III SA/Lu 598/17

III SA/Lu 598/17 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2018-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak /sprawozdawca/
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 2728/18 - Wyrok NSA z 2022-07-29
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2015 poz 364
par. 2 ust. 1 pkt 1-3, par. 3 ust. 1
Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2015 poz 349
art. 27 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie: WSA Robert Hałabis, WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant: Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2015 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ARiMR (dalej jako: organ drugiej instancji lub organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania P. P. (dalej jako: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z siedzibą w [...] (zamiennie organ I instancji), z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2015 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] czerwca 2015 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW strefa nizinna I na 2015 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] z siedzibą w [...] odmówił przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami i nałożył karę administracyjną w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że P. P. zadeklarował we wniosku gospodarstwo rolne o pow. 409,95 ha położone w powiecie [...] województwa [...]. Natomiast organ ustalił, że skarżący nie był posiadaczem (użytkownikiem) działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa w dniu [...] maja 2015 r.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie. Zarzucił naruszenie prawa procesowego art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) dalej jako k.p.a., przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegającej na odmowie wiarygodności dowodom przedstawionym w postępowaniu toczącym się przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] oraz naruszenie prawa materialnego poprzez, niezastosowanie art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 933) dalej jako k.c. i art. 337 k.c. przez pominięcie, że firma A dalej jako firma A jako co najmniej samoistny posiadacz nieruchomości nie utraciła tego posiadania przez wydzierżawienie i oddanie w posiadanie zależne nieruchomości na rzecz skarżącego i niezastosowanie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278) dalej jako ustawa o płatnościach, przez odmówienie przyznania płatności skarżącemu jako posiadaczowi zależnemu nieruchomości objętych wnioskiem w dniu [...] maja 2015 r.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielił stanowiska skarżącego i decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...].
W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że materialno-prawne przesłanki przyznania płatności ONW na 2015 r. zostały uregulowana w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364) dalej jako rozporządzenie.
Następnie odwołano się do § 2 rozporządzenia regulującego zasady przyznawania spornej płatności. Wyjaśniono, że złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie płatności na 2015 r. został poddany kontroli kryteriów kwalifikowalności zgodnie z art. 59 ust. 1 i art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r.) dalej jako rozporządzenie (UE) nr 1306/2013. Następnie powołano przepisy art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 lit. c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r.) dalej jako rozporządzenie wykonawcze lub rozporządzenie (UE) nr 809/2014, dotyczące kontroli krzyżowych.
Organ odwoławczy przypomniał, że skarżący ubiegał się o przyznanie płatności ONW strefa nizinna I do powierzchni 424,44 ha. Przeprowadzone czynności kontrolne wniosku o przyznanie płatności wykazały nieprawidłowości dotyczące wszystkich działek ewidencyjnych w nim zadeklarowanych. Ogólna powierzchnia deklarowana działek, na których wystąpił błąd kontroli krzyżowej wyniósł 409,96 ha.
O przyznanie płatności bezpośrednich na te same działki ewidencyjne ubiegało się jeszcze troje wnioskodawców: A. M.-U., P. M. i P. M..
Skarżący powiadomiony o wystąpieniu błędu kontroli krzyżowej, złożył w dniu [...] czerwca 2016 r. korektę wniosku w którym pomniejszył powierzchnię deklarowaną do płatności na 409,96 ha wraz z oświadczeniem, że w 2015 r. był jedynym użytkownikiem działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Ponadto dołączył: umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego wraz z zabudowaniami o powierzchni 478,47 ha z dnia [...] czerwca 2015 r. zawartą przez firma A (wydzierżawiający), ze skarżącym (dzierżawca), dokumentację fotograficzną przedstawiającą prace polowe oraz kserokopie wyroku Sądu Rejonowego [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] maja 2013 r. sygn. akt [...], postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...]: z dnia [...] sierpnia 2014 r. sygn. akt [...] [...] i z dnia [...] listopada 2015 r. sygn. akt [...] [...].
Dokonując ponownej oceny materiału dowodowego organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę zgromadzonych dowodów dokonaną przez Kierownika Biura Powiatowego. Według organu firma A stała się posiadaczem nieruchomości objętych wnioskiem o dopłaty w dniu [...] października 2014 r. na mocy postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] J. S. KM [...] i była w ich posiadaniu również w dacie [...] maja 2015 r.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielił argumentów powołanych przez P. P., iż to on w dniu [...] maja 2015 r. był w posiadaniu gruntów. Przedłożona przez niego umowa dzierżawy z dnia [...] czerwca 2015 r. i porozumienie do niej z dnia [...] lipca 2015 r. nie są wystarczającym dowodem na okoliczność posiadania przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Dokumenty te nie zostały sporządzone z datą pewną. Oświadczenia zawarte przez firma A w piśmie procesowym (zażaleniu z dnia [...] lipca 2015 r.) złożonym w Sądzie Okręgowym w [...] w sprawie o sygn. akt. [...] [...], jednoznacznie wskazywały na posiadanie gruntów przez firma A Podkreślono, że treść oświadczeń składanych w procesie cywilnym do [...] czerwca 2016 r. tj. momentu złożenia umowy dzierżawy ze skarżącym i treść oświadczeń składanych przed organem w tym samym okresie zasadniczo się od siebie różniła, pomimo że dotyczyła tej samej daty - [...] maja 2015 r.
Organ odwoławczy swoje ustalenia dokonał również w oparciu o zeznania świadków: J. K., G. S., B. T. w zakresie w jakim świadkowie stwierdzają, że widywali na działkach skarżącego w obecności T. P., oraz widzieli jak wykonywał zdjęcia. Nie potwierdzili oni faktu posiadania nieruchomości przez skarżącego. Za wiarygodne uznał organ zeznania W. M. w zakresie: zlecenia ochrony działek przez firma A Według niego to spółka była użytkownikiem działek w maju 2015 r., ponieważ osoby ją reprezentujące tak wtedy oświadczyły. Osoby te wskazały działki będące przedmiotem umowy. Również obdarzył wiarą zeznania świadków i oświadczenia (szczegółowo je omawiając): M. D., L. Ł., S. M., E. R., E. M., S. O., M. B., C. F., D. G., P. Ś. w zakresie w wykonywanych przez nich prac na rzecz państwa M. we wskazanych okresach.
Organ drugiej instancji podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego i nie uznał za wiarygodne zeznań G. W. (prokurenta firma B) odnośnie posiadania działek przez skarżącego. Świadek swoje ustalenia co do posiadania gruntu wywiódł z aktów notarialnych, wyroków sądu i podpisanych umów na wykonywanie prac. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego oceniając te wyjaśnienia podniósł, że skarżący nie był stroną postępowania sądowego w związku z tym wyroki sądowe nie dotyczyły kwestii posiadania przez niego działek. Ponadto nigdy nie był on właścicielem gruntów, nie mógł więc być wpisany do księgi wieczystej. Zauważył, że umowy na wykonywanie prac polowych nie stanowią dokumentu z którego wynika prawo do władania nieruchomością.
W ocenie organu odwoławczego zeznania pracowników firma C nie wniosły nic istotnego do sprawy. Oświadczenia wiedzy jakie złożyli świadkowie: M. Ł. i M. P. nie wynikały z faktów, lecz domysłów nie popartych żadnymi argumentami. M. P. nie potrafił wskazać kto był posiadaczem nieruchomości na dzień [...] maja 2015 r., zaś M. Ł. zeznał, że według jego wiedzy właścicielem był skarżący.
Organ odwoławczy podkreślił, że sprzeczność oświadczeń składanych przez pełnomocnika firma A w 2015 r. i 2016 r., brak daty pewnej na umowie dzierżawy i na zawartym do niej porozumieniu, nie mogą stanowić dowodu, świadczących o posiadaniu zależnym przez skarżącego gospodarstwa w dniu [...] maja 2015 r. Okoliczność ta nie została potwierdzona w sposób nie budzący wątpliwości przez któregokolwiek ze świadków.
Organ odwoławczy wskazał na zeznania A. M.-U., P. M., P. M. zgodnie z którymi są oni współwłaścicielami spornego gospodarstwa i opisali wykonywane przez nich i okolicznych rolników prace w gospodarstwie na przełomie 2014 r. i 2015 r. Jednak wynajęta przez T. P. firma ochroniarska zablokowała możliwość zbioru trawy.
Powołując się na § 2 rozporządzenia wyjaśniono, że płatność ONW jest przyznawana do powierzchni działki rolnej będącej miedzy innymi w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Następnie powołano art. 20 ust 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364) dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju, zgodnie, z którym w przypadku gdy działka rolna stanowią przedmiot posiadania samoistnego i zależnego płatności przysługują posiadaczowi zależnemu.
Pojęcie posiadania na gruncie ustaw uprawniających do płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych, co oznacza faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim rozumieniem przemawia fakt, że celem płatności jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu, grunty rolne, a nie tylko są formalnymi, posiadaczami gruntów co do których wnioskują o dopłaty. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym lub zależnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący nie gospodarował samodzielnie i w sposób niezakłócony na gruntach stanowiących sporne gospodarstwo. Nie wykonywał żadnych zabiegów agrotechnicznych i nie udowodnił, by grunty stanowiły jego gospodarstwo rolne i nim zarządzał.
Powołując się na art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju organ odwoławczy podkreślił, że wykazanie spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o płatność. Dostarczone dowody nie dały podstawy do stwierdzenia, że skarżący był faktycznym posiadaczem (użytkownikiem) działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa w dniu 31 maja 2015 roku. Wobec czego nie spełnił wynikających z § 2 rozporządzenia i art. 20 ust 1 ustawy o wspieraniu rozwoju warunków do przyznania płatności ONW.
W zakresie płatności ONW strefa nizinna I, we wniosku o przyznanie płatności, powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności ONW strefa nizinna I wynosiła 409,95 ha, a stwierdzona 0,00 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności ONW strefa nizinna I, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 100,00%.
Wskazując na § 3 ust. 2 rozporządzenia, wyjaśniono, że płatność ONW strefa nizinna I, przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48) dalej rozporządzenie delegowane, określony w systemie identyfikacji działek rolnych. Zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW strefa nizinna I, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się karę administracyjną w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.
Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa nizinna I została określona w rozporządzeniu i wynosi [...] zł (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).
Z uwagi na powyższe odmówiono przyznania płatności ONW strefa nizinna I i nałożono karę administracyjną w wysokości [...] zł.
Odnosząc się do zarzutów stawianych w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyjaśniono, że skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych w dniu [...] maja 2015 r. co stwierdzono w oparciu o szereg dowodów przeprowadzonych w postępowaniu. Organ I instancji dokonał prawidłowej, zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego. Ponadto wyniki oceny materiału dowodowego zostały przedstawione w sposób jasny i przejrzysty. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 336 i art. 337 k.c. stwierdzono, że kwestia posiadania gruntów rolnych przez firma A nie była przedmiotem oceny i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 18 ust 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o płatnościach( ustawa ta nie miała zastosowania w sprawie niniejszej ) stwierdzono, że wykazano brak spełnienia przesłanki posiadania gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności w dniu 31 maja 2015 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów oświadczenia skarżącego z dnia [...] października 2017 r., na okoliczność zawarcia i istnienia umowy dzierżawy oraz porozumienia do niej w datach powstania tych dokumentów. Powtórzył zarzuty z odwołania tj. naruszenia art. 80 k.p.a., przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegającej na odmowie wiarygodności umowy dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz porozumienia do tej umowy z dnia [...] lipca 2015 r., zwartych pomiędzy firma A., a skarżącym. Argumentował, że:
- skarżący nie miał żadnego wpływu na wniesienie powództwa przez P. M., P. U. i firma D przeciwko firma A
- oznaczenie strony pozwanej w procesie cywilnym należy wyłącznie do powoda, a osoby trzecie nie mają na to żadnego wpływu ani kształtowania podmiotowego powództwa między innymi osobami,
- skarżący nie ma żadnego stosunku prawnego z pełnomocnikiem firma A o. i nie ma żadnego wpływu na podjętą przez niego taktykę procesową w sprawie o sygn. akt [...] [...] [...],
- skarżący nie jest stroną w sprawie o sygn. akt [...] [...] i nie ma możliwości żadnego wpływu na tok procesu,
- skarżący do daty zapoznania się z treścią decyzji organu I instancji nie miał żadnej wiedzy o czynnościach procesowych podejmowanych przez pełnomocnika firma A w toku sprawy o sygn. akt [...] [...],
- skarżący, mimo że ma prawo, to nie ma żadnego interesu w przystąpieniu do sprawy o sygn. akt [...] [...], w jakimkolwiek charakterze, w tym do zgłaszania interwencji ubocznej po stronie pozwanej lub powodowej,
- przedmiotem umowy dzierżawy jest oddanie nieruchomości w posiadanie zależne, a zatem wystarczające jest, aby wydzierżawiający był posiadaczem samoistnym przedmiotu dzierżawy i nie musi być jej właścicielem,
- firma A. nie składała wniosku o przyznanie jakichkolwiek płatności za 2015 r. i tolerowała złożenie takiego wniosku przez skarżącego - jako posiadacza zależnego - zgodnie z zawartą umową dzierżawy i porozumieniem.
Odnośnie naruszenia prawa materialnego powtórzył zarzuty z odwołania stwierdzając dodatkowo, że przepisy art. 660 k.c. w zw. z art. 694 k.c., zgodnie z którymi dla umowy dzierżawy nieruchomości na czas dłuższy niż rok wymagana jest, ad eventum - forma pisemna bez potrzeby nadawania takiej umowie żadnej innej formy szczególnej (daty pewnej).
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuję:
W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Uwzględnienie skargi następuje między innymi w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega oddaleniu.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania P. P. płatności ONW strefa nizinna I na 2015 r. oraz nakładającą karę administracyjną.
Przede wszystkim należy podnieść, że w sprawie nie miały zastosowania przepisy wskazane w skardze tj. art. 18 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278) dalej jako ustawa o płatnościach. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), dalej jako rozporządzenie nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli :
1) spełnia on warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 1305/2013";
2) łączna powierzchnia użytków rolnych, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) został rolnikowi nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Stosownie do § 2 ust. 2 pkt 1-2 rozporządzenia, płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych, na których jest: położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013, o powierzchni co najmniej 0,1 ha i prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 Płatność przyznawana jest do użytków rolnych położonych na obszarach ONW.
Wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności (§ 3 ust. 1).
Przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia delegowanego, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 3 ust. 2).
W niniejszej sprawie sporna była kwestia dotycząca tego, kto faktycznie posiadał i użytkował w 2015 r. zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i A. M.-U., P. M., P. M. grunty.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08). Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów albo też na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie. Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw). Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności w ramach płatności ONW oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W realiach rozpatrywanej sprawy, w związku z tym, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że więcej producentów rolnych zadeklarowało te same działki rolne do płatności ONW, organ przeprowadził postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy skarżący był posiadaczem spornych działek na dzień [...] maja 2015 r.
Postępowanie to wykazało, że P. P. na dzień [...] maja 2015 roku nie znajdował się w posiadaniu spornych nieruchomości. Okoliczność ta zdaniem Sądu ustalona została prawidłowo w oparciu o zebrane w sprawie dowody.
W dniu [...] października 2014 r. J. S. Komornik przy Sądzie Rejonowym w [...] wykonał w sprawie Km [...] czynności wprowadzenia w posiadanie gruntów zadeklarowanych do płatności na rzecz firma A Oznacza to posiadanie przedmiotowych nieruchomości przez spółkę zgodnie z prawem. Po wytoczeniu dnia [...] lipca 2015 r. powództwa przez P. M., D. U. i firma D o wydanie nieruchomości objętych wnioskiem o dopłaty przeciwko firma A pozwana spółka utraciła posiadanie w lipcu 2015 r., było to spowodowane wydaniem przez Sąd Okręgowy w [...] postanowienia sygn. akt [...] [...] o zabezpieczeniu roszczenia powodów. Postanowienie to zostało uchylone, dnia [...] listopada 2015 r. przez Sąd Apelacyjny w [...] w sprawie o sygn. akt. [...] [...], i wtedy spółka odzyskała posiadanie przedmiotowych nieruchomości. Złożone w sprawie sygn. akt. [...] [...], pisma procesowe (zażalenie z [...] lipca 2015 i z [...] czerwca 2016 r.) pełnomocnika firma A. poddane zostały ocenie organu. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wywiódł z treści tych pism procesowych, że umowa dzierżawy z [...] czerwca 2015 r. przedmiotowego gospodarstwa rolnego zawarta została w innej dacie niż ta widniejąca na tym dokumencie prywatnym. Świadczą o tym oświadczenia woli i wiedzy firma A zawarte w zażaleniu do sądu powszechnego, zgodnie z którymi przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w posiadaniu tej spółki w 2015 r. i to ona, a nie powodowie P. M., D. U. i firma D prowadziła na nich gospodarstwo rolne i uprawy. W czerwcu 2015 r. firma A przystąpiła do zbioru trawy na siano i zgodnie z deklaracją prace te chciałaby dokończyć, dlatego nie zgadzała się z postanowieniem o zabezpieczeniu. Zeznający w sprawie świadek W. M., którego firma na zlecenie firma A ochraniała te grunty, potwierdził posiadanie ich w maju 2015 r przez spółkę. Również T. P. składając zeznania przed organem potwierdziła posiadanie tych nieruchomości przez spółkę , jednocześnie podkreślając niewykonywanie żadnych prac agrotechnicznych na gruncie w okresie od jesieni 2014 r. do czerwca 2015 r.
Skarżący swoje posiadanie gruntów zadeklarowanych we wniosku o płatności wywodzi z zawartej z firma A w dniu [...] czerwca 2015 r. umowy dzierżawy. To ta umowa oraz porozumienie z dnia [...] lipca 2015 r. świadczą, iż był posiadaczem zależnym i faktycznym użytkownikiem tych gruntów w dniu [...] maja 2015 r. Zdaniem skarżącego organ nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie, a w szczególności pisma procesowe złożone do sprawy sygn. akt. [...] [...], która toczy się przed Sądem Okręgowym w [...]. Uważa, że nie miał wpływu na treść oświadczeń zawartych w tych pismach gdyż nie był stroną w toczącym się procesie. Nie zaprzecza, że samoistnym posiadaczem tych nieruchomości jest firma A, jednakże posiadaczem zależnym jest on.
Zdaniem Sądu należy zauważyć, iż przedstawiona umowa, jak i porozumienie nie mają waloru dokumentów urzędowych, a więc nie podlegają domniemaniu określonemu w art. 76 § 1 k.p.a., zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zarówno umowę dzierżawy jak i porozumienie do niej uznać zatem należy za dokumenty prywatne. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera wprawdzie przepisów o dokumentach prywatnych, to jednak przyjąć należy, iż dokument taki stanowi w postępowaniu administracyjnym (nie inaczej niż w postępowaniu cywilnym) dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokumenty prywatne stanowią zatem jedynie zupełny dowód na to, że zawarte w nich oświadczenia pochodzą od wystawcy, lecz nie przesądzają o zgodności zawartych w nich twierdzeń ze stanem faktycznym. Pamiętać przy tym należy, że wiarygodność zawartych w dokumentach oświadczeń winna być oceniania tak samo, jak innych dowodów w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r. sygn. akt II FSK 107/08, publ. LEX nr 549314).
W świetle powyższego zdaniem Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności zasadnie oceniły jako niewiarygodną umowę dzierżawy i zawarte do niej porozumienie z dnia [...] lipca 2015 r., w następstwie którego stwierdzono, że nieruchomości zadeklarowane przez skarżącego nie były przez niego użytkowane rolniczo w 2015 r., że nie był w ich faktycznym posiadaniu w dniu [...] maja 2015 r. Należy zwrócić uwagę na to, że w lipcu 2015 r. firma A która jakoby wydzierżawiła skarżącemu przedmiotowy grunt, w pismach kierowanych do Sądu Okręgowego w [...], oraz do Prokuratury Rejonowej w [...] (zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z [...] lipca 2015 r.) prezentowała jednolite stanowisko, że rolniczo grunt ten był użytkowany rolnicz przez nią. Uprawiane były na nim przez spółkę rośliny motylkowe, trawy, a działania podjęte przez P. M., D. U., P. M. uniemożliwiły rozpoczęty zbiór tych roślin i było działaniem na szkodę spółki. Zgodzić się można ze skarżącym, że nie miał wpływu na składane przez spółkę oświadczenia woli, jednakże dowody te łącznie z zeznaniami świadków: M. D., L. Ł., S. M., E. R., E. M., S. O., M. B., C. F., D. G., P. Ś. i P. M., A. M.-U., D. U., P. M. układają się w chronologiczną i logiczną całość i pozwoliły organom na ustalenie stanu faktycznego przedstawionego w decyzji. Ewidentnie świadczą o tym, że umowa dzierżawy nie została zawarta w dacie wskazanej na tym dokumencie prywatnym, a porozumienie z [...] lipca 2015 roku zawarto dla pozoru, skoro w tym okresie tj. od jesieni 2014 r. do czerwca 2015 r. na gruncie niewykonywane były zabiegi agrotechniczne. Oznacza to stworzenie dokumentu prywatnego na potrzeby spawy do otrzymania płatności rolnych przez P. P.. Nadto należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie z dnia [...] lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w art. 27 ust. 2 zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. Przeprowadzone przez organ dowody min. wnioskowane przez skarżącego nie wykazały by to P. P. decydował o profilu upraw lub też wykonywał jakieś zabiegi agrotechniczne, czy też dokonał zbioru plonów, wręcz przeciwnie potwierdziły użytkowanie rolnicze tego gospodarstwa przez firma A. i krótkotrwale przez P. M., A. M.-U., D. U., P. M.. Próba wyprowadzenia przeciwdowodu w postaci argumentów skargi, iż firma A nie wystąpiła o dopłaty tylko pozwoliła na to skarżącemu nie podważyły ustaleń organu, że skarżący nie spełnił podstawowej przesłanki przyznania płatności – w postaci posiadania w sposób trwały gruntów rolnych na określony w rozporządzeniu dzień, czyli 31 maja roku, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności oraz warunku ich utrzymywania zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy. Obie te przesłanki muszą być interpretowane w ich wzajemnym związku.
Nie było rolą organów orzekających o płatnościach ONW, rozstrzyganie z jakich przyczyn i co skłoniło firma A do zaniechanie wystąpienia o te dopłaty.
Dlatego w ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono też skarżącemu udział w postępowaniu. Nie sposób, w ocenie Sąd, doszukać się też naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym zakresie uznać należy za zgodne z art. 77 §1 i art. 80 k.pa.
Podsumowując zatem dotychczasowe rozważania należało stwierdzić, że wobec prawidłowych ustaleń organu odwoławczego w kwestii niespełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania płatności, nie było podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia stanowiącego konsekwencję tych ustaleń, które decydowały także o nałożeniu na skarżącego sankcji administracyjnych.
Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z przytoczonych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, przez co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.