaci pozyskania nowej wiedzy w zakresie nauki lub techniki w danym obszarze problematyki badawczej, określonej na etapie planowania projektu badawczo-rozwojowego. Mierzenie postępu prac powinno stanowić wyraźny punkt odniesienia do obecnie stosowanych rozwiązań i postępów prac. Dane takie powinny być konkretne, mierzalne, ukierunkowane na jasno sprecyzowane wyniki. Jednocześnie sama mierzalność postępów nie świadczy o tym, że prace o jakich mowa miałyby charakter badawczo-rozwojowy. Kamienie milowe w sposób oczywisty są miarą dla każdych złożonych procesów, w tym i działań informatycznych niestanowiących B+R opisanych we wniosku o dofinansowanie spółki. Brak konkretnych kamieni milowych jest naturalną konsekwencją nieistnienia żadnych pytań badawczych ani hipotez stanowiących prawdopodobne odpowiedzi na nie.
LAWP podkreślił, że samo zastosowanie skali TRL (Technology Readiness Levels - Poziom Gotowości Technologicznej), w żaden sposób nie wpływa na wykazanie przez spółkę, że projekt obejmuje komponent B+R. skala TRL pozwala jedynie na planowanie, ocenę i kontrolę postępu technologii jednakże nie świadczy o charakterze zaplanowanych prac.
Organ wyjaśnił dodatkowo, że projekt otrzymał ocenę negatywną bez możliwości wezwania do poprawy lub uzupełnienia. Zgodnie z Regulaminem wyboru projektów (rozdz. 6.3 pkt 12) - projekt może otrzymać negatywną ocenę na etapie oceny kryteriów merytorycznych technicznych i specyficznych bez wzywania wnioskodawcy do poprawy, w przypadku, gdy z zapisów dokumentacji aplikacyjnej jednoznacznie wynika, że projekt nie spełnia co najmniej jednego z kryteriów, a wezwanie do uzupełnień czy poprawy staje się bezcelowe, ponieważ faktyczne okoliczności wpływające na niespełnienie kryterium już wystąpiły i spółka nie jest w stanie ich zmienić bez konieczność rozszerzenia lub zmiany zakresu projektu, bądź innej modyfikacji projektu, które są niedopuszczalne w świetle kryteriów wyboru projektów, co wynika bezpośrednio z Wytycznych dotyczących wyboru projektów na lata 2021-2027 (Podrozdział 8.2 pkt 2).
W ocenie LAWP analiza wniosku wskazuje, że ewentualny zakres wezwania do poprawy lub uzupełnienia równoznaczny byłby z wezwaniem do przygotowania zupełnie nowego ewentualnie innego projektu, co powodowałoby konieczność rozszerzenia lub zmiany zakresu projektu, bądź innej modyfikacji projektu, które są niedopuszczalne w świetle kryteriów wyboru projektów oraz zasady równego traktowania wnioskodawców.
Na powyższe rozstrzygnięcie protestu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła skarżąca. Rozstrzygnięciu protestu zarzuciła naruszenie:
1. art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez brak rzetelnej i obiektywnej oceny wniosku o dofinansowanie w zakresie kryteriów określonych w Załączniku
nr 8 do Regulaminu wyboru projektów:
a. Kryteria techniczne
i. Kryterium nr 2: Zgodność projektu z obowiązującymi przepisami prawa na poziomie unijnym i krajowym oraz z zapisami Regulaminu wyboru projektów,
b. Kryteria merytoryczne specyficzne
i. Kryterium nr 2. Zgodność projektu z długofalową strategią rozwoju przedsiębiorstwa w zakresie prac B+R i ich komercjalizacji,
ii. Kryterium nr 6. Innowacyjność projektu
- ocena projektu przez LAWP została dokonana z pominięciem ww. kryteriów biorąc pod uwagę, że innowacyjność przedmiotu projektu, należało oceniać na podstawie złożonych na konkurs dokumentów, takich jak m.in. Badanie stanu techniki czy Strategia rozwoju przedsiębiorstwa w zakresie prac B+R i ich komercjalizacji, a nie w oparciu o przekonania członków KOP LAWP, czy też błędne założenia w odniesieniu do wymaganej skali innowacyjności projektu;
iii. Kryterium nr 3. Projekt obejmuje komponent B+R i komponent wdrożeniowy
- ocena została dokonana niezgodnie z kryterium nr 3, bowiem wynika z niezapoznania się KOP LAWP z pełną dokumentacją konkursową, co skutkowało mylnym zidentyfikowaniem przedmiotu projektu i jego cech, błędne założenia co do przedmiotu projektu doprowadziły finalnie do nieprawidłowej oceny w zakresie przedmiotowego kryterium. Argumentacja KOP LAWP jest dowolna i niepełna, a uzasadnienia zawierają liczne błędy logiczne i merytoryczne, co wpływa na brak możliwości uznania oceny za rzetelną.
2. art. 54 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z pkt 6.3 pkt 10 Regulaminu wyboru projektów bowiem istnieje jednokrotna możliwość poprawy/uzupełnienia wniosku na wezwanie, a twierdzenie, że spełnienie przez spółkę kryterium "Projekt obejmuje komponent B+R i komponent wdrożeniowy" wymagałoby konieczności rozszerzenia lub zmiany projektu jest całkowicie niezasadne, ponieważ wniosek o dofinansowanie wraz z załącznikami zawiera wszelkie, wiarygodne, potwierdzone badaniami wymagane informacje, które jednoznacznie wskazują, że przedmiot projektu spełnia definicję prac B+R, co w konsekwencji oznacza, że na etapie oceny merytorycznej LAWP powinien był wystąpić o poprawę elementów wniosku, które takiej poprawy wymagają lub o złożenie dodatkowych wyjaśnień, jeśli nie wszystkie zapisy wniosku były zrozumiałe.
3. art. 63 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez brak rzetelnego, przejrzystego i prawidłowego rozpoznania protestu, w tym brak konkretnego odniesienia się do zarzutów protestu, a jedynie bezrefleksyjne powielenie stanowiska KOP LAWP, a dla uzasadnienia odrzucenia protestu i podtrzymania uprzednio zajętego stanowiska LAWP posłużyła się w głównej mierze nowymi argumentami, które nie znalazły się w pierwotnym uzasadnieniu oceny, co uniemożliwiło spółce odniesienie się do nowo przedstawionych zarzutów na etapie składania protestu. Dodatkowo ocena budzi wątpliwości, co do reguł bezstronności i równego traktowania wnioskodawców, a uzasadnienie oceny nie odpowiada ani stanowi faktycznemu, ani prawnemu.
4. art. 67 ust. 2 i art. 68 ustawy wdrożeniowej poprzez przeprowadzenie pozornej kontroli rozstrzygnięcia KOP LAWP, działanie osoby rozstrzygającej protest jedynie pozorowało działanie polegające na rozpatrywaniu protestu, wydane po dokonaniu pozornej kontroli, podczas gdy w gruncie rzeczy polegało na bezrefleksyjnym poparciu wcześniej wyrażonego stanowiska KOP LAWP.
5. art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez dokonanie oceny projektu w sposób dowolny, oparty o błędne założenia i bez wystarczającego zapoznania się z dokumentacją projektową, co uniemożliwiło prawidłową ocenę przedmiotu projektu.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że ocena wniosku o dofinansowanie została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od LAWP na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Lubelska Agencja Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie wniosła o jej oddalenie w całości, bowiem ponowna ocena projektu skarżącej dokonana w ramach procedury odwoławczej została przeprowadzona w sposób nienaruszający prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna. W sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie protestu prawa nie narusza.
Zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie taką ustawą szczególną są przepisy ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027.
Stosowanie do art. 73 ust. 8 pkt 1-3 tej ustawy, w wyniku rozpoznania skargi sąd może:
1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że:
a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa
w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2,
b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia;
2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia;
3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe.
Według podstawowej zasady określonej przepisem art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinasowania oraz równe traktowanie wnioskodawców (art. 45 ust. 2 ustawy).
Zgodnie z art. 43 ustawy wdrożeniowej, wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów.
Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu, zwany dalej "naborem". Według art. 50 ust. 2 ustawy warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest:
1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz
2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom.
Udostępnienie regulaminu wyboru projektów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu (art. 50 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu.
Według art. 51 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, regulamin wyboru projektów określa w szczególności:
1) kwotę przeznaczoną na dofinansowanie projektów;
2) maksymalny, dopuszczalny poziom dofinansowania projektu lub maksymalną, dopuszczalną kwotę dofinansowania projektu;
3) kryteria wyboru projektów;
4) wskazanie sposobu wyboru projektów do dofinansowania oraz jego opis;
5) właściwy system teleinformatyczny, w którym można złożyć wniosek o dofinansowanie projektu, oraz sposób dostępu do formularza wniosku o dofinansowanie projektu;
6) termin składania wniosków o dofinansowanie projektu;
7) załączniki do wniosku o dofinansowanie projektu, o ile wymagane jest ich złożenie, oraz sposób, formę i termin ich przedłożenia;
8) zakres, w jakim możliwe jest uzupełnianie lub poprawianie wniosków o dofinansowanie projektu;
9) sposób komunikacji między wnioskodawcą a właściwą instytucją;
10) czynności, które powinny zostać dokonane przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu lub podjęciem decyzji o dofinansowaniu projektu, oraz termin ich dokonania.
Z treści art. 53 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że w celu dokonania oceny projektów właściwa instytucja powołuje komisję oceny projektów (KOP) oraz określa regulamin jej pracy. W skład komisji oceny projektów wchodzą pracownicy właściwej instytucji posiadający wiedzę, umiejętności, doświadczenie lub wymagane uprawnienia w dziedzinie objętej programem, w ramach której jest dokonywany wybór projektów
(art. 53 ust. 2 ustawy).
Na wezwanie właściwej instytucji wnioskodawca może uzupełnić lub poprawić wniosek o dofinansowanie projektu w zakresie określonym w wezwaniu, zgodnie z regulaminem wyboru projektów. Właściwa instytucja w trakcie uzupełniania lub poprawiania wniosku o dofinansowanie projektu zapewnia równe traktowanie wnioskodawców (art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej). Przy czym projekt może otrzymać negatywną ocenę na etapie oceny kryteriów merytorycznych technicznych i specyficznych bez wzywania wnioskodawcy do poprawy, w przypadku, gdy z zapisów dokumentacji aplikacyjnej jednoznacznie wynika, że projekt nie spełnia co najmniej jednego z ww. kryteriów, a wezwanie do uzupełnień/poprawy, złożenia wyjaśnień z założenia staje się bezcelowe, ze względu, że faktyczne okoliczności/przesłanki wpływające na niespełnienie kryterium już wystąpiły i wnioskodawca nie jest w stanie ich zmienić lub wezwanie powodowałoby konieczność rozszerzenia lub zmiany zakresu projektu, bądź innej modyfikacji projektu, które są niedopuszczalne w świetle kryteriów wyboru projektów lub horyzontalnej zasady równego traktowania wnioskodawców, co wynika bezpośrednio z Wytycznych dotyczących wyboru projektów na lata 2021-2027 (6.3.12 Regulaminu wyboru projektów).
Z powyższych unormowań wynika, że oceny projektów dokonuje się w oparciu o dostępną publicznie dokumentację konkursową, w związku z czym składające się na nią dokumenty powinny stanowić także podstawę sądowej kontroli zgodności z prawem dokonanej przez właściwą instytucję oceny projektu. W rozpoznawanej sprawie kontroli sądu podlegało rozstrzygnięcie polegające na nieuwzględnieniu protestu wniesionego od negatywnej oceny wniosku o dofinasowanie projektu, na etapie oceny merytorycznej. Wniosek dot. dofinansowania projektu pn. "[...]", złożony został w ramach Działania 1.3 Badania i innowacje w sektorze przedsiębiorstw programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027, w odpowiedzi na konkurs nr [...]
W ocenie sądu ocena merytoryczna wniosku skarżącej o dofinansowanie projektu dokonana została w sposób, który prawa nie narusza.
Zgodnie z podanym do publicznej wiadomości Regulaminem wyboru projektów do dofinansowania w sposób konkurencyjny w ramach naboru nr [...], Działania 1.3 Badania i innowacje w sektorze przedsiębiorstw, Priorytetu I Badania naukowe i innowacje, programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027, stanowiącym Załącznik do uchwały nr DLXV/9991/2024 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 26 marca 2024 r. (wersja obowiązująca od 26 marca 2024 r.), ocena podzielona jest na etapy – ocenę formalną i merytoryczną (pkt 6.1.8). Zgodnie z pkt 6.1.10 Regulaminu, ocena merytoryczna przeprowadzana jest w oparciu o zatwierdzone przez KM FEL kryteria wyboru projektów (załącznik nr 8 do Regulaminu):
a) merytoryczne techniczne (kryteria obligatoryjne zerojedynkowe);
b) merytoryczne specyficzne (kryteria obligatoryjne zerojedynkowe);
c) trafności merytorycznej (kryteria punktowe);
d) kryteria rozstrzygające (wyodrębnione w ramach kryteriów trafności merytorycznej).
Kryteria merytoryczne, o których mowa w pkt 6 lit. a)-b) są kryteriami zerojedynkowymi i obligatoryjnymi, których spełnienie jest niezbędne do przyznania dofinansowania. Niespełnienie któregokolwiek z nich skutkuje negatywną oceną projektu. Ocena ww. kryteriami polega na przyznaniu wartości logicznych: "TAK", "NIE", "NIE DOTYCZY" (pkt 6.3.7). W ramach oceny w oparciu o kryteria, o których mowa w pkt 6 lit. a)-b) istnieje jednokrotna możliwość poprawy/uzupełnienia wniosku na wezwanie organu, z zastrzeżeniem pkt 12 (pkt 6.3.10).
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie była kwestia prawidłowości merytorycznej oceny projektu objętego wnioskiem skarżącej, w zakresie kryteriów wyboru projektu oceny merytorycznej. Mianowicie na etapie oceny merytorycznej uznano, że projekt nie spełnia kryteriów, tj.: "Zgodność projektu z obowiązującymi przepisami prawa na poziomie unijnym i krajowym oraz zasadami Regulaminu wyboru projektów" oraz "Projekt obejmuje komponent B+R i komponent wdrożeniowy". Kryteria wyboru projektów w ramach Działania 1.3 obejmującego Badania i innowacje w sektorze przedsiębiorstw, zawiera załącznik nr 8 do Regulaminu konkursu.
Należy stwierdzić, że według załącznika nr 8 do Regulaminu konkursu, w ramach kryterium merytorycznego technicznego "Zgodność projektu z obowiązującymi przepisami prawa na poziomie unijnym i krajowym oraz zasadami Regulaminu wyboru projektów" ocenie podlegała odpowiedź na pytania: "Czy prawidłowo określono intensywność wsparcia (%) zgodnie z dopuszczalnym poziomem, określonym w Regulaminie wyboru projektów? Czy projekt wpisuje się w typ projektu określony w Regulaminie wyboru projektów? Czy projekt, w zakresie którego wsparcie stanowi pomoc publiczną nie dotyczy rodzajów działalności wykluczonych, o których mowa w art. 1 ust. 2-5 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014? Czy projekt, w zakresie którego wsparcie stanowi pomoc de minimis nie dotyczy rodzajów działalności wykluczonych, o których mowa w art. 1 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1407/2013? Czy projekt nie dotyczy rodzajów działalności wykluczonych, o których mowa w art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1058 z dnia 24 czerwca 2021 r.? Czy projekt jest zgodny z zasadami udzielania pomocy publicznej na podstawie właściwego programu pomocowego, zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 651/2014 (jeśli dotyczy)? Czy projekt jest zgodny z zasadami udzielania pomocy de minimis na podstawie Rozporządzenia Komisji
(UE) Nr 1407/2013 (jeśli dotyczy)? Czy projekt jest zgodny z przepisami prawa
polskiego i unijnego? Czy projekt spełnia warunki, o których mowa w art. 73 ust. 2
lit. i Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r.? Czy okres realizacji projektu nie wykracza poza okres zgodny z zasadą n+3, a w przypadku umów podpisanych w roku 2027 n+2?".
W ramach kryterium merytorycznego specyficznego pn. "Projekt obejmuje komponent B+R i komponent wdrożeniowy" ocenie podlegała odpowiedź na pytanie, "czy projekt obejmuje komponent B+R oraz komponent wdrożeniowy?". Ocenie podlega czy projekt zawiera zarówno prace B+R, jak i działania związane z wdrożeniem wyników prac B+R oraz odpowiedź na pytania: "czy w ramach komponentu B+R wskazano wyłącznie zadania oraz koszty dotyczące badań przemysłowych i/lub eksperymentalnych prac rozwojowych?", "czy w ramach komponentu B+R prawidłowo zakwalifikowano zadania oraz poszczególne koszty do kategorii badań przemysłowych i/lub eksperymentalnych prac rozwojowych?".
Komponent B+R może obejmować wyłącznie przeprowadzenie badań przemysłowych i eksperymentalnych prac rozwojowych, albo tylko eksperymentalnych prac rozwojowych (zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 85 i 86 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu). W ramach komponentu B+R nie mogą być dofinansowane prace, które nie mają charakteru badań przemysłowych lub eksperymentalnych prac rozwojowych (w szczególności badania podstawowe, prace rutynowe niezwiązane z pracami badawczo-rozwojowymi, np. w zakresie tworzenia oprogramowania, prace przedwdrożeniowe, wdrożeniowe/inwestycyjne). W zakresie projektów dotyczących tworzenia oprogramowania w komponencie B+R, aby kryterium uznać za spełnione, prace B+R muszą doprowadzić do dokonania postępu naukowego lub technicznego, a celem musi być wyeliminowanie elementu naukowej lub technicznej niepewności w sposób metodyczny. Tworzenie oprogramowania może zatem kwalifikować się do działalności B+R, ale tylko jeśli pociąga za sobą postęp nauki lub techniki prowadzący do zwiększenia zakresu wiedzy w tej dziedzinie. Prace nie mogą mieć charakteru rutynowego (zgodnie z Podręcznikiem Frascati 2015 - czynności rutynowe związane z oprogramowaniem nie mogą być uznane za prace badawczo-rozwojowe). Działalność badawcza i rozwojowa powinna cechować się łącznie takimi elementami, jak nowatorstwo, twórczość, nieprzewidywalność, metodyczność, jak również możliwość do przeniesienia lub odtworzenia.
Komisja Oceny Projektów LAWP zdecydowała o negatywnej ocenie projektu z powodu niespełniania kryteriów wyboru projektów oceny merytorycznej, to jest:
1) "Zgodność projektu z obowiązującymi przepisami prawa na poziomie unijnym i krajowym oraz zasadami Regulaminu wyboru projektów",
4) "Projekt obejmuje komponent B+R i komponent wdrożeniowy".
W skardze wniesionej do Sądu skarżąca podkreśliła, że celem projektu jest opracowanie nowatorskiego narzędzia do automatycznego projektowania i generowania kursów e-learningowych, które zrewolucjonizowałoby proces tworzenia treści edukacyjnych. Jego założeniem jest rozwiązanie problemów związanych z czasochłonnością, wysokimi kosztami oraz ograniczoną dostępnością obecnych narzędzi, a także wprowadzenie funkcjonalności, które dotychczas nie są dostępne na polskim rynku, zwłaszcza w województwie lubelskim (rynek regionalny).
Założenia projektu obejmują realizację badań przemysłowych oraz eksperymentalnych prac rozwojowych, które mają na celu przekształcenie koncepcji w pełni funkcjonalne i gotowe do wdrożenia narzędzie. W ramach eksperymentalnych prac rozwojowych opracowany zostanie zintegrowany prototyp ILPC, obejmujący wszystkie moduły i funkcjonalności systemu. ILPC będzie narzędziem umożliwiającym pełną automatyzację procesu tworzenia kursów e-learningowych, eliminującym potrzebę zatrudniania programistów czy posiadania zaawansowanej wiedzy technicznej.
Natomiast w ocenie LAWP zadania opisane w projekcie, nie dotyczą komponentu B+R i nie dotyczą badań przemysłowych i/lub eksperymentalnych prac rozwojowych. Bowiem projekt (z zakresu informatyki), dotyczący tworzenia oprogramowania nie pociąga za sobą postępu nauki lub techniki prowadzącego do zwiększenia zakresu wiedzy w tej dziedzinie, co jest niezbędne do zakwalifikowania do działalności B+R w przypadku tworzenia oprogramowania. Zaplanowane w projekcie zadania mają charakter prac rutynowych. Brak charakterystyki badawczej projektu wynikał zaś ze zbyt ogólnego opisu poszczególnych działań, ogólności celu oraz niezidentyfikowanych konkretnych cech produktu końcowego.
Należy podkreślić, że celem postępowania konkursowego jest wybór do dofinansowania projektów przyczyniających się do rozwijania i wzmacniania zdolności badawczych i innowacyjnych oraz tworzenie miejsc pracy w MŚP, w tym poprzez wykorzystywanie zaawansowanych technologii. Wsparciem objęte będą przedsięwzięcia realizowane w obszarach regionalnych inteligentnych specjalizacji. Powyższe oznacza, że rezultatem prowadzonych prac w komponencie B+R i przedmiotem wdrożenia w działalności wnioskodawcy w komponencie wdrożeniowym musi być produkt / usługa / technologia / proces wpisujący się w RIS (regionalne inteligentne specjalizacje).
Dodatkowo każdy projekt obligatoryjnie musi zawierać komponent B+R i komponent wdrożeniowy. Komponent B+R może obejmować dwa etapy tj. badania przemysłowe i eksperymentalne prace rozwojowe lub wyłącznie jeden etap eksperymentalnych prac rozwojowych. Komponent wdrożeniowy może obejmować dwa etapy tj. prace przedwdrożeniowe i prace wdrożeniowe lub wyłącznie jeden etap prac wdrożeniowych.
Przez badania przemysłowe należy rozumieć - zgodnie z art. 2 pkt. 85 Rozporządzenia 651/2014 - badania planowane lub badania krytyczne mające na celu zdobycie nowej wiedzy i umiejętności celem opracowania nowych produktów, procesów lub usług lub mające na celu wprowadzenie znaczących ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług, w tym produktów, procesów lub usług cyfrowych, w dowolnej dziedzinie, dowolnej branży lub dowolnym sektorze (w tym między innymi w branżach i technologiach cyfrowych, takich jak obliczenia superkomputerowe, technologie kwantowe, technologie blockchain, sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, duże zbiory danych i technologie związane z chmurą). Badania przemysłowe uwzględniają tworzenie elementów składowych systemów złożonych i mogą obejmować budowę prototypów w środowisku laboratoryjnym lub środowisku interfejsu symulującego istniejące systemy, a także linii pilotażowych, kiedy są one konieczne do badań przemysłowych, a zwłaszcza uzyskania dowodu w przypadku technologii generycznych.
Natomiast eksperymentalne prace rozwojowe - zgodnie z art. 2 pkt. 86 Rozporządzenia 651/2014 oznaczają zdobywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnych aktualnie umiejętności i wiedzy oraz innych stosownych umiejętności i wiedzy w celu opracowania nowych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług, w tym produktów, procesów lub usług cyfrowych, w dowolnej dziedzinie, dowolnej branży lub dowolnym sektorze (w tym między innymi w branżach i technologiach cyfrowych, takich jak obliczenia superkomputerowe, technologie kwantowe, echnologie blockchain, sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, duże zbiory danych i technologie związane z chmurą lub technologie przetwarzania brzegowego). Mogą one także obejmować np. czynności mające na celu pojęciowe definiowanie, planowanie oraz dokumentowanie nowych produktów, procesów lub usług. Eksperymentalne prace rozwojowe mogą obejmować opracowywanie prototypów, demonstracje, opracowywanie projektów pilotażowych, testowanie i walidację nowych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług w otoczeniu stanowiącym model warunków rzeczywistego funkcjonowania, których głównym celem jest dalsze udoskonalenie techniczne produktów, procesów lub usług, których ostateczny kształt zasadniczo nie jest jeszcze określony. Mogą obejmować opracowywanie prototypów i projektów pilotażowych, które można wykorzystać do celów komercyjnych, w przypadku gdy prototyp lub projekt pilotażowy z konieczności jest produktem końcowym do wykorzystania do celów komercyjnych, a jego produkcja jest zbyt kosztowna, aby służył on jedynie do demonstracji i walidacji. Eksperymentalne prace rozwojowe nie obejmują rutynowych lub okresowych zmian wprowadzanych do istniejących produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych, usług oraz innych operacji w toku, nawet jeśli takie zmiany mają charakter ulepszeń.
Podręcznik Frascati 2015 jest niezbędnym narzędziem dla statystyk i decydentów w dziedzinie nauki i innowacji na całym świecie. Obejmuje definicje podstawowych pojęć, wytyczne dotyczące gromadzenia danych i klasyfikacje do opracowywania statystyk dotyczących działalności badawczej i rozwojowej.
Jak wynika z podręcznika Frascati 2015 działalność badawcza i rozwojowa (w skrócie B+R) jest zawsze ukierunkowana na nowe odkrycia, oparte na oryginalnych koncepcjach (i ich interpretacji) lub hipotezach. Z reguły nie ma pewności co do ostatecznego wyniku (lub przynajmniej co do ilości czasu i zasobów potrzebnych do jego osiągnięcia), jest ona planowana i budżetowana (nawet jeśli jest realizowana przez osoby fizyczne), a jej celem jest osiągnięcie wyników, które mogłyby być swobodnie przenoszone lub sprzedawane na rynku. Aby dana działalność mogła zostać uznana za działalność badawczą i rozwojową, musi ona spełniać pięć podstawowych kryteriów. Działalność taka musi być nowatorska, twórcza, nieprzewidywalna, metodyczna oraz możliwa do przeniesienia lub odtworzenia.
Oczekiwanym celem projektu B+R jest nowa wiedza, ale musi być ona dostosowana do różnych kontekstów. W sektorze przedsiębiorstw należy ocenić potencjalny walor nowatorskości projektów B+R w porównaniu z istniejącymi zasobami wiedzy w przemyśle. Działalność B+R w ramach projektu musi prowadzić do wyników, które są nowe dla przedsiębiorstwa i nie są jeszcze wykorzystywane w danej branży. Z działalności B+R wyłączone są działania podejmowane w celu kopiowania, naśladowania lub realizowania tzw. inżynierii wstecznej jako środka zdobywania wiedzy, ponieważ wiedza ta nie ma charakteru nowatorskiego. Do działalności B+R należy zakwalifikować projekt prac rozwojowych mający na celu tworzenie wiedzy dla rozwoju nowych koncepcji i pomysłów związanych z projektowaniem nowych produktów lub procesów. Ponieważ działalność B+R polega na formalnym tworzeniu wiedzy, w tym wiedzy zawartej w produktach i procesach, pomiar koncentruje się na nowej wiedzy, a nie na nowych lub znacząco ulepszonych produktach lub procesach wynikających z zastosowania wiedzy.
Celem projektu B+R muszą być nowe koncepcje lub pomysły, które wzbogacają istniejącą wiedzę. Wyklucza to z działalności B+R wszelkie rutynowe zmiany w produktach lub procesach, a zatem z kreatywnością w sferze B+R nieodłącznie związany jest wkład człowieka. W efekcie projekt B+R wymaga wkładu badacza.
Działalność badawcza i rozwojowa wiąże się z niepewnością, co ma wiele wymiarów. Na początku projektu B+R nie można dokładnie określić rodzaju rezultatu ani kosztu (w tym poświęconego czasu) w kontekście jego celów. W przypadku badań podstawowych, które mają na celu poszerzenie granic wiedzy formalnej, szeroko uznaje się, że zamierzone wyniki mogą nie zostać osiągnięte. Na przykład może się zdarzyć, że w projekcie badawczym osiągnięty zostanie cel wyeliminowania szeregu konkurujących ze sobą hipotez, jednak nie wszystkie zostaną wyeliminowane. W przypadku działalności B+R generalnie istnieje niepewność co do kosztów lub czasu potrzebnego do osiągnięcia oczekiwanych wyników, a także co do tego, czy cele te można w ogóle w jakimś stopniu osiągnąć.
Działalność badawcza i rozwojowa to formalna działalność prowadzona w sposób metodyczny. W tym kontekście "metodyczny" (systematic) oznacza, że działalność B+R jest prowadzona w sposób zaplanowany, przy czym rejestruje się zarówno przebieg procesu, jak i jego wynik.
Projekt B+R powinien zaowocować wynikiem, który potencjalnie daje możliwość transferu nowej wiedzy, zapewniając jej wykorzystanie i umożliwiając innym badaczom odtworzenie wyników w ramach własnej działalności B+R. Uwzględnia się tu działalność B+R przynoszącą negatywne wyniki w przypadku, gdy pierwotna hipoteza nie zostanie potwierdzona lub gdy produkt nie może zostać opracowany zgodnie z pierwotnym zamierzeniem.
Jak podkreśla się w podręczniku Frascati charakter procesu tworzenia oprogramowania sprawia, że trudno jest wskazać w nim ewentualny składnik B+R. Tworzenie oprogramowania stanowi integralną część wielu przedsięwzięć, które nie posiadają elementów B+R. Jednakże składnik takich przedsięwzięć związany z tworzeniem oprogramowania komputerowego może zostać zaklasyfikowany jako B+R, jeżeli dzięki niemu dokonuje się postęp w dziedzinie oprogramowania komputerowego. Opracowanie ulepszonej wersji programu, dodanie nowych elementów lub zmiana istniejącego programu lub systemu może kwalifikować się do działalności B+R, jeśli pociąga za sobą postęp nauki lub techniki prowadzący do zwiększenia zakresu wiedzy w tej dziedzinie. Z kolei wykorzystanie oprogramowania do nowych aplikacji czy celów nie stanowi postępu.
Czynności rutynowych związanych z oprogramowaniem nie uznaje się za działalność B+R. Czynności te obejmują prace nad zmianami związanymi z konkretnym systemem lub programem, który był publicznie dostępny przed rozpoczęciem prac. Wyłączone z zakresu B+R są również problemy techniczne, które rozwiązano w poprzednich projektach dotyczących tych samych systemów operacyjnych i architektury komputerowej.
Z zakresu działalności B+R należy wykluczyć przykładowo tworzenie aplikacji biznesowych i systemów informatycznych na podstawie znanych metod i istniejących narzędzi informatycznych, dodawanie funkcjonalności dla użytkownika w istniejących programach użytkowych (w tym podstawowe funkcje związane z wprowadzaniem danych), tworzenie stron internetowych lub oprogramowania przy użyciu istniejących narzędzi, stosowanie standardowych metod szyfrowania, weryfikacji bezpieczeństwa i testowania integralności danych, dostosowanie produktu do konkretnego zastosowania, chyba że w trakcie tego procesu wytworzona zostanie wiedza, która znacząco ulepszy program podstawowy.
Zdaniem sądu w pełni prawidłowe jest stanowisko LAWP, że w przypadku projektu skarżącej zgłoszonego do konkursu nie mamy do czynienia z odkryciem nowej wiedzy. W tym zakresie słusznie uznano, że projekt nie jest innowacyjny w tym rozumieniu.
Jak wskazuje sama skarżąca na rynku krajowym i światowym dostępne są rozwiązania takie jak: platformy edukacyjne, programy do kreowania e-ćwiczeń, aplikacje do kreowania dróg edukacyjnych, zespoły programistyczne. Posiadają różne funkcjonalności i są projektowane z myślą o różnych celach dydaktycznych.
Wprawdzie skarżąca podaje, że żadne osobno nie umożliwia stworzenia tak kompleksowego kursu e-learningowego jak ILPC, jednak funkcjonalności, które przewidziano w projekcie już istnieją. Nie mamy więc tu do czynienia z nową nieznaną dotychczas wiedzą, ale właśnie z wiedzą już istniejącą, a co więcej – wykorzystywaną w podobnych rozwiązaniach informatycznych.
Okoliczność, że projekt skarżącej ma łączyć w sobie istniejące już na rynku funkcjonalności – nawet wszystkie możliwe – nie powoduje, że nastąpi postęp naukowy. W dalszym ciągu pozostaje to program bazujący na już istniejących rozwiązaniach informatycznych.
Do zakresu działalności B+R nie należy więc tworzenie aplikacji biznesowych i systemów informatycznych na podstawie znanych metod i istniejących narzędzi informatycznych, dodawanie funkcjonalności dla użytkownika w istniejących programach użytkowych jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Pomimo, że skarżąca w toku zarówno postępowania konkursowego jak i przed sądem starała się zaprezentować swój projekt jako niezwykle innowacyjny, oferujący całościowe (holistyczne) podejście do tworzenia kursów e-learningowych, gwarantujący wszystkie funkcjonalności – wprawdzie istniejące już i dostępne na rynku, ale jednak połączone razem w jeden program komputerowy, nie zmienia to obiektywnej oceny, że w istocie projekt skarżącej to oprogramowanie komputerowe, dzięki któremu użytkownik (nauczyciel) będzie mógł przygotować dla odbiorcy końcowego (ucznia) materiały do samodzielnej nauki, a następnie ocenić postępy.
W ocenie sądu [...] to nic innego jak oprogramowanie komputerowe, które jednak nie jest ani nowatorskie, ani tym bardziej nowe, bowiem występuje na rynku powszechnie.
Sama skarżąca wskazuje, że na rynku krajowym i światowym dostępne są rozwiązania takie jak: platformy edukacyjne, programy do kreowania e-ćwiczeń, aplikacje do kreowania dróg edukacyjnych, zespoły programistyczne. Posiadają różne funkcjonalności i są projektowane z myślą o różnych celach dydaktycznych. Skarżąca zaznacza jednak, że żadne z nich osobno nie jest takim kompleksowym produktem jak jej ILPC.
Sąd zwraca uwagę jednak, że osobno takie rozwiązania informatyczne może nie oferują wszystkich możliwych funkcjonalności oprogramowania ILPC, ale bez wątpienia funkcjonalności takie, jakie chce zastosować skarżąca w swoim projekcie są dostępne. Innymi słowy skarżąca w swoim oprogramowaniu zastosuje już istniejące i dostępne narzędzia i funkcjonalności, a tyle tylko, że połączy je w jednym oprogramowaniu.
Projekt skarżącej można przyrównać do stworzenia kompleksowego oprogramowania łączącego w sobie program do wystawiania faktur, z programem do kontroli stanu magazynowego i oprogramowaniem do składania elektronicznych zamówień, a dodatkowo z oprogramowaniem do monitorowania czasu pracy pracowników i naliczaniem im wynagrodzeń. Bez wątpienia będzie to nowe wielofunkcyjne oprogramowanie, ale które nie niesie ze sobą nowej wiedzy. Wykorzystanie bowiem istniejącego oprogramowania do nowych aplikacji czy nowych programów nie stanowi postępu. Innymi słowy tworzenie oprogramowania przy użyciu istniejących narzędzi jest pracą rutynową i nie nosi cech B+R.
Sama skarżąca wymienia aż pięć różnych platform edukacyjnych, tj. Moodle, Blackboard, Canvas, Clickmeeting czy Wirtualna Uczelnia (Vulcan S.A.). Każda z tych platform oferuje nieco odmienne funkcjonalności, które w istocie także będą występować w oprogramowaniu skarżącej, np. tworzenie i prowadzenie kursów on-line, monitorowanie postępów uczestników, komunikacja i integracja systemów, import zewnętrznych plików, konferencje video, wiadomości, czaty i grupy, dzielenie się materiałami w ramach grup i klas, udostępnianie ekranu, ankiety.
Na rynku dostępne są również kreatory e-ćwiczeń takie jak Articulate 360, Adobe Captive, Spring Suite, które oferują m.in. integrację z innymi narzędziami
e-learningowymi i obsługę różnych formatów plików, tworzenie treści w wielu językach, tworzenie plansz interaktywnych, dodawanie tekstów, obrazów, wideo, animacji i innych elementów multimedialnych, tworzenie quizów, takich jak testy z wyborem jednej lub wielu odpowiedzi, luki w tekście, zadania typu "przeciągnij i upuść", automatyczny konwerter prezentacji PowerPoint na interaktywne kursy e-learningowe, wbudowany edytor głosu.
Jak wskazuje sama skarżąca na rynku dostępne są również narzędzia, które umożliwiają tworzenie interaktywnych plansz edukacyjnych takie jak Genially, H5P, ClassTools, umożliwiające m.in. wybór wielu szablonów, dodawanie wideo, animacji, dźwięku, obrazów i innych elementów multimedialnych, eksportowanie kursów w formacie SCORM lub xAPI.
O tym, że nie nastąpi postęp wiedzy w dziedzinie informatyki świadczą również przeprowadzone w marcu 2024 r. przez skarżącą badania stanu techniki, z których jednoznacznie wynika, że "istnieją pewne podobne rozwiązania, jednak żadne z nich nie oferuje pełnego zestawu funkcjonalności".
Mając powyższe na uwadze – w ocenie sądu – projekt zgłoszony do konkursu nie obejmuje komponentu B+R, pomimo, że skarżąca stara się przedstawić rutynową pracę programistów jako innowacyjne badania i rozwój. O innowacyjności i postępie w nauce nie świadczy bynajmniej skomplikowany język prezentacji projektu konkursowego, ale jego istota.
Na brak w projekcie skarżącej komponentu B+R wskazuje również jednoznaczna w swojej wymowie opinia eksperta zewnętrznego, który stanowczo stwierdził, że mamy do czynienia z pracami rutynowymi z zakresu informatyki.
W związku z tym, ocena LAWP w zakresie spełnienia kryterium merytorycznego specyficznego – istnienia komponentu B+R i komponentu wdrożeniowego – jest w pełni prawidłowa i przekonująca. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że w przypadku projektu zgłoszonego przez skarżącą nie występują żadne prace badawcze ani rozwojowe. Kryterium to jest tzw. kryterium zerojedynkowym, czyli ocena polega w takim przypadku na jednoznacznym stwierdzeniu: "tak – projekt obejmuje komponent B+R" lub "nie - projekt nie obejmuje komponentu B+R". W przypadku skarżącej projekt nie spełnił kryterium merytorycznego specyficznego.
Natomiast kryterium merytoryczne techniczne – to odpowiedź na pytanie czy projekt jest zgodny z przepisami prawa na poziomie unijnym i krajowych oraz z zapisami Regulaminu wybory projektów. W tym zakresie kluczowe jest udzielenie odpowiedzi na pytanie cząstkowe – czy projekt wpisuje się w typ projektu określony w Regulaminie wyboru projektów. Zgodnie z Regulaminem wyboru projektów (pkt. 4.3) typ projektu to projekty badawczo-wdrożeniowe realizowane przez przedsiębiorstwa lub ich konsorcja (w tym w partnerstwie z organizacjami badawczymi), zmierzające do komercjalizacji wyników prac B+R przez przedsiębiorstwa. Skoro w projekcie skarżącej wcale nie ma prac B+R to tym samym projekt nie wpisuje się w typ projektu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu, że organ nie umożliwił skarżącej poprawienia lub uzupełnienia projektu, bowiem zaniechał wezwania jej do stosownych wyjaśnień, należy wskazać, że kluczową kwestią w całej sprawie jest brak jakichkolwiek prac B+R. Oznacza to, że skarżąca musiałaby w zasadzie poprawić projekt jako całość, co doprowadziłoby do złożenia zupełnie innego projektu. Jeżeli bowiem projekt pn. [...] jest w istocie programem komputerowym wzorowanym niejako na istniejących już programach i łączącym w sobie dostępne funkcjonalności, co powoduje że mamy do czynienia z pracą rutynową programisty – to poprawienie złożonego projektu, tak aby posiadał on komponent B+R jest w zasadzie niemożliwe. Słusznie zatem organ nie wzywał skarżącej do poprawy lub uzupełnienia, gdy poprawa musiałaby dotyczyć istoty złożonego projektu, co jest wykluczone w świetle m.in. zasad konkurencyjności.
Na koniec należy docenić sam pomysł skarżącej stworzenia oprogramowania, które ułatwi przygotowywanie kursów e-learningowych. Jak bowiem wynika ze Strategii rozwoju (zał. Nr 8 do skargi) wspólnicy spółki – M. i A. G. to absolwenci germanistyki Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, który w ramach doświadczenia zawodowego zajmowali się e-learningiem. Dodatkowo A. G. posiada długoletnie doświadczenie w pracy z dziećmi. Posiadając praktyczną wiedzę w tym zakresie, w szczególności A. G. jest w stanie zaproponować rozwiązania, które ułatwiają proces zdalnej nauki. Funkcjonalności, które oferuje przedstawiony projekt informatyczny z pewnością opierają się na doświadczeniu w tym zakresie i pracy na innych programach tego typu. Zatem sama koncepcja stworzenia oprogramowania, które będzie łączyć w sobie różne – przydatne z punktu widzenia praktyka – funkcjonalności jest ze wszech miar pożądana. Jednak nie zmienia to ogólnego wniosku, że zaproponowany projekt nie pociąga za sobą postępu nauki w dziedzinie informatyki.
Podsumowując przypomnieć wypada, że korzystanie z dotacji unijnych (środków publicznych) nie jest obowiązkowe. Dlatego podmiot, który zamierza z dofinansowania skorzystać winien, po pierwsze, dostosować się do zasad udzielania pomocy, a po drugie, bezwzględnie wypełnić wszystkie wymogi wynikające z dokumentacji konkursowej. Na stosowanie w procedurze konkursowej nie tylko przepisów prawa, ale i zasad wynikających z dokumentacji konkursowej każdy wnioskodawca wyraża zgodę składając stosowne oświadczenie. Oznacza to, że to po jego stronie leży obowiązek dochowania należytej staranności i dostosowania się do jawnych i identycznych dla wszystkich wnioskodawców dofinasowania wymogów. Z dokumentacją konkursową należy się wnikliwie zapoznać, a ewentualne wątpliwości wyjaśnić, bowiem istnieje do tego przewidziany tryb. Przewidziano mianowicie w toku postępowania instytucjonalne możliwości skonsultowania się i uzyskania wyjaśnień w celu należytego dostosowania się do obowiązków nałożonych na wnioskodawców w postępowaniach konkursowych. Jednakże tego rodzaju obowiązkom skarżący w rozpoznawanej sprawie nie podołał, co skutkowało uzasadnionym okolicznościami faktycznymi sprawy rozstrzygnięciem organu o nieuwzględnieniu jego protestu od negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu.
Z omówionych przyczyn sąd obowiązany był uznać, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a w konsekwencji przeprowadzona przez organ ocena projektu prawa nie narusza.
Mając powyższe rozważania na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej – oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.