III SA/Lu 614/18

III SA/Lu 614/18 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2019-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1260
art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie WSA Jerzy Drwal WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Protokolant Referent Marcin Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] o cofnięciu M. P. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i umorzyło w całości postępowanie pierwszej instancji.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Komendant Wojewódzki Policji w L. we wniosku z dnia [...] lutego 2018 r. zwrócił się do Starosty [...] o cofnięcie M. P. (dalej jako "uczestnik postępowania") uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wniosku Komendant podniósł, że uczestnik postępowania w okresie dwóch lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy, co miało miejsce w dniu [...] marca 2015 r., popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, za które został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] kwietnia 2017 r., sygn. akt [...].
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Starosta C. (dalej jako "organ I instancji") cofnął uczestnikowi postępowania uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B.
Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że uczestnik postępowania posiada prawo jazdy krócej niż 2 lata oraz popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu.
W odwołaniu od powyższej decyzji, uczestnik postępowania wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że został już ukarany przez sąd, który to nie zawiesił jego uprawnień do kierowania pojazdami. Podkreślił również, że pozbawienie go uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, może spowodować utratę zatrudnienia.
W wyniku rozpatrzenia odwołania uczestnika postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] maja 2018 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło w całości postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że pomimo spełnienia przesłanki popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie 2 lat od uzyskania po raz pierwszy uprawnień do kierowania pojazdami, przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a nie mógł mieć zastosowania z uwagi na fakt uzyskania przez uczestnika uprawnień w dniu [...] marca 2015 r., tj. przed wejściem w życie tego przepisu (18 maja 2015 r.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Prokurator Rejonowy w C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym poprzez jego nieprawidłową wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie tylko do kierujących, którzy nabyli uprawnienia pod raz pierwszy po wejściu w życie tego przepisu, tj. po dniu 18 maja 2015 r.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że art. 140 ust. 1 pkt 3 lit. a ma zastosowanie do każdego kierującego pojazdem silnikowym, który w okresie dwóch lat od wydania pierwszy raz prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Podkreślono, że zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 3 lit. a w stosunku do uczestnika postępowania nie stanowi naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, bowiem zdarzenie którego skutkiem jest cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, miało miejsce w dniu [...] sierpnia 2016 r., tj. po wejściu w życie omawianego przepisu. Data uzyskania po raz pierwszy uprawnienia do kierowania pojazdami nie ma znaczenia, bowiem sankcja administracyjna przewidziana w art. 140 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa o ruchu drogowym stanowi konsekwencję określonego zachowania uczestnika postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. W jego ocenie wykładnia art. 140 ust. 1 pkt 3 lit. a przedstawiona w skardze jest nieprawidłowa i narusza zasadę niedziałania prawa wstecz.
W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2019 r. uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Sąd podziela stanowisko prokuratora, że w sprawie niniejszej zastosowanie ma przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym, przewidujący, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Przepis ten dodany został ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541) i wszedł w życie w dniu 18 maja 2015 r. Brzmienie przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a wskazuje, że wydanie decyzji nie zostało pozostawione uznaniu organu. Starosta zobowiązany jest do cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów, w przypadku, gdy kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Decyzja wydawana jest na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.
Jest poza sporem, że skarżący popełnił w okresie dwóch lat od wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, za które został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] kwietnia 2017 r., sygn. akt [...] (k. 7 akt adm.). Wyrok ten utrzymany został w mocy przez Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...] (k. 6 akt adm.), jest zatem prawomocny.
Określona w przepisie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym przesłanka stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji została więc w sprawie niniejszej spełniona. Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ma zastosowanie do osób, którym prawo jazdy wydane zostało przed wejściem w życie tego przepisu, czyli przed 18 maja 2015 r.
W ocenie sądu omawiany przepis ma zastosowanie także do kierujących pojazdem silnikowym, którym wydano po raz pierwszy prawo jazdy przed dniem 18 maja 2015 r. Przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ma zastosowanie w stosunku do każdego kierującego pojazdem silnikowym, który po wejściu w życie tego przepisu, w okresie dwóch lat od wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Za przyjęciem tego poglądu przemawiają niżej podane argumenty.
Cofnięcie uprawnień jest sankcją za określone zachowanie kierującego pojazdem. Jest oczywiste, że sankcja ta nie może dotyczyć kierujących pojazdami, którzy dopuścili się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji przed wejściem w życie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a, tj. przed 18 maja 2015 r. Sankcja ta nie była bowiem wówczas przewidziana w przepisach Prawa o ruchu drogowym. Dla zastosowania przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a bez znaczenia natomiast jest fakt wydania prawa jazdy przed 18 maja 2015 r. Wydanie po raz pierwszy prawa jazdy nie jest bowiem zdarzeniem, z którym ustawodawca łączy sankcję w postaci cofnięcia uprawnień, lecz jedynie określeniem początkowej daty biegu dwuletniego terminu, o którym mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a. Decydujące znaczenie ma data zdarzenia, z którym ustawa łączy sankcję administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Omawiany przepis dotyczy zdarzeń, które miały miejsce w czasie jego obowiązywania. Artykuł 140 ust. 1 pkt 3a lit. a nie wprowadza natomiast warunku, aby również wydanie prawa jazdy nastąpiło wejściu w życie przepisu.
Uznanie, że przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ma zastosowanie także do kierujących pojazdami, którym prawo jazdy zostało wydane po raz pierwszy przed 18 maja 2015 r. nie stanowi naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz (zasada lex retro non agit). Retroaktywne działanie prawa zachodzi wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń, które nastąpiły w przeszłości i zakończyły się przed wejściem w życie nowych przepisów. Zdarzeniem, które powoduje zastosowanie sankcji z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym jest popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu, a nie wydanie prawa jazdy po raz pierwszy. Dla zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a istotne jest zatem ustalenie, czy przestępstwo popełnione zostało po wejściu w życie przepisu, natomiast data wydania prawa jazdy ma znaczenie jedynie dla oceny, czy spełniona jest druga przesłanka cofnięcia uprawnień, tj. popełnienie przestępstwa w okresie dwóch lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy.
Stanowisko takie wyrażone zostało także w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Kielcach - z 26 kwietnia 2018 r., sygn. II SA/Ke 220/18, we Wrocławiu - z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 432/17, w Krakowie – z 16 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 95/18 w Opolu – z 5 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Op 148/18 oraz w Lublinie - z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 197/18).
Na tle zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a w orzecznictwie zaprezentowano także odmienne stanowisko, którego jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie podziela. Wskazano mianowicie, że przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a może mieć zastosowanie wtedy, gdy wszystkie przesłanki zaistniały po jego wejściu w życie, a zatem przepis ten nie ma zastosowania do kierowców, którzy po raz pierwszy otrzymali prawo jazdy przed 18 maja 2015 r. (zob. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku - z 18 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 210/17, w Białymstoku - z 8 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 866/17 i z 10 maja 2018 r. , sygn. akt II SA/Bk 49/18).
Ponownie podkreślić należy, że zastosowanie przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a do kierowców, którzy otrzymali prawo jazdy po raz pierwszy przed 18 maja 2015 r. nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz. Słusznie zwraca również uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w powołanym wyżej wyroku w sprawie II SA/Ke 220/18, że brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek do różnicowania sytuacji kierowców, którzy w ciągu dwóch lat od otrzymania po raz pierwszy prawa jazdy, w tym samym czasie, to jest po 18 maja 2015 r. dopuszczają się takich samych naruszeń. Nie ma podstaw do różnicowania polegającego na tym, że w zależności od daty otrzymania prawa jazdy jednym z nich zostałyby cofnięte uprawnienia, a drugim nie.
W rozpoznawanej sprawie uczestnik popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji [...] sierpnia 2016 r. Nie upłynął wówczas jeszcze okres dwóch lat od wydania mu prawa jazdy po raz pierwszy ([...] marca 2015 r.). W związku z powyższym, skoro do popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji doszło już w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym, przepis ten znajdował zastosowanie wobec skarżącego.
Uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania przez organ odwoławczy nie było zatem prawidłowe. Wyrażony przez organ II instancji pogląd prawny co do braku podstaw do stosowania przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym jest w ocenie sądu błędny, aczkolwiek nie sposób nie zauważyć, że nie jest to pogląd odosobniony.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm.), dalej w skrócie: "p.p.s.a.", stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd nie uznał natomiast za uzasadnione stosowania w sprawie art. 145a § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni zawartą w niniejszym wyroku ocenę prawną.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.