III SA/Lu 600/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie odmawiające udostępnienia akt sprawy, uznając prawo strony do uzyskania kopii dokumentów.
Skarżąca organizacja zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przesłanie kopii akt postępowania dotyczącego unieważnienia egzaminu na prawo jazdy. Organ odmówił, powołując się na brak podstaw prawnych i ograniczenia techniczno-organizacyjne. Sąd uchylił postanowienie, interpretując art. 73 § 1 k.p.a. szeroko, zgodnie z uchwałą NSA I OPS 1/18, przyznając stronie prawo do uzyskania kopii akt, nawet jeśli wymaga to skanowania przez organ, chyba że istnieją uzasadnione przeszkody.
Sprawa dotyczyła skargi organizacji M. [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, które odmówiło przesłania kopii akt postępowania dotyczącego unieważnienia egzaminu na prawo jazdy. Organ odwoławczy argumentował, że prawo strony do wglądu w akta i sporządzania kopii nie nakłada na organ obowiązku kserowania lub skanowania dokumentów, powołując się na ograniczenia techniczno-organizacyjne i niewielką liczbę pracowników. Sąd uznał skargę za uzasadnioną, odwołując się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 r. (sygn. akt I OPS 1/18). Uchwała ta wykładnia art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w sposób szeroki, uznając, że prawo strony do dostępu do akt obejmuje również możliwość uzyskania kopii dokumentów sporządzonych przez organ, o ile nie stanowi to nadmiernej uciążliwości lub nie jest niemożliwe z przyczyn technicznych. Sąd podkreślił, że odmowa powinna być uzasadniona konkretnymi przeszkodami, a nie ogólnymi stwierdzeniami o braku możliwości. W tej konkretnej sprawie, organ odwoławczy nie wykazał wystarczająco, dlaczego nie mógł wykonać żądania, zwłaszcza że dotyczyło ono akt zgromadzonych przez ten organ, a nie przez organ pierwszej instancji. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził koszty postępowania, wskazując organowi, że powinien ponownie rozpoznać wniosek, uwzględniając odległość siedziby skarżącej od organu oraz możliwość sprecyzowania żądania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek umożliwić stronie sporządzenie kopii akt sprawy, zgodnie z szeroką wykładnią art. 73 § 1 k.p.a., chyba że istnieją uzasadnione przeszkody techniczne lub organizacyjne.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA I OPS 1/18, która interpretuje prawo dostępu do akt szeroko, obejmując możliwość uzyskania kopii od organu. Odmowa musi być uzasadniona konkretnymi przeszkodami, a nie ogólnymi stwierdzeniami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 73 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do wglądu w akta, sporządzania notatek, kopii lub odpisów należy rozumieć szeroko, w tym jako uprawnienie do uzyskania kopii wykonanych przez organ, o ile nie stanowi to nadmiernej uciążliwości lub nie jest niemożliwe z przyczyn technicznych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.
Dz.U. 2022 poz 2000 art. 73 § 1, art. 74 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 73 § § 1a
Kodeks postępowania administracyjnego
Czynności wglądu w akta i sporządzania kopii są dokonywane w lokalu organu w obecności pracownika.
k.p.a. art. 73 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
k.p.a. art. 74 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa udostępnienia akt lub sporządzenia kopii następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
p.p.s.a. art. 269
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szeroka interpretacja art. 73 § 1 k.p.a. zgodnie z uchwałą NSA I OPS 1/18, przyznająca prawo do uzyskania kopii akt od organu. Organ nie wykazał konkretnych, uzasadnionych przeszkód technicznych lub organizacyjnych uniemożliwiających sporządzenie kopii. Odległość siedziby skarżącej od organu stanowi utrudnienie w samodzielnym kopiowaniu akt.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o braku obowiązku sporządzania kopii akt i ograniczeniach techniczno-organizacyjnych. Stwierdzenie organu, że żądanie skarżącej stanowi nadużycie prawa dostępu do akt.
Godne uwagi sformułowania
orzecznictwo sądów administracyjnych nie było do niedawna jednolite prokonstytucyjnej, systemowej i celowościowej wykładni art. 73 § 1 k.p.a. prawo wglądu w akta sprawy stanowi istotny przejaw zasady jawności postępowania Dostęp natomiast do akt bez możliwości utrwalenia ich treści nie tworzy gwarancji obrony zgodnej z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP nie można w sposób dowolny ograniczać możliwości sporządzania kserokopii dokumentów przy użyciu sprzętu będącego w posiadaniu organu
Skład orzekający
Ewa Ibrom
sprawozdawca
Jadwiga Pastusiak
członek
Jerzy Marcinowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja prawa strony do dostępu do akt administracyjnych i obowiązku organu do udostępniania kopii dokumentów."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw administracyjnych, gdzie prawo dostępu do akt jest regulowane przez k.p.a. Interpretacja może być stosowana analogicznie w innych postępowaniach, gdzie prawo dostępu do akt jest gwarantowane konstytucyjnie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa obywatela do informacji i dostępu do akt administracyjnych, co jest istotne dla każdego, kto ma do czynienia z urzędami. Wyjaśnia praktyczne aspekty realizacji tego prawa w kontekście nowoczesnych technologii i ograniczeń organów.
“Czy urzędnik musi skanować Twoje akta? Sąd wyjaśnia prawo do dostępu do informacji.”
Dane finansowe
WPS: 100 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Lu 600/22 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-02-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Ewa Ibrom /sprawozdawca/ Jadwiga Pastusiak Jerzy Marcinowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6038 Inne uprawnienia do wykonywania czynności i zajęć w sprawach objętych symbolem 603 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 73 § 1, art. 74 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, , po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. [...] z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykonania i przesłania kopii akt postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz M. [...] z siedzibą w Ł. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2022 r., nr SKO.41/2644/RU/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło wykonania i przesłania M. [...] w Ł. kopii akt postępowania, dotyczącego unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego na prawo jazdy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco. Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. M. [...] w Ł. (dalej jako "skarżąca" lub "skarżąca organizacja") wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej jako "organ" lub "organ odwoławczy") o sporządzenie i przesłanie na adres organizacji kopii pełnych akt postępowania w sprawie unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego w zakresie kategorii B prawa jazdy G. D., który był prowadzony przez egzaminatora P. B. w dniu 20 maja 2021 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w L. Oddziale Terenowym w K. – zgromadzonych przez organ odwoławczy po dacie wydania przez Marszałka Województwa Lubelskiego decyzji z [...] maja 2022 r. nr [...] Strona wniosła jednocześnie, o sporządzenie kopii akt w postaci zdigitalizowanej, o ile nie stanowiłoby to nadmiernej uciążliwości dla organu. Postanowieniem z [...] października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło skarżącej wykonania i przesłania akt, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 73 § 1 w zw. z art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.". W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ odwoławczy podniósł, że obowiązkiem organu administracji jest udostępnienie stronie akt sprawy do wglądu oraz umożliwienie sporządzenia z nich notatek, kopii lub odpisów. Brak jest natomiast podstawy prawnej wskazującej, że organ winien kopiować (kserować lub skanować) dokumenty znajdujące się w aktach sprawy i przesyłać je stronie. W ocenie organu czynności związane z dostępem do akt wymagają obecności strony, ewentualnie jej pełnomocnika, w siedzibie organu, co wynika z art. 73 § 1a k.p.a. Obowiązku umożliwienia stronie dostępu do akt sprawy nie można utożsamiać z wyręczaniem strony w uciążliwych i czasochłonnych czynnościach związanych z dostępem do akt sprawy. Organ stwierdził, że wykonanie skanów lub kopii dokumentów akt I instancji w celu przesłania ich stronie wykracza poza możliwości techniczno-organizacyjne organu związane z niewielką liczbą pracowników posiadających znaczny zakres zadań. Organ podkreślił, że strona ma prawo dostępu do akt, jednak winna realizować je osobiście lub przez upoważnioną osobę, a w przypadku osób prawnych przez osoby uprawnione do ich reprezentacji lub pełnomocników. O ile jest to konieczne, strona ma możliwość zwrócenia się o wyznaczenie kolejnego terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżąca organizacja podniosła, że wydając zaskarżone postanowienie organ pominął uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2018 r. I OPS 1/18, powołał się natomiast na starsze orzecznictwo. Podkreśliła ponadto, że wniosek dotyczył jedynie tej części akt sprawy, które zostały zgromadzone przez organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organ uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt I OPS 1/18, organ podniósł, że nie dotyczy ona stanu faktycznego w sprawie niniejszej. Skarżąca organizacja wniosła bowiem nie tylko o wykonanie kopii akt, ale także o ich przesłanie na adres swojej siedziby. W siedzibie organu nie zjawił się natomiast żaden przedstawiciel strony i nie podjął próby samodzielnego zapoznania się z aktami sprawy. Organ stwierdził, że żądanie skarżącej stanowi nadużycie prawa dostępu do akt. W piśmie z 16 grudnia 2022 r. skarżąca podkreśliła, że ma swoją siedzibę w Łodzi, a więc w znacznej odległości od siedziby organu, co znacznie utrudnia możliwość osobistego zapoznania się z aktami i sporządzenia kopii akt. Skarżąca stwierdziła, że sporządzenie kopii było obowiązkiem organu, natomiast sposób odbioru kopii jest sprawą wtórną. Jednocześnie skarżąca zwróciła uwagę, że – wbrew twierdzeniom organu – żądała jedynie kopii akt w części uzupełnionej przez organ odwoławczy, a nie kopii całych akt postępowania. Wskazała również, że organ prowadził postępowanie odwoławcze przez blisko cztery miesiące, wniosek rozpoznawany był przez dwa miesiące, zaś zaskarżone postanowienie organizacja otrzymała dopiero kilka dni przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, co zdaniem skarżącej świadczy o ograniczaniu dostępu do akt sprawy i możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kwestia udostępniania akt postępowania została uregulowana w rozdziale 3 Działu II ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.". Stosownie do art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3). Zgodnie z art. 74 § 1 k.p.a., przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (§ 2). W rozpoznawanej sprawie skarżąca organizacja zwróciła się do organu odwoławczego o "sporządzenie i przesłanie na adres organizacji kopii pełnych akt postępowania w sprawie unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego, zgromadzonych przez organ odwoławczy po dacie wydania decyzji przez organ I instancji". Strona wniosła jednocześnie, w przypadku gdyby nie stanowiło to nadmiernej uciążliwości dla organu, o sporządzenie kopii akt w postaci zdigitalizowanej. Organ odmówił wykonania i przesłania kopii akt, wskazując że z przepisu art. 73 § 1 k.p.a. wynika prawo strony do wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, przepis ten nie nakłada jednak na organ obowiązku kopiowania (kserowania lub skanowania) dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i przesyłania ich stronie. Organ stwierdził, że wykonanie skanów lub kopii dokumentów akt I instancji w celu przesłania ich stronie wykracza poza możliwości techniczno-organizacyjne organu związane z niewielką liczbą pracowników posiadających znaczny zakres zadań. Stanowiłoby to wyręczanie strony w uciążliwych i czasochłonnych czynnościach związanych z dostępem do akt sprawy. Jeśli chodzi o interpretację przepisu art. 73 § 1 k.p.a., orzecznictwo sądów administracyjnych nie było do niedawna jednolite. Wyróżnić można było dwa przeciwstawne poglądy. W pierwszej grupie orzeczeń sądy administracyjne przyjmowały, że przepis art. 73 § 1 k.p.a. nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku sporządzania kopii dokumentacji sprawy, gdyż zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu czynności w postaci sporządzania notatek, kopii lub odpisów należą do strony, a sporządzenie kopii na żądanie strony jest możliwe jedynie w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu, zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a. Podkreślano także, że pomimo postępu technicznego i zmian przepisów k.p.a., ustawodawca nie wprowadził do k.p.a. prawa do domagania się przez stronę sporządzenia przez organ kopii wybranych dokumentów z akt sprawy lub kopii całych akt sprawy i jednocześnie nie nałożył na organ administracji publicznej tego rodzaju obowiązku. Wskazywano jednocześnie, że zagadnienie dostępu do akt sprawy poprzez możliwość domagania się przez stronę sporządzenia przez organ kopii dokumentów należy traktować jako postulat de lege ferenda skierowany do ustawodawcy. W ramach drugiej linii orzeczniczej ukształtowane zostało stanowisko wskazujące na potrzebę systemowej i celowościowej wykładni art. 73 § 1 k.p.a., uwzględniającej normy konstytucyjne i ogólne zasady prawa administracyjnego. Sądy administracyjne w szeregu orzeczeń uznały, że przewidziane w art. 73 § 1 k.p.a. prawo strony do dostępu do akt należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko jako prawo wglądu do akt i osobistego sporządzenia notatek, odpisów oraz kopii, ale także jako uprawnienie uzyskania kserokopii z akt sprawy, wykonanych przez organ administracji za zwrotem związanych z tym kosztów. Uzasadnienie dla takiej interpretacji omawianego przepisu odwoływało się do przepisu art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gwarantującego każdemu prawo dostępu do dotyczących go urzędowo dokumentów oraz do przepisów art. 10, art. 7 i art. 12 k.p.a., statuujących zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę szybkości i ograniczonego formalizmu. Wątpliwości w zakresie omawianego przepisu ostatecznie rozwiane zostały w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18, w której NSA dokonał prokonstytucyjnej, systemowej i celowościowej wykładni art. 73 § 1 k.p.a. i opowiedział się za szerokim rozumieniem prawa dostępu strony do akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Prawo wglądu w akta sprawy stanowi istotny przejaw zasady jawności postępowania, zapewnia stronom czynny udział w postępowaniu administracyjnym, a przez to prawo do obrony. Znajomość akt zapewnia realną możliwość składania wniosków dowodowych, co w konsekwencji pozwala wyjaśnić stan faktyczny spraw zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Dostęp natomiast do akt bez możliwości utrwalenia ich treści nie tworzy gwarancji obrony zgodnej z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, ani uszczegóławiającymi ją elementami, wynikającymi z zasad prawa administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że uprawnienie do otrzymania uwierzytelnionych odpisów z art. 73 § 2 k.p.a. nie zabezpiecza prawa strony do utrwalenia na własne potrzeby zawartości z akt. Ustawodawca istotnie zawęża możliwość skorzystania ze sporządzonych przez organ na żądanie strony uwierzytelnionych odpisów z akt poprzez użycie kwantyfikatora "ważny interes", który nie daje stronie gwarancji, że uzyska odpis uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy w każdej sytuacji, gdy samodzielne sporządzenie będzie dla niej niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. Przy wykładni przepisu art. 73 § 1 k.p.a. nie można również pominąć porównań do unormowań, jakie przyjęto w ramach innych procedur prawnych, obowiązujących na obszarze państwa polskiego w zakresie urzeczywistnienia prawa dostępu do akt, gwarantowanego w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, tj. unormowań proceduralnych obowiązujących w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cywilnym i karnym oraz przed organami podatkowymi. Każda z tych procedur gwarantuje stronom, na ich wniosek, prawo uzyskania kopii z akt. Utrzymywanie nieuzasadnionych rozbieżności pomiędzy procedurami w zakresie gwarantowanego konstytucyjnie prawa do udostępniania akt prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady równości (art. 32 Konstytucji RP), która nakazuje nadawanie takich treści unormowaniom prawnym, aby kształtowały one w jednakowy (podobny) sposób sytuację prawną podmiotów jednakowych (podobnych). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rekonstruując wzór zachowania organu administracji w przedmiocie udostępniania akt na podstawie art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. należy wyjść poza jego literalne brzmienie i zgodnie z systemowymi regułami wykładni rozszerzyć zakres uprawnień strony, tak aby w razie uzasadnionej potrzeby mogła żądać od organu sporządzenia kopii dokumentów z akt sprawy. Za takim rozwiązaniem przemawia bowiem konieczność zharmonizowania art. 73 k.p.a. z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, uregulowaniami innych procedur, dotyczącymi udostępniania akt, a także konieczność dokonywania interpretacji z uwzględnieniem gwarancji konstytucyjnych. Z tego względu, dokonując wykładni art. 73 § 1 k.p.a. trzeba mieć również na uwadze, że możliwość rzetelnego zapoznania się z materiałem zebranym w aktach sprawy jest istotnym uprawnieniem procesowym gwarantującym stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a w efekcie podejmowanie inicjatywy dowodowej, co ma istotne znaczenie w dochodzeniu do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) Interpretacja powinna uwzględniać także wymogi standardów określonych zasadą pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.). Na organie ciąży obowiązek stworzenia warunków gwarantujących stronie realną możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych i jego wykorzystania w ramach uprawnień procesowych. Z tego też względu organ nie może w sposób dowolny ograniczać możliwości sporządzania kserokopii dokumentów przy użyciu sprzętu będącego w posiadaniu organu. Podstawę ewentualnego ponoszenia kosztów sporządzania kopii dokumentacji stanowi art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż mieszczą się one w kosztach postępowania administracyjnego poniesionych na żądanie strony. Koszty te nie pozostają bowiem w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem sprawy, a tylko przez ten pryzmat odczytywać należy ustawowe obowiązki organu, o których mowa w tym przepisie, co w konsekwencji wyklucza obciążenie nimi organu. Odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie wówczas, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Tylko w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona w sytuacji, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. Takie rozumienie art. 73 § 1 k.p.a. nie oznacza zatem bezwzględnego związania organu żądaniem strony o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy, lecz wprowadza ograniczenia mające wykluczyć nieuzasadnioną odmowę załatwienia wniosku w tym przedmiocie. Stosownie do art. 269 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny związany jest poglądem przedstawionym we wskazanej uchwale. Przyjmuje się bowiem, że na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ ograniczył się do stwierdzenia, że wykonanie skanów lub kopii dokumentów akt I instancji i przesłanie ich stronie wykracza poza możliwości techniczno-organizacyjne organu związane z niewielką liczbą pracowników posiadających znaczny zakres zadań. Zauważyć zatem należy, że wniosek strony nie dotyczył akt postępowania przed organem I instancji, lecz jedynie dokumentów, które zgromadzone zostały przez organ II instancji. Wprawdzie sformułowanie wniosku, zwłaszcza użycie zwrotu "kopii pełnych akt postępowania" mogło wprowadzać w błąd, niemniej jednak zauważyć należy, że brak podstaw do przyjęcia, jak to uczynił organ odwoławczy, że skarżąca domagała się sporządzenia i nadesłania kopii akt organu I instancji. Z treści niezbyt fortunnie sformułowanego wniosku wynika bowiem, że skarżąca wniosła o sporządzenie kopii akt, które "zgromadzone" zostały przez organ, do którego wniosek został skierowany, czyli w istocie wniosła o sporządzenie kopii akt organu odwoławczego i do tych właśnie akt odnosi się określenie "pełnych". Jeśli jednak organ miał wątpliwości co do zakresu żądania skarżącej, powinien był wezwać skarżącą do jednoznacznego sprecyzowania żądania. Nie było natomiast podstaw do odmowy sporządzenia kopii akt – wykonania skanów lub kopii dokumentów akt I instancji z powołaniem się na brak możliwości technicznych i organizacyjnych organu odwoławczego, co związane jest z niewielką liczbą pracowników posiadających znaczny zakres zadań. Mając jednak na uwadze rzeczywisty zakres żądania strony i zakładając, że nadesłane przez organ akta administracyjne sprawy są kompletne podkreślić należy, że akta organu odwoławczego obejmowały – do chwili złożenia wniosku – bardzo niewiele dokumentów, które wytworzone zostały przez organy. W aktach tych znajduje się kopia pisma organu I instancji z 2 czerwca 2022 r. o przekazaniu odwołania egzaminatora P. B. oraz odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji, kopia zarządzenia Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 10 czerwca 2022 r. o wyznaczeniu składu do rozstrzygnięcia sprawy, kopia pisma organu odwoławczego z 3 sierpnia 2022 r., zawiadamiającego strony o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami w sprawie, dowody doręczenia korespondencji. Pozostałe dokumenty pochodzą od skarżącej oraz egzaminatora, którego dotyczy decyzja organu I instancji. Są to kopie ich odwołań oraz kopia pisma skarżącej z 3 czerwca 2022 r., stanowiącego uzupełnienie odwołania, wraz z załącznikami. Dodać należy, że jak wynika ze spisu akt organu I instancji, do akt organu I instancji, po wydaniu decyzji przez ten organ, dołączona została płyta DVD z nagraniem przebiegu egzaminu. Po złożeniu przez skarżącą wniosku o sporządzenie i nadesłanie kopii, który wpłynął do organu 17 sierpnia 2022 r. organ nie uzupełniał materiału dowodowego. W tej sytuacji zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie organu o braku możliwości techniczno-organizacyjnych i personalnych organu w zadośćuczynieniu żądaniu strony. W świetle powołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz okoliczności niniejszej sprawy stanowisko takie należy uznać za nieuzasadnione i naruszające art. 73 § 1 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, wbrew wymogom określnym w art. 107 § 3 k.p.a., nie wyjaśnia dostatecznie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie zawiera bowiem żadnych ustaleń co do objętości akt oraz możliwości technicznych i organizacyjnych organu, mimo że na okoliczność tę powołał się organ, odmawiając sporządzenia kopii akt. Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, powodują zatem konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponownie rozpoznając wniosek, organ odwoławczy uwzględni powyższe wskazania, a także będzie miał na uwadze fakt, że siedziba skarżącej (Łódź) znajduje się kilkaset kilometrów od Lublina, co stanowi dość istotne utrudnienie w samodzielnym skopiowaniu przez przedstawiciela strony kopii żądanych dokumentów. Organ wezwie także skarżącą do sprecyzowania wniosku co do zakresu żądania, jak wskazano bowiem wyżej, zdecydowaną większość akt stanowią dokumenty pochodzące od samej skarżącej. W przypadku uwzględnienia wniosku, organ obciąży stronę poniesionymi kosztami, związanymi ze sporządzeniem kopii, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest postanowienie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI