III SA/Po 243/22

III SA/Po 243/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Szymon Widłak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 2698/22 - Wyrok NSA z 2024-04-03
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 115 a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 2 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2022 roku sprawy ze skargi L. B. na decyzję Komendanta Policji z dnia 18 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia 20 grudnia 2021 r., nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 stycznia 2022 roku, nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia 20 grudnia 2021 roku, nr [...] o odmowie wypłaty L.B. wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano:
- art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 roku, poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.",
- art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2021 roku, poz. 1882 ze zm.), dalej: "ustawa o Policji",
- art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 roku, poz. 1610), dalej: "nowela".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że L.B. skierował do Komendanta Powiatowego Policji w O. wniosek z dnia [...] listopada 2018 roku o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji.
W dniu 6 listopada 2018 roku ogłoszono w Dzienniku Ustaw (Dz. U. z 2018 roku, poz. 2102) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 roku (sygn. K 7/15), dalej: "wyrok TK", w którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja".
W dniu 1 października 2020 roku weszła w życie nowela zmieniająca art. 115a ustawy o Policji. Zgodnie z art. 9 ust. 1 noweli do policjantów zwolnionych ze służby przed ogłoszeniem wyroku TK (przed 6 listopada 2018 roku) stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy, dotyczące ustalania wysokości spornego ekwiwalentu pieniężnego, chyba że sprawa dotycząca wypłaty tego ekwiwalentu została wszczęta i niezakończona przed tą datą.
W stanie faktycznym i prawnym sprawy stronie nie przysługuje prawo do wypłaty rzeczonego ekwiwalentu w wyższej niż dotychczas wysokości, bowiem nie mają do niej zastosowania przepisy przewidujące inny niż uprzednio zastosowany współczynnik ułamkowy służący do ustalenia wymiaru tego ekwiwalentu.
Pismem z dnia [...] lutego 2022 roku L.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu domagając się jej uchylenia i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, a także o zobowiązanie organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania w określonym terminie.
W obszernym uzasadnieniu powołując się na wyrok TK skarżący zarzucił naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 115a ustawy o Policji przez pozbawienie go ekwiwalentu za niewykorzystany urlop we właściwej wysokości.
W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że skarżący wystąpił o rozpoznanie sprawy w omawianym trybie, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, ziściły się przewidziane w tym przepisie przesłanki. Jak przewiduje przy tym art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W ocenie Sądu zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji wydano z naruszeniem niżej wskazanych przepisów prawa materialnego, co uzasadnia ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a.
Istota sporu polega na stwierdzeniu, czy przyjęta przez organy wykładnia art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 roku w zw. z art. 9 ust. 1 noweli, jest zgodna z przepisami Konstytucji. Organy przyjęły bowiem, że skarżącemu prawidłowo wypłacono ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia za każdy dzień niewykorzystanego urlopu, a więc w wymiarze wynikającym z art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 roku. Skarżący z kolei podnosi, że taki wymiar ekwiwalentu pieniężnego narusza prawo. Sąd wskazuje, że argumentacja skarżącego jest prawidłowa.
Zgodnie z art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu, jaki miał on od początku jego obowiązywania, a więc od momentu dodania go do ustawy o Policji 19 października 2001 roku na mocy art. 1 pkt 33 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy – Prawo bankowe, ustawy o samorządzie Miejskim oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 2001 roku, nr 100, poz. 1084), ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego, przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
W wyroku TK stwierdzono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie 2 Konstytucji RP.
Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, dalej: "TK", mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie zaś z art. 190 ust. 3 zdanie 1 Konstytucji RP orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. TK może jednak określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Ta ostatnia sytuacja nie nastąpiła w związku z wydaniem omawianego wyroku TK.
Wejście w życie orzeczenia TK z dniem ogłoszenia oznacza, że w dacie ogłoszenia tego orzeczenia w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony (zob. art. 190 ust. 2 Konstytucji), realizuje się skutek wyeliminowania z porządku prawnego normy prawnej, uznanej za niezgodną z Konstytucją. Skutek ten – co do zasady – następuje z mocą wsteczną, a więc od daty wejścia tej normy w życie, chyba że TK skorzystał z kompetencji odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnej normy (por. wyrok o sygn. II FSK 1898/17 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zakwestionowany przez TK przepis jest bowiem konstytucyjnie wadliwy już od momentu wprowadzenia go do porządku prawnego. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP oznacza, że przepis taki nie może być stosowany od samego początku, a zatem od jego wprowadzenia do porządku prawnego. Orzeczenie TK ma wobec tego skutki retroaktywne, a przez to zachodzi konieczność rozpoznania spraw z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu. Przepis prawa uznany za niekonstytucyjny nie może być zatem stosowany, poczynając od daty jego uchwalenia (por.: postanowienia NSA z dnia 9 października 2007 roku, sygn. I FSK 1261/07 i z dnia 9 marca 2010 roku, sygn. I FSK 105/09 oraz wyrok NSA z dnia 15 listopada 2006 roku, sygn. II OSK 1349/05). Wynika to z faktu, że sprzeczność przepisu prawa materialnego z Konstytucją RP – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – istnieje od daty wejścia w życie danego aktu normatywnego, którego domniemanie konstytucyjności zostało przez TK obalone i jest okolicznością obiektywną, jedynie przez TK potwierdzaną. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, oznacza bowiem, że niekonstytucyjny akt prawny jest derogowany z systemu prawnego w sposób bezwzględny i bezwarunkowy, a zatem nie może być stosowany również do stanów faktycznych ukształtowanych w czasie, gdy jeszcze obowiązywał (por. M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 72 i nast.). Wyjątki od tej zasady odnoszą się tylko do sytuacji, w których TK odroczy w czasie utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego aktu normatywnego lub w sytuacji tzw. wyroku aplikacyjnego, tzn. wprost w sentencji wyłączy wsteczne działanie wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność danego przepisu (por.: wyrok z 23 czerwca 2008 roku, sygn. I OSK 1007/07), która to sytuacja w analizowanym wyroku TK nie zaistniała.
Norma prawna uznana za niekonstytucyjną stanowi wadliwą podstawę prawną i podjęty na takiej podstawie prawnej akt administracyjny – choćby wydany przed wyrokiem TK – musi zostać także uznany za wadliwy. W tym przypadku należy mieć na uwadze art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (por.: wyroki NSA z dnia 6 lutego 2008 roku, sygn. II OSK 1745/07; z dnia 11 sierpnia 2011 roku, sygn. I OSK 226/11; z dnia 5 grudnia 2017 roku, sygn. I OSK 1079/17; z dnia 10 września 2019 roku, sygn. I OSK 2718/17 i z dnia 24 lipca 2020 roku, sygn. II FSK 3245/19). Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest to, że z dniem jego ogłoszenia, w rozpoznawanej sprawie z dniem 6 listopada 2018 roku, wyeliminowano z porządku prawnego art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim przepis ten ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, ze skutkiem od dnia jego wejścia w życie, to jest od dnia 19 października 2001 roku. Przepis ten w tym zakresie nie może być stosowany począwszy od dnia jego dodania do ustawy o Policji. Dopiero z wejściem w życie wyroku TK powstało uprawnienie policjanta, aby domagać się uzupełnienia wypłaconego już uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej standardom konstytucyjnym, co znajduje oparcie w art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP.
W dniu 1 października 2020 roku, na mocy art. 1 pkt 16 noweli, art. 115a ustawy o Policji otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Zgodnie z uzasadnieniem projektu noweli jej celem było w tym względzie wdrożenie wyroku TK (por. druk sejmowy nr 432 z dnia 16 czerwca 2020 roku - dostępny na stronie www.sejm.gov.pl). Jednocześnie w art. 9 ust. 1 noweli zawarto przepis przejściowy stanowiący, że przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy o Policji), w brzmieniu nadanym nowelą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 roku oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 roku. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy o Policji), w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018, określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 roku oraz od dnia 6 listopada 2018 roku.
Prawodawca w art. 9 ust. 1 zdanie 2 noweli nie tylko wyłączył możliwość sięgnięcia w realiach kontrolowanej sprawy po art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 roku, lecz także - co dla treści niniejszego wyroku ma znaczenie rozstrzygające - dokonał restytucji mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim przepis ten został przez wyrok TK tej mocy pozbawiony. Spowodowało to, że w kontrolowanej sprawie organy – rozstrzygając na podstawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 roku, tj. przed wejściem w życie (ogłoszeniem) wyroku TK, w związku z art. 9 ust. 1 noweli – uznały za prawidłową wysokość wypłaconego skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za każdy dzień niewykorzystanego urlopu w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Wyinterpretowana w tym zakresie przez organy norma prawna z art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu sprzed dnia 6 listopada 2018 roku w zw. z art. 9 ust. 1 zdanie 2 noweli, jest w świetle wyroku TK oczywiście niekonstytucyjna, stąd nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Przywrócenie na mocy art. 9 ust. 1 zdanie 2 noweli względem ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres sprzed dnia 6 listopada 2018 roku przepisu art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 roku prowadzi do stanu wtórnej niekonstytucyjności. Dochodzi wówczas do sytuacji w której: 1) nastąpiła zmiana normatywna, 2) w systemie prawnym w dalszym ciągu występuje niekonstytucyjna regulacja zbliżona (a tu: tożsama - przyp. Sądu) do derogowanej z systemu prawa przez TK, 3) stwierdzenie niekonstytucyjności następuje w nowym układzie kontroli, po przeanalizowaniu orzeczenia TK dotyczącego zbliżonego problemu prawnego (por.: K. Kos, Wtórna niekonstytucyjność a zagadnienie wykładni prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2018, nr 3, s. 47). Taka sytuacja ma zatem miejsce, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego, ale nowy przepis nadal nie odpowiada zasadom określonym w wyroku sądu konstytucyjnego, dotyczącym poprzedniej normy prawnej (por. wyrok z dnia 21 maja 2020 roku, sygn. I OSK 2466/19).
Sytuacja tak rozumianej wtórnej niekonstytucyjności wystąpiła w kontrolowanej sprawie, przy czym ustawodawca nie tyle nawet ustanowił nowy przepis prawa materialnego nie odpowiadający zasadom określonym w wyroku TK, co przepisem intertemporalnym zawartym w art. 9 ust. 1 zdanie 2 noweli nieznajdującym żadnego oparcia w wyroku TK ponownie wprowadził do porządku prawnego przepis prawa materialnego ujęty pierwotnie w art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu poddanym w tym wyroku negatywnej ocenie TK, który nie odroczył terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej normy prawnej.
Stwierdzenie przez TK niekonstytucyjności przepisu ma istotne znaczenie dla oceny możliwości zastosowania przepisów o tożsamej bądź analogicznej treści. W takich okolicznościach dochodzi do wystąpienia oczywistej niekonstytucyjności. Zasadniczo zachodzi ona wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne. Tego typu założenie występuje również, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem TK. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją i uprzednią wypowiedzią TK stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy, bowiem w takich sytuacjach trudno oczekiwać, aby sądy uruchamiały procedurę kolejnych pytań prawnych (R. Hauser, A. Kabat, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2002 r. sygn. I SA/Po 461/01, OSP z 2003 roku, nr 2, s. 73-75; M. Wiącek, Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 269; uchwała NSA z dnia 16 października 2016 roku, sygn. I FPS 2/06, wyroki NSA z: dnia 10 marca 2010 roku, sygn. I OSK 1447/09; z dnia 24 września 2008 roku, sygn. I OSK 1369/07; z dnia 6 czerwca 2018 roku, sygn. II FSK 1454/16 i z dna 15 lutego 2018 roku, sygn. I FSK 1523/17). Stwierdzona zatem w wyroku TK niekonstytucyjność odnosi się nadal do norm prawnych wywodzonych z art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu sprzed dnia 6 listopada 2018 roku w związku z art. 9 ust. 1 noweli. Przepis art. 9 ust. 1 zdanie drugie noweli w zakresie, w jakim nakazuje ustalać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest zatem oczywiście niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie 2 Konstytucji RP.
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (art. 8 ust. 1 Konstytucji RP), a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że stanowi ona inaczej (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP). Z tych przepisów wynika ustrojowa zasada bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji RP, upoważniająca sąd administracyjny do odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w oczywistej sprzeczności z Konstytucją. Jeśli więc nie budzi wątpliwości brak zgodności określonych przepisów ustawy z Konstytucją, a niezgodność ta jest oczywista, zachodzi podstawa do odmowy zastosowania przez sąd w rozpatrywanej sprawie przepisów ustawy, bez potrzeby przedstawiania TK pytania prawnego w tym zakresie. Przepis art. 178 ust. 1 Konstytucji RP ani wyłączność orzekania przez TK o niekonstytucyjności ustaw in abstracto – właściwa mu z mocy art. 188 pkt 1 Konstytucji RP – nie sprzeciwiają się tezie, że co do zasady sądy rozstrzygające konkretny spór korzystają z możliwości bezpośredniego stosowania Konstytucji także wtedy, gdy to bezpośrednie stosowanie przybiera postać odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w sprzeczności z Konstytucją. Sąd w takiej sytuacji nie narusza kompetencji TK, gdyż formalnie zakwestionowany przepis w dalszym ciągu pozostaje w systemie prawnym (por.: R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 23 i nast.; wyrok NSA z dnia 24 października 2000 roku, sygn. V SA 613/00, OSP 2001, nr 5, poz. 82 z glosą L. Leszczyńskiego).
Wobec niedopuszczalności zastosowania w rozpatrywanej sprawie, w powyżej wskazanym zakresie, przepisu art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu sprzed dnia 6 listopada 2018 roku w zw. z art. 9 ust. 1 noweli, aktualną pozostaje kwestia na jakich zasadach organ powinien ustalić wobec skarżącego wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Niedopuszczalne bowiem – co zostało już wcześniej wspomniane – w świetle art. 9 ust. 1 zdanie 1 noweli, jest sięgnięcie po art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 roku (stanowisko odmienne zaprezentowano m. in. w nieprawomocnych wyrokach: WSA w Kielcach z dnia 25 marca 2021 roku, sygn. II SA/Ke 104/21 i WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 kwietnia 2021 roku, sygn. II SA/Go 187/21).
W sytuacji, gdy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy prawa, co do których TK orzekł o ich niekonstytucyjności – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu sprzed dnia 6 listopada 2018 roku – to bez względu na charakter orzeczenia TK, obowiązkiem organów i sądów jest uwzględnienie takiego orzeczenia i na jego podstawie zrekonstruowanie normy prawnej, której treść będzie odpowiadać postanowieniom Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził bowiem niekonstytucyjności całej regulacji zawartej w art. 115a ustawy o Policji w rozpatrywanym brzmieniu. Nie zakwestionował samej zasady, tj. prawa policjanta zwolnionego ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Podstawę prawną ustalenia należnego byłemu policjantowi prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu nadal stanowi art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu sprzed dnia 6 listopada 2018 roku w zw. z art. 9 ust. 1 zdanie 2 noweli – w zakresie, w jakim zachowuje on walor konstytucyjności. Oczywista niekonstytucyjność dotyczy bowiem wyłącznie jednego elementu przepisu, a mianowicie wskazanego w nim ułamka. Wprawdzie element ten jest niezbędny do obliczenia kwoty ekwiwalentu, jednak to, jaki jest właściwy i pozostający w zgodzie z Konstytucją, wynika jednoznacznie z uzasadnienia wyroku TK. W uzasadnieniu tym wskazano, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent, będący substytutem urlopu, powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 roku, sygn. III OSK 2659/21).
Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania, w szczególności dotyczące konieczności rozstrzygnięcia wniosku z pominięciem art. 9 ust. 1 zdanie 2 noweli.
Stwierdzone powyżej naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, skutkowało zastosowaniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. oraz uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie przywołanych przepisów orzekł jak w sentencji wyroku.