III SA/Lu 602/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, które odmówiło przesłania kopii akt postępowania dotyczącego unieważnienia egzaminu na prawo jazdy. Organ administracji argumentował, że prawo do wglądu w akta i sporządzania z nich kopii przysługuje stronie, ale nie nakłada na organ obowiązku kserowania lub skanowania dokumentów i przesyłania ich. Podkreślono, że czynności te wymagają obecności strony w siedzibie organu i mogą stanowić nadmierną uciążliwość. WSA w Lublinie, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 r. (sygn. akt I OPS 1/18), uznał, że prawo strony do dostępu do akt należy interpretować szeroko. Uchwała ta stanowi, że w ramach udostępniania akt mieści się sporządzenie przez organ, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach, jeśli pozwala na to jego sytuacja techniczna i organizacyjna. Sąd podkreślił, że odmowa wydania kopii może nastąpić jedynie w uzasadnionych przypadkach, np. gdy organ wykaże konkretne utrudnienia lub gdy strona nadużywa prawa. W tej konkretnej sprawie sąd uznał, że organ nie wykazał wystarczająco, dlaczego nie mógł wykonać żądanych kopii, zwłaszcza że wniosek dotyczył głównie akt zgromadzonych przez sam organ odwoławczy. Dodatkowo, sąd wziął pod uwagę znaczną odległość między siedzibą skarżącej a organem, co utrudniałoby osobiste zapoznanie się z aktami. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa strony do uzyskania kopii akt od organu administracji publicznej, nawet jeśli wymaga to sporządzenia kopii przez organ.
Organ może odmówić, jeśli wykaże konkretne, obiektywne trudności techniczne lub organizacyjne, lub gdy strona nadużywa prawa. Wniosek powinien być precyzyjnie sformułowany.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek sporządzenia i przesłania stronie kopii akt sprawy na jej wniosek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek sporządzenia kopii akt sprawy na wniosek strony, jeśli pozwala na to jego sytuacja techniczna i organizacyjna, zgodnie z szeroką interpretacją art. 73 § 1 k.p.a. dokonaną przez NSA.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA I OPS 1/18, która interpretuje art. 73 § 1 k.p.a. szeroko, uznając, że prawo dostępu do akt obejmuje możliwość uzyskania kopii od organu. Odmowa jest możliwa tylko w uzasadnionych przypadkach, a organ musi wykazać konkretne trudności.
Czy odmowa przesłania kopii akt sprawy z powodu rzekomych trudności techniczno-organizacyjnych organu jest uzasadniona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ nie wykaże konkretnych, obiektywnych przeszkód i nie uzasadni swojej odmowy w sposób wystarczający.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nie wykazał wystarczająco, dlaczego nie mógł wykonać żądanych kopii, zwłaszcza że wniosek dotyczył głównie akt zgromadzonych przez sam organ odwoławczy. Twierdzenia o braku możliwości technicznych były ogólne i nie pozwalały na weryfikację.
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 73 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do wglądu w akta, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów należy interpretować szeroko, obejmując możliwość uzyskania kopii od organu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 73 § § 1a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Czynności wglądu w akta są dokonywane w lokalu organu w obecności pracownika.
k.p.a. art. 73 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
k.p.a. art. 74 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa udostępnienia akt następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 269
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany poglądem przedstawionym w uchwale NSA.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości i prostoty postępowania.
k.p.a. art. 262 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Koszty postępowania poniesione na żądanie strony.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia postanowienia.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szeroka interpretacja prawa strony do dostępu do akt, obejmująca prawo do uzyskania kopii od organu (uchwała NSA I OPS 1/18). • Organ nie wykazał konkretnych, obiektywnych przeszkód techniczno-organizacyjnych uniemożliwiających wykonanie kopii. • Odległość siedziby skarżącej od organu jako utrudnienie w osobistym zapoznaniu się z aktami.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o braku podstaw prawnych do żądania przez stronę sporządzenia przez organ kopii akt. • Twierdzenie organu o nadmiernej uciążliwości i braku możliwości techniczno-organizacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
Prawo wglądu w akta sprawy stanowi istotny przejaw zasady jawności postępowania, zapewnia stronom czynny udział w postępowaniu administracyjnym, a przez to prawo do obrony. • Dostęp natomiast do akt bez możliwości utrwalenia ich treści nie tworzy gwarancji obrony zgodnej z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP ani uszczegóławiającymi ją elementami, wynikającymi z zasad prawa administracyjnego. • Stanowisko organu należy uznać zatem za dowolne i naruszające art. 73 § 1 k.p.a.
Skład orzekający
Ewa Ibrom
sędzia
Jadwiga Pastusiak
sędzia sprawozdawca
Jerzy Marcinowski
sędzia przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa strony do uzyskania kopii akt od organu administracji publicznej, nawet jeśli wymaga to sporządzenia kopii przez organ."
Ograniczenia: Organ może odmówić, jeśli wykaże konkretne, obiektywne trudności techniczne lub organizacyjne, lub gdy strona nadużywa prawa. Wniosek powinien być precyzyjnie sformułowany.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa obywatela do informacji i dostępu do akt, co jest istotne dla każdego uczestnika postępowań administracyjnych. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w celu ochrony praw stron.
“Czy organ musi skserować Twoje akta? Sąd administracyjny wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.