III SA/Lu 619/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę funkcjonariusza celnego na decyzję o zwolnieniu ze służby, uznając, że wniesienie aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo uzasadnia zwolnienie, nawet jeśli akt oskarżenia został wniesiony przed wejściem w życie przepisu wprowadzającego tę przesłankę.
Skarżący, funkcjonariusz celny J. L., został zwolniony ze służby na podstawie przepisu pozwalającego na zwolnienie w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo. Skarżący argumentował, że przepis ten wszedł w życie po wniesieniu aktu oskarżenia, co narusza zasadę niedziałania prawa wstecz i konstytucyjne domniemanie niewinności. Sąd oddalił skargę, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepis za zgodny z Konstytucją i podkreślił, że zasada domniemania niewinności nie wyklucza konsekwencji prawnych związanych z toczącym się postępowaniem karnym, zwłaszcza w służbach mundurowych wymagających wysokiego zaufania publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę J. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej utrzymującą w mocy decyzję o zwolnieniu skarżącego ze Służby Celnej. Podstawą zwolnienia było wniesienie aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) oraz niezgodności przepisu z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą domniemania niewinności. Sąd, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. (sygn. akt K. 1/04), uznał, że przepis ten jest zgodny z Konstytucją. Trybunał stwierdził, że zasada domniemania niewinności nie może uniemożliwiać nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego i nie wyklucza wiązania konsekwencji prawnych z toczącym się postępowaniem karnym. Sąd podkreślił również specyfikę służby celnej, wymagającą wysokich standardów etycznych i zaufania publicznego. Odnosząc się do zarzutu retroaktywności, sąd wyjaśnił, że przepis materialny ma bezpośrednie zastosowanie, a skutek zwolnienia ze służby nastąpił po wejściu w życie nowelizacji, nie działając wstecz. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia procedury i ochrony praw nabytych, wskazując, że stosunek służby celnej nie jest niezmienny, a ustawodawca ma prawo wprowadzać zmiany w przepisach. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu za legalną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wniesienie aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego stanowi podstawę do obligatoryjnego zwolnienia ze Służby Celnej, nawet jeśli akt oskarżenia został wniesiony przed wejściem w życie przepisu wprowadzającego tę przesłankę, pod warunkiem, że decyzja o zwolnieniu została wydana po wejściu w życie przepisu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepis za zgodny z Konstytucją. Podkreślono, że zasada domniemania niewinności nie wyklucza konsekwencji prawnych związanych z toczącym się postępowaniem karnym, zwłaszcza w służbach wymagających zaufania publicznego. Zwolnienie ze służby nastąpiło po wejściu w życie nowelizacji i nie działa wstecz.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.c. art. 25 § ust. 1 pkt 8a
Ustawa o Służbie Celnej
k.k. art. 271 § § 1 i § 3
Kodeks karny
Pomocnicze
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1271 art. 97 § § 1
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.c. art. 81 § ust. 2
Ustawa o Służbie Celnej
u.s.c. art. 26
Ustawa o Służbie Celnej
u.s.c. art. 27
Ustawa o Służbie Celnej
u.s.c. art. 81 § ust. 1a
Ustawa o Służbie Celnej
Dz.U. 2003 nr 120 poz. 1122 art. 2 § pkt 1 i 2
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej
Dz.U. 2003 nr 120 poz. 1122 art. 3 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.c. art. 2
Ustawa o Służbie Celnej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniesienie aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego stanowi obligatoryjną przesłankę zwolnienia ze Służby Celnej. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, wprowadzający tę przesłankę, jest zgodny z Konstytucją RP. Zastosowanie przepisu do stanu faktycznego zaistniałego przed jego wejściem w życie nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz, jeśli decyzja o zwolnieniu została wydana po wejściu w życie nowelizacji. Specyfika służby celnej uzasadnia wprowadzenie rygorystycznych wymogów wobec funkcjonariuszy.
Odrzucone argumenty
Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej narusza zasadę niedziałania prawa wstecz, ponieważ akt oskarżenia został wniesiony przed wejściem w życie tego przepisu. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej jest niezgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą domniemania niewinności. Naruszenie art. 27 w związku z art. 26 ustawy o Służbie Celnej poprzez niezastosowanie procedury przewidzianej w tych przepisach. Naruszenie art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uzasadnienie decyzji nowymi zarzutami. Naruszenie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak faktycznego uzasadnienia nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Godne uwagi sformułowania
zasada domniemania niewinności nie może być traktowana tak szeroko, by uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego nie można rozumieć jako nakazu niezmienności prawa i zakazu ingerencji ustawodawcy w stosunki prawne rozciągnięte w czasie nie ulega wątpliwości, że wobec skarżącego J. L. będącego funkcjonariuszem celnym został wniesiony akt oskarżenia
Skład orzekający
Jacek Czaja
przewodniczący
Jadwiga Pastusiak
sprawozdawca
Marek Zalewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady domniemania niewinności w kontekście służb mundurowych i zaufania publicznego, dopuszczalność stosowania przepisów materialnych z mocą wsteczną w określonych warunkach, specyfika służby celnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza celnego i konkretnego przepisu ustawy o Służbie Celnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między zasadą domniemania niewinności a wymogami zaufania publicznego w służbach mundurowych, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników i obywateli.
“Czy akt oskarżenia to koniec kariery w służbie celnej? Sąd rozstrzyga o domniemaniu niewinności i zaufaniu publicznym.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 619/04 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2004-12-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-10-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Jacek Czaja /przewodniczący/ Jadwiga Pastusiak /sprawozdawca/ Marek Zalewski Symbol z opisem 6197 Służba Celna Hasła tematyczne Służba celna Sygn. powiązane I OSK 202/05 - Wyrok NSA z 2005-11-23 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2001 nr 75 poz 802 Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j. Dz.U. 2003 nr 120 poz 1122 Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.),, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienie ze Służby Celnej oddala skargę. Uzasadnienie Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej J. L., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. skarżący J. L. został zwolniony ze służby celnej w Izbie Celnej: Urząd Celny na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w związku z tym, iż w dniu 31 grudnia 2002 r. Prokuratura Rejonowa skierowała przeciwko J. L. do Sądu Rejonowego akt oskarżenia w sprawie [...] o przestępstwo z art. 271 § 1 i § 3 Kodeksu karnego, tj. o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W dniu [...] września 2003 r. J. L. złożył wniosek do Dyrektora Izby Celnej o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił, ze przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r., natomiast akt oskarżenia w przedmiotowej sprawie został skierowany do sądu w dniu 31 grudnia 2002 r., a więc przed wejściem w życie powyższego przepisu. Powołał się ponadto na to, że w przedmiotowej sprawie został już zwolniony ze Służby Celnej, co Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zwolnienie z rażącym naruszeniem prawa i unieważnił decyzje o zwolnieniu, tak więc wnioskodawca został po raz drugi ukarany w związku z tą samą sprawą, co jest niezgodne z prawem. Zdaniem J. L. przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a stoi w zasadniczej sprzeczności z brzmieniem art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Odpowiadając na zarzuty wnioskodawcy Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 8a powyższej ustawy o Służbie Celnej będący podstawą przedmiotowego zwolnienia ze służby celnej wprowadzony przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 lipca 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks Celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) zaczął obowiązywać w dniu 10 sierpnia 2003 r. i jak wynika z jego treści ma on charakter obligatoryjny, tak więc nie zależy od uznania organu. Decyzja, której dotyczy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, została wydana w dniu [...] sierpnia 2003 r., a więc po wejściu w życie przedmiotowej nowelizacji. Ponadto decyzji dotyczącej zwolnienia ze służby celnej nie należy utożsamiać z postępowaniem dyscyplinarnym. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. dotyczy zwolnienia ze służby celnej w związku z zaistniałą konkretną przyczyną, do której zgodnie z art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tak więc są to dwa niezależne postępowania. Poza tym Dyrektor Izby Celnej jako organ administracji rządowej w sprawach celnych nie jest kompetentny do badania zgodności z konstytucją art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy, ponieważ takie uprawnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma Trybunał Konstytucyjny. Niezależnie od powyższego organ stwierdził, że ustawa o Służbie Celnej ma zapewnić zgodną z prawem realizację polityki celnej państwa. Doniosłość zadań postawionych przed służbą celną sprawia, że ich realizację można powierzyć wyłącznie osobom, które spełniają kryteria określone w art. 2 ustawy. Każdy funkcjonariusz celny wykonuje swoje obowiązki służbowe działając z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej bądź Naczelnika Urzędu Celnego. W przypadku funkcjonariuszy publicznych kwestia zaufania związana z upoważnieniem do dokonywania określonych czynności służbowych ma kluczowe znaczenie. W związku z tym jednym z elementarnych, ustawowych wymogów pełnienia służby jest fakt posiadania przez funkcjonariusza celnego nieposzlakowanej opinii. W takich okolicznościach fakt wniesienia przeciwko J. L. aktu oskarżenia oznacza, że nie tylko utracił on nieposzlakowaną opinię, ale i utracił pokładane w nim zaufanie. Na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2003 r. J. L. wniósł w dniu [...] listopada 2003 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, zarzucając decyzji: 1) naruszenie art. 2 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej poprzez zastosowanie dyspozycji art. 25 ust. 1 pkt 8a do stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, 2) naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie za podstawę prawną wydanej decyzji przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który jest niezgodny z Konstytucją, 3) naruszenie art. 27 w związku z art. 26 ustawy o Służbie Celnej wobec niezastosowania procedury przewidzianej w tym przepisie, w przypadku wydania decyzji, której podstawą jest zarzut utraty zaufania do funkcjonariusza służby celnej, 4) naruszenie art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uzasadnienie decyzji wydanej na skutek ponownego rozpatrzenia decyzji nowymi zarzutami nieprzedstawionymi w pierwotnej decyzji oraz 5) naruszenie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak faktycznego uzasadnienia postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wydanego w pierwotnej decyzji Dyrektora Izby Celnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. W dniu 24 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem o sygn. 3 II SA/Lu 1371/03 zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne z uwagi na fakt wniesienia przez Rzecznika Praw Obywatelskich wniosku do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie stwierdzenia, że przepis wprowadzający do ustawy o Służbie Celnej w art. 25 ust. 1 nowe pkt 8a i 8b oraz w art. 61 nowe brzmienie ust. 2 – jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrokiem z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym podjęto z urzędu postanowieniem z dnia 21 października 2004 r. W dniu 10 listopada 2004 r. skarżący złożył w Sądzie pismo procesowe, w którym powołując się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2004 r. (sygn. akt SA/Rz 1837/03) oraz z dnia 11 lutego 2004 r. (sygn. akt SA/Rz 1876/03) rozwinął zarzuty zawarte w skardze. Podniósł, że zastosowanie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku aktów oskarżenia wniesionych po wejściu w życie ustawy zmieniającej ustawę o Służbie Celnej. W demokratycznym państwie prawa nie jest dopuszczalne następcze penalizowanie stanu, który do wejścia w życie ustawy nie wywoływał negatywnych skutków na łączący skarżącego z Izbą Celną stosunek mianowania. Zastosowanie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w stosunku do zdarzeń powstałych przed jego wejściem w życie stanowiłoby naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz. Skarżący powołał się również na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 listopada 1988 r. (sygn. akt K 1/88), w którym Trybunał wskazał na zakaz stanowienia intertemporalnych reguł, które określają treść stosunków prawnych powstałych przed nowelizacją, ale trwających w okresie wejścia w życie nowo ustanowionego prawa, o ile reguły te miałyby wywołać ujemne następstwa z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego i poszanowania praw nabytych. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Postępowanie ze skargi J. L. nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 r., w związku z czym sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie wyżej wymienionej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej pod względem jej legalności, stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna, a zatem podlega oddaleniu. Nie ulega wątpliwości, że wobec skarżącego J. L. będącego funkcjonariuszem celnym został wniesiony akt oskarżenia o przestępstwo z art. 271 § 1 i 3 Kodeksu karnego, tj. o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku między innymi wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Zgodność tego przepisu regulującego przesłanki obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariuszy celnych ze służby z konstytucyjnym porządkiem Rzeczypospolitej Polskiej była badana przez Trybunał Konstytucyjny na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, którego zdaniem przepis ten narusza zasadę domniemania niewinności. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K. 1/04 (opubl. w Dz. U. Nr 236, poz. 2371) orzekł, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) wprowadzający do ustawy o Służbie Celnej między innymi przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a - jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał podkreślił, iż zasadniczą rolą wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji zasady domniemania niewinności jest stworzenie podejrzanemu lub oskarżonemu konkretnych gwarancji w toku procesu karnego. Zasada ta nie może być traktowana tak szeroko, by uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego. Zdaniem Trybunału konstytucyjna zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziaływujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. Art. 42 ust. 3 i art. 2 Konstytucji nie są więc adekwatnymi wzorcami kontroli kwestionowanych przepisów. Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem Trybunału, iż kwestionowane przepisy nie naruszają zasady domniemania niewinności. Funkcjonariusze celni są zaliczani do tzw. służb mundurowych. Problem uczciwości i wiarygodności osób pełniących służbę publiczną jest w Polsce wyjątkowo istotny. Stąd osoby pełniące taką służbę poddane są specyficznym rygorom. Zdaniem Trybunału status prawny celników wyróżnia się na tle innych służb mundurowych, a specyfika ich pracy uzasadnia dopuszczalność wprowadzenia bardziej rygorystycznych wymogów zatrudniania również z uwagi na to, że powszechnie znane są ryzyka towarzyszące wykonywaniu Służby Celnej oraz ich skala, w szczególności wywierana na celników presja korupcyjna oraz częstotliwość stykania się ze środowiskami przestępczymi. Działania służby celnej kształtują autorytet państwa, stąd wyjątkowo wysokie wymogi wobec etyki postępowania jej funkcjonariuszy. Kwestionowane przepisy są zatem usprawiedliwione i nie naruszają konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji). Odnosząc się do podniesionego w skardze oraz rozwiniętego w piśmie procesowym z dnia 10 listopada 2004 r. zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją zasady lex retro non agit, Sąd nie podziela zastrzeżeń skarżącego w zakresie retroaktywnego działania przedmiotowej nowelizacji. Nadmienić należy, że intertemporalny przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122), zgodnie z którym "postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych", dotyczy przepisów o charakterze proceduralnym, a nie przepisu prawa materialnego, jakim jest przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a. Wnioskować stąd należy, że w przypadku przepisów materialnych ustawodawca przyjął zasadę bezpośredniego stosowania nowych przepisów, zastosowawszy przy tym trzydziestodniowe vacatio legis. Podkreślić trzeba, że postępowanie w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, niezależne od uprzedniego postępowania dyscyplinarnego, zostało wszczęte i zakończone w okresie obowiązywania nowelizacji, decyzja wywołała skutek z dniem jej doręczenia, a wydanie decyzji było poprzedzone stwierdzeniem skierowania do sądu aktu oskarżenia w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Skutek w postaci zwolnienia ze służby nie działa więc wstecz, nastąpił dopiero po wejściu w życie ustawy i nie dotyczy okresu wcześniejszego. Okoliczność uzasadniająca decyzję (postawienie w stan oskarżenia) istniała w dacie wydania rozstrzygnięcia. O działaniu prawa wstecz można by zasadnie twierdzić dopiero wówczas, gdyby zwolnienie ze służby nastąpiło z datą wcześniejszą niż wejście w życie nowelizacji, na przykład z poprzedzającą ją chwilą wniesienia aktu oskarżenia do sądu, bądź gdyby podstawa zwolnienia (postawienie w stan oskarżenia) nie istniała już w dacie wejścia w życie nowelizacji (na przykład na skutek uprzedniego umorzenia postępowania karnego, wydania wyroku uniewinniającego lub wydania innego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie karne). Powyższy pogląd zgodny jest ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 22 sierpnia 1990 r. (K. 7/90, OTK 1990, poz. 5), w myśl którego przy ustalaniu następstw prawnych zdarzeń, które miały miejsce pod rządami dawnych norm prawnych, ale występują w okresie, gdy nowa norma prawna weszła w życie, należy następstwa te określać na podstawie dawnych norm, ale jedynie do czasu wejścia w życie norm nowych. Art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej stosowany jest wprawdzie do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie nowelizacji, jednakże nie zmienia sytuacji prawnej adresata z mocą wsteczną. Oceniając podniesiony przez skarżącego w piśmie z dnia 10 listopada 2004 r. zarzut naruszenia zasady ochrony praw nabytych, należy zauważyć, że stosunek mianowania do Służby Celnej nie jest niezmienny, a przepisy regulujące jego treść i przebieg nie gwarantują jego stabilności i niezmienności w czasie; treść owego stosunku może ulec w czasie zarówno polepszeniu, jak i pogorszeniu. Na jego treść składają się nie tylko uprawnienia, ale przede wszystkim obowiązki. Sąd podziela zdanie Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 7 maja 2001 r. (sygn. K. 19/00, opubl. Dz. U. Nr 43, poz. 489), zgodnie z którym w sytuacji, gdy przepisy nie gwarantują stabilności danego stosunku prawnego nie można twierdzić, że wydanie przepisu prowadzącego do przedterminowego zakończenia danego stosunku narusza zasadę ochrony praw nabytych, a ogólna zasada państwa prawnego i wynikające z niej zasady chroniące bezpieczeństwo prawne, zaufanie do państwa i prawa oraz prawa nabyte nie oznacza generalnego zakazu zmiany obowiązujących przepisów. Wymienionych zasad nie można rozumieć jako nakazu niezmienności prawa i zakazu ingerencji ustawodawcy w stosunki prawne rozciągnięte w czasie. Ustawodawca w związku z rozwojem gospodarczym oraz zmianą stosunków społecznych ma prawo dokonywać oceny funkcjonujących w Państwie rozwiązań legislacyjnych i wprowadzać rozwiązania, które z punktu widzenia praw obywateli są trafniejsze i lepiej odpowiadają założeniom Konstytucji. Tym samym nie można podzielić zastrzeżeń skarżącego w zakresie zgodności podstawy prawnej kwestionowanych decyzji z porządkiem konstytucyjnym Rzeczypospolitej Polskiej. Przytoczona przez skarżącego argumentacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wyrażona w wyrokach z dnia 4 lutego 2004 r. i z dnia 11 lutego 2004 r.(sygn. SA/Rz 1837/03, SA/Rz 1876/03) nie może zostać uwzględniona z uwagi na to, że wydane zostały one w odmiennych stanach faktycznych dotyczących okoliczności zastosowania wobec funkcjonariusza celnego tymczasowego aresztowania jako obligatoryjnej przesłanki zwolnienia ze Służby Celnej, przy czym w owych stanach faktycznych zwolnienie z tymczasowego aresztowania nastąpiło przed dniem wejścia w życie nowelizacji z dnia 23 kwietnia 2003 r. Odnosząc się do zarzutu uchybienia przepisom art. 27 w związku z art. 26 ustawy o Służbie Celnej, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie wymóg doręczenia funkcjonariuszowi celnemu zawiadomienia o zwolnieniu ze służby ze stosownym wyprzedzeniem nie ma zastosowania do art. 25 ust. 1 pkt 8a, lecz do wypadków, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 9 i 11 oraz w art. 26 ustawy. Badając legalność wydanej przez organ administracji publicznej decyzji w świetle art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, którego naruszenie zarzucił skarżący, należy zwrócić uwagę na to, że Dyrektor Izby Celnej w decyzji z dnia [...] października 2003 r. nie dokonał modyfikacji zakresu rozstrzyganej sprawy, natomiast rozpatrując ponownie sprawę oraz odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uszczegółowił argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. Tym samym zarzuty skarżącego w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. Zauważyć należy jedynie, że na dzień [...] października 2003 r., tj. na dzień wydania decyzji w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o zwolnieniu ze służby było zbędne, bowiem zgodnie z treścią obowiązującego od dnia 1 września 2003 r. art. 81 ust. 1a ustawy o Służbie Celnej decyzja o zwolnieniu ze służby podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa, z chwilą jej doręczenia stronie, zatem w zaskarżonej decyzji organ ponownie rozpatrujący nie miał obowiązku uzasadniania nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Przepis ten (art. 81 ust. 1a) dodany został przez art. 24 pkt 11 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Jeżeli decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy, organ nie jest zobowiązany do faktycznego uzasadnienia jej natychmiastowej wykonalności. Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania mających wpływ na wynik postępowania, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI