III SA/Lu 600/24

III SA/Lu 600/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Anna Strzelec /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 6; art. 21 ust. 3; art. 26 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 ust. 1 pkt 6; art. 24 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U.UE.C 2012 nr 326 poz 47 art. 191 ust. 2
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowania)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi R. Spółki komandytowej w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 2 lipca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z 23 stycznia 2024 r. w przedmiocie nałożenia na [...] Spółkę komandytową z siedzibą w [...] kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P., podczas wykonywania 26 listopada 2022 r. czynności służbowych zatrzymali do kontroli drogowej zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...], którym wykonywany był międzynarodowy transport drogowy na rzecz przedsiębiorcy [...] Sp. z o.o., ul. [...]/[...], [...]. Z kontroli sporządzony został protokół nr [...] Z ustaleń funkcjonariuszy wynika, że skontrolowanym zespołem pojazdów o były przewożone luzem i nieposegregowane używane samochody osobowe noszące ślady uszkodzenia oraz części samochodowe, m.in. zdemontowane poduszki powietrzne wraz z kierownicą, elementy układu wydechowego, zdemontowane silniki, akumulatory z widocznymi śladami zużycia, zderzaki, uszkodzone lampy, używane opony, zdemontowane siedzenia wraz z poduszkami powietrznymi. Do kontroli kierowca, przedstawił następujące dokumenty: prawo jazdy, dowody rejestracyjne ciągnika oraz naczepy; dokument CMR bez numeru z 21 listopada 2022 r. oraz licencję wspólnotową [...] Zgodnie z CMR bez numeru z 21 listopada 2022 r., nadawcą towaru o łącznej masie brutto 8440 kg była [...] [...], [...], [...] [...] [...] [...] (Anglia), natomiast odbiorcą i przewoźnikiem była [...] Spółka komandytowa, [...], ul. [...], [...]. Przyjmując te ustalenia, pojawiły się uzasadnione wątpliwości wskazujące, że towar może spełniać definicję odpadu określoną w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742, z późn. zm.). Z tych względów Naczelnik L. Urzędu Celno- Skarbowego w B. P. (dalej organ I instancji) wystąpił z wnioskiem do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w L. (WIOŚ) o przeprowadzenie oceny towaru. Kontrolerzy z WIOŚ w L. w odpowiedzi na wniosek o ocenę towaru, zakwalifikowany przewożony towar jako odpad niebezpieczny: Europejski Katalog Odpadów: 16104*, 160601*, 1601108 oraz odpad o kodach 160119,160801,160199.
Organ I instancji uznał w związku z powyższym, że [...] Spółka komandytowa (dalej spółka, skarżąca spółka, strona skarżąca) przewoziła towar w postaci odpadów, których przewóz objęty jest systemem monitorowania SENT. Przedmiotowy towar przewożony był pojazdem o nr [...] bez ważnego numeru referencyjnego (bez zgłoszenia SENT). W trakcie kontroli kierowca nie przestawił do kontroli również dokumentu zastępującego zgłoszenie.
Wobec czego, pismem z 15 grudnia 2022 r. organ I instancji wezwał podmiot odbierający do przedstawienia wszelkich dokumentów związanych z przemieszczeniem towaru z [...] do Polski, załadowanego na środku transportu o nr rejestracyjnych [...] W odpowiedzi na ww. wezwanie, pełnomocnik spółki przedstawił następujące dokumenty wraz z tłumaczeniem: fakturę zakupu nr [...] z dnia 21.11.2022 r., dokument CMR dot. towarów objętych ww. fakturą, dokument brytyjskiej odprawy celnej z 21.11.2022, dotyczące towarów objętych ww. fakturą; dokument holenderskiej odprawy celnej z 24.11.2022 r. oraz korespondencję mailową dot. reklamacji towarów objętych ww. fakturą i notę księgową oraz CMR dot. zwrotu towarów objętych fakturą [...] Pełnomocnik strony wyjaśnił, że doszło do pomyłki w załadunku towaru. Podał, że to sprzedawca - PR [...] nieprawidłowo przygotował towar tj. zamiast wyłącznie części samochodowych, sprzedawca przygotował używane części samochodowe oraz samochody używane. Spółka zaprzeczyła, że przedmiotem transportu były odpady, a tym bardziej odpady niebezpieczne (przewożone elementy samochodów były osuszone, tj. nie zawierały płynów).
Ustalenia wynikające z przeprowadzonej kontroli poparte analizą zgromadzonego materiału dowodowego stanowiły podstawę do wszczęcia postanowieniem z 12 maja 2023 r. postępowania w stosunku do skarżącej spółki – jako podmiotu odbierającego, w związku z niedopełnieniem przez podmiot odbierający obowiązku wynikającego z art. 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi ( Dz. U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm.), dalej ustawa o SENT.
Przed wydaniem decyzji, na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o SENT organ I instancji wezwał skarżącą spółkę do wykazania, czy w sprawie występuje ważny interes podmiotu odbierającego lub interes publiczny, uzasadniający odstąpienie od kary pieniężnej oraz przedłożenie informacji i dokumentów potwierdzających ten interes. W odpowiedzi spółka odmówiła przedstawienia informacji zawartych w ww. wezwaniu, z uwagi na fakt, że transportem realizowanym w dniu 26 listopada 2022 r. nie były przewożone jakiekolwiek odpady, a co za tym idzie wnioskowane informacje nie są niezbędne do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, bowiem bezprzedmiotowym jest stosowanie wobec spółki sankcji z ustawy o SENT.
Decyzją z 23 stycznia 2024 r. Naczelnik L. Urzędu Celno- Skarbowego w B. P. nałożył na podmiot odbierający karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego tego zgłoszenia.
Zaskarżoną decyzją z dnia 2 lipca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania bezspornie potwierdza, że przedmiotem transportu w dniu 26 listopada 2022 r. były odpady. Wykonywanie w niniejszej sprawie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy, zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] potwierdza przedłożony do kontroli przez kierującego pojazdem międzynarodowy drogowy list przewozowy CMR, stanowiący dowód zawarcia umowy przewozu zgodnie z art. 1 ust. 1, art. 4 i art. 9 ust. 1 Konwencji o umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) i Protokół podpisania sporządzonych w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 ze zm.). Zgodnie z CMR z dnia 21 listopada 2022 r. przewożone były silniki bez opakowania 10 szt., felgi 24x 10kg,, zawieszenia 6 szt. oraz części karoserii (używane) - 6 szt. o wadze 8440 kg z miejscowości [...] (dnia 21.11.2022 r.) w [...] do miejscowości Z. ul. [...], [...]. Z kolei WIOŚ uznał, że przemieszczane są odpadowe części samochodowe. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r., poz. 699 ze zm., obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.), transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o odpadach, transportujący odpady wykonujący usługę transportu odpadów umieszcza indywidualny numer rejestrowy, o którym mowa w art. 54 ust. 1, na dokumentach związanych z tą usługą. W niniejszej sprawie w trakcie kontroli nie zostały przedstawione żadne dokumenty umożliwiające przewóz drogowy odpadów.
Organ II instancji odwołał się również do definicji odpadów zawartej w art. 3 pkt 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3, dalej Dyrektywa 2008/98/WE) i załącznika do decyzji Komisji 2000/532/WE z dnia 3 maja 2000 r., gdzie zawarty został wykaz odpadów. W wykazie tym w rozdziale 16 (Odpady nieujęte w innych grupach w wykazie) wyszczególniono kod odpadów: 160104* (użyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy), 160110* elementy wybuchowe (np. poduszki powietrzne), 160119 (tworzywa sztuczne), 160601* (baterie i akumulatory ołowiowe), 160801 (zużyte katalizatory zawierające złoto, srebro, ren, rod, pallad, iryd lub platynę-z wyłączeniem 16 08 07), 160199 (inne niewymienione odpady). Taki same kody i rodzaje odpadów zostały określony w katalogu odpadów stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10), wydanego na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że brytyjska Agencja Środowiska, poinformowana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej GIOŚ) o ujawnionym nielegalnym przemieszczaniu odpadów w ramach przewozu z dnia 26 listopada 2022 r., zgodziła się ze stanowiskiem GIOŚ, że sporne pojazdy stanowią odpady. Wobec czego, postanowiono, że dokonanie zwrotu odpadu do Wielkiej Brytanii odbędzie się z zastosowaniem uproszczonej procedury zgłoszenia, tj. z wykorzystaniem formularza do zwrotu odpadów. Podczas zwrotu towaru zastosowano procedurę zwrotu odpadów, co świadczy o tym, że skarżąca spółka przyznała się do tego, że przewożone samochody były odpadami.
Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie stwierdzono brak zgłoszenia towaru, uznanego przez WIOŚ za odpad o kodzie: 16 01 - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy i ich elementy, co stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o SENT i jest sankcjonowane karą pieniężną nakładaną na podmiot odbierający zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o SENT. Bez znaczenia dla niniejszej sprawy, w ocenie organu odwoławczego, pozostaje argumentacja spółki, że doszło do pomyłki w załadunku towaru i to sprzedawca nieprawidłowo przygotował towar oraz że reklamacja została uznana. Profesjonalny podmiot nie może zasłaniać się pomyłką sprzedającego w załadunku towaru czy brakiem dokumentacji potwierdzającej, że przewożony towar to odpad. Jako przewoźnik i podmiot odbierający ma obowiązek przestrzegać przepisów prawa z zakresu transportu (ustawy SENT), a zatem w jego interesie było dokonanie samodzielnej kwalifikacji towaru oraz zweryfikowanie kompletności otrzymanych dokumentów. Nie może opierać się jedynie na informacjach zawartych w przekazanych mu fakturach czy CMR oraz na swoim przeświadczeniu, że zlecono mu do przewozu, zgodnie z opisem, używane części samochodowe. Taki zapis w fakturach nie zwalniał przewoźnika z ustalenia, jaki faktycznie rodzaj towaru przewozi, w tym, czy nie są to odpady objęte zezwoleniem oraz wymogiem posiadania dodatkowej dokumentacji jak i właściwego oznaczenia pojazdu zwłaszcza w sytuacji, gdy towar obejmował m.in. używane samochody osobowe z widocznymi uszkodzeniami oraz części samochodowe m.in. zdemontowane poduszki powietrzne wraz z kierownicą, elementy układu wydechowego, zdemontowane silniki, akumulatory z widocznymi śladami zużycia, zderzaki, uszkodzone lampy, używane opony, zdemontowane siedzenia wraz z poduszkami powietrznymi.
Analizując przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, organ odwoławczy wskazał, że przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących, postawy skarżącego w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli. Podkreślił również, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu tzw. o istnieniu "ważnego interesu" uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary nie decyduje j subiektywne przekonanie strony ale zobiektywizowane kryteria, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy, przy czym samo użycie przez ustawodawcę słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes podmiotu. W pojęciu "interesu publicznego" z kolei zawiera się dobro w postaci zaufania obywatela do organów państwa przy czym pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
W ocenie organu odwoławczego na podstawie analizy przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, ani z uwagi na ważny interes podmiotu, ani interes publiczny. Organ II instancji podkreślił, że strona skarżąca nie wykazała, że uiszczenie nałożonej kary pieniężnej w kwocie 20 000 zł doprowadziłoby do zagrożenia egzystencji prowadzonej przez nią firmy oraz zagrażałoby bytowi strony. Za powyższym rozumowaniem przemawia również wynik finansowy osiągnięty przez spółkę w 2021 i 2022 (odpowiednio: [...] zł i [...] zł). Spółka miała wiedzę na temat funkcjonowania ustawy o SENT oraz była świadoma ryzyka związanego z takim sposobem zarobkowania, zatem powinna podjąć takie rozwiązania organizacyjne (w tym odpowiednio przeszkolić osoby zgłaszające towary do rejestru), aby zadośćuczynić wymogom stawianym przez poszczególne ustawy regulujące transport drogowy. Postępowanie podmiotu, który w zgłoszeniu SENT wskazał dane niezgodne ze stanem faktycznym nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji:
- art. 120, art. 121 §1, art. 122, art. 124 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), dalej o.p. oraz art. 191 o.p. w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 w zw. z art. 27 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2024 r., poz. 1556) - w zakresie naruszenia zasad ogólnych postępowania, w tym dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego, pominięcie okoliczności istotnych dla sprawy, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w tym na podstawie dokumentów zagranicznych w języku obcym bez urzędowego tłumaczenia na język polski, nieuzasadnione odmówienie przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów w odwołaniu oraz rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść skarżącej, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, że spółka naruszyła obowiązki wynikające z ustawy o SENT, co poskutkowało przeprowadzeniem postępowania w sposób nieprzekonujący i niebudzący zaufania skutkujących wydaniem wadliwej decyzji;
- art. 201 § 1 pkt 2) w zw. z art. 203 o.p., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji mimo zaistnienia przesłanek do zawieszenia postępowania wskutek pojawienia się zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia przez właściwy organ środowiskowy zależało nałożenie na skarżącą obowiązku w postaci zapłaty kary pieniężnej;
- art. 21 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 3 ust. 11, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy o SENT w zw. z art. 3 ust. 6 ustawy o odpadach 3, poprzez ich zastosowanie w sytuacji, w której przewożone do skarżącej towary nie stanowiły odpadów; nie zaistniały zatem po stronie spółki obowiązki, wymienione w powołanych przepisach, których niewypełnienie uzasadniałoby wydanie decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej;
- naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy o SENT, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy w sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary, z uwagi na jej sprzeczność z celami ustawy o SENT oraz istnienie ważnego interesu podmiotu odbierającego i interesu publicznego uzasadniających zastosowanie wskazanego przepisu, co w konsekwencji poskutkowało wydanie decyzji sprzecznej z wartościami takimi jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi spółka przedstawiła argumentację na poparcie swoich zarzutów. Podkreślała przede wszystkim, że zwrócony transport został skutecznie zareklamowany przez spółkę a ostatecznie skarżąca zdecydowała się nabyć na własność omyłkowo załadowane w dniu 26 listopada 2022 r. samochody (te same) za pośrednictwem przewoźnika, który wykonał przewóz w dniu 22 grudnia 2022 r. Nabyte samochody były pojazdami zarejestrowanymi i nadającymi się do używania albo naprawy. Towary nie stanowiły odpadu, nie zaistniała przesłanka chęci wyzbycia się przedmiotowego towaru.
W jej ocenie fakt iż skarżąca spółka zajmuje się w swojej działalności demontażem pojazdów stanowił jedną z podstaw do wydania przez organ administracyjny zaskarżonej decyzji.
Zdaniem spółki niezależnie od uznania przewożonego towaru za odpady, czy też nie - w okolicznościach niniejszej sprawy, oczywistym jest, iż spółka nie była obowiązana (nie miała nawet takiej możliwości) do zarejestrowania przewozu w systemie SENT, ponieważ nie mogła przewidzieć i nie miała podstaw do podejrzewania, że przewożony towar całkowicie będzie się różnił się od zamawianego - co zresztą zostało potwierdzone przez samego wysyłającego wskutek uznania reklamacji złożonej przez skarżącą.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o nałożeniu na skarżącą jako na podmiot odbierający kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł za niewykonanie obowiązku, o którym mowa art. 6 ustawy o SENT, tj. obowiązku przesłania do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego tego zgłoszenia.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do dwóch kwestii. Po pierwsze, czy skarżąca w chwili kontroli w dniu 26 listopada 2022 r. przewoziła odpady, a w konsekwencji naruszyła przepisy ustawy o SENT. Po drugie, czy organy zasadnie uznały, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary.
Przed przystąpieniem do analizy materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji, którą stanowiły przepisy ustawy o SENT, należy w pierwszej kolejności odnieść się do rodzaju przewożonego towaru.
Zdaniem sądu, zarzut co do błędnego ustalenia rodzaju przewożonego towaru jest oczywiście bezzasadny, a jego formułowanie jest o tyle niespójne, że mająca go poprzeć argumentacja nie odnosi się do faktycznie skontrolowanego w dniu 26 listopada 2022 r. towaru. Skarżąca na wstępie uzasadnienia skargi przyznała bowiem, że miało dojść do omyłki w realizacji zobowiązania z umowy pomiędzy skarżącą a brytyjskim kontrahentem, wskutek czego przewożonym towarem były uszkodzone samochody, niebędące przedmiotem umowy. Przede wszystkim, sąd zwraca uwagę, że ocena faktu zawarcia i sposobu realizacji umowy cywilnoprawnej pozostaje poza sferą sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest natomiast status towaru stwierdzonego podczas kontroli, a nie hipotetycznego towaru, przewidzianego umową zawartą przez skarżącą z brytyjskim kontrahentem. Ponadto, wprawdzie skarżąca formułuje ogólny zarzut błędnego przyjęcia, że przewożony towar nie był odpadem, jednak na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie zakwestionowała, że towarem stwierdzonym podczas kontroli 26 listopada 2022 r. były przewożone luzem i nieposegregowane używane samochody osobowe noszące ślady uszkodzenia oraz części samochodowe, m.in. zdemontowane poduszki powietrzne wraz z kierownicą, elementy układu wydechowego, zdemontowane silniki, akumulatory z widocznymi śladami zużycia, zderzaki, uszkodzone lampy, używane opony, zdemontowane siedzenia wraz z poduszkami powietrznymi. W aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego, że zarejestrowane pojazdy objęte były fakturą z dnia 21 listopada 2022 r. nr INV – 1166. Sama faktura z dnia 21 listopada 2022 r. wymienia m. in. części karoserii (używane). Również faktura korygująca z dnia 20 grudnia 2022 r. nie jest dowodem przewożenia zarejestrowanych pojazdów. Uwaga ta odnosi się również do wywozowego dokumentu towarzyszącego z dnia 21 listopada 2022 r., w którym mowa jest o częściach karoserii (używanych). Przy tym, wydruki ze strony aukcyjnej nie mogły stanowić dowodu tego, jakie pojazdy przewożono w dniu 26 listopada 2022 r.
Ponadto spółka nie potrafiła wyjaśnić i wykazać, jakie pojazdy przewoziła w dniu 26 listopada 2022 r. Zauważyć bowiem wypada, że piśmie z dnia 22 września 2023 r. wyjaśniała i wnioskowała o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci m.in. dowodów rejestracyjnych z tłumaczeniem mających dotyczyć przewożonych 26 listopada 2022 r. zakupionych przez nią pojazdów: [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...], R. C. nr rej. [...], [...] nr rej. [...] i [...] nr rej. [...]. Tymczasem w odwołaniu skarżąca przedstawiała stanowisko, że w rzeczywistości, zamiast ww. pojazdów dniu 26 listopada 2022 r. przewożone były samochody: [...] [...]C [...](kolor biały), nr rej. [...]; [...] (kolor niebieski), nr rej. [...]; [...] (kolor czarny), nr rej. [...]; [...] (kolor czerwony), nr rej. [...]; R. C. [...] [...] (kolor czerwony), nr rej. [...] [...]; [...] (kolor srebrny), nr rej. [...], i zawnioskowała o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dotyczących dowodów rejestracyjnych tych samochodów na okoliczność, że zatrzymane w dniu 26 listopada 2022 r. pojazdy nie były odpadami.
W ocenie sądu identyfikacja skontrolowanego w dniu 26 listopada 2022 r. towaru nie może zatem budzić wątpliwości.
Ocena organów co do klasyfikacji jako odpad skontrolowanego towaru jest prawidłowa. Natomiast skarżąca spółka w istocie nie odniosła się merytorycznie co do rodzaju skontrolowanego towaru, poza ogólnym stwierdzeniem, że ostatecznie omyłkowo załadowane w dniu 26 listopada 2022 r. pojazdy nabyła i wykonała ich przewóz w dniu 22 grudnia 2022 r.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub, do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 Dyrektywy nr 2008/98/WE. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu.
Decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za "odpad" ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium Polski, który w przypadku pojazdów wycofanych z eksploatacji, wynika ze statusu prawnego oraz stanu technicznego danego pojazdu oraz woli jego poprzedniego posiadacza.
O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, stanowiąca działanie faktyczne, zamierzone lub nakazane (animus). Przesłankę tę można, więc ocenić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Chodzi tu o zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r. sygn. II OSK 2920/13, LEX nr 1987184).
W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się". Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować z uwzględnieniem celu Dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26 października 2012 r. (Dz. Urz. UE. C Nr 326, s. 47), który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że sensu largo pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 dyrektywy. Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy są to "odpady" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy potwierdzić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Pewne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 Dyrektywy 2008/98.
Nie budzi przy tym wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony Dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. wyroki w sprawach: III SA/Lu 446/23 i II SA/Go 423/24 i powołane tam orzecznictwo TSUE).
W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o odpadach, określone rodzaje odpadów przestają być odpadami, jeżeli na skutek poddania ich recyklingowi lub innemu odzyskowi spełniają:
1) łącznie następujące warunki:
a) przedmiot lub substancja mają zostać wykorzystane do konkretnych celów,
b) istnieje rynek takich przedmiotów lub substancji lub popyt na nie,
c) przedmiot lub substancja spełniają wymagania techniczne dla zastosowania do konkretnych celów oraz wymagania określone w przepisach, w szczególności dotyczących chemikaliów i produktów mających zastosowanie do danego przedmiotu lub danej substancji, i w normach mających zastosowanie do danego produktu,
d) zastosowanie przedmiotu lub substancji nie prowadzi do negatywnych skutków dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska;
2) szczegółowe warunki utraty statusu odpadów, które są określone w przepisach prawa Unii Europejskiej albo w przepisach wydanych na podstawie ust. 1a, a jeżeli nie zostały określone w tych przepisach - w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów.
W artykule 7 Dyrektywy 2008/98/WE, zawierającym podtytuł "Wykaz odpadów", w ustępie 1 wskazano, iż środki mające na celu zmianę elementów innych niż istotne tej dyrektywy, dotyczące aktualizowania wykazu odpadów ustanowionego decyzją 2000/532/WE, są przyjmowane zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 39 ust. 2. (...) Włączenie danej substancji lub przedmiotu do wykazu nie oznacza, ze stanowią one odpad we wszystkich okolicznościach. Substancja lub przedmiot są uznawane za odpad jedynie po spełnieniu warunków definicji zawartej w art. 3 pkt 1.
W załączniku do decyzji Komisji 2000/532/WE z dnia 3 maja 2000 r. zawarty został wykaz odpadów. W wykazie tym w rozdziale 16 (Odpady nieujęte w innych grupach w wykazie) wyszczególniono kod odpadów: 16 01 (zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy i ich elementy). Identyczny kod i rodzaj odpadów został określony w katalogu odpadów zawartym w załączniku do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10). Wspomniane rozporządzenie wydano na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
Ewentualna naprawa i rejestracja pojazdu nie wyklucza zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu.
Nie ulega wątpliwości, że sformułowana wyżej definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych. W odniesieniu do sprowadzanych z zagranicy pojazdów, doprecyzowanie to nastąpiło między innymi w formie wskazówek metodycznych Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 3 kwietnia 2008 r. z korektami pkt 2 z dnia 15 lipca 2008 r. oraz z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie uznawania pojazdów za odpad w transgranicznym przemieszczaniu odpadów. Wskazówki te zostały sporządzone przez wyspecjalizowany organ i wydane na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 porozumienia z dnia 7 lutego 2007 r. pomiędzy Ministrem Finansów, Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej w sprawie współdziałania w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów oraz biorąc pod uwagę porozumienie z 26 lipca 2006 r. pomiędzy Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, a Głównym Inspektorem Transportu Drogowego o współdziałaniu Inspekcji Ochrony Środowiska i Inspekcji Transportu Drogowego, w celu zapewnienia jednolitej interpretacji przepisów prawa krajowego, wspólnotowego i międzynarodowego w zakresie dotyczącym transgranicznego przemieszczania odpadów. Wskazówki te uwzględniają ponadto wspólną interpretację wszystkich państw członkowskich rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Stąd też, wskazówki metodologiczne, jako sof law mają zasadniczą wartość przy wykładni definicji odpadu w związku z transgranicznym przemieszczaniem pojazdu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. III OSK 993/21, LEX nr 3302016).
Zgodnie z Wytycznymi Korespondentów Unijnych nr 9 do obowiązującego wówczas Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad m.in., gdy jest przeznaczony do demontażu i ponownego użycia części zamiennych lub do strzępienia/złomowania (pkt 8 ppkt c Wytycznych), ale również dowody, o których mowa w punkcie 11 wytycznych, nie zostały przedstawione na żądanie właściwych organów lub właściwych organów innego państwa, takich jak służby celne, Policja lub inne właściwe organy.
Punkt 11 wytycznych stanowi natomiast, że w przypadku, gdy posiadacz pojazdu twierdzi, że ma zamiar przemieścić lub dokonuje przemieszczenia eksploatowanego pojazdu używanego (typ 1) lub pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2), nie zaś odpadu w postaci pojazdu, a właściwy organ lub inny organ państwowy, taki jak Służba Celna, Policja lub inny odpowiedni organ ma uzasadnione podstawy, by twierdzić, że pojazd używany może zostać sklasyfikowany jako odpad, wówczas należy, albo w trybie zwykłym albo przed przemieszczeniem lub odpowiednio dla każdego przypadku, przedstawić następujące dokumenty na żądanie właściwych władz, celem zweryfikowania twierdzenia posiadacza pojazdu:
a) Kopię faktury i umowy dotyczącej sprzedaży i/lub przeniesienia własności pojazdu, a w przypadku eksploatowanego pojazdu używanego (typ 1), także gwarancję potwierdzającą pełną funkcjonalność i przydatność do ruchu drogowego;
b) i) W przypadku eksploatowanego pojazdu używanego (typ 1): Dowód oceny/badań w postaci kopii wyników badań będących dowodem przydatności pojazdu do ruchu drogowego, przeprowadzonych na krótko przed przemieszczeniem (np. nie wcześniej, niż miesiąc przed przemieszczeniem) przez upoważnionego inspektora, w ramach krajowego reżimu badań przydatności do ruchu drogowego lub, na mocy decyzji właściwego organu, przez specjalistę samochodowego, mechanika samochodowego lub innego upoważnionego inspektora;
(ii) W przypadku pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2), można zastosować jedną z dwóch poniższych możliwości:
– Świadectwo "pojazd nadający się do naprawy", celem weryfikacji, czy naprawa jest drobna. Wzór świadectwa znajduje się w załączniku 3, wraz z kryteriami oceny,
– Dowody, o których mowa w punkcie i), mają zastosowanie przy podejmowaniu decyzji o tym, czy naprawa jest drobna;
c) Oświadczenie posiadacza organizującego przemieszczenie transgraniczne, potwierdzające, że pojazd nie jest odpadem (w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 1 dyrektywy w sprawie odpadów).
Przed dokonaniem transportu transgranicznego, posiadacz powinien być w stanie przedłożyć informacje i dokumentację odpowiednim organom krajowym, takim jak urząd celny, Policja lub inne odpowiednie organy, które wykażą, że zostały spełnione lub mogą zostać spełnione powyższe kryteria dla pojazdu eksploatowanego lub nadającego się do naprawy pojazdu używanego.
W niniejszej sprawie, z dokumentacji jaką posiadał przy sobie kierowca wynika, że towar objęty transportem stanowiły używane części samochodowe oraz używane karoserie samochodowe (CMR).
Ponadto organy dysponowały jednoznaczną opinią WIOŚ w przedmiocie zaklasyfikowania przewożonych towarów do odpadów. Towar został zakwalifikowany
jako odpad niebezpieczny: Europejski Katalog Odpadów: 16104*, 160601*, 1601108 oraz odpad o kodach 160119,160801,160199. W aktach sprawy (k.36 akt sprawy) znajduje się także pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 13 grudnia 2022 r., w którym wskazano, że GIOŚ poinformował brytyjską Agencję Środowiska o ujawnionym nielegalnym przemieszczaniu odpadów z przedmiotowego przewozu z dnia 26 listopada 2022 r. Nie ulega wątpliwości, że organ brytyjski zgodził się ze stanowiskiem GIOŚ i postanowiono, że właściwe będzie dokonanie zwrotu odpadu z zastosowaniem uproszczonej procedury zgłoszenia tj. z wykorzystaniem formularza do zwrotu odpadów. Podczas zwrotu towaru zastosowano procedurę zwrotu odpadów, co, jak trafnie oceniły organy, świadczy o tym, że przewożone towary były odpadami.
Powyższe ustalenia, wynikające z przeprowadzonej kontroli, stanowiły podstawę do nałożenia na skarżącą spółkę – jako podmiot odbierający, kary pieniężną w wysokości 20 000 zł za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego tego zgłoszenia, to jest obowiązku wynikającego z art. 6 ustawy o SENT.
Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 11 ustawy o SENT - minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając zagrożenie bezpieczeństwa narodowego lub konieczność przeciwdziałania uszczupleniem w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku
akcyzowego.
Zgodnie § 1 pkt 7 rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi z dnia 25 kwietnia 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 898), systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi jest objęty przewóz: towarów innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach , które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, ze zm.), bez względu na ich ilość w przesyłce.
Zgodnie z kolei z art. 6 ust 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.
Za podmiot odbierający ustawa o SENT (w art. 2 pkt 6 lit. a) uznaje osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, dokonującą wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Podmiotem odbierającym w rozpoznawanej sprawie jest niewątpliwie skarżąca spółka. Jej obowiązkiem było więc dokonanie zgłoszenia w trybie art. 6 ust. 1 ustawy o SENT.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy SENT, zgłoszenie zawiera:
1) dane podmiotu odbierającego obejmujące:
a) imię i nazwisko albo nazwę,
b) adres zamieszkania albo siedziby;
2) dane nadawcy towarów obejmujące:
a) imię i nazwisko albo nazwę,
b) adres zamieszkania albo siedziby;
3) numer identyfikacji podatkowej podmiotu odbierającego, numer, za pomocą którego podmiot odbierający jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, albo numer PESEL, a jeżeli nie został nadany, nazwę i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej będącej podmiotem odbierającym;
4) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług numer, za pomocą którego nadawca towarów jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej;
4a) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych informację, czy podmiot odbierający jest zużywającym podmiotem olejowym lub pośredniczącym podmiotem olejowym;
5) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru;
6) dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru;
7) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych oświadczenie, o którym mowa w art. 89 ust. 5c pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym.
W niniejszej sprawie karę nałożono na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o SENT. Przepis ten stanowi, że w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.
Jak już wskazano prawidłowe są ustalenia organów, że skarżąca spółka jako przewoźnik i odbiorca przewoziła towary będące odpadami.
Wbrew zarzutom skargi bez naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach zawierającego definicję odpadów organy rozstrzygnęły w sprawie opierając się na opinii organu WIOŚ przesądzającej, że w dniu 26 listopada 2022 r. spółka dokonywała przewozu towarów klasyfikowanych do odpadów (niebezpiecznych dla środowiska). Organy prawidłowo uwzględniły stanowisko wyrażone przez WIOŚ w piśmie z dnia 15 lutego 2023 r. (k. 63 akt adm.) wyjaśniające, że spółka brała udział w transgranicznym przemieszczaniu odpadów (uszkodzonych samochodów) zwróconych w dniu 3 stycznia 2023 r. do [...], a także powoływane wyżej pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 13 grudnia 2022 r. Ponadto nie sposób nie zauważyć, że "skuteczna" , uznana 7 grudnia 2022 r. (k. [...]-[...] akt adm.) reklamacja została podjęta przez spółkę po interwencji organu Służby Celno – Skarbowej, która miała miejsce w dniu 26 listopada 2022 r. i po wydaniu przez WIOŚ w L. wstępnej opinii, że towar stanowi odpad.
Potwierdzeniem tego, że w grę wchodzą tego rodzaju odpady jest również ich przechowanie przez firmę [...] (wyznaczoną w wojewódzkim planie gospodarki odpadami i posiadającą parking przy ul. [...] w L. przystosowany do magazynowania odpadów). Okoliczność przechowywania odpadów jest bezsporną w niniejszej sprawie. Protokół zdawczo – odbiorczy przyjęcia pojazdu z odpadami (k. [...]-[...] akt adm.) jest istotnym dowodem potwierdzającym, że uprawnione do tego przedsiębiorstwo "[...]" ze Ś. przyjęło zużyte i uszkodzone pojazdy wycofane z eksploatacji oraz używane części (przywiezione ww. zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...]). Powyższy protokół sporządzono na podstawie art. 24a ustawy o odpadach. Przepis ten w ust.1 stanowi, że jeżeli w trakcie kontroli transportu odpadów ujawniono: 1) naruszenie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, 2) przemieszczanie odpadów do nieuprawnionego odbiorcy, 3) naruszenie przepisów o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - pojazd wraz z odpadami może zostać zatrzymany przez Krajową Administrację Skarbową, Straż Graniczną, P., Inspekcję Transportu Drogowego oraz organy Inspekcji Ochrony Środowiska.
Stosownie do art. 24 a ust. 2 ustawy o odpadach, zatrzymany pojazd wraz z odpadami jest kierowany do najbliższego dostępnego miejsca wyznaczonego w wojewódzkim planie gospodarki odpadami spełniającego warunki magazynowania odpadów.
Bezzasadne są zatem zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych przepisów postępowania, a przede wszystkim art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p., poprzez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego i pominięcie okoliczności istotnych dla sprawy, a także dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi organ zebrał zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Trafnie również w okolicznościach sprawy, poczynionych ustaleń i informacji WIOŚ co do zwrotu odpadów w dniu 3 stycznia 2023 r. organ odwoławczy postanowieniem z dnia 2 lipca 2004 r. odmówił przeprowadzenia zawnioskowanych w odwołaniu dowodów z zeznań świadka [...] [...] w celu wykazania, że zatrzymane pojazdy w dniu 26 listopada 2022 r. nie były odpadami lecz zarejestrowanymi samochodami nadającymi się do używania po uprzedniej naprawie; dokumentów w postaci dowodów rejestracyjnych samochodów; dokumentu w postaci korespondencji e-mail pomiędzy T. R. a przedstawicielem PR [...] wraz z tłumaczeniem tego dokumentu dla wykazania, że na skutek błędu po stronie kontrahenta otrzymała fakturę niezgodną z faktycznym zamówieniem oraz częściowo towar, który nie został w rzeczywistości zamówiony, że pojazdy nie były odpadami.
Dowolną oceną zgromadzonego materiału nie może być wyrażona przez organ ocena, w sytuacji, kiedy organ dysponował nie tylko wskazanymi wyżej dowodami ale także dokumentem CMR (listem przewozowym stanowiącym dowód zawarcia przez spółkę umowy przewozu – stosownie do przepisów Konwencji o umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) świadczącym, że sporny towar został załadowany w [...] GB) w dnia 21 listopada 2022 r. w celu przewiezienia do Polski (do miejscowości Z.) i fakturą nr [...] z dnia 21 listopada 2022 r. obejmującą zakup towarów. Protokół z kontroli (k. [...]-[...] akt adm.) także jest jednym z dowodów, że zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] przewożony był przez spółkę towar będący odpadem. Stan towarów odzwierciedlała m. in. dokumentacja fotograficzna (k. [...] akt adm.). Decydujące znaczenie dla przyjętego ustalenia, że spółka podjęła się przewozu odpadów i w rzeczywistości tego dokonała był m. in. formularz wniosku o przeprowadzenie oceny towaru (k. [...] akt adm.). Dowód ten wskazywał, że organ miał do czynienia z niebezpiecznym odpadem, klasyfikowanym według europejskiego katalogu odpadów do odpadów o kodach: 160104* (zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy), 160110* (elementy wybuchowe - np. poduszki powietrzne), 160119 (tworzywa sztuczne), 160601 (baterie i akumulatory ołowiowe), 160801 (zużyte katalizatory zawierające złoto, srebro, ren, rod, pallad, iryd lub platynę -z wyłączeniem 16 08 07), 160199 (inne niewymienione odpady).
Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi co do wykorzystania przez organ dowodów w postaci dokumentów zagranicznym w języku obcym bez urzędowego tłumaczenia na język polski, to należy wyjaśnić, że jest on całkowicie bezpodstawny. Dozwolone jest dopuszczenie dowodu obcojęzycznego, ale niezbędne jest jego przetłumaczenie na język polski, aby w oparciu o niego móc ustalać stan faktyczny. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim określa w art. 4, że język polski jest językiem urzędowym: 1) konstytucyjnych organów państwa; 2) organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 3) terenowych organów administracji publicznej; 5) organów, instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i pkt 3, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 6) organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne.
Wspomniana wyżej ustawa wprowadza obowiązek stosowania języka polskiego przez podmioty wykonujące zadania publiczne. Według art. 5 ust. 1, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Przepisy art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim nakładają na organy administracji publicznej obowiązek dokonywania wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Zgodnie z art. 189 § 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może żądać od strony przedstawienia tłumaczenia na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji przedłożonej przez stronę. Czynności te strona jest obowiązana wykonać na własny koszt.
Ze wspomnianych przepisów nie wynika, aby cała dokumentacja obcojęzyczna figurująca w aktach niniejszej sprawy podlegała przetłumaczeniu na język polski. Najistotniejsze jednak jest to, że dokumenty mające zasadnicze znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zostały sporządzone w języku polskim albo na ten język przetłumaczone i złożone przez stronę. Dokumenty przetłumaczone oraz pozostałe dowody zgromadzone w sprawie pozwalały na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie kary za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego tego zgłoszenia. Przedmiotowy towar przewożony był pojazdem bez ważnego numeru referencyjnego (bez zgłoszenia SENT). Jak ustalono w trakcie kontroli kierowca nie przestawił również dokumentu zastępującego zgłoszenie. Protokół z kontroli został podpisany bez zastrzeżeń ze strony kontrolowanego. W trakcie kontroli nie zostały przedstawione żadne dokumenty umożliwiające przewóz drogowy odpadów.
Dodać również należy, że spółka w swojej argumentacji powołuje się m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. III OSK 993/21, wyjaśniający, że to, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu i decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za "odpad" ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium Polski, który w przypadku pojazdów wycofanych z eksploatacji, wynika ze statusu prawnego oraz stanu technicznego danego pojazdu. Powyższy pogląd prawny NSA, podobnie zresztą jak i wyrażony w wyroku z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. III OSK 1120/22 wskazujący m.in. że definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych, nie świadczy o wadliwości zaskarżonej decyzji. Odnosi się to również do stanowiska doktryny, że samo przekazanie używanego mienia nie może być każdorazowo traktowane jako przekazanie odpadów.
Argumentacja spółki w tej materii w istocie pomija realia rozpoznawanej sprawy. Kwestionując ocenę materiału dowodowego, w tym dokumentu w postaci protokołu z kontroli, skarżąca nie wykazała, że pominięcie niektórych dowodów i nierozpatrzenie ich w związku z innymi dowodami, spowodowało wyprowadzenie przez organ odwoławczy wniosków, które z tego materiału logicznie nie wynikały lub wniosków niezgodnych z zasadami doświadczenia życiowego, czy też przeciętną wiedzą. Dlatego odnosząc się dalej do zarzutu o naruszeniu ogólnych zasad prowadzenia postępowania i poczynieniu błędnych ustaleń faktycznych, należy wyjaśnić, że protokół kontroli celno-skarbowej jako dokument urzędowy korzysta z domniemania autentyczności i prawdziwości - stosownie do art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu przeciwko formie lub treści tego rodzaju dokumentu (art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej). Treść protokołu z kontroli nie została podważona przez spółkę. Obciążał ją ciężar przeprowadzenia takiego kontrdowodu. W niniejszej sprawie nie można mówić o bezkrytycznym przyjmowaniu przez organ treści ww. dokumentu urzędowego, skoro w świetle pozostałych dowodów w dniu 26 listopada 2022 r. dokonywano przewozu odpadów. Okoliczności tej sprawy zostały więc gruntownie zbadane przez organ, a to wyklucza zarzut o naruszeniu zasady prawdy materialnej z art. 122 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem sądu, legalności kwestionowanej decyzji nie podważają zarzuty zawarte w skardze koncentrujące się na tym, że nie można określać nałożenia kary pieniężnej jako sposób osiągnięcia celu ustawy o SENT i wymuszenie należytego prowadzenia działalności gospodarczej, że kara pieniężna może być uznana za dyskryminację przedsiębiorcy i utrudnienie mu prowadzenia działalności gospodarczej ponieważ wskutek omyłki kontrahenta spółka nie tylko nie otrzymała umówionego towaru, ale również poniosła opłaty za postój pojazdu z towarami oraz nałożono na nią karę. Spółka sygnalizuje, że po uwzględnionych reklamacjach, pojazdy - uznawane przez polskie organy za odpady - wróciły do Wielkiej Brytanii, a tym samym, sytuacja poskutkowała brakiem dostarczenia do spółki części samochodowych będących przedmiotem umowy z kontrahentem, poniesieniem kosztów (z tytułu zaangażowania personelu skarżącej i obowiązku poniesienia wysokiej kary pieniężnej z ustawy o SENT).
Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że uwzględnienie stanowiska skarżącej prowadziłoby do podważenia celu i sensu całej ustawy o SENT. Podobnie należy ocenić zarzut, że nałożona kara jest zbyt dotkliwa, że została nałożona w sposób nieuzasadniony na legalnie działającą od lat spółkę zatrudniającą pracowników (przez co zmniejszającą bezrobocie) i płacącą podatki w Polsce, że jest to naruszenie incydentalne usunięte poprzez zwrot towarów do kraju wysyłki i w tych okolicznościach powinno się odstąpić od nałożenia kary z uwagi na interes publiczny, o którym mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o SENT. W ocenie skarżącej pomyłka kontrahenta stanowi zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym i uzasadnia zastosowanie przez organ instytucji odstąpienia od nałożenia kary.
Dla złagodzenia sankcji ustawodawca przewidział w art. 21 ust. 3 ustawy o SENT klauzule generalne umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych w ramach jednostkowej sprawy, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Z art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Przepis art. 21 ust. 3 ustawy o SENT odczytywać należy jako prawną gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej, regulowanej ustawą o SENT.
Zdaniem sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej słusznie stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak było uzasadnionych podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary. Szczegółowe rozważania w tym zakresie organ odwoławczy zaprezentował szeroko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić przede wszystkim należy, że jak wynika z akt sprawy spółka nie odpowiedziała na wezwanie organu i nie przesłała żadnych dokumentów pozwalających ocenić jej sytuację finansową. Pomimo to organ zebrał wystarczający materiał dowodowy pozwalający na dokonanie oceny przesłanki "ważnego interesu podmiotu odbierającego" oraz "interesu publicznego" na płaszczyźnie możliwości odstąpienia od wymierzenia kary.
Ocena organu w tej materii zasługiwała na akceptację sądu.
Wbrew też zarzutom skargi organy obu instancji, nie orzekły o karze "sprzecznej" z celami ustawy o SENT. Zarzucanie organowi naruszenia zasady dążenia do prawdy obiektywnej, zasady sprawiedliwości i zasady zaufania do organów państwa, przy wiedzy o sztywnych stawkach kar przewidzianych przez ustawodawcę, których wysokości organ nie może miarkować, nie może być inaczej odebrane jak nieusprawiedliwiona próba przerzucenia przez spółkę na organy stosujące przepisy ustawy o SENT odpowiedzialności za naruszenie jej przepisów przez przewoźnika. Brak realnej kontroli nad towarami, które stanowią zagrożenie dla środowiska naturalnego jest sprzeczne z zasadami przyświecającymi we wprowadzeniu do systemu monitorowania takich towarów.
Zatem nałożona na spółkę kara pieniężna w wysokości 20 000 zł jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa.
Przepisy ustawy SENT nakładające na odbiorcę odpadu obowiązek dokonania zgłoszenia tego faktu oraz sankcje przewidziane przez ustawę za brak takiego zgłoszenia powinny być spółce – prowadzącej legalną działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży pojazdów i części samochodowych - znane. Stwierdzone przez organ naruszenie nie stanowi naruszenia formalnego (i nieistotnej pomyłki ze strony spółki oraz jej zagranicznego kontrahenta). Odpowiedzialności skarżącej nie może wyłączyć powoływanie się na brak wiedzy w tym przedmiocie. Skarżąca podnosiła w skardze, że nie można utożsamiać znajomości przepisów prawa z umiejętnością przewidywania przyszłości. Skarżąca zapomina jednak, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu
monitorowania drogowego i kolejowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały tak ukształtowane, że przewidują sankcję pieniężną za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów ustawy.
Trzeba podzielić stanowisko organu odwoławczego, że stwierdzone naruszenie było wynikiem zaniechania przez spółkę dochowania należytej staranności jakiej należy wymagać od przedsiębiorcy dokonującego przewozu towaru.
Skarżąca sama w skardze przyznała, że podzieliła transport na dwie części w dniach 25 i 26 listopada 2022 r. Oba transporty zostały skontrolowane i potwierdziły przewóz odpadów i naruszenie przepisów ustawy o SENT (w przedmiocie transportu z dnia 25 listopada 2022 r. WSA w Lublinie orzekał w dniu 5 listopada 2024 r. – skarga została oddalona sygn. akt III SA/Lu 565/24 – wyrok nieprawomocny). Tym bardziej więc dokonując tak dużego przedsięwzięcia spółka jako podmiot odbierający była zobowiązana przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju upewnić się czy dokonywany przewóz nie narusza przepisów prawa. W tym przypadku zobowiązana była przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi, czego w niniejszej sprawie nie uczyniła. Profesjonalny podmiot nie może zasłaniać się pomyłką sprzedającego w załadunku towaru czy brakiem dokumentacji potwierdzającej, że przewożony towar to odpad. Jako przewoźnik i podmiot odbierający ma obowiązek przestrzegać przepisów prawa z zakresu transportu (ustawy SENT), a zatem w interesie skarżącej było dokonanie samodzielnej kwalifikacji towaru oraz zweryfikowanie kompletności otrzymanych dokumentów.
Podnieść również trzeba, że dążąc do należytego wyjaśnienia wszystkich aspektów sprawy, w trakcie prowadzonego postępowania organ wystąpił m.in. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego w D. G. oraz Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L. i Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w L. w celu uzyskania informacji dotyczących spółki i poczynienia ustaleń niezbędnych w kwestii ewentualnego odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na uzasadniony i ważny interes przewoźnika. W tej materii spółka nie podjęła współpracy z organem prowadzącym postępowanie i odmówiła przedstawienia informacji ponieważ transportem realizowanym w dniu 26 listopada 2022 r. nie były przewożone jakiekolwiek odpady i bezprzedmiotowym jest stosowanie wobec spółki sankcji z ustawy o SENT.
Sytuacja ekonomiczno-finansowa Spółki nie przemawiała za odstąpieniem od zastosowania kary. Świadczy o tym w szczególności nadwyżka przychodów osiągniętych w latach 2022-2021 nad poniesionymi przez Spółkę kosztami. Dochody w tym okresie wynosiły – według niezakwestionowanych ustaleń organów – odpowiednio [...] zł i [...] zł. Sądowi urzędowo znany jest fakt, że niekorzystny dla Spółki zbieg okoliczności wywołanych przewożeniem odpadów w dniu 26 listopada 2022 r. pociąga za sobą obowiązek poniesienia dużych kosztów (w tym z tytułu kary w kwocie 20 000 zł na podstawie ustawy o SENT). Poza tym Spółkę obciąża obowiązek poniesienia opłaty za przechowywanie środka transportowego wraz z odpadami. Niemniej zgodzić się też trzeba z szeroką argumentacją organu, że zarówno ważny interes przewoźnika, jak i interes publiczny nie nakazywały odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W tej materii organ miał na uwadze m.in. to, że Spółka w okresie 1 stycznia 2019 r. – 1 czerwca 2023 r. występowała w rejestrze zgłoszeń SENT jako podmiot odbierający w 55 zgłoszeniach.
Zaskarżona decyzja nie narusza zatem przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o SENT.
Bezpodstawny również pozostaje zarzut skargi co do naruszenia art. 201 § 1 pkt 2) w zw. z art. 203 o.p., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo zaistnienia przesłanek do zawieszenia postępowania wskutek pojawienia się zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia przez właściwy organ środowiskowy zależało nałożenie na skarżącą obowiązku w postaci zapłaty kary pieniężnej.
W tek kwestii za organem odwoławczym należy przypomnieć, że kwestia braku zagadnienia prejudycjalnego została już wcześniej przesądzona i wyjaśniona w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 162/24 oddalającym skargę skarżącej spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Wyroku nie uzasadniono.
Podsumowując, zdaniem sądu, stan niniejszej sprawy został wyjaśniony przez organ z poszanowaniem przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej i z właściwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego. W przeprowadzonym postępowaniu zagwarantowano stronie prawo do czynnego udziału. Spółka składała wyjaśnienia i wnioski, które zostały przez organ przeanalizowane.
W ocenie sądu niezasadnie spółka wskazuje na niewspółmierność i oczywistą niezasadność orzeczonej kary.
W trakcie przeprowadzonego postępowania spółka nie wykazała konkretnych okoliczności przemawiających za zaistnieniem podstaw uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Za taką okoliczność oczywiście nie można uznać, jak już wskazano, zarówno błędu po stronie brytyjskiego kontrahenta (jego pomyłki), jak i tego, że spółka nie mogła przewidzieć nadzwyczajnego zdarzenia, że przewożony towar będzie się całkowicie różnił od zamówionego.
Z tych wszystkich względów i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), sąd oddalił skargę.