II SA/Wa 114/12

II SA/Wa 114/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Andrzej Kołodziej
Eugeniusz Wasilewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
art. 135 r  pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Andrzej Kołodziej, Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę
Uzasadnienie
Komendant Wojewódzki Policji [...] postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 135r ust. 5 i ust. 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2007 roku, Nr 43 poz. 277 z póź. zm.) po rozparzeniu wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem o wymierzeniu kary dyscyplinarnej – [...], odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż Komendant [...] Policji wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] M. D. – [...] i przedstawił mu zarzut popełnienia czynu polegającego na tym, że: "[...]". Podstawę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego stanowił fakt, że w dniu [...] 2001 r. prokurator [...] w ramach śledztwa sygn. akt [...], postawił policjantowi następujące zarzuty:
- [...],
- [...].
W dniu [...] maja 2001 r. Komendant [...] Policji orzeczeniem nr [...], uznał M. D. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył karę [...].
W wyniku rozpatrzenia odwołania policjanta od powyższego orzeczenia, Komendant Wojewódzki Policji [...] orzeczeniem z dnia [...] lipca 2001 r., wydanym na podstawie § 32 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia MSWiA z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów i art. 32 ust. 10 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy.
Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 2010 r. o sygn. akt [...], M. D. został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 228 § kk, za co wymierzono karę [...]. Umorzono postępowanie karne w odniesieniu do zarzucanego mu czynu z art. 233 § 1 kk wobec przedawnienia karalności. Sąd Rejonowy, uznał też oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 239 § 1 kk oraz wymierzył karę [...]. Sąd Rejonowy wymierzył łączną karę [...].
Przedmiotowy wyrok został zaskarżony przez oskarżonego w części uznania za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów. W dniu [...] kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy [...], rozpoznając apelację w sprawie o sygn. akt [...], zmienił wyrok Sądu Rejonowego [...] i uniewinnił M. D. od popełnienia zarzucanych mu czynów.
Po zakończeniu postępowania karnego, M. D. złożył do Komendy Wojewódzkiej Policji [...], wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem i wydanie orzeczenia o uniewinnieniu od zarzucanych mu czynów.
Wymieniony stwierdził, że zarzut popełnienia czynu opisanego w orzeczeniu dyscyplinarnym był tożsamy z zarzutem w postępowaniu karnym, które zakończyło się uniewinniającym wyrokiem Sądu Okręgowego [...]. Natomiast zgodnie z art. 135r ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nowe okoliczności istotne dla sprawy, które nie były znane organowi w toku postępowania dyscyplinarnego, stanowią podstawę do jego wznowienia. Skoro Sąd uznał, że nie popełnił zarzucanych mu czynów, to nie powinien dysponować świadectwem służby wskazującym na dyscyplinarną podstawę zwolnienia go ze służby.
Po dokonaniu analizy wniosku o wznowienie postępowania, [...] Komendant Wojewódzki Policji wskazał na zaistnienie przesłanki negatywnej wznowienia postępowania dyscyplinarnego jaką jest upływ 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] nr [...] o utrzymaniu w mocy orzeczenia o uznaniu M. D. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzenia kary dyscyplinarnej - [...], stało się prawomocne w dniu [...] lipca 2001 r. stąd też termin umożliwiający wznowienie postępowania dyscyplinarnego upływał dnia [...] lipca 2006 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, strona podkreśliła negatywne skutki pozostającego w mocy orzeczenia dyscyplinarnego oraz wniosła o jego uchylenie.
Jego świadectwo służby wskazuje dyscyplinarną podstawę zwolnienia ze służby. Na rynku pracy funkcjonuje jako osoba, która popełniła czyn zabroniony, mimo że został uniewinniony przez niezawisły Sąd. Zaznaczył ponadto, iż nie miał wpływu na czas trwania postępowania karnego. Natomiast zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, każdy jest uważany za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.
Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] na podstawie art. 135r ust. 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Rozpatrując zażalenie organ stwierdził, iż brak jest możliwości uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, a tym samym zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie występuje ujemna przesłanka uniemożliwiająca wznowienie postępowania dyscyplinarnego określona w art. 135r ust. 5 ustawy o Policji. Zgodnie z dyspozycją tego artykułu, postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Orzeczenie staje się zaś prawomocne z upływem terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, jeżeli go nie wniesiono, bądź w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy (art. 135o ust. 1). Komendant Główny Policji uznał, iż wskazana norma jest bezwzględnie obowiązująca, stąd przełożony dyscyplinarny w przypadku upływu przywołanego terminu jest zobligowany do odmowy wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie bezsporny jest fakt, iż orzeczenie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] lipca 2001 r. o utrzymaniu w mocy orzeczenia [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2001 r. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej [...] jest rozstrzygnięciem prawomocnym i znajduje się w obrocie prawnym od ponad 10 lat. Natomiast z zestawienia dat złożenia wniosku o wznowienie i wydanie prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego wynika bezspornie, że został przekroczony termin zezwalający na wznowienie postępowania dyscyplinarnego.
Zdaniem organu dyspozycja zawarta w art. 135r ust. 5 cytowanej ustawy, jest w istocie nakazem ustawowym i nie pozwala na podjęcie przez przełożonego dyscyplinarnego innego rozstrzygnięcia niż odmowa wznowienia postępowania. Komendant Główny zaznaczył, iż przepisy ustawy o Policji, nie dopuszczają w tym zakresie żadnych wyjątków, przez co brak jest możliwości zastosowania w przypadku skarżącego innego sposobu postępowania. Nie jest także możliwe wydanie rozstrzygnięcia z zastosowaniem wskazanego w zażaleniu przepisu art. 146 § 1 kpa. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie mają żadnego zastosowania do spraw dyscyplinarnych policjantów, które są w całości unormowane w rozdziale 10, ustawy o Policji. W zakresie nieuregulowanym w ustawie o Policji do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio jedynie przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków (art. 135 p ust. 1). Tak więc przepisy dotyczące spraw dyscyplinarnych policjantów w żadnym wypadku nie odsyłają do Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zaznaczył, że wyższy przełożony dyscyplinarny nie kwestionuje faktu uniewinnienia skarżącego od zarzucanych przestępstw. Stwierdza jednak, że z przyczyn opisanych powyżej nie jest możliwe wznowienie postępowania dyscyplinarnego, a tym samym dokonanie oceny i wzruszenie zapadłych prawomocnych rozstrzygnięć. Wznowienie postępowania dyscyplinarnego, wbrew cytowanemu wyżej przepisowi ustawy o Policji, tj. po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego, a następnie merytoryczne rozpatrzenie wniosku M. D., stanowiłoby rażące naruszenie prawa.
M. D. złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie.
Postanowieniu zarzucił naruszenie zasady związania organów administracji wyrokiem karnym oraz naruszenie art. 42 ust. 3 i art. 47 Konstytucji R P.
Jednocześnie wniósł o wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w trybie art. 3 ustawy a dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem prawnym o zgodność z Konstytucją RP przepisów art. 135 r ustawy o Policji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż brak możliwości wzruszenia orzeczenia dyscyplinarnego z powodu upływu ponad pięcioletniego okresu wywołuje bardzo negatywne skutki. Posiada on bowiem świadectwo służby wskazujące na tzw. dyscyplinarne zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, co jest okolicznością znacznie ograniczającą możliwości jego zatrudnienia.
Zdaniem skarżącego z przepisu art. 11 ppsa, wyraźnie wynika związanie sądów administracyjnych ustaleniami prawomocnych wyroków karnych co do popełnienia przestępstwa. W skardze powołano się również na orzecznictwo sądów administracyjnych, w których wskazano, że ustalenia prawomocnego wyroku karnego są również wiążące dla organu administracji. Sama interpretacja przepisu art. 11 ppsa, zdaniem skarżącego, wskazuje jednoznacznie, że nie może w obiegu prawnym funkcjonować rozstrzygniecie organu administracji publicznej, które będzie pozostawało w sprzeczności co do ustaleń prawomocnego wyroku karnego. Skarżący utrzymuje, iż powoływanie się przez organy na upływ ponad pięcioletniego okresu od daty uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego prowadzi to paradoksu prawnego, sprowadzającego się do orzekania o winie przez organ administracji publicznej i braku możliwości wzruszenia orzeczenia dyscyplinarnego w przypadku uniewinnienia policjanta przez sąd.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wnioski zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Odnosząc się do wniosku o skierowanie zapytania do Trybunału Konstytucyjnego, organ uznał go za bezprzedmiotowy, bowiem treść art. 135 r ustawy o Policji, nie budzi wątpliwości pod względem zgodności z konstytucją. Ponadto uzasadnienie wniosku o skierowanie zapytania do Trybunału Konstytucyjnego jest zbyt ogólne, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobligowany do zastosowania trybu określonego w art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi, wskazać należy, że opisana w art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zasada związania wyrokiem karnym, dotyczy jedynie wyroku karnego skazującego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1363/06, wyraził pogląd, iż przepisu tego nie można interpretować rozszerzająco, co oznacza, że wyroki uniewinniające nie wiążą sądu. Adresatami wspomnianego przepisu, są pośrednio, również organy administracji publicznej, które dokonują ustaleń faktycznych w sprawie.
Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 sierpnia 2005 r. o sygn. akt V SA/Wa 1493/05, uznając, iż uniewinniający wyrok sądu, nie jest wiążący w tym sensie, że sąd administracyjny może zaakceptować ustalenia organu administracji, odmienne od tych, które legły u podstaw wydania przez sąd karny późniejszego wyroku uniewinniającego.
Podsumowując powyższe, należy podkreślić, iż w postępowaniu dotyczącym odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego M. D., nie doszło do naruszenia zasady związania organów wyrokiem karnym.
Następną kwestią, podlegającą rozważeniu, jest zakaz wynikający z art. 135r ust. 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego.
Celem powołanego przepisu art. 135r pkt 5 ustawy o Policji, jest ograniczenie możliwości wznowienia postępowania dyscyplinarnego do 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia. W przedmiotowej sprawie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, do dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania, upłynęło około 10 lat. Nie ma więc możliwości wzruszenia orzeczenia dyscyplinarnego.
Organ, wydając postanowienie o wznowieniu tego postępowania, niechybnie naruszyłby prawo, bowiem ustawa o Policji nie przewiduje odstępstwa od zasady opisanej w art. 135r ust. 5.
Na gruncie niniejszej sprawy, podnieść należy, iż postępowanie prowadzone w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów, jest postępowaniem odrębnym i samodzielnym, kompleksowo uregulowanym w "Rozdziale 10" ustawy o Policji. Stąd też, prawne możliwości wzruszenia orzeczenia dyscyplinarnego i zakwestionowania czynności podejmowanych w trakcie postępowania, zawarte są jedynie w ustawie o Policji. Nie mogą natomiast być oceniane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wolą ustawodawcy było, aby w ustawie o Policji, zasada stabilności orzeczeń została określona w sposób bardziej rygorystyczny niż w Kodeksie postępowania administracyjnego. Błędne, jest zatem stawianie w skardze zarzutów dotyczących braków w ustawie o Policji, odpowiedników zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Wypowiadając się w tej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 527/06, potwierdził, iż przy wykładni przepisów dotyczących wznowienia postępowania dyscyplinarnego w Policji, nie można wprost posługiwać się pojęciami przyjętymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Unormowania ustawy o Policji są zbliżone, ale nie identyczne z zawartymi w kpa. Inne są przesłanki wznowieniowe, ale przede wszystkim inny jest charakter obu instytucji. Prawomocne orzeczenia dyscyplinarne mogą być w stosunku do policjanta wzruszone wyłącznie w trybie wznowienia postępowania, podczas gdy na gruncie kpa ostateczne decyzje można wyeliminować z obrotu prawnego w różnych trybach określonych w rozdziale 12 i 13 tego kodeksu. Tak więc Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał i uwypuklał różnice unormowań zawartych w ustawie o Policji oraz Kodeksie postępowania administracyjnego.
Natomiast w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1718/07 (lex nr 518753) wskazano, iż termin określony w art. 135r ust. 5 ustawy o Policji, jest terminem materialnoprawnym, gdyż z jego upływem następuje wygaśnięcie kompetencji organu do wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Termin ten biegnie niezależnie od terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w ust. 7 tego przepisu, a nadto odnosi się do wszystkich podstaw wznowieniowych wymienionych przez ustawodawcę w art. 135r ustawy o Policji.
Odnieść należy się także do wniosku o wystąpienie przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. 1997 r. Nr 102, poz. 643) sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W ocenie Sądu, nie ma wątpliwości co do zgodności z konstytucją art. 135r ustawy o Policji. Wniosek skarżącego pozbawiony jest racjonalnych podstaw, bowiem w oparciu o wymieniony przepis, sądy administracyjne orzekały już wielokrotnie, nie podważając jego konstytucyjności.
W takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie postanowienia należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Dlatego też, stosując art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.